Жасушалар және тіндердің патологиясы

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
2.1 Жасуша бүліністерінің этиологиясы.
2.2 Жасуша бүліністерінің көріністері.
III.Қорытынды бөлім
IV.Қолданылған әдебиеттер тізімі
Жасуша бүліністеріне көптеген себепкер ықпалдар әкеледі. Оларды сырттан әсер ететін- экзогендік және организмнің өзінде пайда болатын – эндогендік– деп екі үлкен топқа ажыратады. Экзогендік бүліндіргіш ықпалдар өз алдына инфекциялық және бейинфекциялық болып бөлінеді. Оларға:
●биологиялық ықпалдар (микробтар, вирустар, қарапайым жәндіктер, майда саңырауқұлақтар, аутоантиденелер мен цитотоксиндік иммундық глобулиндер т.б.);
●физикалық ықпалдар (иондағыш сәулелер, ыстық немесе суық температуралар, электр соққы, электромагниттік толқындар т. б.);
●механикалық ықпалдар (жарақат, жаншылу, қысылу т.б.);
● химиялық ықпалдар (органикалық немесе бейорганикалық улы заттар, кейбір дәрі-дәрмектер, гипоксия, реоксигенация т.б.)
● психогендік ықпалдар ( жан жарақаты, рухани күйзелістер, ауыр эмоциялар т.б.) – жатады.
Эндогендік себепкер ықпалдар туа біткен және жүре пайда болған болып бөлінеді. Туа біткен себепкер ықпалдарға жасуша мембранасындағы тұқым қуалайтын ақаулардың болуы жатады. Бұл кезде мембрананың құрамында кейбір нәруыздар, фосфолипидтер немесе ферменттер болмауы ықтимал.
Жүре пайда болған эндогендік себепкер ықпалдарға:
● жүйкелік эндокриндік реттелулердің біріншілік бұзылыстары;
● иммундық бұзылыстар немесе аллергиялық үрдістер;
● зат алмасу өнімдерінің (Н+, К+, Са2+, асқын тотықтар т. б.) жиналып қалуы;
● организмде су мен электролиттер алмасуының бұзылыстары;
● бүйрек қызметінің жеткіліксіздігі;
● ағза қызметінің тым қатты көтерілуі немесе ұзақ мерзім болмауы;
● жасушаның қартаюы т. т. - жатады.
Жасушаның бүліністері пайда болуында әсер ететін ықпалдармен бірге, жасушаның өзінің ішкі жағдайы да маңызды. Жасушаның алғашқы жағдайына байланысты кез келген ықпал қорғаныстық немесе бүліндіргіш әсер етуі мүмкін.
Жасушаның жағдайлары тұқым қуалайтын қасиеттерімен анықталады және жүре пайда болған авитаминоздар, созылмалы гипоксия, зат алмасу үрдістерінің өзгерістері т. т. жасушаның көптеген әдеттегі әсерлерге төзімділігін төмен-детеді. Гормондық реттелудің бұзылыстары зат алмасу үрдістерін бірінші бұзып, сол арқылы әртүрлі әсерлерге жасушаның тұрақтылығын азайтады. Мәселен, гипертиреоз кезінде оның гипоксияға төзімділігі төмендейді. Қантты диабет кезінде микробтарға төзімділігі азаяды.
Сонымен бірге, көптеген (биологиялық, химиялық, физикалық) ықпалдар жиі бірігіп әсер етуі мүмкін.
1. Мырзабекова Ш.Б. Ветеринариялық вирусология. Алматы ,2004
2. Сайдулдин Т.С Ветеринариялық індеттану,1-2 кітап.Алматы,1999
3. Булашев А Иммунология, Астана,2002
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университетіБӨЖТақырыбы : Жасушалар мен ... ... ... ... ... М.К. ... ... бөлім 2.1 Жасуша бүліністерінің этиологиясы.2.2 Жасуша бүліністерінің көріністері.III.Қорытынды бөлімIV.Қолданылған әдебиеттер тізіміЖАСУША БҮЛІНІСТЕРІНІҢ ЭТИОЛОГИЯСЫЖасуша бүліністеріне көптеген ... ... ... ... ... әсер ететін- экзогендік және организмнің өзінде пайда болатын  -  эндогендік -  деп екі үлкен топқа ажыратады. ... ... ... өз алдына инфекциялық және бейинфекциялық болып бөлінеді. Оларға:●биологиялық ықпалдар (микробтар, вирустар, қарапайым жәндіктер, майда саңырауқұлақтар, аутоантиденелер мен ... ... ... ... ... ... ... ыстық немесе суық температуралар, электр соққы, электромагниттік толқындар т. б.);●механикалық ықпалдар (жарақат, жаншылу, қысылу т.б.);● химиялық ықпалдар ... ... ... улы ... кейбір дәрі-дәрмектер, гипоксия, реоксигенация т.б.)● психогендік ықпалдар ( жан жарақаты, рухани күйзелістер, ауыр ... т.б.)  -  ... ... ... туа ... және жүре пайда болған болып бөлінеді. Туа біткен себепкер ықпалдарға ... ... ... қуалайтын ақаулардың болуы жатады. Бұл кезде мембрананың құрамында кейбір нәруыздар, фосфолипидтер немесе ферменттер ... ... ... ... эндогендік себепкер ықпалдарға:● жүйкелік эндокриндік реттелулердің біріншілік бұзылыстары;● ... ... ... ... ... зат ... ... (Н[+], К[+], Са[2+], асқын тотықтар т. б.) жиналып қалуы;● организмде су мен электролиттер алмасуының ... ... ... ... ағза ... тым қатты көтерілуі немесе ұзақ мерзім болмауы;● жасушаның қартаюы т. т. - жатады.Жасушаның бүліністері пайда ... әсер ... ... ... ... өзінің ішкі жағдайы да маңызды. Жасушаның алғашқы жағдайына ... кез ... ... ... ... ... әсер етуі мүмкін.Жасушаның жағдайлары тұқым қуалайтын қасиеттерімен ... және жүре ... ... ... созылмалы гипоксия, зат алмасу үрдістерінің өзгерістері т. т. жасушаның көптеген әдеттегі әсерлерге төзімділігін төмен-детеді. ... ... ... зат ... үрдістерін бірінші бұзып, сол арқылы әртүрлі әсерлерге жасушаның тұрақтылығын азайтады. Мәселен, гипертиреоз кезінде оның гипоксияға төзімділігі төмендейді. ... ... ... микробтарға төзімділігі азаяды.Сонымен бірге, көптеген (биологиялық, химиялық, физикалық) ықпалдар жиі ... әсер етуі ... ... жалпы даму жолдары мына бұзылыстардан байланысты болады:●энергиямен қамтамасыз етілуінің бұзылыстарына;● жасуша мембраналарының бұзылыстарына;●гендік құрылымдарыныңбұзылыстарына;●жасушада иондар мен сұйықтардың ... ... ... реттелулерінің бұзылыстарына - байланысты дамиды.Жасушаның энергиямен қамтамасыз етілуінің бұзылыстары мына жағдайларда ... ... ... ... (АТФ) ... ... Ол өз алдына мына жағдайларда:* оттегінің жетіспеушілігінен;*  қоректік заттардың аздығынан;*  ... және ... ... белсенділігі төмендеуінен;* митохондрийлардың бүліністерінен  -  байқалады.● энергияның жасуша ішінде тасымалдануы ... ... ... ... митохондрийлардың ішінен олардың ішкі мембранасы арқылы АТФ энергиясын шығарады. Ары қарай оны митохондрийдің мембранасындағы креатинфосфокиназа (КФК) ферменті ... ... ... ... (КрФ) ... ... ... жасушаның цитоплазмасына түседі де, қызмет атқаратын құрылымдардың КФК ферментінің көмегімен оның бір фосфор қышқылы АДФ ... ... АТФ ... Ол ... ... ... міндетін атқаруға пайдаланылады. Осындай энергияны тасымалдау жүйесі көптеген бүліндіргіш ... ... ... ... ... бұзылыстарынан  -  дамиды.Әрбір жасуша өзі өндірген АТФ қуатын ғана пайдаланады, басқа жасушаларда өндірілген ... ... ... ... ... АТФ пайдаланылмайды. Энергияны пайдалану әртүрлі уыттардың әсерлерінен АТФ-аза ... ... ... байқалады.МЕМБРАНА БҰЗЫЛЫСТАРЫНЫҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ (ПАТОГЕНЕЗІ)Биологиялық мембраналардың бүліністері мына 4-жолмен дамуы ... ... ... ... тотығу мен майлардың асқын тотығуынан;● фосфолипаза, липаза, протеаза ферменттерінің артық әсерленіп кетулерінен;● мембраналардың механикалық (осмостық) бүліністерінен;● ... ... ... ... ... мембрана екі қабат фосфолипидтердің молекуласынан және нәруыздардан құрылады (8-сурет). Атқаратын міндеттемелері бойынша нәруыздар әртүрлі болады. ... ... және ... ... ... үшін каналдар құратын нәруыздар, медиаторлар мен гормондардың рецепторлары, ферменттер, оның ішінде тасымалдағыш ферменттер жатады.МЕМБРАНАЛАРДЫҢ МЕХАНИКАЛЫҚ (ОСМОСТЫҚ) БҮЛІНІСТЕРІ.Механикалық жарақаттар, сыртынан ауыр ... ... ... ... жыртылып кетуіне т.с.с. бүліністеріне әкеледі. Организмде су мен электролиттер алмасуы бұзылудан мембраналардың осмостық керіліп созылуы, содан механикалық жыртылуға дейінгі өзгерістер ... Бұл ... ... ... ... ... ... сыртындағы деңгейінен артық болуынан су көптеп оның ішіне ... ... ... ... ... ... ... жиналған артық су жасушалардың ішіне еніп, олардың ісінуіне әкеледі Осыдан жасуша мембраналарының керіліп созылуынан эритроциттердің еріп ... ... ... ... ... ... гипогидратация мен гипергидратация кездерінде болады Керісінше, жасуша ішінде осмостық қысым сыртындағыдан төмен болғанда ... ... ... ... Содан жасушаның құрылымы мен атқаратын қызметтері бұзылады (Су мен электролиттер алмасуының бұзылыстарын қараңыз).Жасуша рецепторларының бұзылыстары мына жағдайларда болуы ... ... ... өзгеруден;● рецепторлардың саны өзгеріп кетуден;● рецепторлық нәруыздардың конформациялық бұзылыстарынан;● рецепторлардың айналасын қоршаған ... ... Бұл ... ... ... ... байқалады.Екіншілік дәнекерлердің ауытқулары да жасуша ішілік үрдістердің реттелулерінің бұзылыстарына әкеледі. Мәселен, жүрек ет ... цАМФ ... ... кардиомиоциттерде мембраналық потенциал қалыптасуы бұзылып, жүрек аритмиялары дамиды. Бронхиалық демікпе кезінде кеңірдекшелердің тегіс еттерінде цАМФ азайып кетуден, олар қатты ... ... ... ... Са [2+][ ... ... ... төмендеуден Са[2+][ ]-иондарының бұлшықет жасушаларының іштерінде жиналып қалуы, олардың сіресіп жиырылуына әкеледі.ЖАСУША ҚЫЗМЕТТЕРІ РЕТТЕЛУЛЕРІНІҢ БҰЗЫЛЫСТАРЫ.Тін жасушалары ... ... және ... ... ... ... ... ағза мен тіннің жүйкеленуі бұзылғанда жасушаларда дистрофия дамып, мүшенің семіп қалуы болады. Ішке сөлденістік бездердің гормондарының тым артып кетуінен немесе ... ... ... ... ... және нақтылануы бұзылады. Паракриндік реттелу  -  деп көршілес орналасқан жасушалардың әртүрлі гормондық ... ... өсу ... т.б. ... молекулалар бөліп шығарып, нысана жасушалардың өсіп-өнуін, жетілуі мен нақтылануын, өзіне тән міндеттемелерін атқаруын ... ... ... ... оларды қабылдайтын рецепторлардың бұзылыстарынан паракриндік реттелу өзгереді.Аутокриндік реттелу қатерлі өспе ... тән ... Өспе ... ... ... реттелу жолдарына бағынбай өзбеттерінше өзін-өзі реттеп өседі (Өспе өсуін қараңыз).Жасуша бүліністерінің көріністері.Жасуша бүліністерінің көріністеріне әртүрлі дистрофиялар, дисплазиялар ... және ... ... жоғалтуы жатады.Дистрофиялар  -  деп жасушаларда зат алмасуларының бұзылыстарынан олардың тіршілігі ... ... ... және ... ... ... Олар мына ... дамуы мүмкін:● қалыпты жағдайларда жасушаларда кездеспейтін ауытқыған заттардың ... ... ... ... қанттармен кешендері - амилоидтар түзілуі);● бір қоспалардың ... ... ... ... ... ... көмірсуларының майларға, көмірсулары мен майлардың нәруыздарға ауысуы);● ... ... ... ... ... ... ... (мәселен, мембранадағы нәруыздық-липидтік кешеннің ыдырауы);● жасушалар мен жасуша аралық заттарда органикалық және бейорганикалық ... ... ... ... (мәселен, атеросклероз кезінде артериялардың ішкі қабығы жасушаларында төмен тығыздықты липопротеидтер мен Са[2+][ ]-иондарының сіңбелері болуы).Зат алмасуларының бұзылу түрлеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... дистрофияларды ажыратады. Олардың жеке тобына жинақталу аурулары жатады.Дисплазиялар - ... ... зат ... мен ... ... тұрақты өзгерістерімен қабаттасатын олардың дамуындағы нақтыланудың бұзылыстары.Жасушаның нақтылануы оның ... ... ... ... өспе ... тән ... Бұл ... жасушалардың көлемі ұлғаяды, пішіні өзгереді, олардың ішінде ... ... ... ... ... ішілік құрылымдардың арақатынасы өзгереді.Дисплазиялардың бір түрі болып ... ... ... - деп ... ағза ... ... тін жасушаларына айналып кетуін айтады. Мәселен, асқазан жасушалары ішек ... ... ... тіршілігін жоғалтуы.Жасушалардың тіршігін жоғалтуы некроздық және апоптоздық жолдармен болады.Некроз ... ... - өлі) - деп ... ... ... ... айтадыОл дистрофияның соңғы сатысында немесе төтенше бүліндіргіш ықпалдың тікелей әсерінен дамиды. Тіршілігін жоғалтқан жасушалардың айналасына фагоциттер шоғырланып, қабыну үрдісі байқалады. ... ... ... ... ферменттердің және оттегінің белсенді бос радикалдарының қатысуымен ыдыратылады. Жасуша құрылымдарының осындай жолдармен ... ... ... ... ... және ... ұшыраған жасушалардың ыдыратылуы фагоциттердің және микробтардың протеолиздік ферменттерінің қатысуымен болады.Жасушалардың некрозға ұшырау алдындағы жағдайын некробиоз дейді. Бұл ... ... ... өзгерістер қайтымсыз өзгерістерге жатады және некроз дамуына әкеледі.Апоптоз- жасушаның алдын-ала бағдарланған гендік ақпараты бойынша тіршілігін жоюы. Оның дамуын ... екі ... ... ... Апоптоз дамуын тежейтін ген Bcl-2 қадағалауымен антиапоптоздық нәруыз түзіледі. Ол митохондрийлардың ... ... ... ... ... ... ... фактор - цитохром С шығарылуын азайтады. Апоптозды күшейтетін нәруыз Bad, Bax гендерімен және супрессор гендер Rb (ретинобластома), p53 ... ... Осы ... ... ... ферментінің белсенділігі артып, ДНК молекуласы бөлшектеліп кетеді. Апоптоздың гендік бағдарламасын дабылдық ақпарат жүзеге асырады. Ал, некроз бүліндіргіш ықпалдың ... ... ... ... ... ... ... оның ішіндегі заттар жасуша аралық кеңістікке босап шығады. Босап шыққан лизосомалық ферменттер айналасындағы тіндерді ыдыратады. Ал, апоптоз кезінде ... ... ... ... жеп ... ... ... дерттік үрдіс. Ал, апоптоз көптеген табиғи болмыстық үрдістердің ... ... ... ... ол ... ... ... бейімделуі түрінде де кездеседі. Некрозға қарағанда апоптоз энергия ... ... және ол ... ... мен нәруыздар түзілуін қажет етеді.Апоптоз кезінде жасуша тығыздалып, ядросы ыдырайды, ДНК молекуласы бөлшектенеді. Артынан жасуша бөлшектеніп, апоптоздық денешіктер пайда ... ... ... мен ... жеп ... Бұл ... ешқашан қабыну дамымайды.Апоптозды дамытатын дабылдық түрткілер мембрана арқылы әсер ететін немесе жасуша ішілік болып екіге ... ... әсер ... ... ... ... жоятын фактор (ӨЖФ) және CD95L молекуласы жатады. Бұлар, жасуша мембранасындағы сәйкес рецепторларға әсер етіп, апоптоз дамуына әкеледі. Сонымен бірге ... ... ... ... және ... реттейтін өсу факторлары мен цитокиндердің, гормондардың болмауынан да ... ... ... ... жасуша ішінде Н[+][ ]-, Са[2+][ ]-иондарының жиналып ... бос ... ... ... ... ... ... арқылы әсер ететін гормондар (глюкокортикоидтық, минералокортикоидтық, тиреоидтық гормондар) жатады. Жасуша ядросында ДНК молекуласының қалпына келуінің бұзылуы да ... ... ... ТҮРЛЕРІ.Жасушаның бүліністері: жіті және созылмалы, біріншілік (тікелей себепкер ықпалдан) және салдарлық (себепкер ықпалдан пайда болған белсенді биологиялық әсерлі ... ... ... және ... ... бөлшектерінің), қайтымды және қайтымсыз, спецификалық және бейспецификалық болып ... ... деп ... ... ... ғана тән өзгерістерді ұғады. Бұндай бүліністер сирек кездеседі. Мәселен, осмостық қысымның көтерілуі қандай да болмасын ... ... ... ... және оның ... ... әкеледі. Қанда әлдостеронның деңгейі көтерілуі әртүрлі жасушаларда натрий ионының жиналуына әкеледі. Жарақаттану кезінде жасуша мембранасының ... ... ... ... ... ... ... жоғалуы осы бүліндіргіш әсерлерге ғана тән өзгерістер.Көпшілік жағдайларда әртүрлі бүліндіргіш ... әсер ... ... ... ... ... ... Бұндай өзгерістерді бейспецификалық өзгерістер дейді. Оларға жоғарыда көрсетілген мембрананың өткізгіштігі көтерілуі, ... ... ... қызметтерінің бұзылыстары және мембраналық потенциалдың өзгерістері, жасуша ішінде ацидоз дамуы т.с.с. жатады.БҮЛІНДІРГІШ ЫҚПАЛДАРҒА ЖАСУШАНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ ЖОЛДАРЫ.Бүліндіргіш әсер әлсіз, немесе ... ... келу ... ... ... ... тетіктер қосылады. Олар әртүрлі бағыттарда болады:* жасушаның энергиямен қамтамасыз етілуіне қажетті:* жасуша глюкозаны оттегісіз ортада ыдыратып (анаэробтық гликолиз) шамалы ... да ... (АТФ) ...  ... ... қатысатын ферменттердің белсенділігін арттырады;*  митохондрийлар ұлғайып, олардың гипертрофиясы ... ... ... АТФ ... ... ... ферменттер (адениннуклеотидтрансфераза, креатинфосфокиназа) әсерленеді;*  АТФ энергиясын пайдалануға қажетті ферменттердің (АТФ-азалардың) белсенділігін күшейтеді;* жасуша ... ... ... ... ... ... мұқтаждығын азайтады;*  жасушада, энергия жұмсауды қажет ететін, түзілістік үрдістер азаяды.● жұқпаларға, химиялық улар мен ... ... ... ... ... ... уытты заттарды тотықтыру, тотықсыздандыру, метил тобынан айыру т.б. жолдармен ... ... ... ... ... ... қызметтері артуы ауру туындататын инфекциялық, химиялық заттарды ыдырататын ферменттердің, нәруыздардың, гормондардың, вирустарға қарсы интерферондардың түзілуін күшейтеді;* жасуша ... ... ... қышқылдық-сілтілік үйлесімді реттейді.● жасуша мембранасы бүліністеріне қарсы:* антиоксиданттық ... ( ... ... глютатионпероксидаза т.б.) түзілуін арттырады;*  бүлінген мембрана бөлшектерін қалпына келтіреді.● ДНК молекуласының гендік ақаулары кездерінде:*  бүлінген немесе бөтен ... ... дер ... ... ... оның ... жерлерін жояды;*  оның бүлінген бөлшегін қалыпты бөлшектермен ауыстырады;*  онда транскрипция, ... ... ... ... ... және оның ... ... қалпына келуі (регенерациясы), гипертрофиясы мен гиперплазиясыдамиды.Осы келтірілгендермен бірге бүгінгі күні ... ... ... өзгерістері, гипоксия, химиялық заттар, вирустық жұқпа т.с.с.) әсер ... ... бір ... ... ... болды. Ол нәруыздарды ағылшынша - heat shock proteins (HSP), орысша - ... ... шока ... ... ... дейді, ал қазақша оларды ауырпалық нәруыздары деуге болады. Бұл нәруыздар жасушаны бүліндіргіш ықпалдардан қорғап, оның тіршілігін ... ... ... ... ... ... массасы 70 000 (hsp 70), 90 000 (hsp 90) ... ... кең ... ... басқа нәруыздардың жиналуын, жиырылып жазылуын реттеуге қатысады. Осыдан ... ... ... ... ... ... жасушаның төзімділігін көтереді.Жасушаның бүлінген бөлшектері фагоциттерді өзіне тартатын заттар шығарады. Фагоциттер ... ... жеп ... ... ішіндегі құрылымдардың гиперплазиясы дамып, жойылған жасуша бөлшектерінің орны толтырылады. Гиперплазия молекулалардың ... ... саны ... жаңа ... ... күшеюі), жасуша ішілік құрылымдарда (митохондрийларда, рибосомаларда, лизосомаларда ж. б.) және жасушалық деңгейлерде байқалады. Көрсетілген икемделістік ... ... ... ... ... ... жоғалады.Қолданылған әдебиеттер тізімі1.  Мырзабекова Ш.Б. Ветеринариялық вирусология. Алматы ,20042. Сайдулдин Т.С Ветеринариялық індеттану,1-2 ... ... А ... ... 4. ... ...  
        
      

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушалар мен тіндердің патологиясы5 бет
Жасушалар мен тіндердің патологиясы Несеп жолындағы тас ауруының себебі, потогенезі12 бет
Жасушалар мен тіндердің патологиясы. Несеп жолындағы тас ауруының себебі, потогенезі10 бет
Жасушалармен тіндердің патологиясы8 бет
Жасуша тіндерінің патологиясы9 бет
Жасушалар мен тіндер патологиясы3 бет
«гистология» пәні бойынша силлабус20 бет
"Түйсік пен қабылдаудың патологиясы."3 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
«өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.»15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь