Картографиялық проекциялар жайлы ақпарат


Кіріспе
1 Картографиялық проекция теориясы
2 Картографиялық проекция теориясының дамуы
3 Гаусс . Крюгер проекциясы Қалыпты
4 Азимуттық проекциялар
5 Топографиялық карталар
6 Картографиялық проекцияларды таңдау және қолдану
Картографиялық проекция, картографиялық кескін – Жер эллипсоидының (шардың) немесе планетаның бетін математикалық тәсілдер арқылы жазықтықта бейнелеу.
Картада кездесетін бұрмаланулар сипатына қарай, картографиялық проекциялардың мынадай түрлері белгілі: тең ауданды, тең бұрышты, тең аралықты және еркін проекциялар.
Тең ауданды проекциялардағы карталарда географиялық объектілердің ауданы бұрмаланбай дәл беріледі, бірақ өте үлкен аумақтарда бұрыштар мен геометриялық пішіндер елеулі бұрмалануға ұшырайды.
Тең бұрышты проекциялардағы карталарда бұрыштардың бұрмалануы жоқ. Сонымен қатар мұндай карталарда аумағы шағын жерлер пішіні де дәл кескінделеді. Ал ұзындықтың масштабы картаның кез келген нүктесінде барлық бағытта да бірдей мөлшерде сақталады. Неғұрлым аумағы үлкен географиялық объектілердің ауданы қатты бұрмалануға ұшырайды.
Тең аралықты проекциялардағы картада ұзындықтың масштабты тек канa бір басты бағыт бойынша, тек параллель — немесе мередиан бойымен ғана сақталады. Бұрыштар мен ауданнын бүрмалануы соншалықты байқала бермейді.
Еркін проекциялардағы карталарда бұрыштар мен ауданның, ұзындықтың бұрмалануы аз мөлшерде картаның кез келген нүктесінде кездеседі.
Географиялық объектілерді жазықтыққа көшіру үшін пайдаланылатын көмекші геометриялық беттердің түріне және картографиялық тордың ерекшелігіне қарай проекциялар: цилиндрлік, конустық және азиммуттық деп бөлінеді.
Азимуттық проекцияда параллельдер тұйық шеңбер жасап, ал меридиандар бір нүктеден жан-жаққа бойлық бұрыштарының көрсеткішіне сәйкес бөлінген түзу сызықтар түрінде таралады. Азимуттық проекциялар жекелеген материктер мен полюстік аймақтардың картасын жасауда кенінен қолданылады.
Цилиндрлік проекцияда параллельдер мен меридиандар көп жағзайда бір- біріне тікбұрыш жасап орналасады. Цилиндрлік проекциялар дүниежүзілік карталардың барлық түрін жасауда кеңінен пайдаланылады.
Конустық проекциялар қоңыржай ендіктерде орнасқан аумақтар үшін өте қолайлы, бұрмалану аз байқалады. Сондықтан Ресей, Қазақстан және ТМД елдерінің карталары көбінесе осы проекциялар негізінде жасалады.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ.

Картография пәнінен

СӨЖ

Тақырыбы: Картографиялық проекциялар.

Орындаған: ГК-407С
тобының студенті Бейсенбаева Б.

Семей 2015 жыл

Мазмұны
Кіріспе
1 Картографиялық проекция теориясы
2 Картографиялық проекция теориясының дамуы
3 Гаусс – Крюгер проекциясы Қалыпты
4 Азимуттық проекциялар
5 Топографиялық карталар
6 Картографиялық проекцияларды таңдау және қолдану

Кіріспе
Картографиялық проекция
Картографиялық проекция, картографиялық кескін – Жер эллипсоидының
(шардың) немесе планетаның бетін математикалық тәсілдер арқылы жазықтықта
бейнелеу.
Картада кездесетін бұрмаланулар сипатына қарай, картографиялық
проекциялардың мынадай түрлері белгілі: тең ауданды, тең бұрышты, тең
аралықты және еркін проекциялар.
Тең ауданды проекциялардағы карталарда географиялық объектілердің
ауданы бұрмаланбай дәл беріледі, бірақ өте үлкен аумақтарда бұрыштар мен
геометриялық пішіндер елеулі бұрмалануға ұшырайды.
Тең бұрышты проекциялардағы карталарда бұрыштардың бұрмалануы жоқ.
Сонымен қатар мұндай карталарда аумағы шағын жерлер пішіні де дәл
кескінделеді. Ал ұзындықтың масштабы картаның кез келген нүктесінде барлық
бағытта да бірдей мөлшерде сақталады. Неғұрлым аумағы үлкен географиялық
объектілердің ауданы қатты бұрмалануға ұшырайды.
Тең аралықты проекциялардағы картада ұзындықтың масштабты тек канa бір
басты бағыт бойынша, тек параллель — немесе мередиан бойымен ғана
сақталады. Бұрыштар мен ауданнын бүрмалануы соншалықты байқала бермейді.
Еркін проекциялардағы карталарда бұрыштар мен ауданның, ұзындықтың
бұрмалануы аз мөлшерде картаның кез келген нүктесінде кездеседі.
Географиялық объектілерді жазықтыққа көшіру үшін пайдаланылатын көмекші
геометриялық беттердің түріне және картографиялық тордың ерекшелігіне қарай
проекциялар: цилиндрлік, конустық ж әне азиммуттық деп бөлінеді.
Азимуттық проекцияда параллельдер тұйық шеңбер жасап, ал меридиандар
бір нүктеден жан-жаққа бойлық бұрыштарының көрсеткішіне сәйкес бөлінген
түзу сызықтар түрінде таралады. Азимуттық проекциялар жекелеген материктер
мен полюстік аймақтардың картасын жасауда кенінен қолданылады.
Цилиндрлік проекцияда параллельдер мен меридиандар көп жағзайда бір-
біріне тікбұрыш жасап орналасады. Цилиндрлік проекциялар дүниежүзілік
карталардың барлық түрін жасауда кеңінен пайдаланылады.
Конустық проекциялар қоңыржай ендіктерде орнасқан аумақтар үшін өте
қолайлы, бұрмалану аз байқалады.
Сондықтан Ресей, Қазақстан және ТМД  елдерінің карталары көбінесе осы
проекциялар негізінде жасалады.
1.Картографиялық проекция теориясы
Картографиялық проекция теориясы (басқаша аты – математикалық
картография) Жер эллипсоидын қағаз бетінде кескіндеудегі жіберілетін
бұрмаланудың барлық түрлерін зерттейді және өте аз бұрмаланумен ғана
кескінделетін проекцияларды құру әдістерін қарастырады. Проекциялар ұсақ
және орта масштабты карталар жасауға қолданылатындықтан, Жер эллипсоидысы
бетінің сферадан айырмашылығы ескеріліп сфера жазықтығындағы карта белгілі
бір радиус R мөлшерінде ғана бейнеленеді.Картографиялық проекциядағы
меридиандар (А=const болған жағдайында) мен параллельдерден (В=const
жағдайда) картографиялық тор құралады.
2.Картографиялық проекция теориясының дамуы
Картографиялық проекция теориясының
дамуы геодезияның, астрономияның, г еографияның, математиканың дамуымен
тығыз байланысты. Оның ғылыми негізі Ежелгі Грекияда (біздің заманымыздан
бұрын 6 – I ғасыр) жасалды. Ең көне Картографиялық проекция
– жұлдыздар картасын жасауға қолданылған милеттік Фалестіңгномондық
проекциясы. Картографиялық проекция біздің заманымыздан бұрын III
ғасырда Гиппархтың, Птолемейдің, б.з. XVI ғасырында Г.Меркатордың, XVII
– XVIII ғасырларда Р.Бонның, Д.Кассинидің, И.Ламберттің, Л.Эйлердің,
Ж.Лагранждың XIX ғасырда К.Гаусстың, А.Тиссоның еңбектерінде
дамыды. КСРО картографтары В.В. Каврайский, Н.А. Урмаев, тағы басқа
еңбектері теорияны одан әрі жетілдірді.
Әр түрлі Картографиялық проекцияларда құрылған карталар нақты жер
бетінің кескінін біраз бұрмалап көрсетеді. Бұрмалану үш түрлі болады:
а) бұрыштық (картадағы бұрыштар глобустағы бұрыштарға тең болмайды);
ә) аудандық (аудандардың масштабы картаның әр аумағында әр түрлі);
б) сызықтық (картаның бір сызығының әрбір нүктесінде масштаб әр түрлі).
Бұл үш түрлі бұрмаланудың үшеуі де глобуста болмайды.
Картографиялық проекция бұрмалану сипатына қарай төмендегідей
жіктеледі:
Тең бұрышты (конформдық) Картографиялық проекцияларға масштаб тек
нүктенің орнына ғана тәуелді болады, ал бағытына байланысты болмайды.
Мұндай проекциялардағы бұрмалану эллипстері шеңберге айналады; мысалы,
Меркатор проекциясы мен стереография проекциясы;
Тең шамалы (эквиваленттік) Картографиял ық проекцияларда аудандар
сақталады: мұндай проекцияларда жасалған карталардағы фигуралардың ауданы
осы фигуралардың ауданына пропорционал, ал пропорционалдық коэффициенті
картаның бас масштабының квадратына кері шама болады. Бұрмалану
эллипстерінің ауданы әр уақытта да өзгермейді, тек олардың пішіні мен
бағдары жағынан ғана айырмашылығы болады. Еркін Картографиялық проекциялар
тең бұрышты да тең шамалы да проекцияларға жатпайды.
Олардың ішінде тең аралық (бас масштабтары бірі-біріне тең) және
ортодромиялық (шарының үлкен шеңбері – ортодромиялары түзу сызықпен
кескінделеді)проекциялар ерекшеленеді.
Сфераның жазықтыққа (қағаз бетіне) жайғанда тең бұрыштық, тең шамалық,
тең аралық және ортодромиялық қасиеттері пайдаланылмайды. Кескінделетін
аймақтың әр жеріндегі бұрмалануды көрсету үшін төмендегі әдістер
қолданылады:
а) карта торының немесе эскизінің әр жерінде бұрмалану эллипсі
көрсетіледі;
ә) изоколдар (мәні бірдей бұрмалану сызықтары) беріледі;
б) карталардың әр жерінде кейбір сфералық сызықтар (көбінесе,
ортодромия “О” мен локсодромия “Л”) сызылады.
Қалыпты Картографиялық проекциялар[өңдеу]
Меридиандар мен параллельдердің кес кінделуі жағынан жіктелімдеу –
Картографиялық проекциялардың тарихи дамуының нәтижесі. Цилиндрлік
проекциялар – меридиандары тең қашықтықпен өтетін параллель түзу
сызықтармен, параллельдері меридиандарға перпендикуль түзу сызықтармен
кескінделетін проекциялар. Бұлар экватордың не белгілі бір пареллельдің
бойындағы ауданды бейнелеуге қолайлы. Теңіз қатынасы карталарын сызуға
Меркатордың тең бұрышты цилиндрлік проекциясы қолданылады.
3.Гаусс – Крюгер проекциясы
Тең бұрышты, көлденең, цилиндрлік Картографиялық проекция –
топографиялық карталар жасауға және триангуляция деректерін өңдеуге
пайдаланылады. Конустық проекциялар – параллельдері концентрлік
шеңберлермен, меридиандары ортогональдік түзу сызықтармен кескінделетін
проекциялар. Бұл проекцияларда бұрмалану бойлыққа байланысты болмайды,
сондықтан параллельдер бойымен орналасқан аудандарды бейнелеуге қолайлы
келеді, сондай-ақ, геодезиялық проекция ретінде де қолданылады.
4.Азимуттық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Картографиялық проекциялар
Картографиялық проекциялар және олардың түрлері
Картогафиялық проекциялар
Аксонометриялык проекциялар
Аксонометриялық проекциялар туралы жалпы мағлұмат
Экология ғылымы жайлы ақпарат
Саясат тарихы жайлы ақпарат
Төле би жайлы ақпарат
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары жайлы ақпарат
Лирикалық проза жайлы ақпарат
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь