Жылқы мен түйе сүтін алғашқы өңдеу туралы

I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім
2.1 Жылқы сүтін алғашқы өңдеу
2.2 Түйе сүтін алғашқы өңдеу
III. Қорытынды бөлім
Қымыз — жылқы сүтінен алынатын кышқыл сүт өнімі. Қымызсыз қазақ асханасын елестету мүмкiн емес. Бұл ғажайып сусын қырғыз, қазақтардың барлық салтанатты думандарымызда бiрiншi кезекте берiледi. Ол туралы өлеңдерде, мақал-мәтелдерде айтылады, әйел адамның қабiлетiн ең алдымен оның қымыз әзiрлеуiне қарап бағалаған. Ыдыс түбiнде iшiлмей қалған қымызды төгiп тастау күнә болған. Қазақтар жүздеген жылдар көлемiнде қымызды айырықша ыдыста -торсық және сабада дайындаған.
Қымыздың сапасы ең алдымен ұйытқыдан басталады. Қазiргi кезде қымыздың микрофлоры құрғақ түрде жақсы сақталады. Қымыздық ұйытқы ретiнде көктемде, қымыздық мезгiлдiң басында ұйытқы қолданылады.
Ұйытқыны күзде дайындау үшiн қымызды бiрнеше тәулiкке қалдырады және ол екiге - жоғарғы мөлдiр және төменгi iрiмшiктiк қабатқа бөледi. Бұл тұнбаны селдiр матада сығып алады да, күнге кептiредi және келесi маусымға (мамыр) дейiн жабық ыдыста, салқын жерде сақтайды.
Ұйытқыны тiрiлту үшiн ұнтаққа буландырылған бие сүтiн 3-4 ас қасығына есептей отырып, 5 литр сүтке араластырады және дүркiн-дүркiн араластырып отыру арқылы жылы жерде бiр тәулiк сақтайды. Бiр тәулiктен соң ұйытқыны қымыз дайындау үшiн пайдаланады. Одан әрi қарай қымызды жасап шығару үшiн ендi ұйытқыны емес, кәрi қымызды 1 литр қымызға 6-7 литр бие сүтiн есептей отырып пайдаланады. Қымызды әзiрлеу үшiн булы бие сүтiн ұйытқымен бiрге сабаға құяды да, түнге қалдырады. Келесi күнi әрбiр сауыннан аши бастаған сүтке бiрнеше жаңа бөлiктерiн қосады, жақсылап араластырады да, 10-15 сағат сақтайды. Дегенмен, мұндай әдiспен алынған қымыз әлi әлсiз және аз газдалған, қою, тағы да мұқият араластырады да бiр күн қоя тұрады. Мұндай өндеудiң нәтижесiнде екi күндiк орташа қымыз пайда болады. Дайын қымызды басқа ыдысқа құяды. Айта кету керек, сабадан барлығын емес, оның бөлiгiн (шамамен 1/5) қымызды ғана құйып алып, қалғанын ұйытқыға қалдырады.
1. С. Ж. Баубеков, А. У. Тайчибеков «Ет өнімдерін өндіру технологиясы» Оқулық « Эверо» Алматы 2014
2. А. Нұржанова «Сүт және сүт өнімдерін өңдеу технологиясы» Оқу құралы «Фоллиат» баспасы, Астана 2010
3. Т. М. Жамансарин «Ет және сүт өндірісі орындарындағы сан – гигиеналық шаралары» Оқулық. Алматы 2014
4. Л. М. Сарлыбаева «Азық түлік өнімдерінің жалпы технологиясы» Алматы 2014
5. «Мал азығының қоректілігін бағалау және мал азықтандыру» Ә.Ә. Егеубаев, Қ. А. Ахметов
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университетіБАӨЖТақырыбы: Жылқы және түйе сүтін алғашқы өңдеуОрындаған: Абытайова Н. С. ...  ... А. ... ТЖ - ... қаласы 2015 жылЖоспар:I. Кіріспе. II. Негізгі бөлім2.1 Жылқы сүтін алғашқы өңдеу 2.2 Түйе ... ... ... ... ...  --  ... ... алынатын кышқыл сүт өнімі. Қымызсыз қазақ асханасын елестету мүмкiн емес. Бұл ғажайып сусын қырғыз, қазақтардың барлық ... ... ... ... ... Ол ... өлеңдерде, мақал-мәтелдерде айтылады, әйел адамның қабiлетiн ең алдымен оның қымыз әзiрлеуiне қарап ... Ыдыс ... ... қалған қымызды төгiп тастау күнә болған. Қазақтар жүздеген жылдар көлемiнде қымызды айырықша ... ... және ... ... ... ең ... ұйытқыдан басталады. Қазiргi кезде қымыздың микрофлоры құрғақ түрде жақсы сақталады. Қымыздық ұйытқы ретiнде көктемде, қымыздық мезгiлдiң басында ұйытқы ... ... ... үшiн ... ... ... қалдырады және ол екiге - жоғарғы мөлдiр және төменгi ... ... ... Бұл тұнбаны селдiр матада сығып алады да, күнге ... және ... ... ... ... жабық ыдыста, салқын жерде сақтайды.Құтыға құйылған қымызҰйытқыны тiрiлту үшiн ... ... бие ... 3-4 ас ... ... ... 5 литр ... араластырады және дүркiн-дүркiн араластырып отыру арқылы жылы жерде бiр тәулiк ... Бiр ... соң ... ... дайындау үшiн пайдаланады. Одан әрi қарай қымызды жасап шығару үшiн ендi ұйытқыны емес, кәрi ... 1 литр ... 6-7 литр бие ... ... ... ... Қымызды әзiрлеу үшiн булы бие сүтiн ұйытқымен бiрге сабаға құяды да, түнге қалдырады. Келесi күнi ... ... аши ... ... ... жаңа ... қосады, жақсылап араластырады да, 10-15 сағат сақтайды. Дегенмен, мұндай әдiспен алынған қымыз әлi ... және аз ... қою, тағы да ... ... да бiр күн қоя ... ... өндеудiң нәтижесiнде екi күндiк орташа қымыз пайда болады. Дайын қымызды басқа ыдысқа құяды. Айта кету керек, сабадан ... ... оның ... ... 1/5) қымызды ғана құйып алып, қалғанын ұйытқыға ... 10-15 күн ... ... саба толығымен босатылады, қосымша сүрленедi және маймен сыланады. Сабаны қымыз дайындау үшiн бiр-ақ маусым пайдаланады. Сабада әзiрленген қымыз ... ... ... ... ... ... үйлес майлы қымызды жақсы көредi., --  деді Жамбыл атамыз. Қымыз қазақ ... ... ... ... ең құрметті дастарқан дәмінің бірі. Ол тек қана бие ... ... ... ... ... сақа бие, ... бие, ... бие деп үшке бөлінеді.Сақа бие  --  бірнеше құлындаған, бұрыннан сауылып келген ...  --  ... ... ... ... алғаш құлындаған бие.Ал, қысырақ бие деп, өткен жылы кейбір себептермен қысыр қалған, құлын орнына тайы ... ... еміп ... биелерді айтады. Биыл құлындамағанмен тайы еміп жүргендіктен ондай биелер ... ... ... шөп шығымына, малдың күйіне қарай сауылатын биелерді мал иесі мен ... ... ... Онда ... ... ... ... ширақылығы еске алынады. Жадау биелер немесе қарақұлақ болып марқаймаған кұлындар белгілі бір ... ... ... Бие байлау деп енелері сауылатын құлындарды ноқталап, желіге байлап ұстауды айтады. Құлыны ... ... ... ... ағытылғанға дейін ауыл маңына жайылады. Сондықтан тозған ... ... ... отырылады.Жыл сайын алғаш бие байлаған күн .  деген дәстүрмен мереке сияқты өткізілген. Әдетте бұл күні сүр ... мол ... ... желінің қазығына, айғырдың жалына май жағылады.Бие байлау ел жазғы жайлауға ... ... нәрі ... ... ... ... ... бие байлау мерзімі  --  көкек (сәуір) айының аяғы мен ... ... Бұл кез ... әбден марқайып жетіледі, 5 -- 6 сағат байлауда ұсталады, сауым сайын емізіп, ... ... ... Көктемде және шілде айларында биелер жиі сауылады. Биені бие көнекке немесе ағаштан істеп ысталған бие шелекке сауады, ... бие ... ... ... ... ғана ... Жаңа сауылған бие сүтін сүзгіден өткізіп, жылы кезінде күбідегі немесе сабадағы саумалдын ... ... ... сон оны міндетті түрде 30 -- 40 минут пісіп аузын байлап не тығындап ұстаған. Алғаш рет қымыз ашытарда бие сүті ... ... ... ... ... ... ... Ашытқыны көбінесе сүр жаяның,қазының сынық сүйегін салып сүттен, ол жоқ болғанда сүтке нан ашытқысын езіп ... Қор ... ескі ... ол ... ... қымыздың саба түбінде қалатын, арнайы сақталған сарқыны.Сары қымыз дертке шипа, денеге күш. Қымыз ерекше дәмді, кұнарлы, жан сарайыңды ... ... ... ... хош ... және өте сіңімді сусын. Оның бұлай болу себебі жылқы жануардың өзіне ғана тән асыл ... ... ... Адымы кең, өрісі ұзақ сәйгүлік саңлақтар қазақ ... кек ... ... ... дәмдіден-дәмдіні, коректі мен құнарлыны ғана тереді, өсімдіктің шұрайлысын ғана үзеді. Сөйтіп кең даланың сан алуан гүл-бәйшешектері мен мың ... ... ... ... ... ... ... жағымды тамақтық заттар әзірлейтін болса керек.Қымыздың атам заманнан бергі өзіне тән ыдысының бірі  --  ... қара ... тек қана ... ... ... Бұл ... бірнеше ғасыр бұрын, көшпелі дәуірде игерілген ыдыс болса керек. Сабаға ашытқан қымыз бір ... ... ... ... ... жағынан көші-қон жағдайында алып жүруге өте қолайлы.Қымыз саба, торсық, көнектер әзірлеуге көп мінілмеген, тер ... ... ... жауыр болмаған, семіз жылқының терісі таңдап алынады. Ол қыс бойы от жағылатын асхананың (шошаланың) ... ... жаз шыға ... ... де, ... ... ... дегеніміз  --  шошаланың төбесіне жиналған қара күйе, ыс. Саба, ... ... ... қара ... ... алып қайнатады да, әрі ащы, әрі қышқылы мол, қою шай сияқты сұйық зат әзірлеп, теріні соған батырады. Ол ... 20 -- 30 күн ... ... шелі, ет қалдықтары тазартылады. Осыдан кейін тері ширап, шымырланып және ... ... ... ... ... ... тері шуда ... көктеліп, ішіне құм толтырып керіледі де, кептіріледі. Кебуі жеткен саба ... ... ... Бұл саба ... ... ... ... Ал, екінші сатысында әлгі кептірілген ыдыстар жылқының сүр етінің және қымыздың майымен сіндіре майланады. ... ... ... ... ... ... түседі.Саба жасау әдісінің үшінші сатысы оны ыстау. Бұл жауапты істі ... ... ... ... ... осы іске ... бар адам ғана ... Өйткені тәжірибесіз, шалағай адамдардың өрт шығарып алуы, ... ... алуы ... ... ... ... Ысты көбінесе үй іргесінен аулақ, шөп-шаламы жоқ, суы жақын өзен жағасында, құдық басына ... ... ... отын ... ... ойып ... да, оның ... жалғастыра ұзын өңеш 15 -- 20 метр, кеңдігі 50 -- 60 см ор қазып, ішін ... ... ... ... ... Осы ... ... басында құдықша етіп қазған ыс-ошағы болады. Оның беті темір тормен жабылып, әр жерінен ... ... ... ... Осы  ... ... шошала қалайды немесе киіз күрке тігеді. Сонда ыс түтіні өңештен ... ... ... ... ... үнемі бықсып жататын болады. Ысқа жағылатын отын бүрі түспеген жас ... мен ... ... ... ... торсықка ерекше иіс беру үшін отынға аздап арша, кекпек, кұрғақ көк пішен қосып жағады. Қымыз ыдыстарынын енді бір ... түрі  --  ... ол ... ... ... Күбі ауыз жағы ... түп жағы ... етіп еменнен жасалады. 60 -- 70 және 100 литр кымыз сиғандай, әр ... ... ... Оның іші де апта ... жуып ... сүр ... ... қойдың құйрығымен майланып, тобылғы дүзгін, құлмұрын ағаштарының, қоғажай дейтін шөп түбінің түтінімен ысталып отырады. Күбіні баптай ... ... ... да ... ... ... еш уақытта темір ыдысқа құйылмайды. Саба, күбі піспегінің басы ... ... ... саба да жақсы ағаштан жасалған және сүйек, күміспен өрнектелген. Піспек, бие сауатын шелек, қымыз ... ... де ... ... отырған.1 - сурет. ПМР-0,2ВТ жоғары температуралы әмбебап сүт пастерлеуіш қондырғы: 1- қаңқа; 2- роторлы қыздырғыш (жинаулы түрде ... 3- ... ... және арматура;  4- сүт рекуператор-салқындатқышы; 5- НМУ-6 сүт сорабы;  6- өтпелі шүмек; 7- ... ... 8- ... ... ... ... ... 9- сүт қабылдайтын бак;  10- басқару пульті;   11- тұрақтандырғыш (выдерживатель); 12- ... 13- ... ... 14- сүт ... бак ... бабы пісу мен сапыруға байланысты. Жиі-жиі піскен қымыздың дәмі кіре береді. Ал, ... ... ... ... суы бір ... ... бір ... болып, бұзылып, сапасын жояды. Көбірек пісілсе тіпті күшті деген қымыздың өзі жұмсап, ішуге ... бола ... Бал ... ... қымыз осындай баппен дәмді.Қымыз Қымыз  --  халқымыздың бірнеше ғасырлар бойы үздіксіз пайдаланып келе ... ... ... Ол тек ... ... ... ... халықтың қасиетін, дәулетін, салтанатын, байлығын, мырзалығын, дастарқан берекесін білдіретін ырыс белгісі. ... ... ... ... ... ... ... салт-дәстүрлері, ырымдары мен кәде-жоралары көп. Көктем туып, құлындаған бие байланып, сауылады. Биенің ашымаған сүтін саумал дейді. Оған арнайы ашытқы ... ... ... кейін ашиды. Алғашқы қымызды үй иесі өзі ішпейді, дәстүр бойынша үлкендерін шақырып, ауыз тигізіп, батасын ... Мұны ... ... ... ... ... сапасына жөне сақталу уакытына байланысты халқымыз қымызды бірнеше түрге бөлелі. Және оларльш әр түрін жылкы жасы атауымен атайды.1.2-сурет. Флягалы сүт ... ... Бал ...  --  бал, ... ... қосылып ашытылған қымыз; сырқат адамға, балаларға, жас босанған әйелдерге беріледі.  * ... жияр ...  --  ... бие ... ... күн ... ... салт бойынша сірге жияр қымызға ел шақырып, бөліп ішкен.* Уыз қымыз  --  бие ... уыз дәмі ... ... ... қою ... Май қымызы деп те аталады.* Сары қымы  --  ... ... шоп ... ... ... қатқан кездегі қымыз. Кош-қоннан қымыз коп шайқалып, коп ... де, ... ... ... ашуы ... ... күші оз ... сіңген сарғылт болады. Сары қымыз өте жұғымды, шипалық қасиеті мол. --------------------------------------------------------------------------------Емдік қасиеттеріБие сүті ең алдымен қазақтарды кеңінен ... ... бірі ... ... құрт ... бірден-бір ем. Қазіргі кезде қымыз бен шұбаттың көптеген ... атап ... өкпе ... ... қан айналу жүйесіндегі қан тамырларының жұмсақтығы мен беріктігін қамтамасыз ететіні, қандағы қызыл қан түйіршіктерімен (эритроцит) ... ... әсер ... ... ... зат алмасу процестерін жақсартып, жалпы иммунитетті күшейтетіні анықталған.Шұбат - түйеден өндiрiлген бұл сусын қазақ аспаздығында кеңiнен қолданылады; түйенің сүтін ашыту ... ... ... Өзiнiң биологиялық құрамы бойынша тек қана нәрлi және дәмдi азық қана емес, сондай-ақ А, В1, В2, С ... көзi. ... В1, ... бойынша түйе сүтi сиыр сүтiнен асып түседi. Шұбаттың бiр ... адам ... С ... және ... тәулiктiк қажеттiлiгiн қанағаттандыра алады. Шұбат айранға қарағанда май, ақуыз, кейбiр ... ... ... өте бай.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ӘзiрлеуӘзiрлеу технологиясы да қымызды әзiрлеу технологиясына ұқсас. Шұбаттың ... ... ... ... ... ең ... - ... болып табылады. Шұбат та қымыз секiлдi әлсiз - тәулiк iшiнде - жетiле бастаған, орташа - екi тәулiктiк және - үш ... ... ... дайындау үшін суытылған түйе сүтін сүзіп, 30 -- 35°С-қа дейін салқындатып, емен кеспекке құйып өндірістік ашытқы салып піспекпен 20 -- 30 мин ... 3 -- 4 ... ... Бұл ... ... ... ... жай заттарға айналып, қышқылдылығы көтеріліп, ішіндегі казеин іріп тұнбаға түседі. Тұнбадағы казеинді майдалау үшін шұбатты ... ... Әр ... ... ... шұбаты бар кеспекке құйып жақсылап піседі, ал ашыту процесі 20 -- 25°С ... 10 -- 20 ... ... ... ... ... ... 10 --  12 сағат бойы салқындатып сауда орындарына таратады. Бір тәулік бойы ашыған шұбат  --  әлсіз, екі ... ... ...  --  ... ал үш ... бойы ... шұбат  --  күшті деп аталады. Ашытқы әсерінен түйе сүтіндегі сүт ... ... сүт ... ... ... қышқылының жаңа қосылыстары түзіледі, витаминдердің мөлшері молаяды. --------------------------------------------------------------------------------ЕрекшелігіҚуаты мен ... ... ... кем ... ... 499  -  528 ккал ... Шұбатта 789  -  991 ккал болады. Шұбат құрамында май, әртүрлі витаминдер мен тұздар көп болады. Шұбатты ... ... ... ... ... орнында өкпе ауруларын емдеуге пайдаланған. Бұрын қазақтар қою түйе сүтiн шәйға қосып iшкен, оның үстiне түйе сүтiн олар сиыр сүтi ... ... ... басқа, қазақтар түйе сүтiне басқа да жануарлардың сүтiн қоса отырып түрлi сүт тағамдарын өндiрiп шығарған. Мысалы: сүзбе (қатық), құрт.ҚасиеттеріТүйенің сүтіШұбатҚышқылдық18°28°Майлылық4.3 %4.3 ... %1.32 ... ... майдың басқасы8.2 %6.6 %Минералды заттар0.86 %0.75 %Этил спирті1.1 %Аскорбин қышқылы5.6 %4.8 %Түйе сүтінде май, белок жене минералдық заттар өтe көп. ... одан әр ... сүт ... ... ... ... басқа да мал түліктеріне қарағанда түйе сүтінің өнеркәсіпте негізде кең түрде өндірілуіне байланысты, ол тек қана ... ... ... Түйе ... май, ... құрт және ... та дайындауға болады.Бұл түлік сүтінің және одан жасалған шұбаттың қоректілік, диеталық және емдік қасиеті Орта Азия ... мен ... ... ... ... жүргізген тәжірибелерінде Қаазақстан мен Туркменстанның елді мекендерінде шұбат ішетін адамдардың туберкулезбен мүлде дерлік ауырмайтындығы анықталған. Клиникалык байқаулардың нәтижесінде ... ... және ... да ... ... ... ... шұбат бергенде, олардың ішек-қарын жолдарының бұзылған қызметінің қалпына келетіндігі дәлелденген.Науқас адамдарды ... ... ... ... гөpi көп ... Бірақ ғылым жетістіктері мен өндірік мамандарының тәжірибе негізінде түйе сүтін көп өндіру шұбатты тек ... ... ғана ... емдік дәрі ретінде де қолдануға жол ашары сөзсіз.Қaзipгi кезде сауын түйе шаруашылығын ұйымдастырудың екі түpi бар. Оның бipi - жыл бойы ... ... ... ... түйе ... ... маусымдық фермалары.Маусымдық шұбат өндіретін фермалар түйені табиғи жайылымдарда бағатын шаруашылықтар үшін ғана ... ... ... 7-8 ай бойы ... Осы уақытта арналып, бағалы інгендерден іріктелген сауын топтары құрылады. Сауын маусымында інгендер жайылымда бағылады, бұл ... ... ... ... інгендер түскі сауыннан кейін боталарымен бipгe жайылымда болады, ... ... соң ... бөлініп қорада болек ұсталады. Інгендер ертеңгісін сауыннан кейін өpicкe айдалып, түcкi сауынға дейін ботасыз жайылып келеді. Осы уақыт аралығында қорада ... ... ... ... жемшөп беріледі, не болмаса бөлек бағылады, содан соң түскі сауыннан кейін боталары енелеріне ... ...  --  ... кетеді. Кешке дейін боталар енелерімен бipгe болып; еміп ... және ... ... ... ... жоқ маусымдық шұбат фермаларында шұбат киіз үйлерде дайындалады.Жыл бойы шұбат өндіретін түйе фермаларын табиғи жайылыммен қоса ... және екпе ... жері бар ... ... ... ұйымдастыру мүмкін.Мұндай шұбат фермаларын мүмкіндігінше ipi қалалар мен өндіріс орталықтарына жақын жерлерге орналастырған жөн.Осындай шұбат фермаларында ... ... ... және ... ... арнайы қоралар мен шұбат ашытылатын, әрі сақталатын ... ...  ...  ... ... ... ... залы немесе арнаулы сауын алаңдары да осы жерге орналасады.Қазақ Жер жағдайын жобалау ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... үлгі ... ... едік. Онда негізнен 100-400 сауын інген мен боталарға арналып салынатын қораның құрылысы көрсетілген. Сонымен бipгe онда бiз ұсынған ... ... ... алаңдары бар. Қораның (жанында боталар мен інгендерге арналып шарбақпен қоршалған, жақсартылған ... ... тағы бар. ... ... ... азықтық шөптерді үстемелеп егу мен суару сауын інгендері мен боталарды жыл бойы ... ... ... ... ... 50 - 100 ... жайылымда сауу үшін жылжымалы сауу аппаратынан және жылжымалы вакуумды қуат беретін агрегаттан тұратын сауын қондырғысын өндіріскe ... ... ... адам күні бойы тоқ ... ... ғылым академиясының академигі Т.Шармановтың айтуынша, түйе сүтінің созылмалы өкпе, бауыр ауруларын, холециститті, өт жолдарының қа - бынуын емдеудегі қасиеті ... ... ... ... ... инфаркттың, ин - сульттің алдын-алуда маңызы зор, қант диабетіне, қатерлі ісікке де шипасы бар. Табиғи шұбат өнімдері ... есте ... ... ... ми ... ... пен ... береді. Құрамында А, В1, Д, Е, С дәрумендері бар сусын ұзақ уақыт емделуді қажет ететін туберкулез ... да ... бір ... сауу әдісін маусымды шұбат фермаларында қолданып қана қоймай, сонымен бipгe жыл бойы шұбат өндіретін ... ... ... ... сауу үшін де ... болады. Бұл қондырғыны тасымалдау да онша емес, оны жинап бөлшектеуге төрт адам күн  ... ... ... сауу ...  саны мен інгендердің  және онда қызмет ететін сауыншылардың ... ... ... ... саны 50 ... ... сауғанда алты станок қолдану қажет.Көшпелі базаны тек інгендер саууға ғана емес, сондай ақ төлді өлшеу, таңбалау және мал дәрігерлік зоотехникалық ... да ... ... сусынның дайындалу процесі де күрделі емес. Өйткені оны бір қорландырып алса, одан әрі ешқандай ашытқысыз аши береді. Қымыз ... ... ... ... ... да ... жоқ. Тек кісіге құйып берерде ғана шайқап-шайқап жіберсе, ол ... ... ... ... Шұбат құйылған ыдыстың тығынын алып немесе местің ... ... ... шығарып отыру керек. Әйтпесе тығынды ұшырып, месті ісіндіріп жібереді.   ... ... ... ... ... ... зат бар. Адам ... да лактоферрин деген белок бар. Ол ағзаның иммундық жүйесін нығайтады. Белоктың басты биологиялық қызметі темір ... ... және оны ... ... ... да бір ... мен ... келіп түссе, лактоферрин бірден оның көзін жоюға әрекет ... ... ... ... ... жаңа туған сәбиді ана сүтімен қоректендірудің қандай маңызды екенін біле беріңіз. Медицинада лактоферрин белогының вирустарға қарсы белсенділігі ... ... ... Оның ... 1, ... ВИЧ, ... С-түрі, хантавирус, ротавирус, полиовирустың бірінші түрі, аденовирус, респираторлық синцитиальді вирус, тышқанның лейкоз Френд вирусы тәрізді дерттерге қарсы әсері ... ... ... ... айтып отырған себебіміз, ХХІ ғасырдың медицинасы вирустық ауруларды емдеуде дәрменсіз. ... ... ... ... ... бер препарат әлі дүниеге келген жоқ. Қазіргі ... тек ... ... ғана емдейді. Ал шұбат сол вируспен күресе ... ...   ... ... мен ... ... жүр. ... ағзамыз олармен секунд сайын күресіп бағуда. Кедейдің ауруы саналатын туберкулезбен қазір ауқаттылар да науқастанып жатқан тұста, ағзамыздың ... ... ... ... ... ... үшін қажет-ақ. Ендеше, денсаулығымызды нығайтуды ойласақ, шұбат ішуді әдетке айналдырайық.Шұбатты негiзiнен 14 күнге ... ... ... А оны ұзақ сақтау үшін Шымкенттік ғалымдар Академик Асылбек ... ... ауыл ... ... ... ... ... ғылым кандидаты Мүсәтiллә Тоқанов және Болат Тоқанов таблетка түріндегі шұбатты шығарудың технологиясын ... ... ... ... ... үш ... дейiн жарамды. Оның 1 таблеткасында 1,24 грамм шұбат бар. ... өнiм ... ... ... ... ... әлеуетiн көтередi, әйелдердiң климаксы кезiнде көмегі зор. Ал, балалардың белсендi iс-қимылын арттырып, денсаулығын бiршама нығайта алады. Шұбаттың бiр ... ... ... белсендi қоспа" секiлдi емдiк қасиетке ие. Сондай-ақ, Мүсәтiллә Тоқанов ол таблетканы маскүнемдікті ... де ... ... ... ... ... ... кәсіпорны шығарып жатыр. Шипалы шұбат өндiрiсiне Жапонияның, Еуроодақтың, АҚШ және Австралияның тауар өндiрушiлерi ... ... ... ... ... Егер мықтап айналысса, қазақтың емдiк қасиетi мол сусыны мемлекеттiк брендiге ... өнiм ... да ... емес.ҚорытындыКүнде жейтін ас-ауқатымыз химиялық, синтетикалық жасанды дүниелерден жасалғалы бері адамзат денсаулығына зор ... ... ... ... қант диабеті, холлецистит, гастрит т.б. көптеген дерттер ушығып шыға келді. Дерт атаулының өршу ... бірі азық ... ... ... ... Қазақ атамыз:  деп бекер айтпаған. Сондықтан да қазақтың денсаулығы мықты болсын десек, дүниеге аяқ қолы балғадай сау ұрпақ әкелеміз ... ... адал ... ... Осы мәселені тағамдық рационымызға қазақтың ұлттық тағамдарын енгізу арқылы шешуге ... ... әрі ... әрі ... әрі шипа болып табылатын шұбатты әңгімемізге арқау етпекпіз. Қазақ үшін түйе  --  қасиетті мал. Төрт түліктің ... ... ... сүті  -  ем, еті  --  ... жүні  --  ... ... ... қазақ халқы аяққа таптамаған, тек кеудешелер мен жиделер, шекпендер мен көрпелер дайындаған. Қазіргі ... түйе ... де ... ... барын анықтады.    Түйе сүті  --  қоректік заттарға өте бай сусын. Мәселен, қымыздың құнарлылығы 528 ккал ... ...  --  660 ... ал ...  --  911 ... тең. Бір литр ... адам ағзасының витаминдер мен микроэлементтерге деген тәуліктік қажеттілігін толықтай қамтамасыз ете алады.Қолданылған ... ... С. Ж. ... А. У. Тайчибеков  Оқулық > Алматы 2014* А. ...  Оқу ...  ... ...  2010* Т. М. ...  Оқулық. Алматы 2014* Л. М. Сарлыбаева  ... 2014*  Ә.Ә. ... Қ. А. ...  
        
      

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылқы және түйе сүтін алғашқы өңдеу10 бет
Жылқы және түйе сүтін алғашқы өңдеу жайлы7 бет
Жылқы мен түйе сүтін алғашқы өңдеу9 бет
Жылқы және түйе сүтін алғаш өңдеу6 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Ірі қара шаруашылығы, ірі қара еті мен сүтін өндіру технологиясы30 бет
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Алматы облысындағы түйе сүтiнiң физико-химиялық қасиеттерi21 бет
Ауыр жүк тартушы жылқы тұымдары15 бет
Бие сүтінің химиялық құрамы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь