М.Әуезов әңгімелеріндегі тарихи және көркем шындық жайлы

1. Жазушының шығармаларындағы шындық бейнесі
2.Алаш идеялары
Заманымыздың ұлы суреткері М.Әуезов – тарихта сирек кездесетін жан-жақты, терең білімді, парасатты, шын мәніндегі асқан талант иесі. Ұлы жазушы М.Әуезовтің көркем мұрасы – біздің төл әдебиетіміз, бүкіл адамзат мәдениетінің жетістігі. Оның Абай туралы эпопеясы мен асқан шеберлікпен жазылған әңгімелері мен повестері ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің алтын қорына енеді.
Қазақ әдебиетінің классигі М.Әуезовтің алғашқы кезеңде 1919-1932 жазылған шығармаларын қарастырудың ерекше мәні бар. Суреткердің бұл кезеңдегі шығармалары оның іздену, өсу жолынан, әдеби стилі мен творчествосының қалыптасуынан мол хабар береді. 1916-1917 жылдары қолына қалам алған М.Әуезов өз тұсындағы өзгерістерден еш бейтарап қала алмады. Патшалық құрылыстың құлап, елдің ескі отаршыл құрылысқа қарсы атой салуы жас қаламгерді әлеуметтік өмірге араластырды.
Оның туындылары өз заманының келбетінен сыр береді және сол дәуірдің ағымымен түрлі тағдырды арқалаған адам өмірін сипаттайды. Мұхтар Әуезов туындыларына уақыт өзі өлмейтін нұр дарытқан, себебі әрбір шығарма халқына деген ерекше махаббатынан туған. Суреткер шығармаларындағы қорғансыздар тақырыбы – ең негізгі тақырып. Байырғы қазақ аулындағы әлеуметтік теңсіздік, әділетсіздік, озбырлық, отаршылдық, жалпы айтқанда қорғансыздар күні жазушы шығармаларының өзекті мәселесі. Алайда жазушы тәуелсіздікке ұмтылған халықтың қаншама қорғансыз болғанмен, рухтары мықты, намысқор екенін әр шығармасында көрсетіп отырған.
Негізінен Мұхтар Әуезов әңгімелері трагедияға құрылған. Шығарма тақырыбы, оқиға барысы, сюжеттік желісі, кейіпкерлер арасындағы тартыста қарама-қайшылықтар кездесіп отырады. Аталмыш әңгімелерінде зұлымдық, жауыздық, озбырлық үстемдікке шығады. Бас қаһармандар қайғылы халге ұшырап, оқиға трагедиямен аяқталады.
Жазушылық жолын драматургиядан бастаған және оны өнерінің өзге салаларымен қатар жарыстыра, өмірінің аяғына дейін дамыта жетілдіріп, құбылта құлпыртып әкелген Мұхтар Әуезов 1921 жылы «Қорғансыздың күні» әңгімесін жазды.
Әңгіме аса әсерлі табиғат суретінен басталады: «С. қаласының оңтүстігін жайлаған елдің қалаға қатынасатын қара жолының үстінде Арқалық деген тау бар. Даланың көңілсіз ұзақ жолында қажып келе жатқан керуенге Арқалық алыстан көрініп дәмелендіріп тұрады. Жолдың аузында созылып жатқан көлденеңі он шақырымдай, бірақ ұзыны тәуір болғанмен енсіз кереге сықылды жалғыз жал. Не бауыр, не сыртында ықтасын жер жоқ. Арқалық жағадай жалғыз болған соң, қыс күнінде жел терісінен соқса да панасы болмайды. Қыстың басынан екі жағын қар алып, жұмыртқадай қылып тегістеп тастайды»
Қаһарлы қыстан бөлек жылы маусымдардың өзінде де Күшікбай асуы өзінен ызғар шашуын тоқтатпады. Маңынан әлдебір суықты сеземін. Бәлкім, ол ызғар маған ғана сезілер, бәлкім, басқа жандарға да сезілетін болар... Сол суықтың ызғары сол күні қорғансыз қалған Ғазизаның ащы зары мен сорғалап аққан көз жасының қарғысы іспеттес. Рас, Ғазизаны қорлаған қорқауларға қандай зауал келсе да артық емес.
        
        Қазақстан республикасы білім және ғылым министірлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетСӨЖТақырыбы:  ... ... ... және ... ... ... Мұратов СерікЖу-301Тексерген: Секей. ЖСемей, 2015Жоспар 1. Жазушының шығармаларындағы шындық бейнесі2. Алаш идеяларыЗаманымыздың ұлы ... ...  -  ... ... ... ... ... білімді, парасатты, шын мәніндегі асқан талант иесі. Ұлы жазушы М.Әуезовтің көркем мұрасы  -  ... төл ... ... ... мәдениетінің жетістігі. Оның Абай туралы эпопеясы мен асқан шеберлікпен жазылған әңгімелері мен повестері ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің алтын қорына ... ... ... М.Әуезовтің алғашқы кезеңде 1919-1932 жазылған шығармаларын  қарастырудың ерекше мәні бар. ... бұл ... ... оның ... өсу жолынан,  әдеби стилі мен творчествосының қалыптасуынан мол хабар береді. 1916-1917 жылдары қолына ... ... ... өз ... ... еш ... қала ... Патшалық құрылыстың құлап, елдің ескі отаршыл құрылысқа қарсы атой ... жас ... ... ... ... ... өз ... келбетінен сыр береді және сол дәуірдің ағымымен түрлі тағдырды арқалаған адам өмірін сипаттайды. ... ... ... уақыт өзі өлмейтін нұр дарытқан, себебі әрбір шығарма халқына ... ... ... ... ... ... қорғансыздар тақырыбы  -  ең негізгі ... ...  ... ... әлеуметтік теңсіздік, әділетсіздік, озбырлық, отаршылдық, жалпы айтқанда ... күні ... ... ... мәселесі. Алайда жазушы тәуелсіздікке ұмтылған халықтың қаншама қорғансыз болғанмен, рухтары ... ... ... әр ... ... отырған.Негізінен Мұхтар Әуезов әңгімелері трагедияға құрылған. Шығарма тақырыбы, оқиға барысы, сюжеттік желісі, кейіпкерлер арасындағы тартыста қарама-қайшылықтар кездесіп отырады. Аталмыш әңгімелерінде ... ... ... ... ... Бас ... қайғылы халге ұшырап, оқиға трагедиямен аяқталады. Жазушылық жолын драматургиядан бастаған және оны ... өзге ... ... жарыстыра, өмірінің аяғына дейін дамыта жетілдіріп, құбылта құлпыртып әкелген Мұхтар Әуезов 1921 жылы  әңгімесін жазды.Әңгіме аса әсерлі ... ... ...  Қаһарлы қыстан бөлек жылы маусымдардың өзінде де ... асуы ... ... ... ... ... әлдебір суықты сеземін. Бәлкім, ол  ызғар маған ғана сезілер, бәлкім, басқа ... да ... ...  Сол ... ... сол  күні ... ... Ғазизаның ащы зары мен сорғалап аққан көз жасының қарғысы іспеттес. Рас, Ғазизаны қорлаған қорқауларға қандай зауал келсе да артық емес. Бір ... ... ... шақтағы борап тұрған қанды дауыл менің кеудемде әлі күнге дейін соғуын тоқтатпады. Көзіммен көрмесем де, оқырман менің ішім ... ... ... ... қан ... ...  шығармасындағы Ғазиза қыз тағдырына Күшікбай асуы куә болған ел аузындағы трагедиялы қаза оқиғасы әр жолаушының көзіне жас ... ... ... ... қаламынан қан ағызып ауыр оқиғаны әңгімесіне арқау етті. Адам жанын айтпай түсініп, жүрекпен ... ұлы ... ...  ... қасиеті ғой. Келесі бір әңгіме   дүниеқоңыз, безбүйрек ағайынсымағы Иса мен оның  өгейлік тепкісіне төзе алмай жанжалдасып ... ... түн ... ата-анасының зиратын іздеп келе жатып үрейі ұшып өлген он жасар кішкене ... ... ... - деп  әңгімесін оқи бастаймыз. Он жастағы тұл ... ... ... шымырлататын бейшаралық халін жазушы осылай елестетеді: кеш те қоңыр, жел де қоңыр салқын төбелер де қоңырқай тартып барады. ... ... бой ... да бар.. ... ... ... ... сондай қатал мінез көрсетті. Аранын аждаһадай ашқан өлім Қасым туыстарын бірінен кейін бірін жалмады. ... шын ... ... ... кәрі ... бәрі, бәрі қара жер құшағына енді. Тек Қасым ғана жарық күнді көруде. Бірақ  -  қу жалғыз. Осы ... ... бала ... ... Сәби ... ... ... үлкен қайғыға душар болды. Шығарма оқырманды толқытып, тебірентеді. Бұл жерде біз тағы да жазушы шеберлігіне тәнті боламыз.Қасым ұйықтаса, бақытқа жеткендей ... өзін ... алып ... ... көзін сүртіп жүрген әке-шешелерін көреді. Бәрі де , - ... еді. ... ... ... әжесінің төсін иіскеп,  - деп өкпе де айтатын.Ата-анасынан ерте айырылған ... ... бір ... ... ... ... жәбірі аздай, зират ішінде де әлдебір құбыжық оның зәресін соншалықты ұшырып еді. ... жан ... ... ... да бар ... суретпен береді: .  Автор табиғаттың қаталдық көрсеткен көрінісін ... ... оны бала ... ... ... ... егіздеуге бой ұрады. Жазушы табиғат тарапынан Қасымның ... ... өз ... ... ... ... Сүреңсіз қалған жаз жадыраған қалпынан тайып, өлім құшағына кеткен жандарға иман тілеп, артта қалған жетімге пана бола ... ... жас ... ... ... осы сөз ... әңгімелерді жанрлық тұрғыдан қазақ әдебиетін байытқан шығармалар деп ... айта ... Бұл ... енді бірі  -  ... екіншісі  -  философиялық т.б. Барлығы да адам жанының қалтарысын, ... ... ... ... ... ... көрсетуде жанрлық жағынан әр тарап болып келіп, қазақ әдебиетінің дамуына әлемдік, қала берді, классикалық деңгейге көтерілген шығармалар. Мұхтар Әуезовтің ... ... ... әлем ... озық ... шығармаларымен сусындай отырып, келелі ой, келісті мазмұнның түп ... ... ... ... пен ... ... қарым  -  қатысы көп мәселеге байланысты екендігі белгілі. Тоталитарлық қоғамдық жүйе, қасаң идеологиялық саясат, әдеби күштердің теке  -  ... ...  -  ... жеке ... ... ... ... көркем туындыны, қаншама талантты әуре  -  сарсаңға, ...  -  ... ... ... ... Осы ... қаламгердің азаматтық қызметі, шығармашылық қағидасы, дүниетанымы мен саяси ауыздықтау XX ғасырдың 20  -  30 жылдарында ... ... ... ... ... ... жатты. Қалыптасқан жағдайға көндігу, партиялық күшті мойындау, сырттай икемделу, өзіндік көзқарастарын қалыптастыру, астарлы түрде жалғастыру, ашық ... шығу  -  сол ... ... ... еді. Әр ... ... қай ... таңдағаны жөнінде біршама зерттеулер бар, бірақ әлі ғылыми тұрғыдан анықталмаған мәселелер де жеткілікті. Соның бірі  -  ... ... ... ... ... ұлт  -  азаттық идеясының көрінуі, оны бейнелеудегі автор қолданған түрлі амал  -  тәсілдердің ... ... Осы ... ... ... қазақ әдебиеті мен ғылымы үшін аса маңызды, бірақ әлі күнге дейін арнайы сөз бола қоймаған, ... ... сыры мен қыры ... ... бар. Ол қаламгердің азаттық пен тәуелсіздікті аңсаған қазақ зиялыларының қатарында Алаш қозғалысының идеясымен суарылған шығармашылық қызметі.Мұхтар Әуезовтің 20-30 жылдарындағы ... ... ... ... Кеңес үкіметінің алғашқы дәуіріндегі өмір кезеңі қамтылғанымен, кеңестердің ... ... ... ... ... ... жоқ. , , ,  сынды әңгімелерінде жаңа қоғамның жаңалықтары бой көрсеткенімен, бұларда кеңестік ... зор ... ... ... ... тән. ... бұл уақытта жазған шығармалары ішінде  әңгімесінде ғана Кеңес үкіметіне зор үміт артып, ... ... ... ... ... соңы ... ... еткен жатақтың опық жеп, жерінен айырылып, көшіп кетуіне ойысады.М.Әуезов шығармаларында кеңес үкіметінің жетістігін көзсіз мадақтаған ... ... 20-30 ... ... ... ұлт  -  азаттық идеясының бейнеленуі мен ... ... ... азды  -  ... ... ... зерттеулер бар. Олардың кезеңдік тұрғыдан алғанда әрқилы екендігі, кереғар пікірлердің барлығы, орнықты бағасын күткен ... ... ...  -  ... зерттеуге сұранып тұрғандай. Соған қоса осы тұрғыдағы жазушы көзқарасының өзгерісі мен дамуы да әрі қарай жүйелі зерттеуді қажет ететіні ... Ұлы ... мол ... ұлт  -  азаттық идеясын көркем мазмұн мен шығармашылығын қайраткерлік қызметімен тығыз байланыста ... ... ... бейнелеудегі қолданған тәсілдерін саралауға бағытталған ізденіс,жаңа заман тақырыбы, әйел ... ... ... осы ... ... ... өзектілігін айқындайды.Алаш идеялары қатарында М.Әуезовтің азаттық үшін күрескен қайраткерлік тұлғасы сомдалды, қызыл империяның саясатын ... ... ... парасаттылықпен зерделеп, дүние таным эволюциясын айқын аңғартты.Кеңестік жүйе тұсында 1919-1921 жылдары ол Семей губерниясының революциялық комитеттерінде губерниялық ... ... ... ...  ... ... саяси-әлеуметтік және әдеби, ғылыми бағытта мәнді көсем сөздерін жариялады. Дүние астаң-кестең болып замана көші өзге бағытқа бұрылған шақта М.Әуезовтің ... ... ... байқап қимылдауға көшуі заңды еді. Бұл жылдар М.Әуезовтің замана болмысы туралы ұғым-талғамын екшеп, сауатты саясаткер болып қалыптасуына негіз ... ... ... ... ... мен шығармашылық жолы, ізденістері жөнінде кеңес дәуірінде көлемді зерттеулер ... оның ... ... ... ... ... төтеп бере алмай, көз бен көңілден таса ... ... ... ... дәстүр ерекшеліктері дұрыс қабылданбай, пролеткульт талабына сай келгендей ғана әдеби айналымға түскен. Енді бүгін жоғалтқанымызды ... ... ... ... ... жетті. Сондықтан жазушының бұған дейін тыйым салынып, көпшілік ... ... ... шығармаларының қайта жарияланып, лайықты бағасын алатын кезі туды.Қаламгер шығармаларында ұлттық болмысты сөз өрнегімен өріп, қазақ әдебиеті мен ... жаңа ... ... ... ... ... алтын арқауына айналған рухани құндылықтарымыздың жарқырай көрініп, дамуына біршама ықпал етті. Ендеше ұлы суреткердің шығармашылық жолының бастауын зерттеу нысанасы ... сол ... ... ... ... ... өмір, тұрмыс сырына, уақыт тынысына ден қою − әдебиеттану ғылымы үшін аса зор міндет.М.Әуезовтің шығармаларының табиғатын тану, талдап-таразылау ұдайы жүргізіліп, оның ... те ... ... ... сан ... ғылыми ізденістер нәтижесінде бағалы зетртеулер туды. Жазушы шығармашылығы тақырыптық, жанрлық деңгейде қарастырылып, ... ... ... ... дәрежесіне жеткізіп бейнелеудегі шеберлік іздері талданып, қаламгердің шығармашылық жолы, өскен ортасы туралы еңбектер жарық көрді. Сонымен ... ... ... ... абайтанушы, фольклортанушы, аудармашы, философ, әдебиет тарихшысы, сыншысы ретінде зерттеу объектісіне ... ... ... ... ... ... жасалды.М.Әуезов шығармашылығындағы ұлт-азаттық сарындардың табиғатын айқындау, 20-30 жылдардағы жазушы әңгімелеріндегі идеяның көркемдік-эстетикалық тұрғыда бейнелеуін, осы кезеңдегі ... ... ... ... ұстанымдарын анықтау қаламгердің бейнелеуде қолданған әдіс-амалдарын нақтылау ... ... ... ... ...  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Әуезов әңгімелеріндегі тарихи және көркем шындық3 бет
М. Әуезов шығармашылығындағы авторлық идея мен көркемдік шешімнің өзгеруі84 бет
Мұхтар Әуезовтің «Манас» мақаласы туралы4 бет
Әуезов Мұхтар Омарханұлы5 бет
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
1986 жылғы желтоқсан. Аңыз бен шындық15 бет
«Абай жолы» романындағы тарихи шындық эволюциясы7 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«әуезов атындағы орындар» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь