Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері.қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер.фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы

Стильдік ерекшеліктер -алуан тақырыптағы сөйлеу барысында тілдің стильдік мүмкіндіктерін әр жақты пайдалану. Ең басты ерекшелік тілдің ауызекі сөйлеу және жазу дәстүрлерінен көрінеді. Алғашқы дәстүр күнделікті сөйлеу тілінің стилі негізінде қалыптасады да онда күнкөріс-тіршілік қалпынан туған лексика. атаулар мен сөз қолданыстар молырақ және синтаксистік құрылымы жағынан сез тәртібі біршама еркін жүйеленеді. Осы ауызекі дәстүрге жататын және синтаксистік жүйесінің белгілі бір нормаға сүйенетіндігі нәтижесінде жазу тілінің стиліне суығырақ келеді. Жазу тілі стиліне бейнелі беллетристиканың, яғни көркем әдебиеттің тілі, ресми құжаттар мен ағымдағы іс қағаздарының тілі, хабар-ошар, сәлем хат, жолжазба, күнделік және қойын дәптер хаттамаларына тән эпистолярлық стиль т. б. жатады. Абайдың қаламгерлік қызметінен осы айтылған Стильдік ерекшеліктерді аңғаруға болады. Ол ең әуелі өз халқының ауыз әдебиеті стилімен қара өлең ұйқасына құрылған «бір қақпай» өлеңдер шығарды. Оның «Кім екен деп келіп ем түйе қуған...», «Түңлік байдың қатыны атың игеріп...», «Қара қатын...», «Бөстегім, құтылдың ба Көтібақтан?..», «Әйелің - Медет қызы, аты Өрім...» т. б. шығармалары халық әдебиеті стилін танытады. Оның алғашқы ақындық талпыныстарынан туған мұндай өлеңдері аса көп жиналмаған, хатқа түсіп те үлгермеген. Ал шәкірттік кезеңде мұсылман шығысының классик. жазба әдебиетіне дән қойған. Соған орай ақын Шағатай әдеби тілінің әрі көркемдік-эстетик. қасиетін, әрі жазу дәстүрін игере бастаған. Оның иран, шағатай ақындарында жырлаған «Фзули, Шәмси, Сәйхали», «Әлифби» туындылары соның айғағы.
«Абай - қазақ әдебиетінің классигі» деген тұжырымды алғаш ұсынған (1934 ж.) проф. Қ. Жұбанов ақынның сол кезге дейін «еленбей келген ерекшелігі» қазақтың халықтық тілін классик. әдебиет тілі дәрежесіне дейін көтергендігі деген болатын. Бүл - түбегейлі таным. Абайдың бұл ерекшелігі - атап айтқанда, халық тілін жазба әдеби тілдің қажетіне жегуі, сөйтіп классик. кермек әдебиет стилін қалыптастыруы - оның өзгеден ерекше даралығы. Абай ақындығының басты Стильдік ерекшеліктері де осы. Себебі, түркі тілді өңге ұлттың жазба әдебиеті саласындағы аты әйгілі ақындарының бері де ез поэзиясын шағатай тілінде өрбіткен. Абай шығармашылығы сыншыл реализм бағытын ұстанған; ол өз туындыларында үлкен әлеум. тақырыптарды бұқарашыл биік мұраттар тұрғысынан сөз еткен.
І.Кеңесбаев «Қазақ тіл білімі туралы зерттеулер» Алматы, 1987 жыл.
І.Кеңесбаев, Ғ.Мұсабаев «Қазіргі қазақ тілі» (лексика, фонетика) Алматы, 1975
І.Кеңесбаев «Фразеологиялық сөздік» Алматы, «Арыс» баспасы, 2007 жыл, 797
        
        Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетініңФилология факультетіСӨЖТақырыбы: Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері.Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер.Фразеологизмдердің көркем ... ... ... ... ... С.ЕСемей 2015жСтильдік ерекшеліктер -алуан тақырыптағы сөйлеу барысында тілдің стильдік мүмкіндіктерін әр жақты пайдалану. Ең басты ерекшелік тілдің ауызекі сөйлеу және жазу ... ... ... дәстүр күнделікті сөйлеу тілінің стилі негізінде қалыптасады да онда күнкөріс-тіршілік ... ... ... ... мен сөз ... ... және синтаксистік құрылымы жағынан сез тәртібі біршама еркін жүйеленеді. Осы ауызекі дәстүрге жататын және синтаксистік жүйесінің белгілі бір ... ... ... жазу ... ... ... ... Жазу тілі стиліне бейнелі беллетристиканың, яғни көркем әдебиеттің тілі, ресми құжаттар мен ағымдағы іс қағаздарының тілі, хабар-ошар, сәлем хат, ... ... және ... ... ... тән ... ... т. б. жатады. Абайдың қаламгерлік қызметінен осы айтылған Стильдік ерекшеліктерді аңғаруға болады. Ол ең әуелі өз ... ауыз ... ... қара өлең ұйқасына құрылған  өлеңдер шығарды. Оның , , , ,  т. б. ... ... ... ... ... Оның ... ақындық талпыныстарынан туған мұндай өлеңдері аса көп жиналмаған, хатқа түсіп те үлгермеген. Ал шәкірттік кезеңде мұсылман шығысының классик. ... ... дән ... ... орай ақын ... ... ... әрі көркемдік-эстетик. қасиетін, әрі жазу дәстүрін игере бастаған. Оның иран, шағатай ақындарында жырлаған ,  ... ... ... деген тұжырымды алғаш ұсынған (1934 ж.) проф. Қ. Жұбанов ақынның сол кезге дейін  ... ... ... ... ... тілі дәрежесіне дейін көтергендігі деген болатын. Бүл - түбегейлі таным. Абайдың бұл ерекшелігі - атап ... ... ... ... ... тілдің қажетіне жегуі, сөйтіп классик. кермек әдебиет стилін қалыптастыруы - оның өзгеден ерекше даралығы. Абай ақындығының басты ... ... де осы. ... ... тілді өңге ұлттың жазба әдебиеті саласындағы аты әйгілі ақындарының бері де ез поэзиясын шағатай тілінде өрбіткен. Абай ... ... ... ... ... ол өз ... үлкен әлеум. тақырыптарды бұқарашыл биік мұраттар тұрғысынан сөз еткен. Айтайын ... ... ... ... ... көпшілік түсінсін деп жазғандықтан оның стилі де анық, айқын, жатық. , Дейді ол өзінің тіл ұстартудағы мақсаты жайлы. Сөйте тұра оның ... ... ... ... және суретті болып келеді. Байырғы қазақ ауыз әдебиетінен мол сусындағанАбай оның сез байлығын, әсерлі көркемдеу құралдарын жастай ... де, өз ... ... ... ... ... қайта аңыздық сюжеттің езіне шыншылдық өң берген.  - деп, ол өзінің Стильдік ерекшеліктернің эстетикапринциптерін ... ... ... дейінгі ,  көріп біле тұра Абай өз қоғамының, өзі өскен ортаның, сол дәуір ... ... ... ... ... ... ... ауқымынан шығандап шығып, жаңа түр, жаңа мазмұн, жаңа ... және ... ... ... ... тіл ... Абайдың бейнелі де бедерлі, салиқалы ақындық стилі осылайша қалыптасты. Ол қазақ ... ... ... саралаумен бірге Шортанбай, Бұхар, Дулат жырау сөздеріне айрықша мәндерді. Сөйтіп , қазақтың жаңа ... ... көп ... ... ... жаңа өрнектерін, бунақ жүйелерін, ұйқасу тәсілдерін дәл тауып ұсынды.Сондай-ақ ақын өлең-сөздің жанр табиғатын байытып, бұрынғы ауыз әдебиетіндегі қара ... ... ... жыр ... ... ... ... дастандардың, қисса-хикаялардың романтизмін, толғаулардың дидактика. сарынын жаңа реалистік ... ... ... ... ... ... ... байырғы жеті-сегіз буынды шұбыртпалы жыр мен он бір буынды төрт тармақты шумақтар жаңаша өң алып, нәрлі бояулармен қанықты. Енді қазақ ... ... төрт ... ... өлеңдер, жеке адамдардың мінездеме портреттері, орыс және Европа әдебиетінің үлгісінен кем ... ... ... хат ... ... мен ... бой түзеді. Ы. Алтынсаринге ілесе халқымызға мейлінше ұнап, етене сіңісіп ... ... ... ... ... орыс ... ... үстінде де Абай мысал оқиғасының, ондағы кейіпкер әрекеттерінің қазақ ұғымына қонымды болуын ойластырып, ез тарапынан тың түсініктемелер қосты.  ... ... ... бәлкім, А. С. Пушкин туындысының әсерімен, Абай жазған  пен  Онегин мен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық негізден туған, жаңаша пішілген туынды болды. Тұтастай алғанда диалог сипатындағы бүл ғажайып лириканың әрбір репликасы ішкі монолог ретінде де сыр ... ... яғни 20 ... алғашқы жиырма жылдығы көлемінде ояна бастаған қазақтың жас интеллигенциясы осы әсерлі  ... ... үлгі ... ел ...  ... әдеби-эпистолярлық жанрдағы шығармашылық енерді қалыптастырды. Ауыз әдебиеті дәстүрі мен жазу мәдениетіне ... бұл салт ... ... кемелденген сәтіне дейін жұртшылыққа қызмет етті. Абай аудармаларының да ... тән ... ... бар. Ол ең алдымен рухани жан дүниесі жақын қаламгерлердің қазақ қауымына табиғи үндесетін шығармаларын таңдап ... ... ... де  ... ... мен ... хаттарын сөзбе-сөз аудармай, қазаққа тән ұлттық нақыштармен әшекейледі. Мысалы: , Абай Татьянаның аузымен айтылатын сыры терең өкінішті:,- деп, қыр ... ... ... ... аңсарына көмкеріп берген.Шығыс әдебиеті үлгілерін туғызған әлемдік тақырыптарға қалам тартқанда Абайдың ақындық болмысынан нәзирәгөйлік стильдің нышаны да бой ... Ол ... ... дарынының биік деңгейін Шығыстың ұлы сез ұсталарымен ... ... , , ... ... ... шығыс әдебиетінің классиктері бірі мен бірі жарыса жырлаған сюжеттерді ез тарапынан өзінше пайымдап, дербес нұсқалы тың дастан етті. Абай орыс ... ... ... ... де енер сайысы тұрғысынан аударды. Оның стилінен аңғарылатын басты бір ... ... ... мен ұстанған принциптеріне байланысты болатын Қазақ тіл білімінің қалыптасып, даму жолында, оны бір ... жылы ... ... 1944 жылы ғылым докторлығына дисертациясын І.Кеңесбаев қоғамдық ғылымдардың, әсіресе, филология ғылымының дамуына көп еңбек І.Кеңесбаевтың жұмыстарының недәуір бөлігі қазақ ... ... даму ... ... ... ... ... семасиологиясын зерттеуге арналған еңбектері де Ғалым қазақ ... ... ... ... ... ... де ... П.М.Мелиоранский, И.И.Мещанинов, С.Е.Малов, А.Н.Самаойлович сынды тіл зерттеуші ғалымдарының Түркітануда фразеологизм туралы алғашқы еңбектер 40-жылдардан кейін жарық көрді.ғылыми тұрғыда шешуде ... ... ... ... фразеологиясын І.К.Кеңесбаевтың қазақ тіл фразеологиясының мәселелері жөнінде зерттеулері ... ... ... ... ... ... кезінде тиісті ғылыми талқылаудан өткен,І.К.Кеңесбаев  -  ғалымдардың халықаралық ұйымы  І.Кеңесбаев 1995 жылы қаңтардың 16-сында 88 жасқа ... ... ... ... теориялық негізін салушы І.Кеңесбаев көп жыл бойы қазақ тілінің лексика, фразеологиялық Тілімізде көкейге қонымды, ... ... ... ... ... сөзТіл-тілдің өзіне лайық ұлттық қасиеті оның барлық тарауларынанАтақты ориенталист ... -- М. О. ... С. В.Әр ... ... ... ... ... бар; оларды зерттейтінҒалым қазақ фразеологиясының дербес пән екендігін ... ... ... ... ... бұл аталған критерийлердің бірін--басты, шешуші, екіншісін--көмекшіТұтастық, тұрақтылық пен тиянақтылық ФЕ-нің басты, негізгі белгісі дегенде,Осы ... үш ... яки үш ... ... ... ... ... мына тәрізді фразеологизмдер жатады: Жаны күйді,Ф.тіркестер өз ішінен екіге бөледі: а) түйін тіркес ... ... ... ... тіркесті ауысә) түйіс тіркес (түйіс.т.). Бұл да әуел бастағы еркінҚорыта айтқанда, қазақ тіліндегі тиянақты ... ... --тіл ... варианты мен синонимі мәселесі туралы да айта кеткенАл, белгілі бір ... ... ... ... ... ұғымынанҒалым фразеологизмдердің семантикалық жүйесі жайында мынаны айтады.   
        
      

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері. Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер. Фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы11 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері;.Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер;.Фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы12 бет
Қазақ фразеологиясы5 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері6 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
Баспасөз жарияланым аттарының тілдік – стильдік ерекшеліктері62 бет
Бағаның қалыптасуындағы теориялар11 бет
Жергiлiктi бюджеттiң қалыптасуындағы жанама салықтардың экономикалық мазмұны61 бет
Мемлекеттік бюджет қалыптасуындағы мемлекеттік баж42 бет
Мемлекеттік бюджеттің қалыптасуындағы кеден төлемдері55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь