Ежелгі дәуір тіл білімі мен араб тіл білімі

1. Ежелгі дәуір тіл білімі
2. Араб тіл білімі
Біздің жыл санауымыздан 5-6 мың жылдар бұрынғы египеттіктердің, шумерлердің, т.б. шығыс халықтарының жоғары мәдениетті болғандығын, әр түрлі жазуларды пайдаланғандарын ескерсек, тіл ғылымы көне ғылымдардың бірі екендігін байқауға болады. Бірақ египеттіктердің, шумерлердің тілге байланысты айтқан пікірлері біздің заманға жеткен жоқ. Тіл мәселелеріне байланысты жазылып сақталған, біздің заманға жеткен деректердің ең көнесі Ежелгі Қытай, Үндістан, Ежелгі Греция елдеріне тән.
Қоғам тарихының көне дәуірі де, жазу мен ғылымның алғашқы бастамалары да Таяу Шығыста, Месопотамия мен байырғы Египетте басталғанымен, олардан қалған тілге байланысты еңбектер біздің заманға жеткен жоқ, сондықтан ежелгі дәуір тіл білімі деген көне Қытай, Үндістан, Грек-Рим заманынан қалған, біздің заманға жеткен жазба нұсқаларға байланысты қаралады. Біз де осы жолмен жүреміз.
Ежелгі дәуір - тіл біліміне қатысты ой-пікірдің жаңа туындай бастаған және оның мейлінше балаң шағы. Ұзақ мерзімді қамтитын бұл уақыт бойында тіл біліміне тән түсінік бірте-бірте, өте баяу дамиды. Ол өрісі, тереңдігі жағынан да тым жұпыны болды. Соған қарамастан бұл кезеңдегі тіл біліміне қатысты мәліметтерді қазіргі кезде өркен жайған тіл білімінің бастамасы, қалана бастаған іргетасы деп санаған жөн.
Ежелгі дәуір тіл білімінде ерекше көңіл бөлінген екі күрделі проблема болған. Оның бірі – атау, ат қою теориясы да, екіншісі – грамматикалық өнер (искусство) проблемасы.
Мұның біріншісінде – зат атаулары қалай пайда болған, атаулардың өздері атауы болған заттармен, құбылыстармен, оқиғалармен қандай байланысы бар? Атаулардың дұрыс я теріс қойылуының қандай мәні бар? Дегендерді сөз етушілер – философтар болған және бұл проблеманы олар философияның ең мәнді саласының бірі ретінде қараған. Ғылым тарихында ат қою теориясы деп аталатын бұл сала қытайда да, үнділерде де, герктерде де бір-біріне өте ұқсас бағытта талданып, біртектес шешімге сайып отырған.
Грамматикалық өнер теориясы тілді дұрыс қолданудың ережесін белгілеуді мақсат еткен. Бұл ереже бірде грамматикалық өнер делінсе, енді бірде жазу өнері деп те аталады. Грамматикалық теория жазба ескерткіштер тілдерін зерттеуден туған. Сондықтан ежелгі дәуір тіл білімі, әдетте, филология дәуірі деп те аталады (филология – герк сөзі, мағынасы – сөзді сүю).
Филология - жазба ескерткіштердің тілін, стилін, тарихи жақтарын зерттейтін ілім. Оның дүниеге келуі жазба ескерткіштердің пайда болуымен, оны зерттеу қажеттігінің тууымен тығыз байланысты. Грамматика теориясы көне заман елдерінің әрқайсысында әр түрлі мақсатта және әр түрлі дәрежеде болған.
Бірақ соған қарамастан ежелгі дәуір тіл біліміндегі ой-пікірдің барлығына тән ортақ сипаттар да болды.
1. 1.Ковчиков. В.А. Психолингвистика.Теория речевой деятельности. М: Астрель,2007.-318с.
2. Попова З.Д.Общее языкознание. -М:АСТ:Восток-Запад,2007.-408с.
3. Копыленко М.М. Избранные труды в 2-томах. А:Ин-т языкознания им. А.Байтурсынова.2010.,2010.-443с.
4. Норман Б.Ю.Лингвистические задачи. –М: Флинта-Наука.2009.-271с.
5. В.А. Психолингвистика.Теория речевой деятельности. - М: Астрель, 2007
6. Шаяхметұлы.Қ. Қазіргі қазақ тілі. Сөзжасам-дериватология, сөзөзгерім-морфология. Семей; Новосібір: Талер-Пресс, 2007
7. Копыленко М.М. Избранные труды в 2-томах. А:Ин-т языкознания им. А.Байтурсынова., 2010.,2010
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫБІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІСЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағыМЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІСӨЖ Тақырыбы:Орындыған:Мұхаметжанова ГүлназТоп:Қ  -  319 ... Э. ... 2015ж1. ... ... тіл ... 2. Араб тіл ... жыл ... 5-6 мың жылдар бұрынғы египеттіктердің, шумерлердің, т.б. шығыс халықтарының жоғары мәдениетті ... әр ... ... ... ескерсек, тіл ғылымы көне ғылымдардың бірі екендігін байқауға болады. Бірақ египеттіктердің, шумерлердің тілге ... ... ... ... ... жеткен жоқ. Тіл мәселелеріне байланысты жазылып сақталған, біздің заманға жеткен деректердің ең көнесі Ежелгі Қытай, Үндістан, Ежелгі Греция елдеріне ... ... көне ... де, жазу мен ғылымның алғашқы бастамалары да Таяу Шығыста, Месопотамия мен байырғы Египетте басталғанымен, ... ... ... ... ... біздің заманға жеткен жоқ, сондықтан ежелгі дәуір тіл ... ... көне ... ... ... ... ... біздің заманға жеткен жазба нұсқаларға байланысты қаралады. Біз де осы жолмен жүреміз.Ежелгі дәуір - тіл ... ... ... жаңа ... ... және оның мейлінше балаң шағы. Ұзақ мерзімді қамтитын бұл уақыт бойында тіл біліміне тән түсінік бірте-бірте, өте баяу дамиды. Ол ... ... ... да тым ... ... ... қарамастан бұл кезеңдегі тіл біліміне қатысты мәліметтерді қазіргі кезде өркен жайған тіл білімінің бастамасы, қалана бастаған ... деп ... ... ... тіл білімінде ерекше көңіл бөлінген екі күрделі проблема болған. Оның бірі  -  ... ат қою ... да, ...  -  ... өнер ... ... біріншісінде  -  зат атаулары қалай пайда ... ... ... ... ... ... құбылыстармен, оқиғалармен қандай байланысы бар? Атаулардың дұрыс я теріс қойылуының қандай мәні бар? Дегендерді сөз ...  -  ... ... және бұл ... олар ... ең ... саласының бірі ретінде қараған. Ғылым тарихында ат қою теориясы деп аталатын бұл сала қытайда да, ... де, ... де ... өте ... ... ... біртектес шешімге сайып отырған.Грамматикалық өнер теориясы тілді ... ... ... ... мақсат еткен. Бұл ереже бірде грамматикалық өнер делінсе, енді бірде жазу ... деп те ... ... ... ... ... ... зерттеуден туған. Сондықтан ежелгі дәуір тіл білімі, әдетте, филология дәуірі деп те аталады (филология  -  герк сөзі, ...  -  ... ... - ... ескерткіштердің тілін, стилін, тарихи жақтарын зерттейтін ілім. Оның дүниеге ... ... ... ... ... оны ... қажеттігінің тууымен тығыз байланысты. Грамматика теориясы көне заман елдерінің әрқайсысында әр түрлі ... және әр ... ... ... соған қарамастан ежелгі дәуір тіл біліміндегі ой-пікірдің барлығына тән ортақ сипаттар да болды.Біріншіден, бұл ... ... өнер ... мәселеде философияға байланысты болған. Екіншіден, грамматикалық өнер тілдің құрылысын түсіндіруді мақсат етпеген. Тілді дұрыс қолданудың, ... ... ... жасауды, жазу тілі мен сөйлеу тілі арасындағы қарым-қатынасты түсіндіруді ... ... да ... өнер ... ... ... етіп бере білуге үйрететін тәжірибелік ілім деп саналады.Үшіншіден, филология дәуірінде тілдің морфология, фонетика саласында едәуір істер атқарылғанымен, олар тек ... ... ғана ... ал, ... ... ... ... тым мардымсыз.Төртіншіден, әр елдің филологтары тек өз тұсындағы бір тілге тән нұсқауларды ... ... әр ... тіл ... ... ... дегенді олар білмеген.Бесіншіден, бір елдің тіл біліміндегі ой-пікірдің екінші елге жетуі де нашар ... ... тіл ... Қытай  -  мәдениеті, ғылыми ой-пікірі ... ... ... ... зор үлес ... ... ел. ... тіл білімінің тарихы екі мың жылдан астам уақытты қамтиды. Қытай тіл білімі 19 ғасырдың ... ... ... ... тіл ... ... өз бетінше дамыған. Тіл ғылымы тарихында өзіндік дәстүр қалыптастырған. Бірақ Қытай тіл білімі әлемдік тіл ғылымына ... үлес ... жоқ, ... шеңберден шыға алмады. Қытай жазба ескерткіштері біздің заманнан 15 ғасыр бұрын пайда болған. Олар мал ... ... ... ... ... қою ... мен грамматикалық өнер теориясы Ежелгі Қытайда да болған. Ат қою ... ... ... ... жыл санауымыздан бұрынғы 551-479 жылдар арасында өмір сүрген философ ғалым  -  Конфуций (Кун-Цзы).Оның ... зат пен оның ... ... ... ... болады. Атау заттың табиғатына сай болуы керек. Бұл  -  қате тұжырым. Ат қою теориясымен Ежелгі Қытайда ... ... де ... қаланған. Грамматикалық ілім қытайлардың көне жазуы  -  иероглифке негізделген. Қытай иероглифі ... жыл ... ... ғасырының өзінде-ақ белгілі нормаға келтіріліп, уставтық, жартылай уставтық және жылдам жазу ... үш ... ... грамматикаға байланысты пікірлер де осы иероглиф жазуын талдап түсіндіруге негізделген.Грамматикалық өнер ежелгі дәуірден сақталған діни ... ... ... ... ... Көне және ... Қытайда тілге байланысты үш түрлі филологиялық мәселеге ерекше көңіл аударылған. Оның бірі  -  көне сөздердің мағыналарын ... ...  -  ... ... мен ... ... үшіншісі  -  фонология. Тілдегі дыбыстық өзгешеліктерді айқындауда, тілді зерттеуде қытайлықтардың өзіндік ерекшелігі, дәстүрі болған. Оларда ежелден қалыптасқан ұғым ... ... ең ... тұлға  -  сөз. Сондықтан иероглиф жазуы жеке дыбысты емес, ... ... ... ... ... негізгі міндеті  -  тілдегі әр сөзге жеке таңба тағайындау, ол ... ... ... ... оқу, ... қолдану жолдарын айқындау болған. Ол үшін таңбалар сөздігі жасалған. Біздің заманға жеткен сондай сөздіктердің бірі және қытайлар үшін ең ...  -  ...  деп ... ... Біздің заманға дейінгі 3-2 ғасыр шамасында жасалған бұл сөздік бұрыннан сақталған діни жазбаның сөздерін  -  ... ... ... ... Ол ... ...  -  киелі, жоғары стилді, канондық сөздер деп саналған. Сөздікте оның иероглифін талдау, жүйелеу, оларды оқудың, түсінудің ережелері ... ... ... ... қатарына жатқызуға себепші болатын да сол ережелер.Кейінгі кездерде  сөздігіне еліктеп, оның сырын аша ... ... тағы да ... ... жасалған. Біздің заманымыздың басында  () деп аталатын диалектизмдер сөздігі жасалған. Біздің заманымыздың 121 ж. ...  () ... 10 ... жуық иероглиф қамтылған, бұл әлемдегі бірінші толық түсіндірме сөздік болып табылады. Олардың барлығы да Қытайдың иероглифін ... ... ... мағынасын ашуға арналған. Сол себепті бұл сөздіктерді кейде иероглифтік грамматика деп те атайды.Қытай тілінің даралық сипатына ... ... жете ... ... ... ... сөз ... этимология мәселесі болмаса, қалыпты грамматикалық әдебиеттердегідей грамматикалық категория мәселелері сөз болмаған. Қытай лингвистикасының өзіндік ерекшелігі, өзіндік ... де ... тіл ... ... жатқан Корея, Жапония, Вьетнам, 11-13 ғасырларда Таңғұт тіл білімдеріне зор ықпал еткен. Ежелгі Үнді тіл білімі. Үнділерден бізге жеткен зерттеулер жыл ... ... 5 ... ... Бұл ... ... ... ой тереңдігіне қарағанда Үнді тіл білімі бұдан да ... ... ... Тіл ... ... ... ... туған. Үнділердің өте ерте дәуірден сақталған аңыздардан, гимндерден, діни жырлардан құралған  деп аталатын жазба ескерткіштері болған. ... ең көне түрі  көне үнді тілі ... ... ...  -  сол ... ... ... мен шайырлардың өңделген, қолданылуы заңдастырылып қағидаға айналған, нормативті әдеби тілі. Ол халықтың ауызекі сөйлеу тілі ... ... ... ... ... дәуір алдындағы 6 ғасырларда белгілі болған бұл ескерткіштер жинағын үнділер қасиетті, киелі деп санаған және қазірде де солай санаушылық бар ... Бұл  ... ... сол ... ... мағынасы түсініксіз көптеген сөздер, сөйлемшелер болған. Соларды айқындау және  тілін сөйлеу тілі әсерінен қорғау, оның айтылу мәнерін, беретін ... ... ... ...  тілін зерттеген. Бұл зерттеу төрт түрлі бағытта ... ... ... мен ... ... яғни ... мен орфоэпиясын зерттеу; ә) жырдың құрылысы мен өлең өлшемдерін зерттеу; б) грамматикасын зерттеу; в) жеке сөздердің тіркесін және оның мән-мағынасын, яғни ... мен ... ... ... ... тіл ... осы төрт бағытта дамыған. Бірақ бұлардың даму тарихы, зерттелу дәрежесі біркелкі болмаған. Өз кезі үшін айтарлықтай жақсы, жан-жақты зерттелген ... ... ... ... мен морфологияны жатқызады. Бұлар жөніндегі зерттеулер үнділердің атақты лингвисі Яски мен Панини ... ... ... ... ... жеткен. Яски біздің дәуірімізге дейінгі 5 ғасырда өмір сүрген. Ол -  тілінің бес томдық сөздігін жасап, түсінік ... ... ... ... ... 6 ... шамасында жазған  (грамматикалық ережелердің сегіз бөлімі) деген еңбегінде төрт мыңдай грамматикалық ереже берілген. Бұл еңбегінде Панини  жыры ... ... ... көне ... ... және  жыры тілінің дыбыстық жүйесін, сөзжасам, сөз ... ... ... ... ... айтуынша, Панини еңбегі - тіл білімі тарихындағы біздің дәуірге жеткен тұңғыш сипаттама грамматика. Ол санскрит тілінің грамматикасы деп те ... ... ... ... түбірге, түрлі қосымшаларға бөлу, жұрнақ, жалғау, префикс ... бәрі де бар. ... ... ... ... зерттеулерінің терең және жан-жақтылығына қарап, бірсыпыра ғылымдар Үндістанда тіл білімі Паниниге дейін де даму басқышынан өткен, бірнеше грамматикалық еңбек жазылған болу ... деп ... ... ондай еңбектердің болған-болмағаны ғылымда әзірше белгісіз.Үнділер тілдегі барлық сөздерді есім, етістік, предлог, демеулік деп төрт топқа бөлген де, ... ... ... жан-жақты сипаттаған. Етістіктің шаққа бөлінуі, есімдерге жеті түрлі септік жалғаудың ... т.б. ... ... ... өте ... ... ... мәселелеріне жеткілікті көңіл бөлмеген.Ежелгі Үнді тіл білімінде морфологиядан кейінгі мол зерттелген сала - фонетика. Фонетика ... ... тіл ... ... ... ... жоғарғы сатысына көтеріле алмаған. Дыбыстардың физиологиялық сипаттары, сөйлеу органдарының тіл ... ... ... дыбыстардың дауысты, дауыссыз, шұғыл, ызың болып кездесетіндіктері, олардың себептері жан-жақты және ... сөз ... тіл ... ... сөз ете ... В. ... , - деп жазды.Ал, И.А. Бодуэн де Куртенэ  деген еңбегінде: , - ... да, ... тіл ... ... елелі үлес қосқан. Тіл фактілерін зерттеуде олар синтетикалық тәсілді де қолданған. Сол арқылы тідік элементтердің өзара ұқсастығын және бір-бірінен өзгешеліктерін ... ... ... ... ... ... талдап түсіндірген, оның жолын ұстанған бірнеше лингвист ғалымдар болған. ... ... ... Джон ... 1978 жылы орыс ... ...  деп ... еңбегінде Панинидан кейін Үндістанда он шақты грамматикалық бағыт ... ... ... көне үнді ... ... мыңға жуық еңбек жетті. Олардың көпшілігі Панини дәстүрін қолдаған деп жаздыЕжелгі Грек тіл білімі. ... ... тіл ... тағы бір ... - ... ... ... туған тіл біліміндегі ой-пікір бүкіл Еуропа тіл ғылымының қалыптасып дамуына күшті әсерін тигізді. Ф. Энгельстің:  ... ... тіл ... ... да ... ... Тіл ... байланысты бұл елден біздің дәуірге жеткен жазба материалдар жыл санауымыздан бұрынғы 5 ғасыр жыл санауымызға дейінгі 5 ғасыр ... ... ... ... Грек тіл ... ...  мен  жырының тілін зерттеуден басталыпты. Көне ... ... бұл ... ... көп жері гректердің сөйлеу тілінен мейлінше алыстап, оларға түсініксіз бола бастаған да, герк ойшылдары соны ... ... ... ... Бұл жағынан алғанда, Үнді тіл білімі мен Грек тіл ... ... ... ... Грек тіл ... екі ... бөліп қараушылық бар. Оның бірі  -  философиялық кезең, екіншісі  -  ... ... деп ... ... ... ... дәуіріге дейінгі 5-3 ғасырлар арасын қамтиды. Бұл  -  Грек тіл білімі қалыптасуының алғашқы ... Мұны ... ... ... Олар тіл мәселелерін лингвистикалық тұрғыда емес, философия ... сөз ... ... ... ... ... бір ... деп есептеген жөн деп нақтылы тілдік фактілерге сүйенбей, абстракты ... ... ... ... шұғылданған. Бұл бағыт Грек тарихында эллинизм деп аталатын дәуірге дейін сақталады.Ежелгі Грек философтарының тілге қатысты мәселелерден ... сөз ...  -  ... табиғаты, зат пен оның атауы арасында қандай байланыс болатыны, тілдің қайдан, қалай пайда болғаны және тілдің грамматикасы мен логика арасындағы ... ... ... өз ... ... жөніндегі мәселе Ежелгі Грецияда бірнеше ғасырға сөзылған және Грек философтарын екі топқа бөлген аса күрделі мәселе болған. Олардың Героклит ... бір тобы  -  атау зат тың ... ... ... берілген, сөз табиғат туындысы десе, Демокрит бастаған екінші тобы оған ...  -  зат пен оның ... ... ... ... ... ол ... арасындағы байланыс  -  шартты, кездейсоқ ... ... ... ... философтары арасында болған бұл айтыс Платонның  деп аталатын диалогы ... ... ... ... ... атаулардың жаратылыстан берілген табиғи еместігіне төрт түрлі дәлел айтады. Олар тілдерде бір затты әр ... ... ... синоним және атауы біркелкі бола тұра әр түрлі мағынаны білдіретін омоним ... ... ... ... заттардың тілдік атауларының болмауы немесе зат атауларының кейде өзгеріп кететіні  -  ... ... ... зат ... тән ... ... деген дұрыс қорытынды жасайды.Ежелгі Грек философтарының тілге байланысты сөз еткен екінші проблемасы  -  тілдің шығуы жөніндегі ... Бұл ... де олар ... ... келе ... жоқ. ... бір тобы тілді дыбысқа еліктеуден шыққан десе, екінші бір тобы ертедегі адамдардың өзара келісуінен барып шыққан дегенді айтады. Тіл білімінде ... ... ... ... ... десе, соңғысы келісім теориясы деп аталады. Бұл екі тұжырымның екеуінің де ғылыми негізі жоқ.Грек ғалымдары ... тағы бір ...  -  ... ... ... да ... философия, әсіресе логика ғылымына тәуелді, соның бір саласы ретінде, логикалық категориялардың көрсеткіші ретінде ғана ... Бұл ... ... ... Платон мен Аристотель еңбектерінде кездеседі. Платон тілдегі сөздерді есім, етістік деп екі ... ... ... ... ... ... ... дегенді қосып, үш топқа бөледі. Аристотель  -  грамматика мен логика арасындағы қарым-қатысты алғаш сөз еткен ... Оның ... мен ... ... ... ... заман оқымыстыларына да күшті ықпал жасады. Аристотель логиканы ұғым, байымдау ... ... ... ... деп ... да, сөз табы деген  -  сөйлемнің элементтері, ал, сөйлем  -  есім мен етістіктің байланысы, бұл екі ... ... ... ... бар: ... ... білдіреді, предикативтік қызмет атқарады, ал, есім септеледі, сөйлемде субъектілік қызмет атқарады дейді. Бірақ Платон да, Аристотель де сөздерді тапқа бөлгенде, ... ... ... тілдік категория ретінде емес, логикалық категория ретінде қарайды. Есім мен етістік  -  байымдаудың мүшелері, ... ... ... осы ... ... ... ... қызметтер атқарады деп түсіндіреді. Соған қарамастан Аристотельдің лингвистикалық көзқарастары бұл ғылымның кейінгі замандардағы дамуына зор әсерін тигізді. Күні ... ... ... ... ... ... терминдердің көпшілігі сол Аристотельден қалған.Бұл елдегі тіл ғылымы өз дамуының ең биігіне Греция тарихында эллинизм деп ... ... ... (Бұл - жыл ... ... 3 ... мен біздің дәуірдің 4 ғасыры арасы). Тіл білімі тарихында грамматистердің ... ... деп ... ... та осы ... ... Бұл кезең Грек тіл білімі тарихында филология дәуірі деп аталады. Оның ... бір ...  -  ... ... ... ... ... босанып, өз алдына дербес пән ретінде қаралуы еді. Грамматистердің Александриялық мектебін қалыптастырып, грамматика ... ... ... ... ... 200-150 ж.), оның ... ... Фракийский, Аполлоний Дискол (біздің заманымыздың 2 ғасыры) ... ... ... ... есім, етістік, есімше, член (артикль), есімдік, предлог, үстеу, жалғаулық деп сегіз топқа бөлген. Дионисий Фракийский негізгі сөз ... ... ... ... ... ... синтаксис мәселелерін зерттейді. Дегенмен, Ежелгі Грецияда морфологияға қарағанда синтаксис, фонетика, лексикология аз зерттелген.Бұл дәуірдегі жазба ескерткіштерді жинау, зерттеу ... ... ... Ежелгі Грек дәірінен келе жатқан зат пен оның атауы арасындағы қарым-қатынас жөніндегі талас бұл кезеңде де болды. Бірақ бұл ... ... ... ... бір ... ... бола ма, жоқ па деген мәселе төңірегінде болды. Оны бар деушілер аналогистер, жоқ деушілер аномалистер деп аталады.Аномалистер ... ... зат пен оның ... және ... категориялар мен логикалық категориялар арасында ұқсастық, заңдылық жоқ десе, аналогистер (Аристрах Самофракийский) тілде аналогияның рөлі ерекше, тілдік элементтерде аналогия ... ... ... болу тенденциясы күшті болады, тілдегінің барлығы да белгілі заңдылыққа бағынады деді. Тіл білімі тарихында елеулі мәні барлығына ... ... Грек тіл ... ... ... да мол ... Тіл мәселелері алғашқыда философия, логика ғылымдарына тәуелді, соның бір саласы ретінде қаралғандықтан, тілдік категорияларды логикалық категориялармен теңестіріп қарау, алдыңғысын соңғысының ... ... ету ... ... ... ... ... келді. Тілдік категорияның өзгеріп, дамып отыратын тарихи құбылыс екеніне гректер де жете мән ... Оның ... ... өз тілінен басқа тілдерді зерттемеді. Сондықтан олардың зерттеулері бір ғана тіл фактілеріне негізделеді. Бұл  -  ... ... ... ... жалпы тілдік теориялық терең тұжырымдар жасауларына мүмкіндік бермедіРим тіл ... ... ... ... ... тіл ... ... айтарлықтай үлес қоса алмады. Олар Александрия грамматистерінің ілімін өз тіліне ... ... аса ... жоқ. Рим ... ... ең ...  -  Варрон (жыл санауымызға дейінгі 1 ғасырда өмір сүрген), кейінірек Доната (4 ғасырда) болды. Бұлар латын тілі ... ...  Араб тіл ... жүзі ... мен ... ... ... үлес қосқан халықтардың бірі  -  арабтар. Бұлардың ... 4 ... ... ...  -  тіл ғылымының дамуында да елеулі рөл атқарды. Ортағасырлық арабтарда тіл білімінің ерекше дамыған кезі  -  ... ... деп ... 7-12 ... ... ... грамматикалық жүйесін сипаттауда араб тіл ғалымдары бір-біріне байланысты үш түрлі мәселенің ... ... ... Олар  -  сөз ... мен сөйлем синтаксисін зерттейтін Нахв,сөздердің сөйлемдегі орын жағынан ... ... ... ... ... ... ... дыбыстардың фонетикалық құбылыстарын, жалпы дыбыс жүйесін зерттейтін Таджив деп аталатын бөлімдер. Арабтар Үнді, Грек тіл ғылымы табыстарын ... ... ... өз ... ... ... мен лексикасын зерттеуге ерекше назар аударады. Фонетика саласында дыбыс пен әріп арасындағы өзгешеліктерді айқындайды. Дыбыстың физиологиялық сипатын ашуға көп ... ... ... ... ... ... орнына қарай дыбыстарды 16 топқа бөліп қараған. Грамматика ... ... ... - Сибавейхи), әсіресе сөздерді тапқа бөлуде араб ғалымдары Аристотельге еліктеген. ... ... ... да ... ... етістік, жалғауыштар деп үш топқа бөлді. Араб тіл ... ... тың жол ... соны ... ... тіл ... ... грамматикалық жүйесін зерттеу тәсілдері дле, грамматикалық терминдері де бұрынғылардан өзгеше болды, өзіндік дәстүр қалыптастырды. Арабтар киелі, қасиетті, канондық тіл деп ... ... ... нормасын зерттеудің өзінде де, көп жағдайда, сөйлеу тілі нормасына сүйенеді, соны зерттеді. Бұл - ... ... тіл ... ... да ... жаңалық. Араб тілі грамматикасын зерттеудің дәстүрін, өзіндік жүйесін ... ... 796 жылы ...  деп ... ... ... рөл атқарған. Араб тіл ғалымдары қалыптастырған біртұтас зерттеу жүйесі кейінгі замандарда туған Еврей тіл ғылымына да елеулі ... ... ... ... көңіл бөлген және зор табысқа жеткен саласы - лексикография көрінеді. Арабтың бір ғана әл-Фирузабади деген лингвисі  (мухит) атты 60 ... ... ... тіл ... ... ... ... болып, әр түрлі тілдер материалын бір-біріне салыстыра, салғастыра зерттеу тәсілін қолданған. Осы тәсілді қолдана отырып, олар түркі, моңғол, ... ... ... ... ... ... шағын көлемді грамматикалық еңбектерін жазған. Осындай еңбектердің ғылымда белгілі ең ... және ең ... ... ... ... ... оқып білім алғандықтан, араб ғалымы деп аталып кеткен ... ... ...  ... ... Бұл ... ... жылдары жазылған. Сөздікте сол дәуірдегі түркі тайпаларының көпшілігінің тілдік материалдары қамтылған және ол тайпалар тілдерінің ... ... ... өзгешеліктері тілдік материалдарды салыстыра қарау арқылы айқындалған. Бұл  -  түркі тілдері жөніндегі ең тұңғыш, ең ... және ең ... ... ғылыми еңбек. Сонымен қатар, бұл сөздік  -  тіл ғылымы тарихында әр түрлі тілдер фактілерін бір-біріне ... ... ... ... ... еңбек. Мұның түркі тілдері үшін мәні ерекше.Араб тілді ... ... ... ... ... де бірсыпыра сөздіктер, грамматикалық еңбектер жазып қалдырған. Олар туралы ... ... сөз ... еңбектерден мол мәлімет алуға болады.Пайдаланған  әдебиеттер:* 1.Ковчиков. В.А. Психолингвистика.Теория речевой  деятельности. М:  Астрель,2007.-318с.* Попова З.Д.Общее языкознание. ... ... М.М. ... ... в 2-томах. А:Ин-т языкознания им. А.Байтурсынова.2010.,2010.-443с. * Норман Б.Ю.Лингвистические задачи.  - М: Флинта-Наука.2009.-271с. * В.А. ... ...  ... - М: ... 2007 * ... ... ... тілі.  Сөзжасам-дериватология, сөзөзгерім-морфология. Семей; Новосібір: Талер-Пресс, 2007 * Копыленко М.М. Избранные труды в 2-томах. А:Ин-т языкознания им. А.Байтурсынова., ...  
        
      

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі дәуір тіл білімі және араб тіл білімі9 бет
Ежелгі дәуір тіл білімі және араб тіл білімі жайлы6 бет
Абай қарасөздерінің тәрбиелік мәні6 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Қазақ және орыс тілдерінің лексикасындағы ортақ сөздер. Орыс тіліндегі түрікі сөздері6 бет
Қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірі көне Түркі ескерткіштері13 бет
Қазақстан Республикасы, спорт және дене тәрбиесі5 бет
"Араб халифаты."36 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь