Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы

1. Латын тілінің шығу тегі

2. Римдік құл иеленушілік республика

3.Латын тілі

4.Қортынды

5.Пайдаланған әдебиеттер
Рим өркениеті 2 мың жыл бұрын пайда болса да, біз ежелгі римдіктердің өмірі туралы көп нақтылы мәліметке иеміз, бірақ бұлардың барлығы тарихи фактілер емес. Ол көбінесе аңыздармен, ертегілермен, риторикалық қиялдармен тығыз байланысты (кейде тіпті әдейі бұрмаланған). Мысал ретінде Тит Ливийдің «Со дня основания города» атты 142 кітаптан тұратын монументтік шығармасы алынады, кезінде ол замандастар арасында үлкен беделге ие болып кеңінен тарағанын айтуға болады.
Археологиялық қазбалар адамдардың Италияда палеолит дәуірінен бастап пайда болғанын нақтылайды. Олар үңгірлерде өмір сүріп, аңшылықпен айналысқан. Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте солтүстіктен келген жаңа қоныстанушылар пайда болды, олар өздерімен бірге «террамаре» мәдениетін ала келген (итальянша –қара, майлы жер).
Рим құрылғанға дейін Италияға Еуропаның басқа елдерінен түрлі халықтар қоныс аударған. Шамамен алғанда б.з.д. 2000 жылдан бастап орталық Еуропаның қоныстанушылары Альп тауларынан өтіп, көбінесе Италияның солтүстік-батысында тұрақталған (олардың ішінде қазір латындар деп аталатын тайпалар да бар). Кейбір қоныстанушылар, «финикийліктер» деген атпен таралған тайпалар тобы, Сицилияға, Сардиния мен Корсикаға Солтүстік Африкадан қоныс аударған. Шамамен, б.з.д. 750 жылы Грециядан шыққан қоныс аударушылар оңтүстік Италия мен Сицилияның жағалауында тұрақтала бастаған. Бұлардың осы аудандағы ықпалы басым болғандықтан, римдіктер бұл ауданды «Ұлы Греция» деп атаған.
Негізінен, Италия Апеннин түбегінің оңтүстігінен басталады. Мәдениет тарихында өзінің рельефіне байланысты, орталық Италияның батыс бөлігі, маңызды рөль атқарып кеткен.Мұнда Этрусс (Флоренция орналасқан),Латын (орталығы Рим болған) және Кампан (Капуя мен Неаполь орналасқан) деген үш жазықтық жатыр. Тибр өзенінің сағасында кеме қатынастары үшін ыңғайлы табиғи порттары бар жағалаулар да орналасқан. Түбекте кеме қатынастары бар өзендерге тек Тибр мен По жатады. «Италия» деп алғашқыда түбектің тек оңтүстік бөлігі аталған (латынша vitalus–бұзау, өйткені мында жақсы жайылымдар болды). Осыдан VITALIA–ITALIA. Кейін бұл атау Апеннин түбегінің барлық территориясына жайылды. Тибр өзенінің жағалауында орналасқан солтүстік-шығыстан Сабин, шығыстан Албан,ал оңтүстік жағынан Вол тауларымен қоршалған Латын жазықтығының орналасуы түбектің тарихында латын тайпасының ерекше рөл атқарып маңызды ықпал етуіне себеп болды.
1 Большая Энциклопедия Кирилла и Мефодия с изменениями и дополнениями: монография. – М. :Сварог, 2003. – 456 с.
2 Ботвинник М.Н., Рабинович М.Б., Стратановский Г.А. Жизнеописание знаменитых греков и римлян: книга для учащихся. – М. : Просвещение, 1988. – 205 с.
3 Винничук Л. Латинский язык: самоучитель для студентов гуманитарных факультетов университетов и педагогических вузов. – М. : Высшая школа, 1980. – 327 с.
4 Винничук Л. Люди, нравы и обычаи Древней Греции и Рима. – М. : Высшая школа, 1988
5 Виппер Р.Ю. Просветительский век Римской империи // Вестник древней истории. – 1997. – № 1
6 Головакова Т.Н., Першин С.В. Рим Древний: учеб.пособие для студентов исторических специальностей. – Томск: Свет, 2001. – 542 с.
7 Дьяконов В.Н., Ковалев С.И. История древнего мира: учебник для пединститутов.- Изд. 2-е. – М. : Просвещение, 1969. – 389 с.
8 Егер О. Всемирная история в 4 т.: Научно популярное издание. – Т.1. – 1993. – 437 с.
9 Дмитриев В.Н. История Древнего Рима. – М. : Наука, 1989. – 564 с.
10 Каллистова Д.П., Утченко С.Л. Древний Рим. – 3-е изд. доп. и перераб. – М. : Просвещение, 1969. – 390 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІТақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын ... ... ... ... ... ... шығу тегі2. Римдік құл иеленушілік республика3.Латын тілі4.Қортынды5.Пайдаланған әдебиеттер1. Латын тілінің шығу тегіРим өркениеті 2 мың жыл бұрын пайда болса да, біз ... ... ... ... көп нақтылы мәліметке иеміз, бірақ бұлардың барлығы тарихи фактілер емес. Ол көбінесе аңыздармен, ... ... ... тығыз байланысты (кейде тіпті әдейі бұрмаланған). Мысал ретінде Тит ...  атты 142 ... ... монументтік шығармасы алынады, кезінде ол  замандастар арасында үлкен беделге ие болып кеңінен тарағанын айтуға болады.Археологиялық қазбалар адамдардың Италияда палеолит ... ... ... ...  ... Олар ... өмір ... аңшылықпен айналысқан. Шамамен б.з.д. 1800 жылы түбекте солтүстіктен келген жаңа қоныстанушылар пайда болды, олар өздерімен бірге  ... ала ... ...  - ... ... ... ... дейін Италияға Еуропаның басқа елдерінен түрлі халықтар қоныс аударған. ... ... ... 2000 ... ... ... ... қоныстанушылары Альп тауларынан өтіп, көбінесе Италияның солтүстік-батысында тұрақталған (олардың ішінде ...  ... деп ... ... да бар).  ... ...  деген атпен таралған тайпалар тобы, Сицилияға, ... мен ... ... ... қоныс аударған. Шамамен, б.з.д. 750 жылы Грециядан шыққан қоныс аударушылар оңтүстік Италия мен Сицилияның жағалауында тұрақтала бастаған. Бұлардың осы аудандағы ... ... ... ... бұл ...  деп ... ... Италия Апеннин түбегінің оңтүстігінен басталады. Мәдениет тарихында өзінің рельефіне байланысты, орталық Италияның батыс ... ... рөль ... ... Этрусс (Флоренция орналасқан),Латын (орталығы Рим болған) және Кампан (Капуя мен Неаполь орналасқан) деген үш ... ... Тибр ... ... кеме ... үшін ... ... порттары бар жағалаулар да  орналасқан. Түбекте кеме қатынастары бар өзендерге тек Тибр мен По жатады.  деп алғашқыда ... тек ... ... ... ... vitalus - ... өйткені мында жақсы жайылымдар болды). Осыдан VITALIA - ITALIA. Кейін бұл атау Апеннин түбегінің барлық территориясына ... Тибр ... ... орналасқан солтүстік-шығыстан Сабин, шығыстан Албан,ал оңтүстік жағынан Вол тауларымен қоршалған Латын жазықтығының орналасуы түбектің ... ... ... ... рөл ... ... ... етуіне себеп болды. Керісінше, Италияның шығыс бөлігі негізінен жазықтықсыз маңызды рөл атқармайтын ... ... ... ... ... бақтары, Ассизи мен Анкон қалалары, олардан оңтүстікке қарай марс, пелигн, ... және ... ... жабайы Сабель таулары мен Самний қыраты орналасқан. Орталық Италияның шығыс бөлігінде ыңғайлы аймақтар жоқ, ал оңтүстік Италияның ... ... Оның ... бөлігінде самнит туыстас таулық тайпалар мекендеген Лукания мен Бруттий таулары орналасқан. Шығыс бөлігінде өзінің Тарент шығанағымен Грециядан шыққан колонистерді қызықтырған, су ... ... ... ... ... мен ... жатыр. Көптеген грек отарлары: Тарент, Регий, Кротон, Метапонт, Посидония, Элея және басқалары бұл ... ... ... ... ерте ... ...  деп ... Италияға жақын орналасқан аралдардың ішінен мәдениет тарихының дамуына үлкен үлес қосқан  -  Сицилия. ... ... және ... ... ... ... басқа мұнда Панорм (қазіргі Палермо) мен Лилибей (қазіргі Марсала) қалаларын құрған ... ... ... ... ... Сардиния мен жабайы таулы Корсика аса маңызды болмаған.Қазіргі Италияға тән апельсин мен ... ... ... мен ... ... ел тұрғындары білмеген, ал финик пальмасы мен анарды мұнда ... ... ... қарағанда Италияның жерлері әлде қайда құнарлылау, әсіресе өзінің шарабымен әйгілі По мен Кампания алқаптары,- грециядағыдай мұндағы жерлерді ... үшін ... зор ... ... ... ... ... жерлерді кептіру, ал суы тапшы жерлерді суару қажет ... Бұл ...  ... ... шеберлігі бүгінгі күнде  де таңқалдырар болып ... ... ... металл кеңдері аз таралған. Тек қана Этрурияда мыс пен ... ал ... ... ... ... өндірілген. Металл өңдеуде тағы сол этрустар керемет жетістіктерге жеткен.Этрустар туралы сөз қозғалғандықтан және этрустардың Рим дамуына тигізген ықпалымен санасу ... ... ... ... мен ... туралы біраз мәлімет беру қажет.Этрурия  - ежелгі дүниенің ұлы мемлекеті болған. Алайда  өзінің өркениетінің ... ... ... де ... ... ... құрылым болған жоқ. Этрус мемлекетінің әр қаласы тәуелсіз өмір сүріп, жеке ... ... ... ... ... ... ... он екі этрусс қалаларынан тұратын федерация құрылды, дегенмен бұл федерацияға енген әр қала ... ... және ... дербестігін сақтап, оларды тек діни сенімдері байланыстырған. Этрус қалаларымен алғашқыда патшалар, ал одан кейін сайланған ... ... ... (zilath). Іс жүзінде билік ақсүйек рулары мен олардың рубастарының қолында болған (лукомондар). Ертеден ... ... ... ... мен ... ... еді.  Ол кезеңдерде сауда теңіз қарақшылығымен тығыз байланысты ... ... ... - ... ... даңқы бүкіл Жерорта теңізіне дүркіреген. Этрус шеберлерінің металл өңдеу, айна және құмыра жасау, алтын мен піл сүйегінен жасалған зергерлік ... аты ... ... ... ... ... ... көркем туындылар да кездеседі. Этрустар Гректермен, Мысырлықтармен, Карфагендіктермен және т.б. халықтармен ... ... ... ... ... енді бір ... - ауыл шаруашылығы. Этрурия аумағының көптеген аймақтары таулы, батпақты жерлер болғандықтан, топырақ ұқыпты өндеуді керек еткен. ... ... ... ... ... ... мен су ... құбырлар және т.б. құрастырған. Кейбір жанама мәліметтер ауыл шаруашылығында құлдар қолданылды деп мәлімдейді, бірақ мында құлиеленушілік аз дамығандықтан құлдардың еңбегі ... ... ... болмайды. Этрус құдіретінің өркендеген кезеңі - VII-VI ... Осы ... ... ... ... ... мен оңтүстігінде кең көлемді экспансионистік отарлау саясатын жүзеге асырған. Олар өзінің билігін Апенин түбегінің барлығына жайып, VI ғасырда ... ... оның ... ... ... жаулап алады. Ол Корсикаға бет бұрған батыс гректермен қақтығысуларға әкеліп, ... ... ... ... тағы бір ірі ... ... ... әкелді. 535 жылы Корсика жағалауының маңайында карфагендіктермен одақтасқан ... ұлы ... ... ... оның нәтижесінде гректер аралды қалдырып кетуге мәжбүр болды.Этрускілердің Римге кіруі де осы кезеңге жатады. Олар Римді қарулы ... ... әлде ... патшаларының әулеттерінің кұдіреттілігі бейбіт жолмен билікке келген-келмегені түсініксіз, бірақ Рим қала-мемлекет ретінде дәл осы ... ... ... ... арқасында ол шағын ауылдардан белгілі сәулет негіздеріне байланысты қала орталығына айналды. Этрустардың билігі ұзақ уақытқа созылған жоқ.  VI ... ... ... ... ... ... күрес басталып,  осы кезде римдіктердің этрускілерге қарсы көтерісі басталады. Б.з.д. 474 жылы Кум маңында ... ... ... ... ... билеушісі Гиероннан жеңіліс табады. Бұл соққы Этрурияның теңіз державасы ретіндегі атағының құлдырауына ... ... ... ... ... ... жүріп этрусс қалалары бірінен кейін бірі Рим құдіретіне бағындырылады. Осы қалаларға рим ... ... ... ... мен ... тіл де жойылады. Этрус тілі негізгі шешілмеген жұмбақтардың бірі болып келеді. Бізге дейін жалпы саны ... ... ... ... ... естелік тастарда жазылған жазулар жетті. Этрусс қолжазбалы ... ең ... бірі ... матасында жазылған  (liber linteus) деп аталған. Бізге белгілі ... ... ең ... б.з.д  VIІ ... ең кеш ... б.з.д. І ғасырға жатады. Этрусс жазуларының оқылуы бірінші ... ... ... деп ... ... алфавиті ежелгі грек алфавитінің негізінде, ал ол өзінің кезегінде латын ... ... ... ... ... ... ... шығады, өйткені этрусс тілінің өзі өте ерекшеленіп басқа бір де бір тілмен салыстырылмайды. Этрускологтар оны грек, ... ... және ... тілдері арқылы оқып көрген, кейбіреулері индоевропалық топшамен қанағаттанбай семиттік, кавказдық, малазийлік тілдермен, енді біреулері жапон тілімен салыстырып көрген. Олардың ... ... ... ... тілін оқу жүз жылдан асса да, біз бірнеше этрусс сөзін және бірнеше ... ... ... ғана ... ... 1964 жылы ... таң қаларлық жаңалыққа тап болды  -  ... ... (Рим ... 50 ... ... ... алтыннан құйылған этрус және пуникалық (карфагендік) жазулары бар үш тақтайшаны тауып алған. Олардың екеуі бір уақытта жасалып, жабыстырылған, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... Ол солай болатын болса, біз екі тілдес (билингва) жазуға ие ... едік ... жазу ... ... оқып ... көп ... ... еді,- бұл үміт ақталған жоқ  -  жазылған мәтіндер бір-біріне мазмұны ... ... ... да ... ... ... сондықтан олардың бірі арқылы екіншіні аудару мүмкін емес. Этрускілердің шығу тегін ... ... ... деп ... ... Ол ... жұмбақпен байланысты екені мәлім, өйткені тілдің құпиясы ашылатын болса, халықтың шығу тегі туралы сұрақ та шешілер еді.   ... бері ... шығу ... екі ... ...  ... ... Кіші Азиядан қоныс аударған, яғни Италияға шығыстан келген. Осы нұсқаның тағы біреуі Ливийдің айтуынша, олар Италияға Альп ... ... яғни ... ... Этрускілердің шығу тегі туралы басқа көз қарасты б.з.д І ғ. Римде тұрған малазиялық Галикарнаста туған Дионисий ... ... Ол ... ... ... ... малазиялық шығу тегін жоқтыртып, оларды көшпенді емес италиялық жергілікті (автохтондар) тұрғындар деп ... ... ... осы екі ... да ... ... ... шықты деген теорияның жақтаушылары олардың Италияға келуін аталмыш эгей қоныс аудару толқындарының ... ... ... бәрі ... емес шағын бірақ едәуір үлкенді-кішілі топшалармен  қоныс аударғандығына көңіл аударады. Осы көз қарастың қарсы жақтары келесі ... ... егер ... ... ... жолымен келсе, неліктен олардың барлық қалалары теңіз жағалауында емес, олардан алшақ жерлерде орналасқан. Екі теорияның екеуінің де күшті және ... ... бар, ... осы ... ... де басымдылық берілмейтіндіктен, қазір әйгілі итальян этрускологы ... ... бас ... жаңа ... ... ... ол ... шығу тегін табу үшін этрусс тарихы мен мәдениетінің мәселелерінің шешуін ... ... Осы ... зерттеуші  даусыз фактілерге сүйене алады. Грек тілімен қатар латын тілі Еуропаның ежелгі мәдениетті халықтарының  тілдері ... ... ... ... ... ... ... латын тілі өлі (яғни қазіргі кезде қолданылмайтын) италийлік тілдерге ... ... ... ... ... б.з.д І ғ. екінші ширегінен б.з І ғ. аралығында мекендеген ежелгі италилік тайпа тілдері жатады ... ... оск, ... ... және т.б). Өз ... ... тіл ... тіл тобына жатады, сонымен қатар бұл топқа грек тілі, үнді ... ... ... ... ... және т.б ... ... Латын тілінің атауы Тибр өзенінің төменгі ағысында орналасқан Лациум (Latium) тарихи аймағында мекендеген ежелгі италилік латын тайпасымен тығыз ... ... ... б.з.д VIII ғ. ... ... ... ... Рим қаласы болды. Оның негізін латындар мен сабиндік ауылдардан тұрған, ал саяси және мәдени ... ... мен ... үстемдік етті. Б.з.д 753 жылы Римнің қалыптасқан уақытында мемлекеттің басты құрамын италиктер құрап, екі диалектикалық топ  -  ... - ... және оск - ... ... ... Латындар алғашында ежелгі Лация территориясында өмір сүрген, оның шекаралары-Тибр және Аниен өзендері, Апенин, Вольск таулары мен ... ... ... ... алу ... ... олардың тілі бүкіл Италияға, кейін бүкіл антик әлеміне тараған. Латын хаты ежелгі римдіктермен пайдаланылып, Батыс Еуропа ... ... ... ... болған. Латын алфавиті алғашқы уақытта көп түрлі алфавиттердің бір түрі еді, ал ... ... ... мен басқа халықтармен қабылданып алудың нәтижесінде қалыптастырды. Латын жазуын  батысгректік жазуға жақын және ... ... ... ... ...  алфавиттерінің бірі де қолданылған. Көптеген әріптердің жазылуы аталып кеткен алфавиттерде өзгеріссіз сақталса, осы әріптердің дыбыстық мағынасы өзгеріске ұшырағаны ... ... ... ... грек алфавитіне ұқсас келеді. Антикалық тарихи әдепке сәйкес жазу ... ... ... ... ... олар Рим ... ... Паланиге көшіп қоныстанған. Латын алфавиті мен жазуы пайда болуының әртүрлі нұсқалары бар. Ең кең таралған нұсқаларына сәйкес латын жазуы б.з.д ІХ ғ. ... грек ... ... ... жасалған. Себебі Италияның оңтүстік бөлігінде бұрыннан көптеген грек қалалары мен тұрғылықты аймақтары орналасқан және гректер мен ... ... ... ... ерте орнатылып, тұрақты болған. Мысалы,Рим қаласының маңында орналасқан Габий қаласында да грек мәдениеті үстемдік етіп, онда антикалық аңыздарға сәйкес келешек ... ... ...  -  ... мен Рем ... ... ... жазбасы  пайда болды деп айтуға болмайды, тіл қалыптасу жолында барлық процестер ұзаққа созылады, кейде көптеген мыңжылдықтар аралығында қалыптасады, латын тілі мен ... ... де баяу және өз ... ... ... ... ... бізге үйреншікті аяқталған түрі б.з.д  VI-ІІІ ғ.ғ қалыптасқан. Латын жазбасының алғашқы ескерткіштері (тастағы және әртүрлі нәрселердегі ... ... грек ... туыстығын көрсететін архаикалық әріп жазбасымен ерекшеленді. Көптеген ... ... ... ... оңнан солға қарай жазған, тек б.з.д ІV ғ. жазу сол жағынан оңға қарай бағытталып тұрақты ... ... ... ... да ... ... ұшырады. Б.з.д І ғ. бастап У және Z тек грек тілінен шыққан сөздерде пайдаланылды. Антик ... ... ... ... және қатармен бөлу пайда болды, сонымен қатар тыныс белгілер мен диакритикалық белгілер (әріптің үстінен немесе астынан қойылатын белгілер мағынасын анықтау үшін ... Б.з.д ХІ ғ. W ... ал ХVI ғ.- J және U ... ... ... ... тарихы және ежелгі Рим тарихының ең бір ерекше және қызықты ... ... ... ... мен саяси бәсекелестер латындар мен этрускілердің қарым  -  ... ... еді. ... ... ... мен ... ... айтылып кеткендей, әлі күнге дейін анықталмаған. Этрус тілі жерортатеңіздік тіл тобына жатады (Оңтүстік ... мен ... ... ... ... тіл қатары емес). Мүмкін, этрусс алфавиті грек алфавиті ... ... ХVIІІ ғ. ... ... ... ... қалыптасуының теориясы пайда болды, бірақ этрус тілі жайында мәлімет өте аз болғандықтан (аз ғана жазбалар ... ... ... таңда тек 150 сөзі ғана шешілген), оны анықтау мүмкін емес.Этрускілер Римнің солтүстік батысында орналасқан Этрусияда мекендеген және олар ... ... ие ... ( ол ... ... ... ... мәлім етеді). Римдікдер этрускілерден өнер (сонымен қатар әскер өнері),саяси мәдениет пен діни әдет  -  ... ... Б.з.д VIғ. ... ... ... ... нәтижесінде Тарквини этрусс династиясынан шыққан патшалардың қол астына енуіне тура келді. Ақырғы Тарквинидің қуылуы нәтижесінде (б.з.д 510 жылы, осы кезеңде Рим ... ... ... ... ... нашарлай бастады. V  - VI ғ.ғ. олар толығымен саяси дербестігін жоғалтып, Римнің қол астына енеді. Біздің заманымыздың басында ... ... ... ал ... тілі уақыт өте келе ұмытылды.Этрускілерді күреспен жеңген уақыт Рим гегемониясының алғашқы кезеңі болды, б.з.д ІІІ ғ. бастап Римнің ... және ... ... ... бастайды. ІІІ ғ. аяғында Орталық қала Лациум өз билік астына италиялық қалалармен ... ... Үш Пуни ... (ІІІ ...  - ІІ ғ. орт.) ... ... Батыс Жерорта теңізі мен Карфагенді өзінің мықты қарсыластарын жеңген. Б.з.д І ғ. аяғында Римнің қол ... ... ... ... ... Грецияға, Азия мен Египетке дейін, қазіргі Франция территориясы, Англия мен Германиянің кейбір бөліктері және т.б жерлер енген. Кейінгі дәуірлерде ... Рим ... ... ... ие болды. Италиянің бірігуі нәтижесінде латын тілі римдік мемлекеттің ресми тіліне айналды. Әртүрлі халықтарға жататын және әртүрлі тілде ... ... ... тұрғындар римдік азаматтықты алып, өзінің біріккен  тұтас мәдениетінің бір бөлігі ретінде сезді.Латын тілі  ... ... ... ... кейін тіпті Галия мен Испания халқымен қабылданып алынды.2. Римдік құл иеленушілік республикаРимдік құл иеленушілік республика Жерорта ... ірі ... бірі ... ... Италиядан тыс жаулап алынған жерлерді өз  айналдырып, олардан салық жинады. Жаулап алушылық соғыстар арқасында нобилитет пен салт аттылар баи ... ...  -  ... ақсүйектер, ірі жер иеленушілерге айналған сенаторлық аристократия. ... ... ... ... ие болған, бірақ жеке плебейлік таптар да алға ... ... ІІ ғ. ... ... ... ... ... бүкіл елде басшылық етті. Нобилитет ішінде республиканың әртүрлі ішкі және ... ... ... ... ... ... ... арасында күрес жүріп жатты. Ақсүйек емес, бірақ бай жоғарғы плебс билігін ... салт ... ... ... ... ... ... төлемдерін өз қолына шоғырландырып алды. Сыртқы сауда мен өсім жүргізу іс-әрекеттер салт аттылардың қолында болды. Нобилитет пен салт аттылар римдік ... ... ... табы ... олар ... тонап, көп құл санын пайдаланғанына қарамастан, олардың арасында келіспеушіліктер болып тұрды, соның нәтижесінде салт аттылар жиі ... ... ... отырды.Рим экономикасының негізі болып ауылшаруашылық қала берді, бірақ ірі жериеленушілердің байып кетуінің нәтижесінде шаруалардың ойсырауына ... яғни ... ... еркін еңбегі құл еңбегіне алмасу үрдісі жүзеге асырылды.Екінші Пун соғысынан кейін Италияның көптеген жерлері ойрандатылып ... ... ар ... ... жорықтар да шаруалардың кедейленуіне әсерін тигізді, олар тек құлиеленушілерді ғана ... ... ... Рим ... құлиеленушілердің өсу кезеңі еді. Құлдардың саны күрт көбейіп кетті. Римдік әскерге қарсылық көрсеткен қала тұрғындары құлдарға айналды. ... ... ... және тағы басқа көптеген қалалармен болған еді (Карфагеннің 50 мың тұрғыны, ... 80 мың ... ... ... ... ... адамның еңбегінен әлдеқайда арзан еді. Құл еңбегін ірі ауылшаруашылығында, римдік латифундияда пайдалану тиімді болды, құлдардың көбі сонда ... ... ... ... ... жүз ... ... еңбек етті. Ауылдық құлдармен қатар қалалық құлдар: қолөнер құлдары және үй құлдары болды. Құлдар басты қаналушы тап ... ... ... тек ... ... ғана емес, сонымен қатар экспроприацияланған римдік шаруалардың тұқымдары римдік ... та өмір ... ... итальяндық шаруалардың экспроприациясының ерекшелігі  -деп айтқан.Құлдар мен құлиеленуші арасындағы таптық күрес римдік құлиеленушілік қоғамның басты қайшылықтарының бірі ... ... мен ... арасындағы қайшылықтар тереңдеп, күшее түсудің салдарынан ашық көтеріліс формасына айналып, үнемі өсіп отырды.Экспроприацияланған шаруалар мен құлиеленуші қоғамның билеуші ... ... да ... ... ... .  деп ... бірақ мүліктері жоқ римдік азаматтарды атаған. Ол жұмыс істемей, римдік құлиеленуші мемлекетінің арқасында өмір сүрген антикалық люмпен-пролетариат болды. Құлдардың ... ... ...  уақытша көтерілісшілермен бір бағыттас болған еді.Б.з.д ІІ ғ. екінші ширегінде құлдардың ... ... ... ... ...  ... саналатын Сицилия қаласы ең бірінші күрестің майданына айналды. Үлкен латифундияларда жұмыс істеген ... ... ... ... Өмір сүру ... өте қиын ... Құлиеленушілер құлдардан қорқып, оларды шынжырда ұстады, таңба қойып, аямай жазалады және нашар тамақтандырып, киіндірмеді.Б.з.д. 138 ж. ... Евн атты ... ... ... ... оның ... Энна ... болды. Аралдың оңтүстік батыс бөлігінде де көтеріліс бұрқ ете түсті, көтерісшілердің басшысы киликиялық Клеон болды. Евн мен ... ... ... ... ... ... қолында болды. Көтерілген құлдар бірнеше римдік отрядтарды талқандады. ... ... Энна ... ... ... ... ... және әскери орталығына айналды. Евн патша болып жариаланды. Оның өз кеңесі болды, оған  енді. Құлиеленушілік ... тек ... ... жерлер ғана босатылды. Көтерісшілер шағын виллаларды, ондағы мүлікті, жем қорларын өртеген жоқ, ... ... ... ... да қиямет көрсеткен жоқ. Көтерілген құлдар күшті әскер ... ... ... басып алды. Римдік сенат консулдық армияны Сицилияға ... ... ... Ұзақ ... ... ... Тавромения мен Энна қаласын алды. Клеон шайқаста қаза тапты, ал Евн тұтқынға түсіп, абақтыда көз ... ... ... ... ... және Жерорта теңізіндегі аралдарда көтерілістердің бастауы болды. Құлдардың құлиеленушілерге қарсы күресі қаруланған ... ... ... құлиеленуші құрылымының ыдырау үрдісіне әкелді. Римдік құлиеленуші мемлекетіндегі басты дамыған қайшылықтармен бірге еркін тұрғындар арасында да қайшылықтар өркендей ... ... ... ... ... ... ... Негізінен нобилитет арасында шаруалардың мүддесін қорғаушы адамдар болды, олар ... ... ... ... деп ... ... кеткен және құлдық еңбекпен алмастырылған римдік шаруашылықтың қайта құрылуын талап етті.Б.з.д. 134 ж. танымал плебей табының ... ... ... ... ... болып сайланды, ол халық жиналысына қоғамдық жер қорын қарастыратын заңды жобасын ұсынды. ... жер ... шек қою, яғни ... ... қайта оралу үшін ескі аграрлық заңды қайта құру ұранымен жаңа заң ... ... ... шара ... ... ... көтерген еді. Осы заңды қорғауға түскен Гракх былай деген: . Тиберий ұсынған заң жоба еркін римдік шаруашылықтың ... ... ... еді. ... ... екінші бөлімінде артық мемлекеттік жерлерді бөліп, кедей азаматтарына мұрагерлікке таратып берілуі жайлы айтылған.Сенаттың көпшілігі ірі ... еді, олар ... ... ... ... Соған қарамастан Тиберий заңды жобаны сенаттан өткізді. Гракх заңы жүзеге ... ... ... ... оған ... Өз араса шиеленіс басталып, соның нәтижесінде Тиберий Гракх қаза ... ... ... ісін оның ... Гай Гракх жалғастырды. Ол 123 ші жылы халық трибуны болып сайланды. Гай кең ... ... ... оның ... ... ... заң шығару еді. Ол римдік әскерге қатысты бірнеше заңды жобаны енгізді: ... ... үшін ... ... ... жүрген салыққа тиым салды; 17 жасқа толмаған жасөспірімдерді әскери қызметке алуға тиым салды және т.б. Осы уақытта Гай ... ... ( және т.б.) ... ... ... ... ... жобасын ұсынды. Бірақ осы заңды жоба жүзеге асырылмай қалды. Реакцияшыл күштер күшейді, келесі сайлауда Гракх трибун болып сайланбады.Гай ... ... ... ... ... шаруалар біраз уақыттан кейін қозғалыстан бас тартып, ал ... оған ... ... күші ... ... ... Гай және оның үш мың ізбасарлары қаза тапты, жалпы ... ... ... ... Ескі ... тәртіптердің ыдырау үрдісінің тереңдігі соншалық Гракхтың кезіндегі  ... мен ... ... қайта құру утопияға айналды. Шаруалардың пролетариаттануын ешқандай шаралармен тоқтату мүмкін емес еді. Бір айта ... жай, осы ... ... ... мен ... ... аграрлық қозғалысы римның негізгі саяси құрылысын дамытқан екі әртүрлі қозғалыстар болған.Б.з.д. 104 ж. екінші сицилиялық құлдар қозғалысы басталды. Көтерісшілер 20 мың жаяу және 2 мың салт ... ... ... ... ... ... ірі ... шоғырландырып, құлдардың әскерін талқандады. Құлдар тағы жеңілді.Б.з.д. І ғ. 90 ж. аяғында ... ... ... ... ... Ол ... азаматтықты алуға бағытталған италиктердің көтерілісі еді. Осыдан кейін шығыс провинцияларда да көтерілістер басталды. Римдегі ... ... ... ... ... Сулла (б.з.д. 82 ж.) диктатурасының орнауымен аяқталды. Римдік республикадағы қалған ... ... ... қолбасшы және ұйымдастырушы Спартактың ең үлкен көтерілісіне де түрткі болды.  3.Латын тіліЕжелгі тілдер жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен еске ... мен грек ... ... ... грек ... және оның ... ... гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді: -деген сұрақ пайда ... тілі (Linqua Latina)  -  бұл ... ... (Latium) ... ... ...  -  ... жерімен, Этрурия және Кампаниямен шектескен Италияның ортасындағы кішігірім ... ... ... латындар (Latini), ал олардың тілі латын тілі (Linqua Latina) деп аталды.Дәстүрлі римдік аңыз бойынша, нақты осы Лацияда гректермен жаулап ... ... ... Эней пана ... ал оның ұрпағы Ромулға Римнің бірінші патшасы және оның негізін қалаушы (б.з.д. 753 жылы) болуға ... ... ...  Рим ... кезде тек Лация астанасы болды, өзінің экспансиялық саясаты ... ... ... ал ... ... ... ... жаулап алды, бүкіл Рим империясының астанасы болды, бірақ  бұрынғыша латындық деп аталды. Бұл тіл, басқа  ... ... ... өзгерістерге ұшырады. Б.з.д. V-III ғасырларда латын тілі -  Аппенин түбегінің көптеген тілдерінің ішіндегі жазба түрі бар тілдердің бірі ... ... IV-III ... ол ... тыс ... ... ... басқа тілдерді ығыстыра бастады, бұл б.з.д. I ғасырда жаулап алынған халықтардың ассимиляциясына әкелді. Бірінші латын жазба ескерткіштері - ... ... және ... жазулар, мадақтық әндер мен заңдар фрагменттері. Ғылымға ... ... ... ... б.з.д VII ... (күміс ыдыстағы жазулар) белгіленеді. Ең белгілі римдік жазу VII ғасырға жататын Римдік ... ... ... жазу болып табылады. Небір сакральдік формуласы бар (ант немесе дұға) жазу ертедегі архаикалық ... ... грек ... ... унификацияланған, нәтижесінде, латын әдебиеттері пайда болғаннан кейін, жазулар латын жазуының ... түрі ... қала ... ... мәні ... ... мүмкін: бұл жасалған ерекшеліктері тізімдердегі мәзір тастарына жазылған жазулар, храмдағы рухани жазулар, қоғамдық ғимараттар мен ескерткіштердегі ресми мәнді жазулар, тұрмыс ... ... ... ... ... және т.б. ... уақытта 100 мыңға жуық әртүрлі дәуірдің латын жазбалары белгілі. Олар ... ... ... ... ... ... және ... Римдік фольклор халықтың ауызша өнерінің бүкіл түрін біріктірді. Біз мұнда өлеңдерді, жоқтауларды, діни әнұрандар мен дұғаларды табамыз және де ... ... ... және ... ... кең ... ... Ел кезіп жүретін актерлер қолма - қол ойлап табылған көріністерді ұйымдастыратын. Әдеби тілдің тарихы тек б.з.д. 240 жылы ғана ... ол ... ... ... қатарында болған грек Андрониктің есімімен байланысты (құлдықтан босағаннан кейін ол Тит Ливий Андроник есімін алады).Ол алғаш рет ... грек ... ... ... тілінде трагедия мен комедияны қойған, сонымен бірге Рим поэзиясының негізін салып,  ...   ... 80 ... ... ... кезеңді архаикалық деп атайды. XII кесте заңдары  -  рим құқығының бірінші жазбаша ескерткіші үлкен  ... ие. ... ... ... сақталмаған, бірақ, әртүрлі рим жазушылары мен заңгерлердің жазбалары бойынша, қалыпқа толық келтірілген. Ежелгі заңдар және бұнда көрсетілген дамыған құқық ... ... бұл ... ... V ғасырға жатқызуға мүмкіндік береді. Көрнекті рим тарихшысы Тит Ливийдің айтуынша, XII кестелер заңдары римдік құқықтың негізгі дерегі болып саналды. Бұл I ... ... ... ... ... ... пен ұжымдық меншік, отбасы құқығы декларацияланады және жазалау ... ... (Бұл ... тек мемлекеттік құқықты қарастырмайды). Классикаға дейінгі кезең (б.з.д. III-II  ғасырлар) рим диалекті негіз ... ... ... ... ... ... латын жазуының кезеңі грек  ықпалынан мүлде еркін болды. Латын әдебиетінің пайда болуы б.з.д. III ғасырда ... ... ... бірігуі кезеңімен сәйкес келеді. Классикалық грек үлгілерінің қатты ықпалында болған латын поэзиясы ерте ... ... III-II ... басындағы әйгілі болған латын ақындары -  Ливий Андроник ... тегі ... ... Гней ... және ... ... ...  эпикалық () поэмасымен әйгілі болды (бұнда римнің ежелгіден ... ... ... ... ... кезеңіндегі басты әдеби ескерткіштері болып әйгілі комедиографтар  -  ... пен ... ... ... ... ... - ... б.з.д. 250-184 ө.с.) грек үлгілеріне сүйенген латын комедиясының негізін салушы. ... ... 130 ... ... ... жиырма бірі бізге жетті. Плавтың комедиясында фольклор кең ... ... орай олар ... ... жетті.Публий Теренций  (шамамен 195-159 жылдарда ө.с.) барлығы 6 комедияcы бізге ... ... ... ... мінезін аша отырып, күнделікті өмірін суреттейді. Теренцийдің әйгілі  деген сөздері оның ... ... ... ... Орта ... және Қайта өрлеу дәуірінде Теренций ең көп оқылатын автордың бірі болды. Оның комедиясының тілі әдеби ... ... деп ... Ең ... ұлы ... ... ... б.з.д. I ғасырда Катуллдың, Лукрецийдің поэзиясында, Цицерон, Цезарь және Саллюстийдің прозаларында орын алады.Гай Валерий Катуллдың, ... 87-54 ... ... 116 ... өлеңдері және аз мөлшерлі эпиграммалары болыпты. Олар оған махаббат лирикасының шебері атағын берді.Лукреций Кар (шамамен 95-55 жылдарда өмір ...  -  ... ... ... ...  ... ... авторы.Марк Туллий Цицерон (106-43 жылдарда өмір сүрген)  -  әр жақты жазушы және оратор. Оған көптеген көркем өнер ... ... ... ... және риторикалық трактаттар, сонымен қатар хаттар жатады. ... тілі әр ... ... ... ... үлгісі болып саналды.Гай Юлий Цезарь (100-44 жылдарда өмір сүрген) ол ұлы мемлекет қайраткері мен ... ... ... ғана ... сонымен қатар проза жазушысы ретінде де әйгілі. Цезарьдың шығармалары  -  ,  және т.б.Гай ... (86-35 ... өмір ... саяси қайраткер және тарихшы, латын әдебиетінің тарихына өзінің тарихи еңбектері (,  және т.б.) ... ... ... тілі бейнелілік, классикалық дұрыстылықпен ерекшеленеді. Орта ғасырларда және кейінгі дәуірлерде Саллюстий беделді авторлардың бірі болды. Б.з.д I ғасырдың бірінші ... ... ... ... тілі және ... әдебиеті өзінің хрестоматиялық мәнін алып, өрлеу дәуіріне ... . ... рет  -  ... екінші  -  христиан дінімен, үшінші  -  құқықпен.Құқық  және  заң  ...  ...  ... ... озып  кетті. Грецияда  заң  ғылымы  биік  сатыға  ...  жоқ, ал осы  ...  ... Рим  ...  ...  ... жүйелері Орта және Жаңа уақыт уәкілдеріне үлкен әсерін тигізді. Еуропадағы  құқық  жүйелері Римнен әкелініп, тараған. Еуропа университеттерінде  әлі  ...  ...  рим  ...  өте  ...  және зерттеулі  білім  саласы  боп  ...  ...  ...  XII  ...  ...  ... Олар 12 ағаш тақтайшыға жазылған, сондықтан  XII кестелі заң деп аталады.Әдебиеттер1 Большая Энциклопедия Кирилла и Мефодия с ... и ... ...  -  М. : Сварог, 2003.  -   456 с.2 ... М.Н., ... М.Б., ... Г.А. ...    ... ... и римлян: книга для учащихся.  -  М. : ... 1988.  -  205 с.3 ... Л. ... ... ... для ... ... факультетов университетов и педагогических вузов.  -   М. : Высшая школа, 1980.  -  327 с.4 ... Л. ... ... и ... Древней Греции и Рима.  -   М. : Высшая школа, 19885 Виппер Р.Ю. ... век ... ...   // ... ... ...  -   1997.  -  № 16 Головакова Т.Н., Першин С.В. Рим ... ... ... для    ...  исторических специальностей.  -  Томск: Свет, 2001.  -  542 с.  7 ... В.Н., ... С.И. ... ... ... ... для пединститутов.- Изд. 2-е.  -  М. : Просвещение, 1969.  -  389 с.8 Егер О. ... ... в 4 т.: ... ... издание.  -   Т.1.  -  1993.  -  437 с.9 Дмитриев В.Н. ... ... ...  -  М. : ... 1989.  -  564 с.10 ... Д.П., Утченко С.Л. Древний Рим.  -  3-е изд. доп. и перераб.  -  М. : ... 1969.  -  390 с.  
        
      

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат7 бет
Ми сауыты сүйектерінің құрылысы. Бет сүйектерінің құрылысы.20 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь