Тамыр-түйнек құрылысымен танысу жайлы ақпарат

1. Кіріспе
2. Тамыр құрылысы
3. Тамыр түйнек дегеніміз не?
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Ашық тұқымдылар мен қосжарнақтыларда өсімдіктер жасының артуына байланысты тамыр жуандап өсіп,соның алғашқы құрылысы соңғы құрылысымен ауысады.Папоротник тәрізділерде және дара жарнақтылардың басым көпшілігінде тамырдың анотомиялық алғашқы құрылысы сақталады.
Тамырдың алғашқы құрылысының соңғыға ауысуы кезіндегі өзгеріс орталық цилиндрден басталады. Ксилема сәулелері мен флоэма бөлімдерінің арасындағы паренхималық клеткалар меристемалық қасиет білдіріп бөлінеді.Одан соңғы түзуші ұлпа камбий пайда болады.Ксилема мен флоэманың арасындағы камбий қабаттары әуелде бір-бірінен бөлек орналасады.Көп кешікпей перициклдің протоксилема сәулелерінің қарсысында орналасқан клеткалары тангентальды бөлініп,камбий қабаттарын бір-біріне қосады.Осыдан алғашқы ксилеманы қоршай орналасқан тұтас камбий сақинасы түзіледі.Камбий қызметінің нәтижесінде алғашқы флоэма сыртқа қарай ығысады.Камбий клеткаларының бөлінуінен пайда болған соңғы флоэма элементтері оның сырт жағына,соңғы ксилема элементтері іш жағына қарай орналасады.Сонымен,флоэманың ұлғаюы сырттан ішке қарай ,ксилеманың ұлғаюы іштен сыртқа қарай жүреді,соңғы ксилема радиус бойлап емес,каллотералды орналасып камбий түзуі шеңбер пішініне ие болады.Камбийдің перициклден пайда болған бөлігінен өткізгіш ұлпа элементттері түзілмейді,олардан алғашқы ксилема сәулелерінің қарсысында орналасқан өзек сәулелерінің паренхимасы қалыптасады.
1. Полымбетова Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат. –Алматы: Ғылым 1999 –б221.
2. Еленевский А.Ғ., Соловьева М.П. Тихомиров В.Н Ботаника Системика высших или наземных растений.-Москва.2001-б374
3. Әметов.Ә.Ә Ботаника- Алматы 2004-Б.364.
4. Ізтаев.Ә., ОтыншиевАстықтанужәнедиканшылықнегіздері.-Алматы 1994, -Б,325
5. Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанныңжаздықбидайы. –Алматы: Ғылым 1991-Б162
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік универитетіСӨЖТақырыбы: Тамыр-түйнек ... ... ... А.БОрындаған: Имиров А.ҚТобы: ТЖ-405Семей қаласы 2015Жоспар* Кіріспе * ... ... ... түйнек дегеніміз не?* Қорытынды * Пайдаланылған әдебиеттер Кіріспе Ашық тұқымдылар мен қосжарнақтыларда өсімдіктер жасының артуына байланысты тамыр ... ... ... ... соңғы құрылысымен ауысады.Папоротник тәрізділерде және дара жарнақтылардың басым көпшілігінде тамырдың анотомиялық алғашқы құрылысы сақталады.Тамырдың алғашқы құрылысының соңғыға ... ... ... ... ... басталады. Ксилема сәулелері мен флоэма бөлімдерінің арасындағы паренхималық клеткалар меристемалық қасиет білдіріп бөлінеді.Одан соңғы түзуші ұлпа камбий пайда ... мен ... ...  ... ... ... бір-бірінен бөлек орналасады.Көп кешікпей перициклдің протоксилема сәулелерінің ... ... ... ... ... қабаттарын бір-біріне қосады.Осыдан алғашқы ксилеманы қоршай орналасқан тұтас камбий сақинасы түзіледі.Камбий қызметінің ... ... ... ... ... ығысады.Камбий клеткаларының бөлінуінен пайда болған соңғы флоэма элементтері оның сырт жағына,соңғы ксилема элементтері іш жағына қарай орналасады.Сонымен,флоэманың ... ... ішке ... ... ... ... сыртқа қарай жүреді,соңғы ксилема радиус бойлап емес,каллотералды орналасып камбий түзуі шеңбер пішініне ие болады.Камбийдің перициклден пайда болған бөлігінен өткізгіш ұлпа ... ... ... ... ... қарсысында орналасқан өзек сәулелерінің паренхимасы қалыптасады.Тамыр құрылысы Тамыр  -  ... ... ... ... ... ... мүшесінің біреуі.Тамырға радиальды симметрия тән,ол салыстырмалы түрде цилиндр пішінді өстік мүше.Тамыр төбе ... ... оң  ... бағытында ұзақ уақыт өсе алады.Тамырдың сабақтан негізгі айырмасы  -  тамырда  жапырақ өсіп-өнбейді және апикальды ... сырт ... ... ...  ... және қарапайым риния тәрізділер мен псилот тәрізділерде,сол  сияқты мүк тәрізділерде нағыз тамыр жоқ.Риния тәрізділердің  жер ... ... ... ... жабылған,ризоидтар деп аталатын құрылысы тамырсабаққа ұқсас денеден тұрады.Мүк ... ...  ...  ...  ... пайда болған ризоидтар атқарады,ал сфагум мүктерінде ризоидтар жоқ.Сол сияқты тамыр кейбір су ... ... ... ... ... ететін өсімдіктер:арамсояуда, сұңғылада.Тамырда  көбінесе экзогенді жолмен қосалқы бүршіктер  жетілген.Жанама тамырла сияқты қосалқы бүршіктер экзогенді жолмен де ... ... ...  -  ... ... жетіледі.Тамырларында қосалқы бүршіктер пайда болатын өсімдіктер тамыр атпалылар деп аталады.Тамыр көптеген физиологиялық және ... ... ... ... және онда еріген минералдық заттарды қабылдап,оны сабақ және жапыраққа қарай жылжытады.2.Өсімдіктердің топыраққа бекініп,өркеннің жоғары қарай бойлап өсуін қамтамасыз етеді. ... және ... ... ...  ... ... ... заттардың синтезделетіні белгілі.4.Тамырда қор заттары жиналады.5.Топырақта тіршілік ететін организмдер саңырауқұлақтар бактериялармен үйлесіп селбеседі.6.Вегетативтік жолмен көбею қызметін де ... және ... ... ... шығу тегі ... ... және ... тұрғысынан жіктейді.Шығу тегіне қарай тамырлардың 3 типін ажыратамыз.Олар:негізгі тамыр,жанама тамыр және ... ... ... ... ұрық ... ... ... адвентивті тамыр сабақтан және жапырақтан сол сияқты өркеннің жер асты метаморфоздары  -  түйнек,жуашық  және ... ... және ... ... ... ... және одан кейінгі өстері ретінде жанама тамырла өсіп ... ... деп  -  бір ... ... ... жиынтығын айтамыз.Тамырлар жүйесінің 3 типін ажыратамыз: 1-кіндік тамырлар жүйесі,мұнда ұрық тамыршасы ұзарып өсіп,бірінші реттегі өс  -  ... ... ... одан екінші,үшінші және одан арғы түзетін жанама тамырлар тарайды.Осы ретте негізгі тамыр жүйесі қалыптасады.2-ші кейде 3-ші реттегі жанама тамырлар ... ... өс ... ... ... және ... ...  бойынша жанама тамырлардан айқын бөлектеніп,ерекшеленіп тұрады.Мұндай тамырлар жүйесі жоғары сатыдағы өсімдіктердің ашық тұқымдылар бөлігіне және ... ... ... ... ... басым көпшілік өкілдеріне тән.Екінші сызықша қосалқы тамырлар немесе шашақ тамырлар  жүйесі.Мұнда негізгі тамыр ... ... ... ... көлемі жағынан айырмасы болмайды.Тамырлар жүйесінде қосалқы тамырлар қуатты жетіліп,басымдық білдіреді.Шашақ тамырлар жүйесі дара жарнақтыларға, әсіресе,астықтарға ... ... ... қос ... кездеседі.Тамырларды морфологиялық ерекшеліктеріне қарай жіктегенде негізінен олардың пішінінің алуантүрлілігі,консистенциясы,бұтақтану ерекшеліктері және кеңістікте орналасуы ескеріледі.Пішіні жағынан әдетте кең тараған тамырлар: ... ... ... ... ... ... ... тәрізді,түйнек тәрізді тамырлар.Тамырлардың экологиялық 4 типі ажыратылады.Олар:жерасты ... және ... ... ... ... немесе жартылай топырақ арасына таралады.Мұндай тамырлар жоғары сатыдағы өсімдіктердің 70%қамтиды.Сутамырлары су қабаттарында орналасады.Су түбіне жетпейді.Ауатамырлары ауада ... ... ... ... ылғалды тропикалық орманның эпифидтеріне тән.қаГаусториялы тамыр паразитті тіршілік ететін,негізгі өсімдіктердің денесіне еніп,ондағы дайын қоректік заттарды сорып,қабылдау қызметін ... ... ... және ... ... пайда болатын барлық тамырлардың жиынтығын тамыр системасы деп ... ... ... ... бар: ... ... системасы,ол ұрықтың тамыршасынан пайда болады және кіндік тамырдан,сонымен бірге одан ... ... ... ... ... ... тамырлардың системасы,ол сабақ пен жапырақтың кез-келген бөлігінен пайда болады,аралас тамырлардың системасы ол бір мезгілде қатар өсетін ... ... және ... ... системалары.Анатомиялық құрылысы.Тамыр ұшының құрылысы.Тамырдың ұзына бойында оның ... ... ... ... әртүрлі бөлімдері бірыңғай қызмет атқармайды.Әдетте жас тамыр ұшынан тамырдың 4аймағын (бөліну,өсу немесе созылу,сору,өткізу) және тамыр ... ... ... ұрық ... ... клеткалары өсу барысында әртүрлі ұлпаларға жіктеледі.Тамырдың бой конусы меристемалық құрылысын сақтап,тамырдың оң геотропизм бағытында тереңдеп өсуін қамтамасыз етеді.Өсу барысында ... ... ... ... ... бой ... ... зақымданудан сақтайтын ерекше паренхималық ұлпа клеткаларынан тұратын тамыр оймақшасы жауып тұрады.1-ші тамыр ... ... ... тірі ... клеткалардан тұрады.Ол клеткалардың  сыртқы қабаттары тез ескіріп топырақтың қатты бөліктерімен жанасқан кезде түлеп түсіп ... ... ... ... жас ... ... оймақшасының әсіресе сыртқы клеткаларында көп мөлшерде крахмал дәндері жиналады.Құрлық өсімдіктерінің барлығының тамыр ұшында ... ... ... ал суда ... ... ... ... орнына оймақшаға ұқсас тамыр қалташа жетіледі.Тұқымды өсімдіктердің көбінде,әсіресе даражарнақтылар тамырының ... ... деп ... ... ... меристемасы болады.Соңғы деректерге қарағанда,калиптроген гормондарды синтездеп,тамырдың өсуіне әсер етеді.Тамыр оймақшасының ішкі жағында клеткалардың бөліну аймағы жатыр.4-ші тамырдың барлық ... ... ... бөліну аймағынан пайда болады.Инициалді клеткалардың саны әртүрлі.Папаротник тәрізділерде апикальды меристема 1инициалды ... ... ал ашық ... мен ... ... ... саны молайып,кейде тоттанып 3қабат түзіп жатады.Бөліну аймағында меристемалық ұлпаның 3 қабаты түзіледі.Сыртқы қабат  -  дерматоген ,ортаңғысы  -  ...  -  ... ... ... жабындық  ұлпасы эпиблема немесе ризодерма және тамыр оймақшасы,периблемадан алғашқы қабық, плеромадан орталық цилиндр қалыптасады.Бөліну аймағынан жоғары клеткалардың өсу аймағы ... ... ... пішіні алғашқы кезде изодиаметрлі,созылып өсудің нәтижесінде цилиндр тәрізді пішінге ие болады.Клетка ішінде вакуольдер санының ... орай ... ... де ... ... ... сору аймағын,кейде клеткалардың маманану аймағы деп те аталады.Өйткені,мұнда клеткалар жіктеліп,өзгеріске ұшырап,олардан әр түрлі ұлпалар пайда болады.Сору аймағында жетілетін ... ... ... ... өзі өсіп ... ... суда еріген минералдық заттарды қабылдайды.Тамыр ұшының эпиблемасының ... пен ... ... айырмасы  -  мұнда клетка қабықшасы ... мен ... ... және суды оңай ... сору ... ... ... клеткасы бір клеткалы тамыр түгін жасауға қабілетті.Тамыр түктері шағын аймақта,әрбір шаршы милиметрге бірнеше ... әр ... ... жететін ұзын түктер қант қызылшасы,асқабақ өскіндерінде кездеседі,астықта 0,75-тен 2 мм-ге дейін болады.Тамыр түктерінің клетка қабықшасы целлюлозалы,вакуолі ірі,цитоплазмасы қабықшасын ... ... ... эпиблеманың беті өсімдіктердің жапырағы сияқты кутикуламен емес, топырақ түйіршіктерін түктерге жабыстыратын  шараналы заттармен жабылады.Тамыр түктері су және батпақты жерде ... ... ... және ... ... ... 10-20 күннен аспайды.Олардың орнын тамырдың  жаңа бөліктерінен өсіп шыққан түктер басады.Осыған қарамастан, тамыр кейбір өсімдіктерде түктерінің қабырғасы қалыңдап,сүректеніп,тіршілігін екі ... ... ... ...  -  ... аймағы.Мұнда тамырдың сору аймағы қабылдаған су және онда еріген минералдық ... мен ... да ... ... ... ... өтеді.Бұл аймақта жанама тамырлар қалыптасады.Сондықтан ол жанама тамырлар аймағы деп те ... ... ... ...  (tuber)  -  ... сабақ; өсімдіктің бір не бірнеше сабақ буыны аралығынан дамиды. Жер үсті түйнегі әдетте негізгі (мысалы, кольраби) ... ... ... ... ... өсіп ... де ... жасыл жапырақтары болады. Жер асты түйнегі жапырақтары редукцияға ұшыраған, ерте ... ... ... ... ... түйнек гипокотиль жолымен (тұқымжарнақ астындағы иін  -  тамыр мойны мен тұқымжарнақ аралығындағы өскін ... ... ... ... ... Ұсақ ... өсімдіктің жапырақ қолтығынан (фикария), көбінесе, гүлшоғырының айналасында ... ... өнім ... ретінде (кейбір күрделі споралы өсімдіктердің жапырақтарында түзіліп, ... ... жаңа ... ... беретін қосымша бүршіктер) түзіледі. Түйнекте қоректік заттар ... ... ... т.б. ... мол жиналады. Түйнектін мен сүректің паренхималық клеткаларынан, кейде сабақ өзегінен өседі. Түйнек әдетте көбеюге, ... ... ... ... Түйнекпен жаңа өсімдік дамиды. Түйнектің бір жылдық, көп жылдық түрлері бар. Көптеген өсімдіктердің түйнегі тағамға, малға жем ретінде ... ... ... (жер асты ет-женді органдарын пайдалану үшін өсірілетін өсімдіктер) деп аталады. Тамыржемісте қант, минералды ... ... ... ... ... ... ... тамырларына ауадағы азотты бойына сіңіруге қабілетті ризобиум туысына жататын ... ... ... тамырлар. Нарғызгүл (георгин), батат, шырыш, таушымылдық өсімдіктерінің тарамдалған тамырлары ... ... ... ... ... жуандап, шырынды түйнекті тамырға айналады.Жемтамырдан түйнектамырдың айырмашылығы жемтамырдың тек негізгі тамырына ғана қоректік заттар жиналады. Жанама ... ... ... Түйнектамырда тарамдалған тамырлардың барлығы жуандап, шырынды болады. Егер шашақ тамырлар түйнектамырға айналса, барлық тамырлары білеуленіп, жуандап, топтанып тұрады. Түйнектамырлар өсімдік ... шығу үшін және ... ... үшін ... Тамыр (лат. radix)  --  Тұқымды және жоғары сатыдағы споралы өсімдіктердің (мүктен басқасы) топыраққа бекіп, одан су, қоректік зат ... ... ... бастапқы өзгеріске түсіретін, зат алмасуда пайда болған кейбір заттарды ... ... ... ... ... ... ... қоректік зат жиналады, атпа тамырлы өсімдіктер Тамырымен вегетативті көбейеді. Гүлді өсімдіктердің Тамыры тұқымның қрығынан басталады және бұны ... ... деп ... ... бой ... өсу ... жасушалары бөлінуі нәтижесінде ұшынан өседі.Тамырдың 3 түрі болады:* Негізгі тамыр - ... ... өсіп ... түрі. Өсімдік сабағы мен бұл Тамыр аралығындағы жер тамыр мойны (сабақтың топыраққа кіре ... ... ... ... Негізгі тамыр тұқымының ұрық тамыршасынан дамиды.Ол төмен қарай бағытталып,топыраққа тереңдей береді.Негізгі тамырдың жан-жағынан жанама тамырлар таралады.Топырақтан өоректік ... ... ... жіп ... ... ... шашақ тәрізді (көбінесе астық тұқымдас өсімдіктерде),+ білеу түрі (бұршақ тұқымдас ... ... ... ... - ... ... тарайды.* Қосалқы тамыр - құрылысы күрделі өсімдіктердің жапырақтары мен перицикл қабатынан өсіп шығады. ... ... дара ... және көп ... қос ... шөптесін өсімдіктер сабағының түп жағынан және тұқым жарнағының астыңғы қылтасынан дамиды. Пияздың түбіртегі, орамажапырақтың көсеу сабағы сияқты түрі ... ... да ... ... ... ... ... Тамыр жүйесін ұлғайтады, негізгі және жанама тамыр жоқ жағдайда олардың қызметін атқарады, бұның кесіндісімен ... ... ... ... әдебиеттер* Полымбетова Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат.  - Алматы: Ғылым 1999  - б221.* ... А.Ғ., ... М.П. ... В.Н ... ... высших или наземных растений.-Москва.2001-б374* Әметов.Ә.Ә Ботаника- Алматы ... ... ... ... және ... негіздері.-Алматы 1994, -Б,325* Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанның жаздық бидайы.  - Алматы: Ғылым 1991-Б162  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тамыр түйнектерді құрылысымен танысу және оның технологиясы11 бет
Тамыр түйнектерді құрылысымен танысу және оның технологиясы туралы14 бет
Тамыр – түйнектердің құрылысымен танысу және оның технологиясы10 бет
Тамыр-түйнек құрылысымен танысу6 бет
Тамыр-түйнектілердің құрылысымен танысу және оның технологиясы15 бет
Тамыр-түйнектердің құрылысымен танысу және оның технологиясы13 бет
Психологиялық тренинг технологиясына кіріспе. Оқу-әдістемелік құрал236 бет
«Фудмастер» компаниясы18 бет
Маркетингтік ақпарат жүйесі26 бет
Тракторлар мен автомомильдер29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь