Экологиялық факторлар жайлы ақпарат

1.Экологиялық факторларға қысқаша сипаттама
2. Қоршаған ортаның экологиялық факторлары.
3. Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу.
4. Биотикалық факторларға адаптация.
5. Экологиялық факторлар әсеріне организмдердің жалпы заңдылықтары
6.Пайдаланылған әдебиеттер
Экологиялық фактор – кез келген орта жағдайына тіршілік иелерінің бейімделу қабілетімен жауап қайтара алуы.
Бұл жерде бір ескере кететін жағдай өлім факторы бейімделу қабілетінен тысқары жатады. Экологиялық факторлар абиотик., биотик., антропогендік, климаттық және тежеу факторларымен тығыз байланысты. Экологиялық фактор тірі организмдерге олардың жеке дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез келген әрі қарай бөлшектенбейтін элементі саналады. Табиғи жағдайда организм көптеген факторлардың ықпалына ұшырап отырады. Экологиялық фактордың қайсысы болмасын табиғатта тұрақты емес. Барлық Экологиялық фактор екі санатқа: популяция тығыздығына тәуелсіз және популяция тығыздығына тәуелді болып бөлінеді.
1. Әсер ету нәтижесінде жойылатын дарабастар пайызы олардың санына немесе тығыздығына байланысты емес
2. Факторлар әсеріне жойылып кеткен түрлердің пайызы олардың тығыздығы өскен сайын пропорционал мөлшерде артады.
Бірінші санат факторларына негізінен климаттық, ал екіншісіне – биоталық факторлар жатады. Топтастырудың тағы бір жолы бойынша Экологиялық факторларэнергетик. және сигналдық болып бөлінеді. Мысалы, энергетик. топқа температура, бәсекелестік, жыртқыштық, паразитизм, т.б. жатады. Бұл топ организмдерге тікелей әсер етіп, олардың энергетик. күйін өзгертеді.
1. Қоршаған ортаның экологиялық факторлары- тірі организмдерге олардың дербес дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез-келген әрі қарай бөлшектелмейтін элементі. Бұл анықтамада экологиялық факторлардың мынандай критерийлеін ерекше атап өту қажет;
1.Ортаның қарастырып отырған элементінің одан әрі бөлшектенбеуі. Мысалы, су қоймасының тереңдігін немесе тіршілік ету орнының теңіз деңгейінен биіктігін экологиялық фактор ретінде қарастыруға болмайды, себебі тереңдік суды мекендеуші организмдерге тікелей емес, қысымның артуы, жарықталудың кемуі, температураның төмендеуі, еріген оттегінің азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. арқылы әсер етеді; биіктіктің әсері температураның, атмосфералық қысымның төмендеуі арқылы жүзеге асырылады.Шын мәнінде температура, жарықталу, тұздылық және т.т. тірі организмдерге тікелей әсер етуші сыртқы ортаның экологиялық факторлары ретінде білінеді.
2.Экологиялық фактордың әсері тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни бұндай жағдайда ол көптеген себеп-салдарлық байланыстар арқылы ықпал көрсетеді.Экологиялық факторлардың аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс базарынан көруге болады.
1. Жоғарыға көтеріліңіз↑ Қазақстан Энциклопедиясы
2. Жоғарыға көтеріліңіз↑ Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағыМемлекеттік УниверситетіБАӨЖТақырыбы: Экологиялық факторларОрындаған: ... ... ... ... ... ... ... Қоршаған ортаның экологиялық факторлары-3. Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу.4. Биотикалық факторларға адаптация.5. Экологиялық факторлар әсеріне ... ...  ... ... ...  -  кез келген орта жағдайына тіршілік иелерінің бейімделу қабілетімен жауап қайтара алуы.Бұл жерде бір ... ... ... өлім ... бейімделу қабілетінен тысқары жатады. Экологиялық факторлар абиотик., биотик., антропогендік, климаттық және тежеу факторларымен тығыз байланысты. Экологиялық фактор тірі ... ... жеке ... бір ғана ... болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез ... әрі ... ... элементі саналады. Табиғи жағдайда организм көптеген факторлардың ... ... ... ... фактордың қайсысы болмасын табиғатта тұрақты емес. Барлық Экологиялық фактор екі ... ... ... ... және популяция тығыздығына тәуелді болып бөлінеді.* Әсер ету нәтижесінде жойылатын дарабастар пайызы ... ... ... ... байланысты емес* Факторлар әсеріне жойылып кеткен түрлердің пайызы олардың тығыздығы өскен сайын пропорционал мөлшерде ... ... ... ... ... ал ...  -  ... факторлар жатады. Топтастырудың тағы бір жолы бойынша Экологиялық факторларэнергетик. және сигналдық болып бөлінеді. ... ... ... ... ... ... паразитизм, т.б. жатады. Бұл топ организмдерге тікелей әсер етіп, олардың энергетик. күйін өзгертеді.1. Қоршаған ... ... ... тірі ... ... ... дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез-келген  әрі қарай бөлшектелмейтін ... Бұл ... ... ... ... критерийлеін ерекше атап өту қажет;1.Ортаның қарастырып отырған элементінің одан әрі бөлшектенбеуі. ... су ... ... ... ... ету ...  теңіз деңгейінен биіктігін экологиялық фактор ретінде қарастыруға болмайды, себебі тереңдік суды мекендеуші организмдерге тікелей емес, қысымның артуы, ... ... ... төмендеуі, еріген оттегінің  азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. арқылы әсер етеді; биіктіктің әсері  температураның, атмосфералық ...  ... ... ... ... ... температура, жарықталу, тұздылық және т.т. тірі организмдерге тікелей әсер етуші сыртқы ортаның  ...  ... ... ... фактордың әсері тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни ... ... ол ...  ... байланыстар арқылы ықпал көрсетеді.Экологиялық факторлардың  аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс ... ... ... ... ... ... көп ... Бұнда басты рольді биогендік заттар атқарады; құстардың ... суға ... ... ... ...  ... соған байланысты осы жерлерде балдырлар шоғырланады.Бұл өз кезегінде  планктондық организмдердің, негізінен шаян тәрізділердің  концентрациясының артуына әкеліп ... ... ... ... ал ... ... мекендеуші құстар қоректенеді.Демек бұл жерде құс саңғырығы экологиялық фактор ретінде көрінеді.Экологиялық факторлар табиғаты жағынан  қаншалық әр ... ... ... ... нәтижелері экологиялық тұрғыдан салыстыруға келеді, өйткені әрқашанда организмдердің тіршілік әрекетінің өзгерісі арқылы білінеді, ал бұл, ... ... ... ... әкеліп соғады.Осы тәуелділікті талдау, оның төмендегідей заңдылықтарын атап көрсетуге мүмкіндік береді;1. ... ... бір ... ... ... ету үшін ең ... ... туады: бұл жағдайлар оптималды жағдайлар деп аталады.2. фактордың мөлшері оптималдық жағдайдан неғұрлым көбірек ауытқыса, дара организмдердің ... ... де ... ... түседі; осыған байланысты  қалыпты тіршілік ету аймағы айқындалады.3. фактор мөлшерінің дара ... ... ... ете ... аралығы төзімділік шектері деп аталады; төзімділіктің төменгі және жоғарғы шектері ажыратылады. Сонымен, қоршаған орта факторлары 3 ... ... ...  ... өлі ... ... (климат, t0-ра , ылғалдылық , жарық және т.б.2.) Биотикалық факторлар  -  тірі организмдердің әсері.3.)Антропогенді факторлар  -  ... ... ... ... ...  ... ... яғни өлі табиғатты құрайтын жеке құрамды бөліктері жатады. Мысалы: климаттық факторлар (ауаның ылғалдылығы, жауын-шашын мөлшері, ауаның t0  - сы, ... ... күн мен ... ... ... ... ауа қысымы, ауа құрамы);Топырақтың әсері (химилялық құрамы, ... және ... ... ... ... ... күн ... түсуі, құрамы, қысымы, ластануы т.б.); жер бедерінің әсері.2.Биотикалық факторлар ағзалардың тіршілік әрекетіне байланысты бір-біріне тигізетін сан ... ... ... факторлар биотикалық факторлар қатарына жатқызып келген болатын. Бірақ соңғы кездегі адамның іс-әрекетінің табиғатқа қарқынды, әрі жан-жақты ... ... ... ол жеке ... фокторлар дегеніміз - айнала қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс-әректінің тікелей немесе ... ... ... ... ... ... үшін  ... байлықтарын игеруге мәжбүр болады. Нәтижесінде, ірі кешендер, өнеркәсіп, зауыт, кен байыту, автокөліктер , ауыл шаруашылығы салалары дами ... Ал ... ... ... ... ... лас ... химиялық зиянды қосынды заттар айнала қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... жинақталып бұкіл  тіршілікке кері әсерін тигізе бастайды. Яғни, атмосфера ... ... су ... ... ... ... қуаншылық, өзен-көлдердің тартылуы, өсімдіктер мен жануарлардың сиреп немесе құрып кетуі, адам баласының денсаулығының бұзылуы және жалпы биосфера шегіндегі бұрын-соңды болмаған ... ... ... үдей ... Соңғы жылдары антропикалық факторлардың табиғи ортаға  және жалпы биосфераға әсері айқын біліне бастады.Осыған орай, адам ... ... ... ... ... ... ... жол бермеу жолдары ғаламдық проблемалар деңгейінде қарастылуда.Көптеген тіршілік орталарында жануарлар ағымының әсер етуін сезінеді. Ауа және су ағымдар ... ... және ... ... ... ортаның реттеуші факторы болып табылады. Олардың әсері екі жақты: біріншіден, ағымдар жануарларға әртүрлі заттар және жылу әкелсе, екіншіден, олар ... өзін ... ... ... ... ... ... түрде тұратын жел сипатта және жер бетінен шығатын термальды түрде болып бөлінеді.Суда да ағымдар бар. Су ағымының ... ауа ... ...  аз болып келеді. Ол сарқырамаларды  үлкен шамада-6 м. секундқа дейін. Ең қуатты су ағымы мұхитта болады, жылы ...  ... ... суық ...  ... алмасу процесінде көпшілік жануарлар үшін оттегінің ролі өте зор. Ол тыныс алуға қатысады.Ересек адамдардың қанында гемоглабиндік байланысқан оттегінің ... 1 ... ... болады. Гемоглобин көмегімен О2-ткандерге таралады және сіңіреді.Жануарлар үшін О2 негізгі зат тіршілік үшін ... Жер ... оның ... ... ... шекарасын анықтайды. Оттегінің болуы шешуші фактор болып табылады, одан жануарлардыңәртүрлі мекен ету орталарына таралуы тәуелді. О2 таралуы: Ауадағы оттегі, ... О2, таяз ... О2, ... ... ... О2.Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу.Температура  мен ылғалдылықтың  әсер етуі. Антрактиканың шөлді  мұзында  t0-ра -880С дейін төмендесе,  ... ... ... көлеңкеде    +580С   дейін көтеріледі. Орталық   Европаның  ... ...  ...  ыстық жазда 400С дейін жетсе, солтүстік жағында 200С ... ... ...  ...  ...  тіршілік  таралған.  Бірақ  бір тіршілік иесі әлемде бүкіл жердегі   t0-ра ... ... ... ... Сондықтан  кез - келген  жануарлардың  таралуы  мекен  еткен  ... ... сол ... ... ... дене температурасы қоршаған ортаның температурасына байланысты өзгеріп отырады. Мұндай жануарлар өзгеруінің дене температурасын реттей ... және ... ... деп ... ... ... дене ... белсенді реттей алады, мұндай жануарлардың дене температурасы тұрақты және оларды гомойотермдік деп атайды.Қоршаған ортаның температурасының  өзгеруіне  өте ... ... ... , ал тек ... ... ... ғана аз ... жануарлар стенотермдік деп аталады.Ылғалдылықтың жеткілікті мөлшері- Жердегі барлық организмдердің өмір ... ...  ...  ... болатын барлық тіршілік процестері  су ерітіндісінде ...   ... ... ... 50% астамы судан тұрады. Мысалы : үй жануарларының  59%, адам денесі 64%, ұлу 70%, ... 75% және ... ... 99% т. б. ... жануарларда  ылғалдылықың көп немесе аз болуына байланысты организімдерінде тірішілік ету ... ... ... ... ... ... ... Тинеманн деген биологтың айтуынша  барлық тірілер кіреді және ... ... ... ... күн ... ... ... және түр аралық байланыстар.  Әрбір жануарда өз тамағын табуға мүмкіндік беретін әртүрлі бейімделушіліктер бар.Филогенез барысында планетадағы фаунаның ... ... сан ... ... ... ... Инфузорилер суды жұта отырып, оны сүзедіде өз қорегін аулайды. Молюскалар да фильтраторлар болып табылады. Жануарлар әлеміндегі ең белгілі жұтқыштарға ... ... ... ...      Қоректену немесе трофикалық байланыс.2)      Топикалық байланыс-(грекше  топос  - ... ... ету ... ... ... байланыстар.3)      Форикалық (латынша ... ... бұл ... бір ... ... ... таралуына қатысқан кезде пайда болады.3. Экологиялық факторлар әсеріне ... ...  ... ... ... әсер етуі мен оған ... ... бірдей болмайды.Өзара әрекеттесу факторлар ережесі. Оның мәні келесіде: яғни бір ... әсер ету ... ... факторлар күшейту немесе азайтуы мүмкін . Мысалы, жылудың көп мөлшері ауаның ... ...  заңы ...  ... ... ... Бұл ереженің мәні келесіде: шектен тыс аз немесе шектен тыс көп ... ... ... қасындағы)  организмнің күйіне  ықпал етеді, сонымен бірге , басқа факторлардың ... ... Бұл ... ... ... маңызы зор. Организмдердің ең қажетті шектеуші факторларын біле отырып, мол өнім алуға немесе табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға жол ашады.Шектеуші ... ... ... ... ... ... ең ... төзімділік қасиеті болады. Ол В.Шелфордтың толеранттық (төзімділік)  заңына байланысты. Оптимум аймағы әртүрлі ағзалар үшін бірдей емес . ... үшін ... ... ... көп, ... ағзаларэврибионттар тобына жатады (грекше эури- кең, биос- тіршілік). Аз диапазонда бейімделетін ағзалар стенобионттар деп аталады(грекше стенос- тар). Эврибионтты ... ... ... ... ... ... жалғастыра береді. Мысалы, бұл организмдер тобына Қазақстанға жерсіндірілген ондатраны, көгілдір түлкіні, колорадо қоңызын, ақ ... ... ... жатқызуға болады. Стенобионтты түрлердің таралу аймағы шектеулі болады.Пайдаланылған әдебиеттер:* Жоғарыға көтеріліңіз↑ Қазақстан Энциклопедиясы* Жоғарыға көтеріліңіз↑ Батыс ... ... ...  --  ...  ... 2002 жыл. ISBN ...  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық факторлар жайлы мәлміет5 бет
Жалпы экология175 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Данон» компаниясының персоналдың дамыту процесін басқару22 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Абиотикалық факторлар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь