Мағжан Жұмабаев жайлы ақпарат

1. Мағжан Жұмабаевтың өмір жолы.
2. "Батыр Баян" поэмасына талдау
3. Мағжан Жұмабаевтың «Шолпанның күнәсі» әңгімесіне талдау
Кеңес өкіметінің жетпіс жылдық билігі тұсында қазақ әдебиетінің тарихынан жазықсыз сызылып тасталған тұлғалардың бірі – Мағжан Жұмабаев. Талантты ақынның есімі де, маржан жырлары да бұл кезеңде идеологиялық қудалауға ұшырады. Азат өмірді, халқының тәуелсіз ел болған қалпын көруге ұмтылған, сол жолда білегіндегі күшімен де, жүрегіндегі жырымен де күресіп өткен қайраткер ақынның тағдыры аса күрделі белестерді бастан кешірді.
1. Өмір жолы.
Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Солтүстік Қазақстан облысының бүгінде өз есімімен аталатын ауылында орташа ғана дәулеті бар отбасында дүниеге келеді. Әуелі ауыл молдасынан, содан соң ауылдағы мұғалімнен оқып, сауатын ашады. 1905-1910 жылдары Қызылжар (Петропавл) қаласындағы медреседе оқиды. Медреседе бірқатар шығыс тілдерінен дәріс алады, шығыс ақындарының жырларымен танысады. Өзі де әдебиетпен шұғылданады. 1910 жылдың күзінде Уфаға келіп, осындағы Ғалия медресесіне түсіп білімін молайтады. 1913-1917 жылдары Омбыдағы мұғалімдер семинариясында оқиды.
Омбыдан елге қайтып келіп, айналасында болып жатқан қоғамдық жұмыстарға араласады. 1917 жылдың көктемінде Ақмола облыстық халық ағарту бөліміне қызметке кіреді. Алаш партиясының жұмысына араласады. Ақмола губерниялық "Бостандық туы" газетінде жұмыс істейді. 1922 жылы Ташкентке келіп, сондағы "Ақ жол" газетінің редакциясына кіреді.
1923-1926 жылдары Мәскеудегі әдебиет-көркемөнер институтында оқиды. 1927 жылы елге оралып, оқытушылықпен айналысады. Бірақ көп ұзамай Мәскеуде оқып жүргенде "Алқа" ұйымын ұйымдастырғаны үшін тұтқындалып, он жылға сотталады. 1936 жылы тұтқыннан босап, еңбек жолына қайта оралысымен, 1937 жылдың аяғында ұсталып, 1938 жылы "халық жауы" деген жаламен ату жазасына кесіледі.
Шығармашылық мұрасы. Мағжанның шығармашылық жолы Қызылжар қаласында оқып жүргенде басталады. Бойында әдебиетке деген құштарлықтың ұшқыны бар жас Мағжанның жүрегіне 1909 жылы Петербург қаласында жарық көрген Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағы орасан зор әсерін тигізеді. Абайдың жыры талапкер ақын жүрегіндегі ұшқынға алау береді Алғашқы жырларын жазады. Татар жазушысы Ғалымжан Ибрагимовтің көмегімен 1912 жылы Қазан қаласында Мағжанның "Шолпан" деп аталатын тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көреді. 1922 жылы Қазанда ақынның таңдамалы өлеңдер жинағы кітап болып шығады.
        
        Қазақстан республикасы білім және ғылым министірлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетСӨЖТақырыбы: Мағжан Жұмабаев Орындаған: ... ... ... ...  ... ... ... өмір жолы.* "Батыр Баян" поэмасына талдау* Мағжан ...   ... ... өкіметінің жетпіс жылдық билігі тұсында қазақ әдебиетінің ... ... ... ... ... бірі  -  ... ... Талантты ақынның есімі де, маржан жырлары да бұл кезеңде идеологиялық қудалауға ұшырады. Азат өмірді, ... ... ел ... ... көруге ұмтылған, сол жолда білегіндегі күшімен де, ... ... де ... ... ... ... ... аса күрделі белестерді бастан кешірді.* Өмір жолы. Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Солтүстік Қазақстан ... ... өз ... ... ... ... ғана ... бар отбасында дүниеге келеді. Әуелі ауыл молдасынан, содан соң ауылдағы мұғалімнен оқып, сауатын ашады. 1905-1910 жылдары Қызылжар (Петропавл) қаласындағы медреседе ... ... ... шығыс тілдерінен дәріс алады, шығыс ақындарының жырларымен танысады. Өзі де әдебиетпен шұғылданады. 1910 ... ... ... ... осындағы Ғалия медресесіне түсіп білімін молайтады. 1913-1917 жылдары Омбыдағы мұғалімдер семинариясында оқиды.Омбыдан елге қайтып ... ... ... ... ... ... ... 1917 жылдың көктемінде Ақмола облыстық халық ағарту бөліміне қызметке кіреді. Алаш партиясының ... ... ... ... "Бостандық туы" газетінде жұмыс істейді. 1922 жылы Ташкентке келіп, сондағы "Ақ жол" газетінің редакциясына кіреді.1923-1926 жылдары Мәскеудегі әдебиет-көркемөнер институтында ... 1927 жылы елге ... ... айналысады. Бірақ көп ұзамай Мәскеуде оқып жүргенде "Алқа" ұйымын ұйымдастырғаны үшін тұтқындалып, он ... ... 1936 жылы ... босап, еңбек жолына қайта оралысымен, 1937 жылдың аяғында ұсталып, 1938 жылы "халық ... ... ... ату ... кесіледі.Шығармашылық мұрасы. Мағжанның шығармашылық жолы Қызылжар қаласында оқып жүргенде басталады. Бойында әдебиетке деген құштарлықтың ... бар жас ... ... 1909 жылы ... қаласында жарық көрген Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағы орасан зор әсерін тигізеді. Абайдың жыры талапкер ақын жүрегіндегі ... алау ... ... ... ... Татар жазушысы Ғалымжан Ибрагимовтің көмегімен 1912 жылы Қазан қаласында Мағжанның "Шолпан" деп ... ... ... ... ... көреді. 1922 жылы Қазанда ақынның таңдамалы өлеңдер жинағы кітап болып шығады.Мағжан  -  лирикалық өлеңдермен қатар бірнеше көркем поэмалар ... ... Атап ... ... ... ... ... "Қорқыт", т.б. поэмалары ақын талантының ерекше қырын танытады.Әдеби шығармаларымен бірге Мағжанның қаламынан туған ғылыми еңбектер, оқу құралдары да ... ... ... жарап, елеулі мәнге ие болды. Жастарды оқу, ... ... ... ... ... ... ... жазды. 1923 жылы Ташкентте "Педагогика" атты кітап шығарды. Сонымен бірге 1928 жылы Мәскеуде төменгі сынып шәкірттеріне арналған "Сауатты бол" атты ... ... ... жылы ... жазаның құрбаны болғаннан кейін Мағжан шығармашылығын оқуға, жариялауға ... ... Тек ... ... алар ... арнайы үкімет шешімі арқылы ғана ақынның есімі мен ... ... ... ... 1989 жылы ақын шығармаларының бір томдығы, 1995 жылы үш томдық жинағы жарық көрді.* "Батыр Баян" поэмасына талдауМағжан Жұмабаев  -  ... ... ... жазған құлашы кең эпик ақын. Ол өз заманының толғауы күрделі жайларын халқының өткен тарихын жырлау арқылы көрсетуге ұмтылды. Өйткені артта ... ... елін алға ... сол ... өз ... ғана келмек. Сондықтан да халыққа күш берер осындай ерлік қайнарын Мағжан тарихтан ... Өз ... ... ... ... бабаларымыздың ерлігін жырлады. Абылайды, Кенесарыны жырға қосты. Сол арқылы халқының қайратын ұштап, санасын ... ... ... ... ... ... ... маңызы ерекше. Поэманың оқиғасы бір кездегі қазақ пен қалмақ арасындағы жаугершілік ... ... ... ... ... болған Абылай хан қол астындағы батырларын жинайды. Жалғыз Баян батыр ғана кешігіп келеді. Сөйтсе, бір ... ... ... ... ... қызы мен ... інісі Ноян екеуі көңіл қосып, қалмаққа карай кашып бара жатқан жерінен Баян қуып жетіп, екеуін де оққа ... ... ... Қызда Баянның да ойы болған. Бірақ қалмақ қызы әр түрлі айламен жақындатпай ... ... ... ... ... сөз ... ... Абылайдың қолы жорыққа аттанады. Сол жорықта Баян батыр ерлікпен қаза ... ... ... жай ғана баяндап шықпайды. Биік романтикалық сарынға құрылған бұл поэмада батырлық та, достық та, адамгершілік мейірім де, ... да бар. ... бас ... Баян ... өзі шығармада екі сипатта көрінеді. Інісі Ноян мен қалмақ қызының қылығына ашуланып, ... қуып ... ... Баян мен екі ... өлім ... ... ... көңіл күйі, кескін-кейпі екі түрлі, бірақ нанымды. Бәрі де қарапайым адам баласының бойынан табылатын таныс жағдайлар.Алыстан екі кара ... ... қара ... төнді Баян.Ой жоқ боп, жүрек шоқ боп, құр екпін боп,Сұңқардай сорғалаған келді Баян.Бұл  -  Баян ... екі ... ... қуып ... ... Ашу ... ... айырылған, жүрегін ашу мен ызаның оты жандырған алапат күш иесі. Алдынан тау кездессе де төңкеріп кетердей екпінді. Тіпті Ноянның өзі ... мына ... ... ... ... ... ... неге?Қозымды қас дұшпандай қудым неге?Майысып Ноян қалқам, ерке марқам,Қасқиып қарсы алдымда тұрдың неге?Бауырыма тас жүрегім жібімеді-ау,Бір ата, бір ... ... ... ... қалғыр саусақтарымҚанымен өз қозымның жудым неге?Күнәсіз екі жасты өлтіргенше,Өлмедім ішіп уын удың ... ... оққа ... екі ғашықтың өлімі үстінде тұрған Баян осылай егіледі. Бірақ болар іс болды, өз қолын өзі кесе алмайды. Егіле тұрып ойланады. ... өзі ... көп ... ... ... Жоқ, ... жоқ, жоқ... Әлде... Өлтірдім бе,Інімді алты алаштың намысы үшін?!  - деп өзін жұбатады. Осылайша өзін-өзі бекіткен Баян ... ... ... сол ... ... қаза ... бас ... бірі  -  қалмақ қызы. Ол Мағжанның ұғымында жай ғана ... ... ... алашқа әйгілі Баян батыр ғашық болған қыздың көркіне ақылы сай еді. ... ... ... аса ... ... Сол сұлу сұлу екен атқан таңдай,Бір соған бар сұлулық жиылғандай.Торғын ет, шапақтай бет, тісі меруерт,Сөздері  -  су ... ... ... көзқарасы бір айнытқан,Жұлдыздай еркелеген сөнбей-жанбай.Лебізі  -  ... ... ... ... ... адам ... ... ерекше сұлулық иесі  -  қалмақ қызының ... мен ... да ... ... Сөз салмақ болған Баянды "ағатайлап" жүріп, өзіне ... ... ... ... ... ... ... туған жұрты, ата-анасы жатыр.Алаштың аруы боп кетсе-дағы,Жанымен өз жұртынан айырылмаған,  - күйі, ақыры, жас ... өз ... ... Ноян ... ... болса да, қыздың сөзіне бас иеді. Мағжан ... Ноян ... ... ... шынайы сезімнің символы.Абылай хан поэмада "кең ойлы данышпан", елге ... ... хан ... ... Қол ... ... атақты батырларын жинаған қолбасшы. Поэма оқиғасында Абылай қалмақтардың ... ... ... кері ... мәжбүр болады. Батырларының бәрі осындай бәтуаға келеді. Тек жалғыз Баян ғана:"Апырым-ай, алаш арын жоқтамастанЖөңкіліп бұл қайтудың мәні ...  - деп, ... жүз ... ... қашып кеткен қалмақтың соңынан қуады.Поэманың өне бойындағы шиеленіскен тартысты, кейіпкерлердің көңіл күйін, іс-әрекетін, мінез-табиғатын Мағжан айрықша шабытпен жырлайды. Кейіпкер бойындағы ... ... ... ... ... ақтығын, жанының тазалығын қатар сипаттау арқылы ақын шығарманың ішкі драматизмін шарықтау ... ... ... ... ... тау мен ... күн мен ... табиғат құбылыстарын кейіпкерлерінің көңіл күйімен, қалмақ кызының сұлулығымен астастыра ... ... әр ... характерлер кақтығысын ширата бейнелейді. Сонымен қатар, ақынның шеберлігі, өлең өрімі, сөз ... ... ... ... ... тәрізді қасиеттер де поэмада кеңінен көрінеді.Қорыта айтқанда, "Батыр Баян" поэмасы  -  тек ... ... ... ғана ... ... ... ... қазыналы қорынан лайықты орын алатын аса көркем де құнды туынды.* ... ...   ... ... ... өлеңдермен қоса, қара сөзге ден қойып, барынша еңбек ете бастағаны - 1922-1925 жылдар аралығы. Сол ... оның ... ... ... "Гүлсім" әңгімелерімен бірге ірілі-ұсақты он шақты мақалалары және "Педагогика" еңбегі жарық көрді. М.Жұмабаев шығармашылығын зерттеуші ... ... ... ... ... атты әңгіме, сөз жоқ, қазақ прозасының көркем дамуындағы ірі қадам, "Батыр Баян" поэмасын ... ... ... ... ... дем ... шығармалар, - деп бағалайды.Мағжан Жұмабаев өзінің жазушылық, суреткерлік шеберлігін осы бір әңгімесінен-ақ айқын көрсете білді. Әйел тағдыры - ... ... ең бір ... ... мол ... келе жатқан тақырып. Ескі ауылдың моральдік-әлеуметтік бейнесін, салт-сана ... ... ... ... бәрі де осы ... ... әйел тағдыры арқылы өрбиді. М.Жұмабаев әйел басындағы қым-қуыт тіршілік құбылыстарын жүрегімен ... ... ... ... - ... күші мен ой ... "Шолпанның күнәсі" әңгімесіне өзінше нәр, сыр бере түсуі ақын сезімінің, түсінігінің ... ... ... ... бір ... ... әкеліп енгізудің өзі жаңалық.Әңгіменің бас кейіпкері Шолпан - әртүрлі сыртқы жағдайлардың және ішкі толқыныстардың ... ... ... дамып отыратын бейне. Шолпан - қасірет жамылған қайғылы ... ... ... үшін күнделікті өмірін тәрк етіп, тәуекелге бел байлаған қайсар әйел. Шолпан, Сәрсенбай, Әзімбай араларындағы байланыста реалистік шындық, психологиялық сенім ... ... ... ... - ... шынайы сүйгендігі. Шолпанды күнәлі әрекетке итермелеген оның Сәрсенбайға деген махаббаты еді. Егер де Сәрсенбай Шолпанмен ... ... ... ... ... тартқанда, мүмкін Шолпан ондай әрекетке бармас еді. Шолпан бала ... бір өзі ... ... бір өзі ... ... ... Шолпан өзіне-өзі сауал қойып, сол қойылған сауалдарға өзі жауап іздейді. Сәрсенбай Шолпанға: "Мен сенен бала сұрадым ба?", - ... ... не үшін ... ... ... не себепті Сәрсенбайға іштегі сырын айтпады? Осы сынды сауалдарға жауап іздеу барысында біз Шолпанды күнәлі әрекетке итермелеген Сәрсенбай екендігіне көз ...  
        
      

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы11 бет
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
Мағжан Жұмабаев (1893-1938)4 бет
Мағжан Жұмабаев жайлы мәлімет11 бет
Мағжан Жұмабаев шығармалары36 бет
Мағжан Жұмабаев шығармаларындағы тарихи шындық және көркемдік шешім58 бет
Мағжан Жұмабаев өмірі9 бет
Мағжан Жұмабаев – этнопедагогиканың дамуына үлес қосқан қазақтың аса көрнекті ақыны , педагог3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь