Жүсіпбек Аймауытов - әдебиет сыншысы

Кіріспе бөлім:
Негізгі бөлім:
2.1.Ж.Аймауытов қаламынан туған еңбектер
2.2.Ж.Аймауытовтың сыни мақалалары
2.3.Мақалаларының көркемдік ерекшелігі
Аймауытов Жүсіпбек (1889-1931)— қазақтың көрнекті жазушысы, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі.Туып өскен жері Павлодар облысының Баянауыл ауданына қарасты бұрынғы «Қызыл ту», қазіргі Жүсіпбек Аймауытов ауылы.Әкесі Аймауыт кедей болғанымен, арғы аталары Дәндебай мен Қуан атақ-абыройлы, бай, ел арасында білікті кісілер екен. Жүсіпбек жастайынан арабша хат тану, оқу үйренген. 1907 ж. бастап Баянауылдағы орысша-қазақша екі кластық мектебінде, Керекудегі (Павлодар) қазыналық ауыл шаруашылық мектебінде, Керекудегі екі класты орыс қазақ мектебінде тиіп-қашып оқиды. Бір жағынан бала оқытып, қаражат табады. 1911—1914 жж. ауылда мұғалім болып істейді.1914 жылы Семейдегі оқытушылар семинариясына қабылданады. Оны 1918 жылы аяқтап шығады.Мұнан соң алашордашылардың істеріне араласып, Семейде «Абай» журналын шығарысып, Қ. Сәтбаевпен, М. Әуезовпен танысады. Кейін Алашордадан бөлініп, Коммунистік партия қатарына өтеді (1919). Қазақстан Кеңестерінің Құрылтайы съезіне делегат болып қатысып, Қазақ АҚСР Халық ағарту комиссариаты комиссарының орынбасары болып тағайындалады (1920). Мұнан соң Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі (1921), «Қазақ тілі» газетінің редакторы. Қарқаралыда мектеп мұғалімі (1922—1924), Ташкентте шығатын «Ақ жол» газетінің бөлім меңгерушісі (1924—1926), Шымкент педагогикалық техникумының директоры (1926—1929) қызметтерін атқарады. 1929 ж. басталған кеңестік қуғын-сүргін кезінде Қазақстандағы ұлтшылдық ұйыммен байланысы бар деген жаламен тұтқындалып, ұзақ тергеуден кейін 1931 жылы ату жазасына сырттай үкім шығарылған. Жүсіпбектің қаламынан туған мол мұраны М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғалымдары жинастырып, ғылыми зердеден өткізіп, 1996-1999 жылдары бес том етіп жарыққа шығарды. Сөйтіп, қазақ оқырманы әйгілі суреткердің шығармаларымен арада 60 жылдан астам уақыт өткенде қайта табысты. Жүсіпбек аз ғана ғұмырында әдебиеттің әр түрлі жанрларында өнімді еңбек етіп, қүнарлы шығармалар қалдырған. Бес томдық шығармалар жинағында оның өлеңдері мен «Нұр күйі» поэмасы, «Рабиға», «Мансап қорлар», «Сылаң қыз», «Ел қорғаны», «Қанапия Шәрбану», «Шернияз» атты пьесалары, көптеген әңгімелері мен «Қартқожа», «Ақбілек» романдары, «Күнікейдің жазығы» повесі, балаларға арналған ертектері, сын мақалалары мен аудармалары енген. Бұлардың сыртында «Тәрбиеге жетекші» (1924 ж.), «Психология» (1926 ж.), «Жан жүйесі және өнер таңдау» (1926 ж.), т.б. ірі ғылыми еңбектері бар. Жүсіпбек Аймауытов қаламынан туған мұралардың қай қайсысы да оның кесек дарын иесі екендігінің, гуманист суреткерлігінің, жалтақсыз ұлтжандылығының жарқын айғағы. Оның шығармалары өзі ғұмыр кешкен заманның, өзі араласқан қоғамның мұқтажын өтеуге, оның ақ қарасын парықтауға арналған. Сөйте тұра көркемдік тегеуріннің қуаттылығы, идеялық ұстанымдарының сонылығы, сөз қолданудағы шеберлігі Жүсіпбек шығармаларының өміршеңдігіне кепіл болмақ.
1. Аймауытов Ж. Бес томдық шығармалар жинағы. 5-том. — Алматы: Ғылым, 1999. -110-290 бет
2. “Абай” журналы, 1918, № 2
3. Тұрысбек Р. Жүсіпбек //Зерттеу//.- Алматы: Санат, 1997
4. Қирабаев С. Жүсіпбек Аймауытов. — Алматы: Ана тілі, 1993
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... ... ... сыншысы                                                     ... ... М.                                                       ... ... ... ... ... туған еңбектер2.2.Ж.Аймауытовтың сыни мақалалары2.3.Мақалаларының көркемдік ерекшелігіАймауытов Жүсіпбек (1889-1931) --  қазақтың көрнекті жазушысы, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі.Туып ... жері ... ... Баянауыл ауданына қарасты бұрынғы , қазіргі Жүсіпбек Аймауытов ауылы.Әкесі ... ... ... арғы ... Дәндебай мен Қуан атақ-абыройлы, бай, ел арасында ... ... ... ... ... ... хат ... оқу үйренген. 1907 ж. бастап Баянауылдағы орысша-қазақша екі кластық мектебінде, Керекудегі (Павлодар) қазыналық ауыл шаруашылық мектебінде, Керекудегі екі класты орыс ... ... ... ... Бір ... бала ... қаражат табады. 1911 -- 1914 жж. ауылда мұғалім болып істейді.1914 жылы Семейдегі оқытушылар семинариясына қабылданады. Оны 1918 жылы аяқтап ... соң ... ... ... ...  журналын шығарысып, Қ. Сәтбаевпен, М. Әуезовпен танысады. Кейін Алашордадан бөлініп, Коммунистік партия қатарына өтеді (1919). ... ... ... ... ... болып қатысып, Қазақ АҚСР Халық ағарту комиссариаты комиссарының орынбасары болып тағайындалады (1920). Мұнан соң Семей губерниялық оқу бөлімінің ... (1921),  ... ... Қарқаралыда мектеп мұғалімі (1922 -- 1924), Ташкентте шығатын  ... ... ... (1924 -- 1926), ... ... ... ... (1926 -- 1929) қызметтерін атқарады. 1929 ж. басталған кеңестік қуғын-сүргін кезінде Қазақстандағы ұлтшылдық ұйыммен ... бар ... ... ... ұзақ ... ... 1931 жылы ату жазасына сырттай үкім шығарылған. Жүсіпбектің қаламынан туған мол ... М.О. ... ... ... және өнер ... ... жинастырып, ғылыми зердеден өткізіп, 1996-1999 жылдары бес том етіп жарыққа шығарды. Сөйтіп, қазақ оқырманы әйгілі суреткердің шығармаларымен арада 60 жылдан ... ... ... ... ... ... аз ғана ғұмырында әдебиеттің әр түрлі жанрларында өнімді еңбек етіп, қүнарлы шығармалар қалдырған. Бес томдық шығармалар жинағында оның өлеңдері мен  ... , , , , ,  атты ... ... ... мен ,  ...  ... балаларға арналған ертектері, сын мақалалары мен аудармалары енген. Бұлардың сыртында  (1924 ж.),  (1926 ж.),  (1926 ж.), т.б. ірі ... ... бар. ... Аймауытов қаламынан туған мұралардың қай қайсысы да оның кесек дарын иесі ... ... ... ... ... жарқын айғағы. Оның шығармалары өзі ғұмыр кешкен заманның, өзі араласқан қоғамның мұқтажын өтеуге, оның ақ қарасын парықтауға арналған. Сөйте тұра ... ... ... ... ... сонылығы, сөз қолданудағы шеберлігі Жүсіпбек шығармаларының өміршеңдігіне кепіл болмақ.Жүсіпбек Аймауытов аса ... ... ... ... Баянауыл, Кереку (Павлодар) мектептерінде, 1914-1919ж. Семей мұғалімдер семинариясын оқыған. 1920-1921ж. ҚазССР халық ағарту комиссариатында бөлім бастығы, коллегия мүшесі. 1921-22ж. ... ... оқу ... ... Семейдегі  газетінің редакторы болып істеген. 1922-1923ж. Қарқаралыда мектеп мұғалімі, ...  ... ... ... ...  ... Ташкент институтында мұғалім, 1926-1929ж. Шымкент пед.техникумында директор. 1929ж.  деген сылтаумен тұтқындалып, 1931ж. атылған. Аймауытовтың ... ... 1910ж. ... Оның ... өлеңдері мен әңгімелері, мақалалары ,  газеттерінде,  ... ... ... ... ... респ. Газет-журналдар бетінде шығармалары көп басылған.  романы (1926),  (1925),  (1925),  (1926),  (1926) ...  ... (1929) және бір топ ... ... ... көрген. Аймауытовтың жаңа дәуірдегі қазақ прозасын, әсіресе, роман жанрын бастаушы есебіндегі орны үлкен.   - ... ... ... басы, онда 20 ғасырдың басындағы әлеуметтік революциялар кезінде тартыс ... ... ... шындықты түсінуге ұмтылған қазақ жасының өмірі суреттеледі. Аймауытовтың екінші ...  ... ... ... ... ...  журналында жарияланған  тақырыбы жағынан  үндес. ... ... ... жаңа ... ... ... жолына шыққан қазақ жасын көрсетсе, соңғы романда осы әлеум.өзгерістер ... ... ... ... ... ізденістерін суреттейді. Аймауытовтың үлкен проза саласындағы тағы бір ... ... -  ... Ол  ... ... ... болып басылып үлгермеген. Бұл шығарманың тақырыбы да әйел теңдігі, негізі кейіпкерлері - кедей қызы Күнікей. Аймауытовтың ырғақты прозасы - қазақ ... ақ өлең ... ... жол ... ... драмалық шығармалар жазұға ерте талпынған. Ол Семейде оқыған жылдары жастардың ойынсауак үйірмелеріне белсене қатысып, домбыра тартып, ән салып, спектакльдер ... өзі ... ... ... ... ... негізгі тақырыбы да халықтың азаттағы идеясы. Ол ескі өмірдің мешеу көріністерін сынай отырып, халықты оқуға, өнерге, білімге үндейді.Ел адамдарын ... жаңа ... ... , , , . Аймауытов пьесалаларының ең елеулісі - . ... ... ... ... ... ... өмір кешкен өнер адамдарының тағдырын бейнелейді. Аймауытов - әдеби творчествосын өлең ... ... да, ... ... ... Оның өлеғдері күнделікті баспасөз бетінде сақталған. Өлең - үлкен проза мен драматургияға ден қойған ... ... ... ... ... көбі ескі ... келеңсіз суреттері мен жаңару идеясын жырлайды. поэмасында анасынан соқыр боп тұған ... ... ... ... ... ... ... көзінің жазылуы суреттеледі. Аймауытов ,  сияқты революция дәуірінде кең тараған күрес жырларын қазақшаға ... ... ... арнап жазған , , ,  атты ... ... ... бар. Өмірінің көбін баспасөз маңында өткізген жазушы үлкен публицист есебінде де ... Сол ... ... баспасөз беттерінде ол жазған мақалалар, оқшау-фельетондар, хат-хабарлар ... ... ... ... ... ... жанрында бірдей өнімді еңбек еткен қаламгерлердің қатарында ақын әрі прозашы, драмашы әрі аудармашы, сыншы әрі публицист ... ... ... айрықша орын алады. Әдебиеттің әр алуан жанрларында қалам сілтей жүріп, ол қазақ әдебиетінің жаңа ... ... мол ... ... ... ... Аймауытов 1889 жылы қазіргі Павлодар облысының Баянауыл ауданында дүниеге келген. Он бес жасына дейін ... ... ... ол әуелі ауыл молдасынан оқып, хат таниды. Бұдан кейін де әр түрлі молдалардың алдын көріп, ескіше едәуір ... ... ... нәтижесінде ауыл арасында өзі де азды-көпті молдалық құрады. 1907 жылы молдалықты тастап, Баянауылға барып орыс-қазақ мектебіне ... 1911 жылы ... екі ... ... ... ... ... жалғастырады. 1914-1919 жылдары Семейдегі мұғалімдер семинариясында оқиды. Семейде жүріп алаш қозғалысына қатысады," Абай" ... ... ат ... ... ... Жүсіпбек Семейде, Павлодарда кеңес өкіметінің жұмыстарына араласады. Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі, "Қазақ тілі" ... ... ... ... ... Қарқаралыда мектеп мұғалімі болады. 1924-1926 жылдары Ташкентте шығатын "Ақ жол" газетінің редакциясында ... ... ... ... ... ... ... болады. Ара-арасында әр түрлі саяси жұмыстарға араласады. 1929 жылы жазықсыз тұтқынға алынып, ... ... ... жаламен 1931 жылы өлім жазасына кесіледі.Ж. Аймауытовтың өмірі мен шығармашылығы бұдан кейінгі ... жыл бойы ... ... ... ... түсында ол туралы айтуға да, жазуға да тыйым салынды. Тек кеңес өкіметі ыдырап, коммунистік ... ... ... қейін ғана қаламгер мұрасы халқына жете бастады. 1989 жылы бір томдық кітабы жарық көрді. Зерттеу жұмыстары қолға алынды. 1997 жылдан ... ... ... бес ... ... ... мұрасы. Сан қырлы талант иесі Жүсіпбек Аймауытовтың артында қалған шығармашылық мұрасы аса бай. Оның ішінде ... ... ... ... ... "Күнікейдің жазығы" хикаяты мен "Әнші" секілді бірқатар көркем әңгімелері, "Рәбиға", "Мансапқорлар", "Қанапия мен Шәрбану", "Ел қорғаны", "Шернияз" ... "Нұр ... ... сондай-ақ бірсыпыра сын мақалалар мен аудармалары бар. ... ... ... ... ... өзі бір ... шығармашылығы әуел баста өлең жазудан басталады. Өзінің деректері бойынша ол тұңғыш өлеңін 13 ... ... Оның ... ... ... "Жазушыларға", "Неғып отыр?", "Ах-ха-ха-хау", "Ұран", "Еңбекшілер ұраны" секілді өлеңдері мен "Нұр күйі" поэмасында ақын бұрынғы өмірдің келеңсіз жақтары мен өз ... ... ... ... ... Ол ... жанды да нанымды суреттер арқылы көрсетуге ұмтылады. Мәселен, "Көшу" өлеңінде қазақ ауылындағы көш суреттері, көштің сән-салтанаты көрінсе, ... ... ... иірген кемпірдің монологы арқылы қарапайым өмір көрінісі бейнеленеді."Нұр күйі" поэмасы 1929 жылы Қызылордада жеке кітап болып басылады. Онда адамның көңіл ... ... мен мұңы ... ... ... ... ... қиындыққа қарсы тұра білуге шақырады.Жүсіпбек Аймауытовтың әдеби мұрасының ең салмақты ...  --  ... ... Кішігірім әңгімелерден бастап жазушы қаламынан "Қартқожа", "Ақбілек" романдары туды."Қартқожа" ... 1926 жылы ... ... болып басылып шықты. Роман жиырмасыншы ғасырдың басындағы қазақ еңбекшілерінің, олардың әлеуметтік аласапыран тұсындағы тағдырын бейнелеген алғашқы ... ... бірі ... Онда 1916 ... ... ... ... жастарын майданның қара жұмысына алу туралы жарлығы кезіндегі аласапыран, патшаның тақтан құлауы алдындағы қазақ ауылының көрінісі, ... ... ... ... ... осы тартыстар арқылы қазақ кедейінің қоғамдағы теңсіздіктің сырын ұғуы, әлеуметтік әділетсіздіктің себептерін түсінуі секілді ояну ... ... ... ... бас кейіпкер Қартқожаның басынан өткен нақты жағдайларға негізделген. Сол ... ... 1916 ... ... ... ... мен оның патшаны тақтан құлатқан 1917 жылғы ақпан төңкерісіне ұласуы, қазақ ... ел ... ... ... араласуы, алаш қозғалысының өмірге келуі, ақтар мен қызылдардың соғысы, қазан төңкерісі, азамат ... ... ... ... Осы ... тұсында роман кейіпкері Қартқожа да есейіп, ес жинайды, алға қарайды, болашаққа бет алады.Ж. Аймауытовтың ... ... ... кітап болып шыкпаған. 1927 -- 1928 жылдары баспасөзде жарияланған. Тақырыбы жағынан ол "Қартқожа" романымен ... ... ... ... ... ... ... одан әрі жалғасады.Романда ескі ортадағы жікшіл тартыстардан қорлық көрген қазақ ... ... ... жаңа ... ... мүмкіндігіне сай өз құқығы үшін күресу жолы баяндалады. Шығарманың бас кейіпкері Ақбілек өшіккен адамдардың кесірінен ақ ... ... ... неше қилы ... ... ... де алуан қиындыққа жолығады. Кейін төңкерістен соң қалаға ... оқу ... өз ... ... ... өтетін осы оқиғалар арқылы Жүсіпбек сол бір қилы-қыстау ... ... ... өмір ... адамдардың қилы-қилы тағдырын кең бейнелейді. Роман кейіпкерлері заман өзгерістерімен ілеседі, ... өз ... ... ... ... дегендеріне жетеді.Қысқасын айтқанда, "Ақбілек" романы  --  бір ғана ... ... ... тағдыры негізінде әлеуметтік төңкерістер тұсындағы қазақ ауылының өзгеру ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік әділетсіздік пен қазақ әйелінің трагедиялық тағдыры Ж. Аймауытовтың 1928 жылы жазылған "Күнікейдің жазығы" атты ... да ... ... ... бас ... ... тағдыры арқылы жазушы ел өмірін, көшпелі жұрттың еш нәрсеге бас ... ... ... жатқан тіршілігін көзге елестетеді. Шарасыздықтан, әрекетсіздіктен сақтандырады. ... ... ... ... ... бас ... ... кедей қызы болса да, еті тірі, пысық. ПІығарманың басында оның ұсқынсыз күйін, қараңғы үйде жатқанын көреміз. Маңында адам жоқ. Өзі ... осы ... ... ... ... ... ... үңіледі. Қыздың өскен ортасы, отбасының жұпыны тіршілігі суреттеледі. Әкесі Құлтума -- байдың малын баққан ... ... ... ...  --  үй тұрмысын берік ұстаған ширақ әйел. ... ... да ... кем емес. Өрелі, өнерлі жас болып өседі. Тұрмыстың ұсақ-түйек етекбастылығынан өзін ... ... Арын таза ... Сөйтіп жүргенде арам ойлы қаскүнемдердің қастандығына тап болып, кеудесін ашу мен ыза, ... пен кек ... Өзі үшін ... жүріп, ұзатылған жерінен қашып кетіп, сүйген жігітіне қосылады. Бақытына енді қолым жетті дегенде, сүйген жігіті Байман да опасыздық жасайды. ... ауру ... осы ... ... ... өткен бұл жайларды жазушы сол дәуірдің тарихи-әлеуметтік шындығымен сабақтастыра суреттейді. Ескіліктің ... ... ... ұзатылған жерінен қашып шығуын, сүйгені Байманға қосылуын баяндау арқылы жазушы сол кезеңдегі адамдар санасында оянған азаттық, бостандық ... ... ... ... әлі де болса шын бостандық жоқ, қазақ ауылына шынайы азат өмір жеткен жоқ еді. ... ... ... Байманның опасыздығы осыны аңғартады.Өзін осылайша талантты прозашы ретінде танытқан ... ... ... бірқатар көркем әңгімелер де туды. 1918 жылы жазалған "Бетім-ау, құдағи ғой" атты әңгімесінен ... 1927 жылы ... ... тарихына" дейінгі аралықта өмірге келген "Елес" (1924), ... (1925), ... ... ... (1926) ... ... ... да өзі өмір сүрген дәуірдегі елдің тұрмысын, ой-арманын, заман тынысын жетік білетін әрі оны ... ... ... ... ... ... алатын тамаша прозашының қолтаңбасы айқын байқалады.                          ... ... ... ... ... ... қыстың бір боранды күніндегі өмірі суреттеледі.... Сақылдаған сары аяз. Қарадан қарап тұрып ... шарт ете ... Не ... ... ... не жер, не мұз қақ айырылып, ырсиып қалады. Жермен бірге мұздақ қар да ... ... ... сары аяз ... ... Жеңіңнен шығарсаң, қолың илікпей, тас боп қалады. Түнде пешке қойып кептіріп ... ... ... бір ... ... қақиып, таяқпен қақсаң сақ-сұқ етеді. Осындай күндерде біз мал жаямыз.Қыстың аязды күнін жазушы осылайша дәл әрі ... ... ... ... әрі ұйтқып соққан боран, ыққан мал, адасқан малшылар жайында ... Сол ... ... мал ... ... ... "Шіркін, бұлай боларын алдын ала болжап білсем-ау",  --  деп ... ... ... ... ... ... ... Соған қолым жетсе деген арманға беріледі.Шағын ғана әңгімеде автордың өмір көріністерін суреттеудегі тамаша шеберлігі байқалады. Жазушы ... ... ... тура өмірдегідей қарапайым әрі түсінікті. Шын таланттың қаламынан туғаны байқалады.Жазушының "Әнші" әңгімесі де дәл ... ... ... ... ... тарихи адамның төңірегінде құрылған....Жетішатыр  --  жақсы қала. Қаптап жатқан қазақ. Жазы-қысы -- қымыз, ойын-сауық --  ... Айт, той, ... ат ... ... ... ... Үй қыдырған көлең-көлең ақ жаулық... Жаз шықса --  пароход, паром, ... ... ... ... орман... Көкке шыққан, гуләйт соққан, масайраған шат көңіл... Сырнай-керней... Қызық ... ... ... қала.Әңгіме Ертістің жағасындағы Жетішатыр қаласының өмірінен алынған осы суреттермен басталады. Қала тұрғындарының күнделікті тіршілігі осындай қысқа-қысқа образды ұғымдармен берілген. Адам ... бір ауыз сөз ... да, қала ... ... ... ... ... әрі қымыз дастарқаны. Қымыз құюшы қыз Шекет, қымызға құмартқан қалалықтар. Осындай бір сәтте дастарқанға әңгіменің бас кейіпкері әнші жігіт ... ... Ән ... ... ... қала жастары дайындаған спектакль-концертке қатысып, көпшіліктің қошеметіне бөленеді.Оқиға желісі әңгімені баяндаушы мен Әмірқанның ... ... ... ... сырласуы, Әмірқан мен сұлу қыз Ақтамақтың арасындағы ғашықтық хикаясы,  жігіттің қызды алып қашуы, орта жолда қолға түсіп, сүйгенінен көз ... ... ... көз ... ... сәті ... оқиғасы өтетін Жетішатыр қаласы  --  Семей, ал әнші ...  --  ... ... ... әйгілі Әміре Қашаубаев еді. Жазушынын көркем бейнелеу шеберлігі Әмірқан  --  Әміренің әншілік кұдіретін, ән ... ... ... ... ... аса ... ... ...Ұшатын құстай қымтанып, қомданып алды, Отырғандар аузын ашып аңырды. Әнші ... Бір ... ән ... Азда болса бірегей болды.Сүмірейте, қылмита соқты; желдете құтырта соқты. Лебізі құлаққа жағып кетті, жүректі тербетті, тамырды ... ... ...  --  ән ... ... ... бейнесі. Жазушы қаз-қалпындағы әсем сурет жасайды. Әншіні ... ... дәл ... береді. Ж. Аймауытовтың суреттеуіндегі Әмірқан елден оқшау тұрған ерекше адам емес. ... ... ... ... ... ... ... құрып жүрген қарапайым жандардың бірі. Оның қуанышы да елмен ортақ, өзгенікі секілді өзіне ... ... да ... ... ... ... ... әңгіме жанрындағы еңбегі қазақ әдебиетінін көркемдік-эстетикалық көкжиегін кеңейте түскен құбылыс болды.Драмашы ретінде Жүсіпбек Аймауытов ерте ... ... оқып ... ... ... кештеріне қатысып, өнер көрсеткен, басты рөлдерде ойнаған. 1917 жылдың ... оның ... ... бала оқыту", "Рәбиға" атты тұңғыш пьесалары жазылып, сахнада қойылды. Кейінірек 1925 жылы "Ел қорғаны", "Мансапқорлар", 1926 жылы "Қанапия мен ... ... атты ... ... жазады. Жүсіпбектін драмалық шығармаларына қоғамдағы әлеуметтік қайшылықтар негіз етіп алынады. Олардың негізгі тақырыбы  --  азаттық, бостандық идеясы. ... ... ... Ел азаматтарын белсенді қимылға үндейді. Әйелдердің теңдігін қорғайды.Жүсіпбек ...  --  өз ... ... ... көтерген көптеген мәнді мақалалардың авторы. Кезінде "Абай" журналында, ... да ... ... ... ол ... өзгерістер заманының шындығын насихаттауға ұмтылды. Сонымен бірге, әдебиет мәселелері төңірегіндегі мәселелерді қозғап, бірқатар әдеби-сын мақалалар жазды. 1918 жылы М. ... ... ... ... соңғы ақындар", 1923 жылы жазған "Мағжанның ақындығы туралы", 1925 жылы жазылған "Сұңқар ... ... ... атты ... арқылы ол әдебиет сыншысы ретінде танылды. Оларда Жүсіпбектің әдеби ... ... өмір ... ... ... ... ерекшеліктерімен байланыстыра отырып талдау шеберлігі айқын байқалады.Жүсіпбек Аймауытов оқу-ағарту ... ... ... ... еңбектер де жазды. Оның халыққа білім беру орындарында ұстаздық, ... ... ... ... ... жас ұрпақты жаңаша тәрбиелеу, жаңаша білім беру мақсатын көздеген "Тәрбиеге ... (1924), ... (1926), "Жан ... және өнер ... (1926) атты ... кітаптары мен оқу құралдары кезінде халық тағдыры үшін ерекше рөл атқарған еңбектер болды.Жүсіпбек ... ... ... ... де ... Ол ... А.С. ... Н.В. Гогольдің, А. Дюманың, Дж.Лондонның, Г. Мопассанның, В. ... К. ... С. ... ... жаңа ... келе жатқан қазақ аударма өнерінің өрісін қаншалықты кеңейтсе, жазушының әлем әдебиетінің көрнекті туындыларын қазақ тіліне аударудағы тамаша аудармашылық талантын да ... ... ... ХХ ... басында қазақ ұлтының рухани-мәдени келбетінің заман құбылыстарына сай қалыптасуына жаңаша мүмкіндік пайда болды. Ғасыр ... ... ... ... және әлеуметтік сипатында орын алған оқиғалар ұлтымыздың рухани болмысын бұрынғыдан биік сатыға ... соны ... ... енуіне жол ашты. Өз ұлтының бітім-болмысын жетік білетін қазақ зиялылары заман құбылыстарын қалам ұшына ... ... ... еткенде қоғамның беталысын шынайы бейнелеуге тырысты. Яғни, саяси-қоғамдық дамудың шарықтау шегіне жетіп тұрған кезеңде өмір сүріп ... Алаш ... ... ... ... халқының азаттық жолындағы ұлттық мүдделерімен ұштастыра білгені маңызды болып табылғаны даусыз еді. Кемел біліммен ... ... ... нәр ... ... ... қалай боларына сол арқылы ой жүгірткен үлкен әдеби толқын осы тұста қалыптасты.ХХ ғасырдың отызыншы жылдарында кеңестік дәуір әдебиеті өкілдерімен сөз ... ... ... келген сондай сом тұлғалардың ортасынан ойып тұрып орын алған алаш зиялыларының бірі Жүсіпбек Аймауытұлы. Қазақ баспасөзінде ... ... ... де көш ... ... ұлт әдебиетін қалыптастырудағы өлшеусіз еңбегі тіптен ерекше. Қазақтың ендігі бағыты қалай болмағы, әлеуметтік тұрмыстық хал-жағдайының қандай күйде ... ... да өзі ... салған басылымдарда барынша толғады. Олардың дені , ,  журналдарында, , , , ,  тағы да басқа басылымдарында ... ... ... оның ... ... мол ... дер ... танып білуге отаршылдық пиғылдағы кеңестік идеологияның қатаң режимі үлкен бөгет болып келді. Соның салдарынан Ж.Аймауытұлының заман шындығына білдірген ... мен ... ... ... ... қаламгердің халқымен қауышуына ұзақ уақыт бойына мүмкіндік бермей келгені белгілі. Тек кеңестік ... ... 1990 ... бері ғана Алаш ... қатарында Жүсіпбек Аймауытұлының есімі мен түрлі әдеби жанрдағы мол мұрасы ұлтымыздың руханият өрісін кеңейте түскені бәрімізге айқын. Соның нәтижесінде ... ... ... көрнекті өкілі ретінде оның сыншылық қырын зерделеуге тәуелсіздік жемісін тере бастаған бертінгі кезеңде ғана жол ашылды.Ж. ... ... ... бай ... ... ... ХХ- ... басындағы ел өміріндегі өзгерістердің көлеңкелі тұстарын тереңірек білуге, еркін, азат ойлы Алаш мақсатын айқындаған дүниелерін жақынырақ тануға мүмкіндік берер ... ... ... ...  --  әдебиет сыншысы ретінде ХХ ғасырдың басында айқын танылған ... ... ... құбылыстар туралы Ж. Аймауытұлы  газетінде жариялаған  деген ... ... ... ... тиек ...   
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүсіпбек аймауытов – әдебиет сыншысы10 бет
Қазақ әдебиеттану ғылымының негізін салушылар16 бет
Жүсіпбек Аймауытов өмірі8 бет
Алаш зиялыларының өмірі мен қызметі31 бет
Ж. Аймаутовтың педагогика жөніндегі көзқарасы.28 бет
Ж. Аймауытов шығармаларындағы фразеологизмдер29 бет
Ж.Аймаутов - әдебиет сыншысы13 бет
Ж.Аймауытов шығармаларындағы тарихи сөздердің қолданылуы15 бет
Жүсіпбек Аймауытов7 бет
Жүсіпбек Аймауытов прозасының көркемдігі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь