Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы мәлімет

 Кіріспе
 Жұмыссыздық түрлері және олардың себептері.
 Жұмыссыздықтың теориялық негіздері.
 Қазақстан Республикасыдағы жұмыссыздықты талдау.
 Қорытынды
 Пайдаланылған әдебиеттер
Жұмыссыздық – елдегі еңбекке қабілетті тұрғындардың бір бөлігі өзіне пайдалы еңбекпен айналысатын кәсіп таба алмай дағдаратын әлеуметтік-экономикалыққұбылыс.
Экономикалық әдебиеттерде кез келген қоғамдағы жұмыссыздық құбылыстары сипатына байланысты фрикциялық жұмыссыздық, құрылымдық жұмыссыздық, циклдік Жұмыссыздық болып ажыратылады. Фрикциялық жұмыссыздық – қызметкерлердің жұмыс орнын ерікті түрде ауыстыруымен және жұмыстан уақытша босау кезеңдерімен байланысты (қызметкерлердің бір жұмыстан екінші жұмысқа ауысқан кездегі уақытша жұмыспен қамтылмауы) құбылыс. Құрылымдық жұмыссыздық – елдегі тұтыну тауарларына сұранымның құрылымында және өндіріс технологиясында болатын өзгерістер салдарынан пайда болатын құбылыс. Бұл жағдайда қызметкер не өзінің кәсібіне (мамандығына) сұранымның жоқтығы салдарынан‚ не жұмыс алу үшін жеткілікті біліктілігінің жоқтығы салдарынан жұмыссыз қалады.
Жұмыс күші - ел халқының жұмыс істеп жүрген, жұмыс іздеп жүрген, бірақ таба алмай жүрген еңбекке жарамды жастағы бөлігінің жалпы мөлшері. Жұмыссыздық деңгейін анықтау үшін жұмыссыздардың жұмыс күші мөлшеріне пайыздық қатынасын есептеп шығару керек.
Жұмыссыздық деңгейі = Жұмыссыздардың саны ÷ Жұмыс күшінің мөлшері.
1) Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е . Жатқанбаев, Е. Байжұмашев ˝Экономикалық теория негіздері˝ Алматы ˝ Санат ˝ 1998 ж .
2) 2. Шәденов . Ө. Қ, Байжомартов. Ү.С, Жүнісов. Б. А, Комягин. Б. И.
˝Жаппы экономикалық теория˝ Алматы – Ақтөбе.2002 жыл
3) Мамыров,Тілеужанов. ˝Макроэкономика˝ 2001 жыл
4) Әубәкіров.˝ Экономикалық теория негіздері ˝ Оқу құралы.
Алматы 1999ж
        
        Қазақстан  Республикасының Ғылым және Білім министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік ... ... ... жұмыссыздық себептері мен формалары  Тексерген: Қуантқан Б.Орындаған: МұхаметқалиеваГ.Семей, 2015 жЖоспар❖  Кіріспе❖ Жұмыссыздық  түрлері  және  олардың  ... ...  ...  негіздері.❖  Қазақстан  Республикасыдағы  жұмыссыздықты  ...  ...  ... ...   тұрғындардың   бір   бөлігі   өзінепайдалы  еңбекпен  айналысатын  кәсіп  таба  ...  ...   ...  кез  келген  қоғамдағы  жұмыссыздық   құбылыстарысипатына байланысты фрикциялық жұмыссыздық, ... ...  ... ...  ...  ...  жұмыссыздық  –  қызметкерлердіңжұмыс  орнын  ерікті  түрде  ауыстыруымен  және   жұмыстан   ...   ...  ...  ...  бір  жұмыстан   екінші   жұмысқаауысқан   кездегі   уақытша   ...   ...   ...   ...... тұтыну тауарларына сұранымның құрылымында және  өндірістехнологиясында болатын өзгерістер салдарынан  пайда  болатын  құбылыс.  ... ...  не  ...  кәсібіне  (мамандығына)  сұранымның  жоқтығысалдарынан‚ не жұмыс алу үшін жеткілікті біліктілігінің  жоқтығы  салдарынанжұмыссыз қалады.Жұмыс ... ел ... ... ... ... ... іздеп жүрген, бірақ  табаалмай жүрген еңбекке жарамды жастағы бөлігінің  жалпы  мөлшері.  Жұмыссыздықдеңгейін  анықтау  үшін  ...  ...   күші   ...   пайыздыққатынасын есептеп шығару керек.Жұмыссыздық деңгейі = Жұмыссыздардың саны ÷ ... ... ...  ...  және  ...  ... ... формалары:Ø     Жасырын  жұмыссыздық  - өндірісте  артық   жұмысшылардың   қолданылуы,немесе ... ... ... ... ... бір  жұмыстан  басқа   жұмысқа,  ... ... ... ... ... ... айтады.Ø     Құрылымдық жұмыссыздық - өндірістік   қуаттың  жетпеуінің  нәтижесіндетуындайды: жеке саланың дамуының кері  пропорциональды  болуынан  және  ... жабу мен жаңа  ...  ...  ...  ...  қарауға  болады,сондай-ақ  жынысының,  жасының,  ұлтының,  мамандығының,   басқа   да   ... ... ... ... ... ... құлдырауынан  туындайды.Батыс елдерінің мамандары жұмыссыздықты екі топқа бөледі:-         жиынтық  сұраныстың   ...   ...   ...   циклдықжұмыссыздық;-         жиынтық  сұраныстың  өзгеруіне  байланысты;  мысалы   ... ... ...  реформалардың  бастауынан  ашық  жұмыссыздық  өсебастады, бірақ онымен қатар жасырын  жұмыссыздық та орын ала ...    ...    ...    ...    ...    ... түрлерін көруге болады.  Ағымдағы жұмыссыздық  фрикциональдықжұмыссыздыққа   сәйкес   келеді,   яғни   ...   ...    жыл    ... жұмыстан шығып, және уақытша жұмысқа  орналаса алмады.Құрылымдық және циклдық жұмыссыздық ұзақ мерзімдегі сипатта болады да,  ... ... ... әкеледі,  яғни  жұмыссыз  адам  ұзақ  уақытжұмыс таба  алмағандықтан өзінің  ... ...  ...  ... ... ... ... деген мағынаның  экономикада жоқтық қасы, себебі  барлықжұмыс күші жұмыспен толық қамтылған жағдайда да  жұмыссыздықтың белгілі  ...  ...  ...   да   болса   қажетті   және   заңды   процесс. Толықжұмысбастылық кезінде жұмыссыздықтың  ...  ...  және  ... ... тең. Олжұмыссыздықтың табиғи деңгейі деп аталады.Жұмыспен толық қамту  жағдайындағы  қарқынды  инфляцияға  әкеліп   соқпайтынжұмыссыздықтың  ең  төменгі  дәрежедегі  ...  ...   ... деп ... Егерде  жұмыссыздықтың нақты деңгейі  табиғи  деңгейденартып кетсе, онда бұл жағдай жалпы ұлттық өнімнің  ... ... ...  ...  -  ...  ...  толықпайдаланбағандықтан ұлттық байлықтың азаюына келеді. Бұл жағдайда:-         халықтың ... алу ... ... – қор ... сұраныс  қысқарады,-         өндіріс  құлдырайды.2.       Ұзақ мерзімде болатын жұмыссыздық жағдайында  жұмыссыз  адамдардың біліктілігі жоғалады.3.       Жұмыссыздықтың өсуі  ...  ...   ...   ...   және халықтың әлеуметтік жағдайының  төмендеуіне әкеледі. Кез келген жұмыссыздықтың деңгейімен байланысты болатын экономикалық  зияндыанықтау үшін Оукен заңы қолданылады. Осы заң жұмыссыздық ...  мен  ... өнім (ЖҰӨ) ... ... ... ... көрсетеді.Оукен  заңы  бойынша   жұмыссыздықтың  нақты   ...   ...   ...  1  %-ке  өсуі   ...   ...   ...   мүмкіндігіменсалыстырғанда орташа 2,5%-ке төмендеуіне әкеледі.  Потенциальды  ЖҰӨ   толықжұмыспен қамту  жағдайында  өндірілетін өнім.Кез келген елдің экономикасында ... ... ...  бір  ... бар, ... мемлекет  тарапынан  оларға  жұмыссыздық  бойынша  қаржытөлейді.  Жұмыссыздықтың  әлеуметтік  және  ...  ...  ...  ... ... ... соңғы жылдары жұмыссыздарға  жәрдем  берудің  ... ... ... ... ... реттеуі:-         Жаңа  жұмыс  орнын  құру  ...  ...  ...  ...   ...  басқа  жаңа   мамандықтарды    ...   ...   ... ...  нарығын  ұйымдастыруға  қолдау  жасау  және  барлық әлеуметтік  топтардың ерекшеліктерін ескере отырып толық ... ... ...  ...  құқылық   нормалармен   камтамасызету.-         Жұмыссыздарға  әлеуметтік қорғау жасау.Жұмыссыздық проблемасы тіпті ... ...  ...  ...  зәру  ... мына елдерде  1985  жылдан  1990жылға  ...  ...  ... ... түзілген: АҚШ-та  5,3-тен  7,2%-ға  дейін  Канадада  7,5-тен10,5%-ға дейін Жапонияда 2,1-ден 2,9%-ға дейін  ...  ...  ... Ұлыбританияда 6,4-тен 11,2%-ға дейін.Жұмыссыздықтың салдары қандай болады және ол қоғамға несімен ... Адам ... ... ... ... ... ... қордалауға келмейтінайрықша ресурс. Жоғалған жұмыс уақытын орынына келтіру ... ... ... ... ... және көрсетілмеген тауар менқызметтің орыны өтелмейді.• Егер адам жұмысынан ... ... ... ... ол қалайда күнкөріскөзін іздейді.Бұл жағдайда мемлекет жұмыссызға жағдай жасауды өз моынынаалады. Алайда жқмыссыздығы үшін берілетін жәрдемақы тауар шығарғаны, қызметкөрсеткені үшін ... ... бола ... себебі жұмыссыз адам ешнәрсешығармайды, демек елдің әл-ауқаты да жоғарыламайды.• Жұмыссыздар санының көбеюі тауар мен қызметке ... ... ... ... ... ... бір ... екендігін ілгерідекөрдік. Тауаоға сұраныстың азаюы өз кезегінде өндірістің кемуіне жәнежұмыссыздықтың одан әрі өршуіне жол ... ... ... ... жұмысорындарының қысқарып, жалақының кемуіне әкелетін жолдың басы.Сөйтіп қоғамөзі құрған тұзаққа өзі түседі.• Елде ... ... ... шиленісуі өршітіп жібере алады, себебіәбден ашынған халық жұмыстың, ақшаның жоқтығы діңкелеткен адамдар үкіметөзгерсе жағдайымыз жақсара ма деген үмітпен қандай да бір ... ... ... даяр ... ... ... әсіресе жастар арасында қылмыс тамырланатын ұя,себебі күнкөріс көзін таба алмаған кісі оның басқа жолдарын, көбінесеқылмыспен пайда табу жолдарын іздестіруге ...   ...   ...   бірі   ...  –   еңбек    нарығыныңбөлінбес  элементі. Дегенмен, экономиканың   тұрақтылығы   еңбек   ...  ...  ...  ... Жылдан –  жылға   жұмыссыздық   деңгейіәр  қилы  болып  келеді.  Бір   жылы   ...   ...  ...  болса,келесі  жылы  төмен  болады. Бұған   себеп   не?   Бұл   ...   ...  алға  ...  ... Ол  ...   ...   деңгейі,халқымыздың   әлеуметтік    жағдайы,   ...    ...   ...   ...    ...    ...    ...    қойылатын     талаптардыңжоғарылығы, қатаңдығы, тіптен   ...   ...   өзі   де   ...   әсер   ...  ...   ...   жоғары   білімі   бар   немесежоғары   оқу   орнын   ...   өз    ...    ...    ...   ...   жүрген   азаматтар   ...    ...    де    ...  ...  ...  оқу  орнын  жаңа    бітірген  жас  мамандар.  Өзмамандықтары ...  ...   ...   ...   ...   соңды   жұмысістеген  өтілі  қажет  етіледі. Осыдан  барып  адамдардың   .........  арқылы  пара  беру   көмегімен   ...   ...   ...  ...   ...  немесе  ауылды  жерлерден  келгендері   жұмыстаба  алмаса  өз   жерлеріне   ...   ...   жыл   бойы   ...  ...  алған  дипломдары  жарамсыз  болып   ...  Ал  енді   ...  ...  ...   басқа   жұмыстарға   орналсып,  өлместің   ...  ...    ...   ...    ...    ...    бар    жастардыңмейрамханаларда, автокөлік  жуу,  тағы  сол  ...  ...  ...   ...   жиі  ...  ...   жағдайындағы   күрделі   мәселелердіңбірі  жастардың   еңбек   нарығына    тез    ...    ...   .   ...  ...  ...   ...  ...   мәселелер   шешімінтаба  алмай  отыр. Жұмыссыздық  әр  мемлекетте  бар  және  ...   ...   ...   болып   табады.   Жұмыссыздықтың   ...    тыс    ...  әл – ...  кері   ...   ...   хақ.   Ал   бұл   ...  ...  талап   етеді.  Жұмыссыздықтың    мынадай   ...    ...   ...     фрикциондық,     ...    ...  және  т. ... есептері бойынша әлемдегі 2006 жылғы жұмыссыздық деңгейіЖасырын  жұмыссыздық   -   Өндіріс   пен    ...   ...    ...     қолданған    ...    орын    ...   Шын     ...  аз  ғана  ...  ...  орындауға  болады .Фрикциондық   жұмыссыздық  –еңбек   нарығында   бос   ...   күші    ...  ...  нәтижесінде  болады.Маусымдық    жұмыссыздық  –  ауыл   ...    ...    ...  ...  ...  ...  жұмыс  күші  тек маусымдық   кезеңдеріқолданылғанда  ...  ...  -  ...   ...   ...   ... – ақ  жынысының,  жасының, ұлтының, мамандығының  және   ...   ...  ...  ...  ...  таба   ...   ...  мүмкін.Техналогиялық  немесе  өтпелі  жұмыссыздық   ...   ...   ...   ...    ол    ...    ...    ...    ...  ...  қажет  етеді. Жұмыс   істейтіндер   ...   ...  ...   ...  түрлеріне  байланысты   жұмыстарды  атқарады,  алжұмыссыздар   атқармайды,   ...   ...   ...   ...  ...    ЖҰӨ   ...   ...   әсерін   тигізеді.  Бұлжұмыссыздық   деңгейі  мен  ЖҰӨ  ...  ...   ...    ...  ...  осы  тәуелділікті   зерттеуші,  экономист   ...   ...  ...  заңы  деп  ... Енбек  нарығы   бұл   нарықтың   ...  онда  ...  күші  ...  сату  және  ...   алу   жүзеге   асады.Осы  жерде  оның  құны  мен  жалдану  ...   ... .  ...   нарығы– экономикаға  жағдай  көрсетудің   ...   ...   ...   ...    мен   ...   ...    сала    ...     кәсібибіліктілік,  демографиялық   және    ...   ...    ... Осы  ...  АҚШ тағы   ...   ...   айқын   көрінеді.Осындағы    ...    ...     екі    ...    ...     ...   ...   санының   тез   ...   және    ...  ...  ...   артуы.   Себебі   бұл   сала   ...   ...  және  ол  ...  еңбекті   қолданатын    басты   салаға   ...   ...   ...   ...   ...   ...   ...     (тұрғындарды  жұмыспен  қамту  орталығы  )   алады.   Еңбек   ......  ...  ...  ...  мекеме, мұнда  еңбекті  жалдау   кезіндежұмыскер   мен   ...   ...   ...   іс  -  ...   ...   ...  ...    жұмыспен    қамту    туралы˝жұмыссыздығы үшін  олардың,  негізгі  ...  50 % - нан   ...   ...   ...    ақы    ...   Ол    ...    республикадағықалыптасқан   жағдайға,   күн   көру   ...   ...   ...   қажет.Салыстыру  үшін  жұмыссыздық бойынша   ақы  мөлшерін  келтірейік: АҚШ  –  дажалақының  50 % - ын ...  ...   ...   жас   ...  ...  ...  байланысты 3 – 12 айдың  жалақысының  - 60  –80 %  ...  ... 1 – 2,5  ...  ...   42  %  -  ын   ...  ...  40 франк  төленеді, ал 3 жыл  бойы  ерекше  ақы   төленеді.Ұлыбританияда   52   апта   бойы   28,5  фунт   ...    ...   ...  ... ... сол   ...   ...   арнайықор  пар  құрылады. ...  ...   те,  ...   ...  –  ауыр   ...  ...  жұмыссыз   болып,  олардың   арасында   ...  ...  ...  түскендігіне  түк  тандануға  болмайды.Уақытша   ...  ...   ...  өз  ...  бойынша   қызметтүрлерін   ...   ...   бар   ...  ...    ... ...   ...   шығарып   жіберіп,   олар   ...   ...  ...  жүреді. Басқа   біреулер   тұрақты   жұмысын   жоғалтқандықтануақытша   ...   ...  ...   құрылыстағы    қолайсыз    жағдайы).Сонымен  ...  ...  ...  ...  рет  ...  ...  ...   адамдарсанаты   болады.  Осы   жұмыссыз   адамдар   жаңа   ...   ...   ...  ...  ...  ...  келген  кезде,  олардың   орнын   басқажұмассыздар  басады. Сондықтан, әр  ...   ...    ...   ...   ...   ...   ...   де,  осы   ...   типі   ... ...  ...  ...   ...  жұмыс  орнын   алуын  күтіп   ...  ...  ...  жұмыссыздар»  деген  термин   қолданылады(Ол  жұмыстың  қайта  ...  ...  ...   ...  ...   ...    бұл   ...   мәнін    нақты    көрсетеді:    еңбекнарығында   жұмыс   орны   мен   ...    күші     ...    ... ...  ...  ...  нарығына   ұсынатын   «білімдері»бар  деп  есептелінеді. Уақытша  ...  ...  және  ...  ...  ...   ...   жұмысаралық    жағдайға  өз   ... олар  -  ...   ...   ...  ...  ...   жалақылыжұмысқа  араластырады.  Бұл  жұмысшылардың  ...  ...  ...   әкеледіжәне  еңбек  ресурстарының  ұтымды  пайдасын  арттыру   дегенді   ...   ...    ...    нақты    ...     ...     ...                                                      ... ...   ...   ...   деп    ...   ...   санатқа    ауысады.    Экономистер“құрылымдық” терминін  құрамдық деген  ...  ...  ...  өте  келетехнология   мен сұраныс  құрылымында   өзгерістер   болды,  олар   ...    ...    ...    ...     ...     ...    Осыөзгерістердің  нәтижесінде  кейбір  мамандықтарға   деген   сұраныс   ...  ...  ... ...  ...  ...   ішінде    жаңаларынасұраныс   көбейеді.  Бұл   жағдайда    еңбек    күші    ...    ...  жаңа  жаңа  ...  ...  және   ...   жауап   береалмағандықтан   жұмыссыздық    ...     ...   ...    ...     ...     тәжірибелері     нарық     ...      ...   ...   ...  ...   ...   мен    ...   мен   сұраныс    сипатында   болған   өзгерістерге   ...   ...   ...   ...   ...    қатар    ...  ...     ...   ...   ...   ...   соңғы   10жылда   байқалған   жұмыс  орындарының   ...   ...  ”   -    ...   ...   ...   бола    ...    және    ...  арасындағы  айырмашылық  анық  емес.  ...   ...  ... ... ...  бар, ал   ...   ...   жаңа   жұмысорнына  орналасуы  үшін   арнайы   оқу   ...   өтуі   ...   ал   ...   ...   де   ауыстыруы    керек.   ...     ...    ...  ал   ...   ...   ұзақ   ...   ...   олқауіпті  болып  саналады.Циклдік   ...  ...   ...   ...   кезеңінде,   яғнижалры   немесе   ...   ...     ...    ...   болады.  Тауарлар    мен    қызметтерге    ...    ...  ...   ...  ...  ...  Сол    ...  жұмыссыздықты кейде  сұраныс  тапшылығына  байланысты   жұмыссыздықдеп  ...  ...  ...  мемлекет  болмасын  халықтың   тұрмысына,  әл-ауқатының   ...  ...  сол  ...  ...   ...   барлық   жағынан    дерқарқынмен    дәйекті    ...    келе    ...    ...    ...  ...  ...  ...   экономикамен   әлеуметтік   әділеттікнегізіндегі   ...   ...   ...   ...   құру    ... ...  басынан   кешіріп   ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...   азаматтың   бақыттыөмірін   және  мұң    ...    ...    ...    ...    ... – Қазақстандағы  кедейшіліктің  басты   себебінің   бірі   ... ...  ...    ...   ...   қатар   халықтыңшағын  бизнеске  қатысуының  шектеулі  қол   ...   ...   ...    ...    ...    ...    ...    және    ...    ...    қол    ...    ...    ...   ...   жүйесінің   жеткіліксіз   тиімділігін    ...  ...   ...  ......  ...  –  ақ   кедейхалықтың  төмен  хабардарлығын  және  қоғам   ...   ...   ...  ...  жөн. ...  ...  –  экономикалық   белсендіхалық  санындығы  жұмыссыздар  үлесі. Еңбек  өндіріс  факторы, ерекше  ... ... Оның  ... формасының  ерекшелігі  мыналардан  тұрады:1. Бұл  ресурс,  әдетте,  өзінің  толық  көлемде сатылу  ... ...  ...  ... ...  жинақылық  (аймақтық, өндірістік  және  т.б.)4. Тұтас  еңбектің  бөлігі (әлеуметтік  ...  ...  ...   тұрақты   құбылыс  -   жұмыссыздық   туады.  Жұмыссыздықтыңбөлінуінде  бірнеше  формалар   ...   ...  ...  ... деген   ұғымды”   пайдалану   ...   Оның   ...  ...  Әр  ...  ол мөлшер    2-ден  –  7%  ...   ...  ...  Мемлекеттің   міндеті  –  ...   іс   ...  ...  ...  асып   ...   ...   ...   табылады.Америкалық  экономист  А.Оукен  (Оукен заңы  )   көрсеткен   ...   ...  іс ...  ...  оның  ...  деңгейінен  1%  -ға   жуықартуы , іс  жүзіндегі   ЖҰӨ    ...   ...   ...   ...   ...    ...   ...     замандағы    жұмыссыздықтыңсипатына  бірнеше  факторлар  әсер  ... :-  ......   ...  экономикадағы  құрылымдық  және  аймақтық  ілгері  басушылық;- сыртқы  ...  ...  күрт  ...  жағдайларда   еңбек  рыногы  мынаған  міндетті:1.Өте   жоғары   ...   ...   ...    ...  және  ...  көзқарастар  аясында)2.Үлкен  икемділікке  барып, қазіргі  заманғы  жағдайларға  сай   өтежақсы                  ...                  ... ... ... ...  ...   ...  еңбек  үлесімін  ғана   емес,   сонымен  бірге   адамның   ...  ...  ...  және  ...  ...   ...  отырып  құру  керек).Сонымен   еңбек   ...     ...    ...     ...    тек   ҚазақстанРеспубликасындағы  күшінде   бар   жалпы   ...   ...    ғана   ...   ...   ...    ...     болуға    ...    ...   ...    ...   аса   бір   ...    дау    ...  бірі   ...   табылады.  Республика   ...   ...   ...  ал  ......   қатынастары   2000   жылдың   1  ...  ...  ...  ...  еңбек  ақымен  реттелініп    келеді.  2000жылдың   1  қаңтарынан   ...   ...     ...   ...  ... туралы  ”    жаңа   Заңы,    ...    ...  ...  ...  туралы ”  және  басқа   заңдары  күшіне   енді.Ол     ...    ...     ...    ...    ...      деген    конституциялық     ...    ...     ...  ...  ...   ...   жұмыссыздарды    әлеуметтікқорғау  шараларымен    қоса    ...    ...   ...   ...   ...  реттейді. Қазіргі  кезде,   әсіресе,   экономиканыңмемлекеттік  емес  ...  ...  ...  ,   ...   ...  ...  немесе  кәсіптік  сырқатқа   ұшырағандағы    көптегенжұмыскерлер   құқығының   ...  ...  ...  ... 1998   ...  ...  ұйымының  ( ХЕҰ )  басшылығымен   Қазақстанда    алғашқырет  ірі  ...  ...   ...   ...  ...    ...  тиісті    тексерілген   кәсіпорындардың   30  %  -дан      ...   ...  ...  ...  туралы   айтпағанның   өзінде,тіпті  әуелі  олардың   күзет   ...    ...    ...  ХЕҰ    ...   ...   ...   1998    ...   Қазақстандық    өнеркәсіптегіжұмыссыздық  елдегі   еңбек  ресурстарының  41 % -нан  ...  ...  ...     ...    ...     ...     ХЕҰ     дабылқағарлықтай  деп  бағалады. Өмір  деңгейіндегі   және  ...    ...     ...    ...      ...     ...    ...   әлеуметтік   -    экономикалық      қатынастыөзгертудің   ...    ...   және  ...     бірқалыптыәрі   орнықты    дамуын   ...    ету    үшін   ...    ...  күшінің   өсуін  қамтамасыз   ету   үшін     ...   ...  ...    ...    ...    етуге    институционалдық   жәнеқаржылық    механизмдердің     талдаулары    ...    ...   ...  ...  ...  күші   құрылымы   мен   бос   ...    ...    ...    орнату    үшін    ...    ...    ...  ... ...  ...  тепе  –  теңдік   ...   ...   ...   бос   жұмыс   орындарына   ...   ...  кез  ...  ...  орнына  лайықты.  Егер   ол   ...     ...  ...  ...  тепе – ...  ...  ...  онда   жұмыс   орнынжоғалту  ...  ...  еді:   ...   нарығына   шығарылғандартез  арада   нарықта  ...  ...  бар  жаңа  ...   табар   еді.Уақытша  ...  ...  бір  ...   ...    ...   ...  экономиканың  жағдайында  шарасыз. Әр   түрлі   тауарларға   дегенсұраныс  ...  ...  ал  ол  осы  ...  өндіретін   жұмасшылареңбегіне  деген   сұраныстың  тұрақсыздығын   ...  ...   ...  ...   жазу   ...   ...   қысқартты,   ал   олжазу    ...     ...     ...     ...     ... Сол   ...   ...   өнеркәсіптегі   еңбекке   сұраныстытөмендетті.  Сол   ...   ...   ...   ...    ... Одан  кейін, ір  аймақ  әр   ...   ...   ...   еңбеккесұраныс   бір   уақытта   елдің   бір   ...   ...   ал   ...  ...  ...  мұнай  бағасының   өсуі  Атырау   сияқты   мұнайөндіретін   жерлерде    ...   ...   ...   ...  ...   ...  мен  ...  бойынша  еңбекке  сұраныс    құрылымындағыөзгерістерді  құрылымдық  ығысу   деп   атайды.  ...   ...   ...  және  ...   ...   ...   үшін   белгілі   уақытқажеттігінен  уақытша  жұмыссыздық   ...   ...   ...  ...  ...   ...   босатылуы   мен   уақытша   жұмыссыздықжалғыз  ...  ...  Одан  ...  егер   ...   ...   ...   ...   жұмысының    сапасы    ...     ...    ...   нақты   мамандығы   қажет   ...  ...    аяқ    ...   ...  ...    ...    мамандық    қызығушылығынөзгерткен  жағдайда  немесе   елдің   басқа   ...   ...   ...   ...   жұмыстан   шығады.   Еңбек   нарығында    фирмалар    ...  пен   ...   ...   ...   ...   ...  ...  жұмыссыздықты  талдауУақытша   жұмыссыздықты    түсіру    ...    ...    ...   ...   ...   мемлекеттік    бағдарламалардың    мақсатыболып   ...  .   ...   ...   ...   ...   қамтылмағанеңбекке  жарамды  халықты   ...   ...   ...   көтеру   үшінбос  орындар  туралы  хабарлама  тарады .  ...   ...   ...    ...    ...    ...    салалардан    тезөсетіндерге  өтуін  жеңілдетуге  бағытталған .  Бұл  ...   ...  ...  ...  ...  ...  туғызса  ,   соншалықтыолар  жұмыссыздықтың  табиғи  деңгейін  төмендетеді .Керісінше   ...   ...    ...    ...    ...  мемлекеттік  бағдарлама   болып   табылады  .   Осы   ...  ...  ...  ...  ...  ...  шамалап   жалақыалуы  мумкін .  Бірақ   жұмыссыздық   бойынша   ...  ...   ...  ...  жылға  өзгеріп  отыратындықтан    жұмыссыздықтан   сақтандырубағдарламасымен  ...  ...  әр  ...  жалақы  алады .Жұмыссыздықтан     сақтандыру     ...      ...       ...  ... ,  бір  уақытта   жұмыссыздардың   санын   ...   ...   ...   ...   көтереді   .    Жәрдем    алатынжұмыссыздар  жұмасты  ...  ...   және   олар   ...    жалдауқарқанының    көрсеткішін    түсіретін     ...     ...     ...   ...  .   Одан   ...    жұмыссыздықтан    сақтандыружүйесінің   болуы  кәсіпкерлердің  жұмысшыларды  жұмыстан  ...    ...  ...   әсер   ...  ,   ал  ол   ...    ...   ...  өсуіне  әкеледі .Жұмыссыздықтан  сақтандыру  деңгейінің    ...   ...   факт  ,   ...   ...  ... . ...  жағымды  жағы –  жұмысшылардыңнақты    табыс    алатындығына    сенім    ...   .   ...    ...   ...   ...   ...   ...   жағдай   жасап  ,  ...  ...  ...  күші  мен  жұмыс  орындары  құрылымының   сипаттамасыарасындағы  тура  сәйкестікті  орнатуға  ...   ...  .  ...   пен   ...   сақтандырудың   әр   ...    ...   ...   қиын   ...  Жұмыссыздықтан   сақтандыру    мәселесінзерттейтін  экономистер, көбінесе  жұмысшылар  ...   ...   үшін   ...   ...   ...   ...  .   Сондай    ...    ...    ...    ...     фирмаға     жұмыссыздық     жөніндегіжәрдемақыны     ...   ...   ...   ...  .   ...   жүйе   жүзпайыздық    өтем    жүйесі    деп    ...   ,    ...    әр    ...    ...    ...     жұмыссыздықтың     масштабынбейнелейді .  Қолданыстағы    боғдарламалардың    ...   ... ... ...   -  жұмыстан  шығаратын   фирмадан   ...  ...   үшін  ...   ...  тек  бір  ...  ғанаалынады .Фирмаға жұмыстан босатылған   жұмысшылардың  өмір   сүру   ...  ... бір  ...  ... ,  оған   уақытша    ...  ...  ...  ...    құтылу   пайдалы  .   Өтемақыныңөсетіндігі   ...   ...   ...   ...   шектеуге   мүмкіндіктуғызады .Нақты   жалақының   қатаңдығы   және   ...   ...  ...  себебі  –  жалақының    қатаңдығы  ,   яғни   оның   ...   ... .  Тепе  –  ...   еңбек   нарығының   үлгісіндегі   ...  ...  пен  ...  ...   ...  ... . Бірақ   шынмәнінде жанақы  әрқашан  икемді  ... . ...   ...   ...   тепе  –теңдіктен  жоғары  деңгейде  болады .Бұл  мысал   жалақы   ...   не   ...   ...   ... .  Жалақы  сұраныс  пен  ұсыныс  тепе –  ...   сай   ...  ...  ... ,  ...  ... ұсыныс   оған   сұраныстанартық   болады  .  Фирмалар   тапшы   орын   ...    ...     ...   ...   мәжбүр   болады  .  Сондықтан  ,    ...    ...   ...    ...   ...   көрсеткішін   төмендетедіжәне     жұмыссыздық    деңгейін     ...   ...     ...   болатын  жұмассыздық  және  осыдан   ...   ...    ...  ...  күту  деп  аталады  .   Жұмысшылар   жұмыссызболуының  себебі   олардың   ...   ...   ең   ...   ...   ...  емес ,  берілген  жалақы  деңгейінде   ...   ...  ...  ...   сұранысы   артық   болғандығанан  .   Жұмысшылартек    ...    алу    ...    ...   ...    ...     жәнежұмыссыздықты  күту  ұғымын  түсіну  үшін  ,   ең   ...   ...   ...  тепе –  ...   ...    келмейтінін    білу   ...  .  ...  ...  тепе – ...  ...  ...   ...  ,   ал   еңбекұсынысы    ...    көп    ...   ,    ...    ...    жалақытөмендетулерін   күтуге   болатын   еді   .Жұмыссыздықты    күту    ... ,  ...  ...  ...  болса  да ,  фирмалардың  жалақы   деңгейінтүсіре  алмауын  айтады.Жұмысқа  ...  ...  саны ...  ...    ...   үш   ...   қарастырайық  :  ең   төменгіжалақы   туралы   заң   ...  ,   ...   ...   ...  және  фирмалардың   ынталандыратын  жалақы  тағайындауы .Үкімет  ...  ...  ... ,  оны  тепе – ...  ...   ...  ...  жасауға  мүмкіндік  туғызады  .   Ең   ...   ...  заң  ...   ...  үшін   ...   болатын   еңбекақының   еңтөмен  мөлшерін  белгілейді .Мысал : 1938  жылы  ...  ...  ...   заң  қабылданған  кезде  ,АҚШ – тың федеральді  үкіметі  өнеркәсіптегі  орташа   ...    30  бен50  ...   ...    ...    жалақының    ең    төменгі    ...  .  Көп   ...   бұл   ...    ...    мағынабермейді ,  себебі   олар   ...   ...   ...   ...   ... .   ...    ...   жұмысшыларға  ,   әсіресе   мамандығы   жәнетәжірибесі    жоқтарға     ...   ...    шек    тепе   –   ...  жалақыны  көтереді ,  ал   ол    фирмалардың   осындай   ...  ...  ... ,   ...   ...   белгілеу    жасөспірімдер   арасындағыжұмыссыздыққа  әсер  ... ,  ...   ...   ...   жалақысыныңтепе – теңдік   деңгейі  өте  ... . Оған  екі  ...  бар ... ,  жасөспірімдер  ең   аз   маманданған   және   ...   ...  ...   ... , ...  ...  ...  өнімі  де   үлкенболмайды ... ,  ...  ...   ...   ...    ...   белгілібір  « өтем »   түрінде  өзінің  жұмыс  орнында   ...  ...  оқып  ... ...  ... . ...   ...   классикалық   мысал   болыпкеледі . Сондықтан  жасөспірімдер  үшін  ...  тепе –  ...   ...  ...  ...  және  ...  ...    белгілеудің    жұмысшылардыңосы   тобы  үшін  үлкен  мәні  бар .Көптеген  ...  ...   ...    ...   ...    ...    зерттеген   .    ...    ...    ...   ...    ...   ...   ...   өзгеруі   мен   еңтөмен   жалақының  өзгеруін   салыстырған  .   Бұл   ...   ең   ...  10  ...   өсуінен   жасөспірімдер   арсындағы   ...  1 – 3 ...  ...  көрсетеді .Жасөспірімдік    жұмыссыздыққа   төмен   жалақы   туралы   ...   ...  үшін  ...  экрномистер   мен   саясатшылар   ол   ...   ...   ...   төлеміне   таратылуына    қарсы    шығады   .    ...  ...   ...  ...  және   ...   оқып  ...  және  ...   тәжірибесін   алуға   мүмкіндік   береді  .  ...  ...  ...  ең  ...  ...   ...    заңға    түзету1990   жылы   ...   .    ...    бұл    ...    ...    оныңмамандандырылмаған  ересек    жұмысшыларды    жасөспірімдермен    ... ,  ...   ...   халықтың   басқа   топтары   арасындажұмыссыздықтың         ...          ...          ...         ...  сипаттайтын   кейбір   қосымша   мәліметтерге    ...  ...   ...    ...     ...    теориясын    және    ...   ...   ...   ...    ...    ... .Айталық ,  сіз  жұмыстыңыз  деп  ... ,   ...   ұзақ   ...   ...   болуыңыздың  ықтималдылығы  қанша  ?   Жауабы   өте    маңызды  ...    ол   ...    ...   және    ...    саясаттыңлайықты  шараларын  көрсетеді .  Бір  жағынан   егер    ...    ...  ...  ... ,  оның  ...   және   мүмкін   шарасыз   болуынболжауға  болады . Адамдарға  мамандығына  және  ...  ...   ...  ...  жаңа  ...  табу   үшін   ...   керек   етеді  .   Басқажағынан , ұзақ  мерзімді  сипат  ...    ...  -  өзге   ...  ...  ... ...  табу   ...   ұзаққа   созылмауы   керек  .   ...   ...    ...   ...   күту   ...   Осыданжұмыссыздық                   ...   ...   ...   ...   ...  ...  көзқарасымызға  ықпал  етуі  мүмкінӨткен  жылдың   ...   ...   ...   15–24  жас   ...  ...  саны  19.106 мың  адамды  ( 29  %  )   ...  .  ...  2003 ...  ...  3 мың  ...  ,   яғни   1,6  %  -  ...  ...  көрсетті . Жастардың  арасындағы  жұмыссыздық  деңгейі   14,3% - ды ...  отыр , яғни  бұл  ...   ...   ...   ... – 9 % - ын  ... Жұмыссыздықтың   деңгейі   жылдан   жылға   әр   ...  ... . 2004  ...  ...  ...   8,4  %  -ға   ...  ... , егер бұл  көрсеткішті  2000  жылмен  ...   ...  ...  ...   деңгейінің   4,4  %  -  ға   ...   ...  .   ...   ...   саны  658,8  мың   адам  ,  яғни    ...   ... ...  247,6 мың  адамға  ,   яғни   24,3  %  -  ғажәне  де 13,3  мың ...      2  %  -  ға   ...  .   ...   ...   ...  саны  416,7  мың  адам  ( 63,3 %) ,   ...   ішіндежұмыссыздар  деңгейі   9,4 % ,  ал   ...  ...    ...   ...  адам  ( 36,7% )  және   7,1 % .  ...   ...   ...  қарасақ  өткен  жылы 11868 жаңа жұмыс орны  ашылып,жоспар181,5пайызғаорындалды. Нақтылай  айтсақ ,  ...  ...  2  ... ,   21  ...  іске  ... , 18 ...  ...  ,   жаңа   өнім   түрлеріншығару  жолға  қойылды .   Жұмыссыздарға  ...   ...   ......  ...  жұмыстар  .  Бағдарлама  бойынша   межелеген   8000жұмыссызды  осы  ...  ...  ...  ...  54,8  млн   ... . Іс  ...  9530  адам   ...   тартылып  ,  бөлінген   қаржытолығымен   игерілді  .                ...  жоқ   ...    ... ...  орындалды  .  Бұл   жұмыстарды   ұйымдастыруда   тек   ...  ғана  емес  ,  ...   ...   есебінен   1000  –  нан   асажұмыссыздавр  тартылып , 3,6  млн  ...  ...   ...  .  ...  ...  ...  ...   мақсатында   16  пилоттық   ...  ... . ˝ ...  ˝  ...   ...  182   жұмыссыз    тәртіптісақтау  шараларына  қатысты .  Оған   2,2  млн   ...   ...  .  ...  ...  бар .˝ ...  ...  орындарын   ашу  ˝   жобасыныңерекшелігі , нысаналы  топтағы  150   ...   6  ай   ...   ...   ...   ...   отырып   ,  нәтижесінде  ...    ...  .  Бұл   ...   4,5  млн   ...   жіберілді  .    Еңбекнарығының  мамандарға  деген   ...   ...   ...   ...  ...  арттыру ,  негізгі   бағыттардың   бірі  .   Жұмыссыздардыкәсіби   даярлау   үшін   оқу   ...   ...   ...   ...  ...  алу   ...   ...   жүргізіліп  ,  10  оқу   орныжеңімпаз  деп  ... . 1147 ...  ...  кәсіби  біліктілігін   15мамандық   ...  оқып   ...  .  Осы   ...   ...   ...  1247  жұмыссыз  жастар ˝ Шынайы  өмір ˝ жобасы  бойынша   ...   ...   ...   оның  ішінде   интернет   арқылы   және   өзінжұмыспен   ...   ...   ......  негізіне   оқытылды  .Мониторинг  көрсеткендей ,  курсты   бітіргендердің   54   ...   ...  ...   Дей   ...   та  ,  ...   әлі   де   ...  жалпыжұмассыздар  санының  кему  деңгейі  ойландырады . ...  саны  75000  –  ...  адам . ...  ...  7,6  пайыз. Кәсіби   оқу   бітірушілердіңтұрақты  жұмысқа  орналасуы  ...   ...  .  Жыл   ...   ...  ...   2  пайызы  ғана   тұрақты   жұмысқа   орналасты  .Оралмандарды  ...  ...  ......  ...   ... Жұмыс  іздеген  242  оралманнан  93 – і ғана   ...   ...  ...  ...  сауатының   және   кәсіби   ...    ...   ...  ... . ... қалу ...  —  әр  ...  адам  үшін  үлкен  мәселе.Адамдардың көпшілігі үшін жалақы  –  ...  ...  көзі  әрі  ...  адамдыморальдық  жағынан  қанағаттандырады.  Сөйтіп,  жұмыссыз  қалу   материалдықжағдайды  ...  қана   ...   ...   ...   ... адам өзін өмірге жарамсыз  сезінеді.Жұмыссыздықтың әлеуметтік  және  саяси  өткірлігін  азайту  ...  ...  ...   елдердің    үкіметтері   соңғы   отыз   жыл   ...  ...  ...  әр  ...  жүйелерін   қолдануда.    Халықтыеңбекпен қамтудың мемлекеттік реттеудің механизмі  құқықтық  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  Мұндай  жағдайда  мемлекет   қайта  мамандандыру,   жаңа   ... құру және ... ... ... ...  ...  саясатшараларын жүзеге асыру қажет.ҚорытындыЖұмыссыздық   –   ең    ...    ...    бірі    ...     ...  ...  арасында  көп   таралуы   елдің   ...   ...  ... .  ...  да  ...  болмасын   халқының   тұрмысының,әл  –  ауқатының   деңгейінің  жоғары   ...   сол   ...   ...  барлық   жағынан    дер    қарқынмен    ...    ...    ...   ...    таңда    нарықтық    ...    мен     ...   ...  ...   ...    ...    ...    құружолында  әртүрлі   оқиғаларды   басынан   ...   ...   ...  ...   негізгі   мақсаты   мемлекеттегі   әрбір   ...   ...   және   мұң  –  ...   ...   ...    ...  ...   ойымша   қалаларға   жаңа   ...    алып    ...    ...  ...  ...  ...  шешімін  табуы  екіталай деуге   негізбар.  Оның   үстіне   шикізаттың   ...   ...   ...   ...  ...    ...    құны    жоғары.   Біз    ...  мен  ...  ...  ...   ...   олбәрібір  инфляция   жетегінде   кетіп   жүр  .  ...   ...   ...   қатты   зардап   шегеді  ...   ...   ...   ...  және  ...  деңгейін   бәсеңдету   үшін   адамдарды   ...   ...   ...   қамту   мәселесін    шешуде    кемшіліктер,кедергілер  аз  ... Бұл  ...   ......  жағдайынатіреліп  тұрған  жоқ.  Мәселен,  халықты   жұмыспен   ...   ...   ...   ...   екі   рет   ...   ...   оның  ...   механизмінкешіктіру  жұмысты   жоспарлы  түрде   жүргізуге   кері   ...   ...  ...   ...   ...   өмір   ...  Кейбір   мекеме,кәсіпорын   басшыларының    ...    ...    ...     ...  ...   ...  қиыншылықтар  туғызатыны   жасырынемес.   ...    ...    ...    күнделікті    жұмыстақолбайлаулар  да  кездесіп  жатады.Пайдаланылған әдебиеттер:1) Я. Әубәкіров,  К. Нәрібаев,  М. ... Е . ... Е. ...  ...  ...  ...  ˝ Санат ˝  1998 ж .2) 2.  Шәденов . Ө. Қ,  Байжомартов. Ү.С,  ... Б. А, ... Б. ...  ...  ...  ... – Ақтөбе.2002 жыл3) Мамыров,Тілеужанов. ˝Макроэкономика˝ 2001 жыл4) Әубәкіров.˝ Экономикалық  теория  негіздері ˝  Оқу  құралы.Алматы 1999ж  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары жайлы мәлімет6 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Кесте режимінде мәліметтерді енгізу және түзету34 бет
Ұйымдық-экономикалық негіздеме103 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
Дағдарыс жағдайындағы халықты жұмыспен қамтуды реттеу81 бет
Диплом алдындағы тәжірибе нәтижелерінің есебі34 бет
Еңбек биржасы67 бет
Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметтері21 бет
Еңбек биржасы және халықты жұмыспен қамту37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь