Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлар дүниесі. Жануарлар ресурстарын қорғау шаралары. Қорықтар

Қазақстан өсімдіктері жамылғысының қалыптаса бастауы аумағының негізгі бөлігін су басып жатқан кезден, бор дәуірінің аяғы мен палеоген дәуірінің бас кезінен басталады. Палеогенде бүкіл Тұран ойпатын теңіз басып жатқан. Ол Торғай бұғазы арқылы Батыс Сібір теңізімен жалғасқан. Теңіз Қазақстанға қараған құрлықты екіге бөлген. Торғай бұғазынан шығыста Алтай, Сарыарқа аймақтарында, негізінен жалпақ жапырақтылары мен мәңгі жасыл қылқан жапырақты өсімдік түрлері (ангара флорасы) тараған. Ал Торғай бұғазынан батысқа қарай (Мұғалжар, Жалпы Сырт, Жем үстірті) мәңгі жасыл субтропиктік түрлер (полтава флорасы) дамыған.
Неогенде Торғай бұғазының суы тартылып, құрғағаннан кейін екі жағы қосылған. Осы кезде полтава флорасы шығысқа қарай тарап, Жайсан көліне дейін жеткен. Керісінше, шығыста өскен өсімдіктер батысқа ауысқан. Соның нәтижесінде Қазақстанда торғай флорасы деп аталатын өсімдік түрлері қалыптасқан. Оған платан, грек жаңғағы, емен, шамшат, терек, т.б. жатады.
Теңіздің шегініп, құрлық көлемінің ұлғаюы арта бастаған кезден (палеоген дәуірден) бастап, Иран арқылы Африка флорасы кірген. Олардың ішінде эфемерлі өсімдіктер, жоңышқа, қараған бұталары мен ағаштардың кейбір түрлері болған.
Палеоген дәуірінің алғашқы жартысында жазық ойпаңдарды теңіз басып жатқан тұста, оның жағалауындағы қыраттар мен тауларға субтропиктік жалпақ жапырақты ормандар тараған. Палеоген дәуірінің екінші жартысында, теңіз суы тартылып, құрғап, орнына осы күнгі ірілі- ұсақты көлдер пайда болған.
Неоген дәуірінде климат суып, таулы аудандарды мұз басқан кезде жылу сүйгіш өсімдіктер жойылып кетіп, қазіргі орман типтері қалыптасқан, грек жаңғағы, өрік, алма сияқты өсімдіктер сақталып калған. Сібір жақтан ауысып, арктикалық, альпілік өсімдіктер тараған. Қазақстанның осы күнгі өсімдіктер жамылғысы осылай біртіндеп ұзақ кезеңді басынан өткізіп қалыптасқан. Қазіргі өсімдіктердің қалыптасуына жергілікті өсімдіктер мен қоса сырттан келген түрлер де едәуір әсер еткен.
        
        Қазақстан Республикасы Білім жене Ғылым министрлігі Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлар дүниесі. Жануарлар ресурстарын қорғау шаралары. ... ... С. Д                          ... ... ... БЛ  -  209 ...  -  2015 жылҚазақстанның өсімдіктері мен жануарлар дүниесі--------------------------------------------------------------------------------Өсімдіктер дүниесі--------------------------------------------------------------------------------Қазақстан өсімдіктері жамылғысының қалыптаса бастауы аумағының негізгі ... су ... ... ... бор ... аяғы мен ... дәуірінің бас кезінен басталады. Палеогенде бүкіл Тұран ойпатын теңіз басып жатқан. Ол Торғай бұғазы арқылы Батыс Сібір теңізімен жалғасқан. ... ... ... ... ... ... ... бұғазынан шығыста Алтай, Сарыарқа аймақтарында, негізінен жалпақ жапырақтылары мен ... ... ... ... ... ... ... флорасы) тараған. Ал Торғай бұғазынан батысқа қарай (Мұғалжар, Жалпы Сырт, Жем үстірті) мәңгі жасыл субтропиктік түрлер ... ... ... ... ... суы ... ... кейін екі жағы қосылған. Осы кезде полтава флорасы шығысқа қарай тарап, Жайсан көліне дейін жеткен. Керісінше, шығыста өскен ... ... ... ... ... Қазақстанда торғай флорасы деп аталатын өсімдік түрлері қалыптасқан. Оған ... грек ... ... ... ... т.б. жатады.Теңіздің шегініп, құрлық көлемінің ұлғаюы арта бастаған кезден (палеоген дәуірден) бастап, Иран арқылы Африка флорасы кірген. Олардың ішінде эфемерлі ... ... ... ... мен ... ... түрлері болған.Палеоген дәуірінің алғашқы жартысында жазық ойпаңдарды теңіз ... ... ... оның жағалауындағы қыраттар мен тауларға субтропиктік жалпақ жапырақты ормандар тараған. Палеоген дәуірінің екінші жартысында, теңіз суы тартылып, құрғап, ... осы ... ... ... көлдер пайда болған.Неоген дәуірінде климат суып, таулы аудандарды мұз басқан ... жылу ... ... ... кетіп, қазіргі орман типтері қалыптасқан, грек жаңғағы, өрік, алма сияқты өсімдіктер сақталып ... ... ... ауысып, арктикалық, альпілік өсімдіктер тараған. Қазақстанның осы күнгі өсімдіктер ... ... ... ұзақ ... ... ... қалыптасқан. Қазіргі өсімдіктердің қалыптасуына жергілікті өсімдіктер мен қоса сырттан келген ... де ... әсер ... ... өсімдік жамылғысыҚайыңдыдағы шыршалар.Қазіргі Қазақстанның өсімдік жамылғысы 6000-дай өсімдік түрлерінен тұрады. Басқа көрші елдермен (Ресей, Орта Азия, Кавказ) ... бұл онша көп ... Оған ... ... ... шөлейтті аймақтардың көптігі, топырақ пен климат әсер етеді. Екіншіден, Қазақстанның едәуір бөлігі геологиялық тарихы жағынан жас. ... маңы ... мен ... ... ... ... неоген дәуірінде ғана босаған. Үстірт пен Бетпакдаланың босауы одан сәл ғана ертерек. Сол ... бұл ... ... жамылғысы әлі толық қалыптасып үлгірмеген.--------------------------------------------------------------------------------Таулы аймақ өсімдіктеріӨсімдігі жағынан бай өлке Қазақстанның таулы аймақтары болып саналады. Әсіресе, ... ... Орта Азия мен ... теңізінің бай флорасы сақталған. Онда палеоген дәуірінен қалған грек жаңгағы, платан, бадам, түркістан үйеңкісі, алмұрт және т.б. ... ... ... ... ... ... да бай. Онда ... асатын өсімдік түрі, оның 150 түрі тек осы ... ғана тән, ... ... ... ... ... ... Жетісу Алатауының тау беткейлерінде қылқан жапырақты ормандар таралған. Оларда шыршалардан, май қарағай, бал қарағай, самырсын түрлері өседі. Биік таулы белдеу ... ... ... ... ... Тау алды мен аласа таулы белдеулерде дала зонасына тән өсімдіктер өседі. Алтайдың таулы даласында итмұрын, долана, бөріжидек ... мол. ... ... мен ... тау ... тау алды ... ... ұқсайды. Оларда эфемерлер мен эфемер тәріздес өсімдіктер (қияқөлең, қоңырбас, көкнәр, қызғалдақ және т.б.) кең тараған. Аласа ... ... ... ... ... ағашты, алма, өрікті, доланалы ормандардан тұрады.--------------------------------------------------------------------------------Дала мен шөл өсімдіктеріШөл дала өсімдігі.Дала қызғалдағы.Солтүстіктен оңтүстікке дейін 1600 км- ге созылып жатқан Қазақстанның кең ... ... дала мен шөл ... ... ... ... (Сарыесік Атырау, Мойынқұм, Бетпақдала, т.б.) сексеуіл, өзендер бойында жыңғыл, жиде, тораңғы тоғайларыкездеседі.--------------------------------------------------------------------------------Ормандар мен жасыл өсімдіктерҚазақстанда өсімдік дүниесінің 303 түрі ... ... ... және оның ... ... ... ... жасайды. Өйткені шөп қоры мал жайылымы есебінде бағалы, ал ... ... үшін ... материал болып саналады.Қазақстан дүние жүзі бойынша орманы аз елдердің қатарына жатады. Бүкіл аумағының 11,4 млн ... ... (4,2%) ғана ... алып ... Ол ... тазартуда, топырақты эрозийдан сақтап, оның тамырын бекітуде, егіндік-шабындық жерлерді қорғау мен құм көшкіндерін бөгеуде аса маңызды рөл ... ... ... ... аңызақ желден, құрғақшылықтан сақтауда да ормандар мен жасыл өсімдіктер пайдалы.--------------------------------------------------------------------------------Қазақстандағы қазіргі өсімдіктер түрлеріҚазақстандағы қазіргі өсімдіктер түрлері қылқанжапырақты ... ұсақ ... ... ... ... даланың бұталы өсімдіктері, сексеуіл, шөлдің бұталы өсімдіктері, дала өсімдіктері, субтропиктік өсімдіктер, шалғындар, тақырлар, шөлдің бір ... ... ... ... ... ... ... Еуразияның қылқан жапырақты орманы (Оңтүстік Алтай), Еуропа, ... ... ... ... ... ... ... ( Еділ- Жайық, Мұғалжар-Торғай, Есіл-Нұра, Қарағанды, Ұлытау- Сарысу, Жайсан ... ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань, Қаратау) кіреді.--------------------------------------------------------------------------------Жануарлар дүниесі--------------------------------------------------------------------------------Жануарлар дүниесінің дамуыБайқоңырдағы қоян.Жануарлар дүниесінің дамуы жағынан Қазақстан палеоарктикалық-зоогеографиялық ... ... ... жануарлар дүниесінің пайда болуы мен қалыптасуы өсімдік жамылғысының даму тарихымен ұқсас. Палеоген дәуірінде Қазақстанды тропиктік және субтропиктік жануарлар мекендеген. Олар ... және ... ... ... ... болған. Ал мұз басу дәуірінде жылы климатқа бейім жануарлардың кей түрлері қырылып, біразы жылы жаққа қоныс ... ... ... ... ... ... ... аймақта (Жетісу Алатауы, Іле Алатауы, Ұзынқара (Кетпен) жотасы) сақталып қалып, мұз басу дәуірінен кейін қайтадан дамып өскен. Қарақұйрық, жолбарыс, ... ... ... ... ... ... жануарлар түрлері осы топқа жатады.Мұз басу дәуірінде Қазақстанға материктің солтүстігінен суыққа төзімді жануарлар ауысқан. Олардың кейбір түрлері таулы аудандарда әлі де ... ... ... ... жапалақ, т.б. жатады. Мұз дәуірінен кейін Қазақстанға ... ... мен ... ... ... құр, тоқылдақ, самыр- құс, ор қоян жатады. Кейін олар дала және шөл ... ... ... ... ... дүниесі казір сүтқоректілердің 178, кұстардың 489, балықтың 104 және омыртқасыздардың 50 мыңнан астам түрлерінен ... ... ... ... ... бірнеше зоогеографиялық аудандарға бөлінеді. Оларға дала және ... дала ... ... ... ... бойы), шөлейт және шөл (Каспий теңізінің солтүстік және шығыс жағалары, Жайық ... ... ... ... пен ... көлінің жағасы, Бетпақдала, Сарысу, Сырдария жағалауы, Үстірт), таулы ... ... ... ... ... Алатауы, Тянь-Шань, Қаратау, Ұлытау, Қалба, Сарыарқа) жатады.--------------------------------------------------------------------------------Дала жануарларыАқ барыс.Дала жануарлары табиғаттың ерекшеліктеріне икемделіп, түсі де дала ... ... ... ... ... ... ... мен сарышұнақтардың көптеген түрлеріне тән. Даланы тышқан, алақоржын, қасқыр, түлкі, борсыққой мекендейді. Киік жиі ... Дала ... ... ... торғайдың әр түрі (қараторғай, бозторғай, шымшық) кездеседі.--------------------------------------------------------------------------------Орманды дала ... ... ... ... қоян, ақкіс, елік кіреді. Қасқыр мен түлкі мұнда да жиі кездеседі. Құстардан құр, шілкең тараған, қайыңды ормандарды бөктергі, ... ... ... ... ... Ашық ... ... түрлері,былдырық бар. Орман ішінде жылан аз кездеседі, кесірткенің біраз түрлері ұшырасады.--------------------------------------------------------------------------------Шөл даланың жануарларыШөл даланың жануарлары ыстыққа, шөлге ... ... ... ... ... ... ... қазылған інде жатып, түнде жемін аулауға шығады. Күндіз жүретін аңдар тым ерте және кешкі мезгілде ғана ... ... ... ... бұта ... жатады. Шөл хайуандары жүйрік келеді, алыс жерлерден су ішіп қайтады, құстары да қонбай, алысқа самғап ұша алады. Көбі шөлге ... ... Олар ... құм ... ... кей ... ... мол өсімдіктермен қоректенеді, соны қанағат тұтады. Көктемде, жаздың басында жерде ылғал бар кезде өмір сүріп, жазғы ... ... да ... бар. ... ... тіршілік етеді. Олар маусым айынан бастап жазғы ұйқыға кетеді. Дала тасбақасы ұйқыны одан да ... ... де ... көп. Олар ... ұсақ ... тақырлы-сорлы болып келеді. Жануарлар да сол жерлердің ... ... ... ... ... ... шөл далаларда әр түрлі бұталы өсімдіктердің, сексеуілдің, ақ ... ... ... байланысты, соларды қорек ететін хайуандар мекендейді. Ала жертесер, сарышұнақтың, құм тышқандарының кей түрлері, кірпі, құм қояны, кұстардан сексеуіл ... ... ... ... ... ... жорғалаушылар шөлді далаларда көп. Құстар сексеуіл бұтақтарына ұя салады, олардың ішінде дала бүркіті, бөктергі, аққұйрық сауысқан бар.Даланың аңдары бір ... бір ... ... ... сол ... мекендеп қалады. Жайық өзені бойы мен Каспий маңы ойпатында Еуропадан ауысқан орман сусары, ... ... ... ... және ... облыстарға тән үстірт қойы (үстірт муфлоны), сілеусін және т.б. жануар түрлері ұшырасады.--------------------------------------------------------------------------------Таулы аймақ жануарларыКене.Қазақстанның таулы аймақтарының да өзіне тән ... бар. ... ... ... Алтай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань және Сарыарқаның аласа таулары жатады. Оларды мекендейтін жануарлар типі де ... ... ... ... ... және ... ... теңізінен, Қытайдан ауып келген аңдар көбірек кездеседі. Таулы аудандардың жалпақ жапырақты, қылқан жапырақты ... ... ... грек жаңғағын шағатын, пісте, бадам жемістерін жейтін аңдар (тиін, орман тышқаны, саңырау құр, ... шіл, үкі, ... ... кей ... т.б.) мол. Бұлардан басқа Алтайда қоңыр аю, тундра құры, may ұлары кездеседі. Жерорта теңізінен ауысып, Алтайға жетпей, ... ... ... ... өтпей қалған құстар қатарына гималай ұларын, байғызды атауға болады. Жетісу Алатауы, Күнгей Алатауы ... ... ... ... ... ... ... шымшық, Батыс Тянь-Шаньды ұзын құйрық тышқан, жайра, көк қарға, суықторғай, шыбыншы торғай, ақтамақ бұлбұл мекендейді. Бұлардан басқа Орталық Тянь-Шаньда алтай ... ... ... ... ... ... ұшырасады. Іле Алатауының төменгі шөлмен ұласып жатқан зонасынан бастап, суармалы егістігі бойында, одан жоғарғы ... ... ... қар ... тау ... ... жануарлар түрінің де өзіндік ерекшеліктері бар. Алма, өрік, долана, шетен және т.б. ... ... ... кеміргіштер мен кұстардың ірі түрлері қоныстанған. Шыршалы ормандабұғы, сілеусін, елік, альпі шалғынында ... ... ... ... ... да әр түрі ... ... тоғайлы және бұталы жер жануарларыҮкі.Қазақстанның көлді аймақтарын, тоғайлы, бұталы жерлерін мекендейтін жануарлар түрі де әр алуан. Оларда ... ұя ... ... ... ... ... қарақұс, бөктергі, ұзын құлақты жапалақ, сұр шымшық кездеседі. Қырларда дала ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Өзенді алқаптар мен бұталы жерлерде қабан, ... ... ... бойы ... бай, ... мен су ... балық түрлері де мол. Аралда балықтың 40, Каспийде 50 түрі және ... ... ... ... омыртқасыз жәндіктер де көп кездеседі. Олардың ішінде зияндылары да аз ... ... егін мен ... ... ... Қарақұрт, бүйі, шаян, жылан, кененің түрлері адам өміріне қауіп туғызады. Көбелек құрттары ағаштар мен жеміс-жидекті сорады. Ағашты, сулы жерлер мен ... маса ұрық ... ... ... ... ... дүниесінің қорлары. Республика аумағында омыртқалы жануарлардың 835 түрі есепке ... ... ... ... 178 ... ... 481, бауырымен жорғалаушылардың 48, балықтардың 150 түрі кездеседі. Омыртқасыз жәндіктердің бүгінгі күнге дейін анықталғаны ғана 80 мыңнан асады. Қазақстан аумағында, ... ... ... ... ... көп ұшырасады. Мұнда терісі бағалы аңдар таралған. Шөлейттер мен шөлді өңірлерде түлкі, қарсақ, ақбөкен, киік, қарақұйрық кездеседі. Қорықтардың үйымдастырылуына байланысты ... ... ... ... жолға қойылған. Республиканың өзендері мен табиғи және жасанды көлдері ... ... бай. ... ... ... ... көптеген түрлері ауланады. Мұнай өндірумен байланысты бұл аймақтың экологиялық жағдайы кейінгі кезде ... ... ... өзіне тән эндемигі итбалықтың жаппай қырылуы, уылдырық шашатын ... ... ... ... жоқ ... қара, қызыл уылдырық өндіретін шаруашылыққа қауіп келтіріп тұр. Елімізде ежелден мекен еткен жабайы ... ... ... ... сусар, бұлғын, лашын, жолбарыс, дала сілеусіні, шақшақай, қоқиқаз, жұпар тышқан және т.б. жануарлар бүгінде жоқ немесе жоқтың қасы. Осындай сирек ... ... ... ... таяу ... мен ... ... қорғау мақсатында 1962 жылы Халықаралық табиғат және табиғи байлықты қорғау одағы құрылды. 1966-1981 жылдары осы жойылып бара жатқан өсімдіктер мен ... ... ... ...  ... Мұнда негізінен жойылып кету қаупі бар және ... ... ... мен ... ... ... табиғи қорларды тиімді пайдалану республиканың даму болашағы үшін маңызы зор. Алайда аумақты игеруге қатаң ... ... ... ... Табиғи қорларды игеру мәселесі табиғатты қорғаудың түйінді мәселелерін де туғызады. Табиғи ... ... ... ... ... қай қоры ... ... деген жаңсақ ұғымның үстем болуына байланысты болды. Осының салдарынан ... ... ... Мұны су ... пайдалану мысалынан айқын көруге болады. Қазақстандағы табиғи қорларды тиімді пайдалану республиканың даму болашағы үшін ... зор. ... ... ... ... ... ... кедергі келтіреді. Табиғи қорларды игеру мәселесі табиғатты қорғаудың түйінді ... де ... ... ... ... жіберілген қателіктер табиғаттың қай қоры болмасын таусылмайды деген жаңсақ ұғымның үстем болуына байланысты болды. Осының салдарынан табиғаттағы тепе-теңдік ... Мұны су ... ... ... ... ... ... Тың және тыңайған жерлерді игеру барысында мыңдаған гектар жер топырақ, су және жел ... ... ... ... өнім ... мол ... ... жылдары бұл көрсеткіш төмендеп кетті. Жыртылған жердің борпылдақ топырағы желдің әрекетінен құнарлы ... ... ... сол жердің топырағы жел эрозиясына ұшырайды. Өйткені топырақтардың құрылымдық ерекшеліктері ескерілмеді.--------------------------------------------------------------------------------Қарқаралы Ұлттық паркі.--------------------------------------------------------------------------------Қазақстанның жануарлар дүниесін қорғау, олардың адам өміріне, халық ... ... ... ... ... - мемлекеттік шара болып табылады. Жануарлардың сирек және құрып кетуге таяу аз түрі  енгізіліп, ерекше қорғауға омыртқалылардың 125 ... ... 96 түрі ... ... ... ... ... арқар, қабылан, қар барысы, тянъ-шанъ қоңыр аюы, шағыл мысығы, күзен және т.б), кұстардан (қоқиқаз, бура және қызғылт бірқазан, қара және ... ... ... дала ... ... ... ұлар және т.б.), ... қосмекенділер мен балықтың бірнеше түрлері бар. Елімізде бұрын көп болған кұлан, қарақұйрық, ақбөкен сияқты аңдардың ... ... ... ... ... ... ... бағытында да жұмыстар жүргізілуде. Өзен бойларында ондатр, Алтай тауларында қара күзен мен балғын, Каспий ... ит ... ... өсіру қолға алынған. Өзендер мен көлдерге балықтың жаңа ... ... ... ... мен ... ... ... Ұлттық парктер (Баянауыл, Іле Алатауы, Қарқаралы,Алтынемел, Ордабасы) мен қорықтар (Ақсу-Жабағылы, Наурызым, Алматы, ... ... ... ... ... ұйымдастырылған. --------------------------------------------------------------------------------Қорықтар. Мемлекеттік табиғи қорық қоры - қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ағарту білім беру ісіне, туризмге және рекреацияға арналған нысандары ретінде экологиялык, ғылыми және мәдени ... ... ... ... ... алынған аумақтарының жиынтығы. Қорықтардың басты мақсаты - табиғи ландшафтылар эталонын мұндағы тіршілік ететін өсімдіктер мен ... ... коса ... ... кешендерінің табиғи даму заңдылықтарын анықтау. Соңғысы адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болатын өзгерістерді болжау үшін аса қажет. Қазақстан ... саны ... ... ... ... ... 16-шы орын алады. Дегенмен, республика жерінің көлеміне ... ... ... ... 13-ші орында. Бұл Қазақстан секілді ұлан-байтақ республика үшін қорықтар көлемінің әлі де ... аз ... ... ... ... ... 10 қорық жұмыс істейді. Қазақстандағы қорықтардың барлық ауданы 1 610 973 га. ... ... ... ... ... ... ... жағдайларын толық көрсету үшін жеткіліксіз. Сондықтан болашақта ғалымдардың, табиғатты қорғау коғамы өкілдерінің ұсынуымен тағы 15 қорық ұйымдастырылмақшы.--------------------------------------------------------------------------------Қорықтардың ... ... ... ... парктерде кіріп серуендеуге мүмкіндік бар.Ал қорықтарда оған тыйым салынған.Ақсу-Жабағылы қорығы1926 жылы ұйымдастырылды. Бұл - Қазақстандағы ертеден келе жатқан қорық. Қорық ... ... ... ... Алатауы мен Өгем жотасында 131,9 мың гектар жерді алып жатыр. Қорық төрт биіктік белдеуді қамтиды. 1500 м биіктікке дейінгі төменгі ... ... тән ... мен жануарлар дүниесі бар ла, 1500-2000 метр - даланың ... ... ағаш ... өседі. Мұнда ағаш тәрізді арша (биіктігі 20 м аралығында), бадам бұтасы, ... ... ... алма және ... да оңтүстік өсімдіктері өседі. Жануарлардан мұнда елік, қарақұйрық, борсық, бұғы, қабан, ақ тырнақты және т.б. ... ... метр ... ... шалғыны жатыр. Бұл белдеуде төселіп өсетін түркістан аршасынан басқа ағаш өсімдіктері жоқ. Онда ... ... ... ... ал құстардан ұлар, кезеген торғай, шауқарға, қозықұмайлар мекендейді. Қорыктың аумағында өсімдіктердің 1404 түрі бар, оның 47 түрі Қазақстанның ... ... ... ... 239 ... ... 9 түрі және сүтқоректілердің 51 түрі, балықтың 2 түрі бар екені есепке алынды. Сүтқоректілерден қорғауға алынған аса бағалысы арқар, ... ... ... ... жыртқыштардан ілбіс, ала мысық, борсық. Ең жоғарғы белдеу - биік таулы қарлы және мұзды шыңдар. ... ... ... ... көбікті сарқырамалы тау өзендері басталады. Қорықтың Қаратау жотасы беткейлерінде ... ... бар. Бұл өңір 120 млн жыл ... теңіз түбі болған. Қазір оның орнында әр түрлі сирек ... ... мен ... ... юра ... өсімдіктердің таңбалары сақталған. Қорықтың бұл бөлігінің органикалық дүние эволюциясын зерттеу үшін ғылыми маңызы бар. Қазіргі таңда қорықтар мәселесі ауқымды. Нақтырақ ... біз ... ... өз ... қосу ... ең алғаш ашылған қорықтарды дамытқанымыз жөн. Ақсу жабағылы қорығы ең алғаш ашылғандықтан ең алғашқы жұмысты осы жерлерден бастағанымыз ... ... 1934 жылы ... Бұл ... ... ... ауданында орналасқан. Мұның аумағы 191,4 мың гектар жерді алып жатыр. Қорықта ... ... бар, ... тың дала ... ... зерттелуде, бұл көлдердің жағасында бұрыннан шоқ-шоқ карағай сақталып келген. Қорық көлеміне Наурызымдағы Қарағай мен Тірсек орманы да кіреді. Ең ... cop ... ... ... ... ... cop ... алуан түрлі кайың ағаштар, тек Қиыр Шығыста ғана кездесетін ... ... ... ... түрлері өседі. Табиғат жағдайының әртүрлілігіне байланысты, таяу ... аз ғана ... ... мен ... ... әр ... келеді. Мұнда даланы, орманды және суаттарды мекендейтін жануарлар кездеседі. Поляр фауналары мен флораларының өкілдері жылылықты сүйетін ... және ... ... ... ... Онда ... қабан, елік, кеміргіштерден суырлар, ақ қояндар және жыртқыштардан қарсақ, түлкі, борсық,күзен, ақкіс кездеседі. Қорықта сүткоректілердің 42 түрі, ... ... ... ... ... 6 ... 687-ге жуық өсімдік түрі кездеседі. Аппақ қардай аққулар,шағалалар, бірқазандар мен үйректер қаптап жүреді--------------------------------------------------------------------------------Алматы қорығыАлматы ... 1964 жылы ... ... 71,7 мың ... ... әр түрлі ландшафт зоналарында жатыр. Бұған мәңгі қар мен мұз жамылған, беткейлері шөптер мен ... бай Іле ... мен ... ... шөлі бар Іле ... ...  Аққұм-Қалқан(биіктігі 100 м-ден асатын құм төбе) жатады. Көктеректі нудан тұратын жапырақты ормандар, долана, ... алма және өрік ... ... м биіктікке дейін көтеріледі. 2500 м биіктіктен жоғарыда Тянь-Шань шыршасынан тұратын шыршалы орман белдеуі орналасқан. Одан да жоғары, қарлы-мұзды ... ... және ... ... ... ... жануарлар дүниесі алуан түрлі, мұнда 39 түрге жуық ... мен ... ... ... 965 өсімдік түрі бар. Шыршалы ормандабұғы, елік, Тянь- Шань ... ... ... ... қасқырлар мекендейді. Орман шекараларындағы биік шыңдар мен құздардаарқар мен таутеке көп. Соңғы ... ... ... сасық күзен өсірілетін болды. Қорықта құстардың ең көбі: ұлар, кекілік,бұлдырық, Іле өзенінің бойындағы тоғайларда ... ... ... ... Арал теңізінің солтүстік-батыс бөлігіндегі өзі аттас шөлейтті аралда орналасқан. Қорық 1939 жылы ұйымдастырылған. Жалпы көлемі 160, 8 мың ... ... ... - ... ... кешенімен қатар саны азайып бара жатқан ақбөкен мен қарақұйрыкты қорғау болды. Бұрын Аралда жоғары ... ... 257 түрі ... ... ... ... саны ... азайып, кейбіреулері жойылып кету қаупінде. Қорыққа шөлді аймаққа тіршілік етуге бейімделген жануарлар тән. Негізгі қорғалатын аңдар: ақбөкен, қарақұйрық және құлан. ... ... ... 9 ... ... ... қорығынан осында әкелініп жіберілген. Соңғы жылдары биологиялық ... ... ... да ... ... ... күрделендіріп, қорыктың біраз жануарларын көшіруге тура келді (мысалы, құланды).--------------------------------------------------------------------------------Қорғалжың қорығыҚорғалжың ... 1968 жылы ... ... ... облысының 259 мың гектар жерін алып жатыр. Оған тың даланың (38 мың гектар) қол тимеген, түрен ... ... ... Қорғалжың және Теңіз (199 мың гектар) көлдері кіреді. Бұл жерлер дүниежүзілік маңызы бар су ... мен ... ... ... ... жануарлар дүниесі дала зонасына тән. Сүткоректілердің 41 түрі, ... 299 ... ... 14 ... ... 343 түрі ... ... суыр, дала алақоржыны, су егеуқұйрығы, қосаяқтар және басқалар. Қорғалжың ... ... ... ... ... ... 120 түрі ұя салады. Көл жиегінің кара суларында үйрек, қаз және басқа суда жүзетін құстар сансыз көп. Теңіз ... ... ... ұя ... Бұл ... ... ... кездесетін, ең солтүстікке ұя салатын құс. Қорғалжың көлдерінде үшкір ... ... ... ол ... суда ... ... ... ұяда басады. Содан кейін балапандарды ұзақ уақыт аркасына салып жүзеді, тіпті олармен бірге суға да сүңгиді. ... ... ... ... ... су ... жиналады. Осының аркасында бұл қорық дүние жүзіне әйгілі болып отыр. Ол ЮНЕСКО-ның тізіміне ерекше корғалатын ... ... ... енген. Қорықта суда жүзетін құстардың тіршілігін зерттеу жөнінде үлкен ... ... ... ... ... ... ... материалдар жинастырылады.Марқакөл1976 жылы құрылған. Қорық солтүстігінде Қазақстан Алтайының Күршім жотасы мен оңтүстігінде теңіз деңгейінен 1447 м ... ... ... аса әсем Марқакөл шегінде орналасқан. Қорықтың жалпы ауданы 75 мың ... оның 44 ... көл ... құрайды. Өкінішке орай, шығысында 1,5 мың гектар жер ... аса ... ... бола ... да, ... енбеген. Қорық ауданындағы климат қатаң континентті. Мұндағы Қазақстан аумағы үшін ең ... ... ... ... ... ал ... аяз -55°С -қа ... жетеді. Шілденің орташа температурасы 14°-17°С, ең жоғарғысы 30°С-қа жетеді. ... ... ... 400 ... жуық ... 27 ... өзендер, жылғалар құяды, ал одан бір ғана өзен Ертістің оң саласы - ... ағып ... ... ... ... мен  ... Қорықта сүтқоректілердің 39 түрі мекендейді, оның ішінде аю, ... ... ... ... және ... 200-ге жуык түрі, оның ішінде қарақұтан, аққу, суқұзғындар, 5 түрлі ... ... ... ... ... ... мөңке, майқан, талма, теңге бар. Бұлардың ішінде ең бағалысы мөңке, оның еті өте дәмді. Өсімдіктің 721 түрі кездеседі.--------------------------------------------------------------------------------Үстірт қорығы. ... ең жас ... ... Ол ... ... 1984 жылы құрылды. Ауданы 223,3 мың гектар республикадағы ең үлкен бұл қорық Үстірт жерінде ... ... ... 227, ... 11 ... ... 261 түрі кездеседі. Климаты солтүстік шөл зонасына тән: жазы ... ... қысы ... ... ... ... тым аз (жылына 120 мм). Қорықты ұйымдастырудағы мақсат Қазақстандағы Қызыл кітапқа тіркелетін шөл зонасындағы 12 түрлі аң мен құстарды корғау мен ... ... ... ... ... ... ... ерекше түрі - үстірт муфлоны және қарақұйрық, ұзын тікенді кірпі, шұбар күзен, төрт жолақты ... ... ... ұялайтыны: қарабауыр шіл, кекілік, ителгі, шөл кекілігі. Қорықтың аумағында бір кезде осы арада кеңінен тараған ... ірі ... ... мен ... ... ... келтіру белгіленді. Өсімдіктен қорғауға тұратын аса маңыздысы жұмсақ ... ... және ... ... ... катрана, үстірт таспасы. Ғалымдар шөлдің қатаң климат жағдайына бейім жануарлар мен өсімдіктің өмір ... ... үшін ... ... ... ... қорығы. 1992 жылы құрылған, ауданы 56 мың гектар. Қорық ... ... ... ... ауданында орналасқан. Алтай тау жүйесінің қазақстандық бөлігінің солтүстік-батыс жағын, Холзун, Көксу және Иванов жоталарын қамтиды. Батыс Алтайға тән өсімдік ... ... типі ... ... ... ... және альпі шалғындары) сақталған. Қорықта жоғары сатыдағы өсімдіктердің 564, жануар дүниесінің 161 түрі, құстардың 120, сүтқоректілердің 20, балықтың 5 ... ... ... оты, ... ... ... бұлғын, аю, құндыз, сусар, борша және т.б. сирек аңдар кездеседі.--------------------------------------------------------------------------------Алакөл қорығы. 1998 жылы құрылған. Ауданы 197,1 мың ... ... ... ... ... ... ... Атыраулық сулы-батпақты ландшафтылары қорғалады. Құстардың 257 түрі (олардың 12-сі  енген), өсімдіктердің 270 түрі, сүтқоректілердің 21 түрі, қосмекенділердің 2 ... ... ... 3 түрі бар. Қорықтың негізгі мақсаты Алакөл жүйесіне енетін көлдерді мекендейтін су ... ... ... ... қаз, ... және т.б.) қорғау.--------------------------------------------------------------------------------Қаратау қорығы. 2004 ж. құрылды. Көлемі 34,3 мың гектар. ... ... ... ... ... белдеуіндегі таулы жерде орналасқан. Қорықты құру себебі - аймақтың эндемикалық ... ... үшін және ... ... ... саны бойынша көне жерортатеңіздік өсімдік элементтерінің таралу жағынан бірінші орын алуында. Қорықта 1500 өсімдік түрін, жануарлар дүниесінен омыртқалылардың 227 түрі, ... ... ... 42 түрі, құстардың 114 түрі, балықтың 3 түрі, қосмекенділердің 3 ... ... ... 16 түрі ... ... ... қарақұйрық, арқар, қоңыр тянь-шань аюы, қар барысы, тас сусары кірген. 114 ... 80-і ... оның 11 түрі ... ... ... ...  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорықтар Аймағы8 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Ерекше қорғауға алынған аймақтар4 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«МаңғыстауМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарынның тұрақтылығын зерттеу67 бет
«Қазақстанның танымды өсімдіктері және оларды пайдалану»27 бет
«Қаржы ресурстарының түсінігі және экономикалық мәні »29 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет
Адам ресурстарын стратегиялық басқару жүйесін құру44 бет
Адамның ішкі дүниесінің бірегейі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь