Ересектерге арналған киімдер

I. Кіріспе
1.1Киім туралы жалпы мағлұмат
II. Негізгі бөлім
2.1 Ересектер киімі
2.2Ересектер киімінің түрлері
III. Қортынды
IV. Пайдаланған әдебиеттер
Киім – адамның денесіне киюге арналған бұйым, жасанды жамылғы түрлері. Киім адамды қоршаған ортаның, табиғаттың түрлі әсерлерінен қорғайды. Оның тұтыну мәнімен бірге ғұрыптық және белгілі бір мақсатқа қызмет ететін маңызы бар. Киім тігуге мал, аң терілері, өсімдік, ағаш, балық, құс өнімдері, жасанды материалдар пайдаланған. Киім тігісті және тігіссіз болып бөлінеді. Адамзатпалеолит дәуірінде тігіссіз, байланатын лыпа Киімдерді пайдаланса, неолит кезеңінде, яғни өсімдіктерді өру, иіру, тоқу кәсібін игергеннен кейін – иықтан, мықыннан киілетін Киім түрлері пайда болды. Тігіссіз Киім адам денесіне оралады, байланады. Мысалы, үнділіктер сари, шалма, шәлі; кавказдықтар бурка; римдіктер тога; ежелгі гректер гиматий; солтүстік халықтары теріден жасалған тұлып; тайгалықтар тері желбегей; қиыр шығыстықтар теңіз жәндіктерінен Киім дайындады. Аяқкиім түрлі ағаш, тері, көннен жасалады. Кеуделік Киім пішілуіне қарай тұйық (орыс косовороткасы, эскимос анорині), алды ашық желбегей (камзол, шапан) болып келеді. Киім белгілі дәрежеде адамдардың жас айырмашылығын, әлеуметтік ерекшеліктері мен этнографиялық ортасын танытады. Көшпелілер адамзат тарихында атқа отыруға қолайлы болу үшін ойлап тапқан кең шалбар мен екі өңірі алдынан ашылатын қаусырынатын кеуде Киім – шапанды адамзат өркениетіне қосты. Әлеуметтік дәрежесіне қарай қазақ халқы арасында би, бақсы, бай, сал-сері (жарғақ, шалбар, мауыты, шәйі көйлек), қойшы (шекпен, кебенек, сырттық, күләпара), балуан, батыр Киімдері болған. Жас ерекшелігіне қарай бала Киімі, бозбала Киімі, бойжеткен Киімі, қалыңдық, жас жігіт, келіншек, бәйбіше Киімі, ақсақал Киімдері үлгілерінің әшекейі, тігілуі, сырылып, кестеленуі әртүрлі болып келеді. Жасы ұлғайған адамның Киімі денеге қонымды, кең, мол пішілген, әшекейі, жалтырауығы аз, қарапайым, кең бола түседі. Күйеу киімі – ұзын төбе тымақ, қызыл манат шапан. Сонымен бірге бақсы Киімі, сал-сері Киімінің де өзіндік сәндік ерекшелігі болады. Әркімнің жеке басында іштік, сырттық, сулық, бір киер, сәндік және кейбірінде салтанат, ғұрып Киімі болады.
1. Қазақ халқының ұлттық киімдері
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, ISBN 5-89800-123-9, X том
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫММИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ қаласының Шәкәрім атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСТЕТІ Инженерлік-технологиялық факультеті"Тамақ өндірісі және жеңілөнеркәсіп бұйымдарының тенологиясы" кафедрасыБАӨЖ №2Тақырыбы: Ересектерге арналған ... ... ... АрманТоп: ТК-321Семей 2015 жылЖоспар* Кіріспе1.1Киім туралы жалпы мағлұматII. Негізгі ... ... ... ... ... ... ҚортындыIV. Пайдаланған әдебиеттерКиім  -  адамның ... ... ... ... ... ... түрлері. Киім адамды қоршаған ортаның, табиғаттың түрлі әсерлерінен қорғайды. Оның тұтыну ... ... ... және ... бір ... ... ететін маңызы бар. Киім тігуге мал, аң терілері, өсімдік, ағаш, балық, құс өнімдері, жасанды материалдар пайдаланған. Киім тігісті және ... ... ... ... ... тігіссіз, байланатын лыпа Киімдерді пайдаланса, неолит кезеңінде, яғни өсімдіктерді өру, иіру, тоқу кәсібін игергеннен кейін  -  иықтан, мықыннан ... Киім ... ... ... ... Киім адам ... ... байланады. Мысалы, үнділіктер сари, шалма, шәлі; кавказдықтар бурка; римдіктер ... ... ... ... ... ... ... жасалған тұлып; тайгалықтар тері желбегей; қиыр шығыстықтар теңіз жәндіктерінен Киім дайындады. Аяқкиім түрлі ... ... ... ... ... Киім ... ... тұйық (орыс косовороткасы, эскимос анорині), алды ашық желбегей (камзол, шапан) болып келеді. Киім белгілі дәрежеде адамдардың жас айырмашылығын, әлеуметтік ерекшеліктері мен ... ... ... Көшпелілер адамзат тарихында атқа отыруға қолайлы болу үшін ойлап тапқан кең шалбар мен екі өңірі алдынан ашылатын қаусырынатын ... Киім  -  ... ... ... ... ... дәрежесіне қарай қазақ халқы арасында би, бақсы, бай, сал-сері (жарғақ, ... ... шәйі ... ... ... кебенек, сырттық, күләпара), балуан, батыр Киімдері болған. Жас ерекшелігіне қарай бала Киімі, бозбала Киімі, бойжеткен Киімі, қалыңдық, жас жігіт, ... ... ... ... ... үлгілерінің әшекейі, тігілуі, сырылып, кестеленуі әртүрлі болып келеді. Жасы ұлғайған адамның Киімі денеге қонымды, кең, мол пішілген, әшекейі, ... аз, ... кең бола ... Күйеу киімі  -  ұзын төбе тымақ, қызыл манат шапан. Сонымен бірге бақсы Киімі, ... ... де ... сәндік ерекшелігі болады. Әркімнің жеке басында іштік, сырттық, сулық, бір ... ... және ... салтанат, ғұрып Киімі болады. Бір киер Киім деп қымбат маталардан әшекейлеп тігілген, той-думандарға, ... ... жат елге ... ... киетін сәнді Киімдерді атаған. Қазақ салтында ер жігіт ... ... ... ... ... ең ... көрнектісін киген (қараңыз [1]). Қазіргі заманғы Киім түрлері күнделікті өмірде, жұмыста, қызметте, қыдыруға, спортпен шұғылданғанда, демалыс орындарында ... ... ... ... өзге де мамандықтардың арнаулы Киімдері, сәндік Киімдер түрлері бар.Жалпы киім ұғымы адамдардың уақытқа және қоғамдықжағдайларға сәйкес сұлулық туралы белгілі бір ... ... ... ... болады.Қай заманда болмасын адамзаталдындағы ұлы мұрат-міндеттердің ең басты-өз ісін, өмірінжалғастыратын, салауатты ұрпақ тәрбиелеу. Ал ойлы- пайымды,білімді, ... ... ... ... ... ... мәдениетінің дамуындағы бағалы байлықтың бәрін  игере отырып,  оны бүгінгі ұрпақтың ... ... ... ...  ... ғана ... асыруға болады. Адамзат қоғамыдамыған сайын бұл көзқарастар өзгереді, яғни сәнде үнемі жаңарыпотырады.Киімді әркім өз бетінше таңдайды,  таңдау барысында адамжеке ... мен сән ... ... ... ... ... өнер.Киім таңдаудағы жақсы талғамды білдіретін кең тарағананықтамалардың бірі-әдемілік, сәнділік. Сәнділік ұғымы ең алдыменкиім түсі мен сәніне қарай дұрыс ... ... ... ... ,киімге деген талғампаздық адамның өзіне сын көзбен қарайалатынының ... ... ... Киімді жарасымды етіп пішу-қонымды киімдердің кепілі екенін ұмытпауымыз керек.Сонымен қатар  киім ... ... ... ... ... ... оны тұтыну мәні мен бірге қызмет ететін маңызы бар. ... адам ... ... ... ... пен мәдениеттіңдамуына тығыз байланысты. Алғашқы кезде киімді қазақтар малтерісінен илеп ... ... ... ... ... киін бертін келе матағажүн салып сыратын болды. Қазіргі кездегі киімдер мынадай түрлергебөлінеді: ерекше маталарды қажет ететін өндірістік, арнайы ... ... ... мен ... ... адамдардыңтеміржолшылардың, спорттық   деп және тағы ... ...  және ... ... ... адам ... ... қорғауға арналған бұйымдардың жиынтығы. Киімсөзімен мағыналас қолданылатын ұғымы кең мағынанықамтиды. ... ... ... ... ... сан ... ол ... қажеттілік болып табылады. Өйткені киім адам ағзасынтабиғаттың және өндірістің ортаның әртүрлі зиянды ...  ... ... барлық киімдер екі классқа бөлінедітұрмыстық және өндірістік .Тұрмыстықтың өзі келесі класстарға бөлінеді: сырт киім, ... ... ... бас ... ... пальто, жәкет, тон, шекпен, бешпент, плащ, курткажатқызылады.  Жеңіл киім- көйлек, жейде, болузка, қалат, белдемше тағы ... ... ... ... күнқағар, телпек, қалпақ,тақия, бөрік  жатады. Тұрмыстық ... ... ... жасына және жынысына қарай бөлінеді. Және ерлер менәйелдер киімдері үш түрлі жас молшерін кіші, орта, аға топтар ... ... ... ... қарай  жаздық ,қыстық,маусымдық және мерзімде кис беретін ... ... ... ... ... ... елеп-ескереотырып, сән жаңа стильге көшіп отыр.Сән ешқашан да ескіні мүлдежоққа шығармайды.Ол бүгінгі таңда көпшілік көңілінен шыққанүлгілерді пайдалана отырып оларды уақыт ... сай ... ... Оларды пішу және тігу аса күрделі болғандықтан оныосы заманғы өнеркәсіп орындары ғана шығара ... ... ... ... сәнге деген көзқарас өте айқын байқалады.Олардың көпшілігі сәннен алған біршама үлгілерді пайдаланады.Мысалы : 60-шы ... кең өріс алып ... ... ... тар етекті белдемшелер қазірде сәнің биік сатысынан көрінеді.Оны орнықты кию тазалықты, әдемілікті, көріктілікті талап ... ... ... ... ... ... ... дамып келеді.2.2 Ересектер киімінің түрлеріҚазақтың ұлт киімдерінің түрлері мен ... көп: ... ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз ... деп, ... әлгі ... ... рулардың аттарымен де айырып айтылады. Мысалы, арғын тымақ, найман тымақ,  қызай бөрік, ноғай ... т. с. с. ... ... мекен атына қарай да ерекше мәнер үлгіге ... --  ... ... жетісу үлгісі, арқаның үлгісі және т. б. Мұндай бөліп атау киімдердің кеңдігі, ықшамдылығы, бойға қонымдылығы және әшекейлеу мәнерлерінің ерекшеліктеріне қарай да ... ... ... ... ... Ұлы ... шапандары көбінесе жолақты, сырмалы, етек-жеңдері ұзын, ашық жағалы келеді. Оңтүстік елі өзбек, тәжік, ұйғыр халықтарымен көршілес, көпшілік кәсібі бақ өсіріп, егін салу ... ... киім ... ... ... осы ... ... еткен. Орта жүздің шапандары көбінесе бір беткей матадан, сырусыз, сирек қабылып, етектері шалғайлы, жеңдері кең, жағалары шолақ ойма ... ... ... ... ... орта жүз қалаға жақын, орыс, татар халықтарымен аралас-құралас отырады. Кіші ... ... да ... ... ұзын және кең, жүн тартқан, бидайлаған қалың, қайырма жағалы болып келеді. Осындай ара-тұра айырмашылықтары бола тұра, солардың ... ... ... ұлттық мәнер мен қазақша атаулары бар. Үш жүздің қайсысында ... да ... шабу ... және оны ... жерде шабу деп атайды. Жеңтүптері кең келеді де, оны жеңтүп, ойынды, қолтырмаш деп атайды. Үш ... ... ... да шалбарға ау қояды, қолтыққа қолтырмаш салады. Қазақ киімдерінің ең ықшамды кішірек түрлері орта жүз бен ұлы ... ал ең мол, ... ... кіші жүз ... ... киімдері іштік, сырттық, сулық, бір киер делініп төрт топқа бөлінеді. Іштік киімдерге  --  ... ... ... ... кәзекей, сырттық киімдерге  --  шапан, күпі, тон, шидем, сулық киімдерге  --  шекпен, қаптал ... ... ... ... ... ... Бір киер киім деп ... маталардан әшекейлеп тігілген, той-думандарға, жиын-топтарға барғанда, жат елге сапар шыққанда киетін сәнді киімдерді ... ...  ... ... де ... ... Қазақ салтында ер жігіт егеске түсерде, соғысқа барарда киімдерінің ең жақсы көрнектісін ... ... ... бір ... үйде де, түзде де, күнделікті тұрмыста да ұдайы жақсы киініп жүрген. Олар ... ... ... ... ... ... еді. Сол сияқты келіншектер де тұңғышын тапқанша өте сәнді киініп жүрген. ... ... ... ... ... қарттардың да үнемі киіп жүруі ел рәсіміне тән сиымды салт деп саналған.↑жоғарығаЕркек киімдерінің ең қымбаттысы  --  аң ... ... ... Олар аң түрлерінің атына сәйкес бұлғын ішік, жанат ішік, түлкі ішік, қасқыр ішік, күзен ішік ... ... ... ... Аң ... ... ... сыртын шұға, мауыт, үш топ барқыт, атлас, көк берен, манат, қырмызы торғын, ләмбек ... ... да ... маталармен тыстаған. Кейде осы материалдарды бірнеше түсті жібек жіптермен кестелеп, сумоншақ, маржан тізген жіптер бастырып, етек-жеңіне ... ... зер ... ... ... ... кестелермен сыртынан қаптап киген. Ішіктер кейде әдіпті, оқалы, шет-шеті жұрындалған қайырма жағалы ... ... ... жүн ... бидайланып тысталған. Кей жерде шапанды әуелі астар мен бидайын қабып алып, тысты соның үстіне бос жабу арқылы ... кей ... тура ... ... ... ... ... болған. Мұндай шапанды  деп атаған. Шапандар көбінесе қайырма жағалы, кейде тік жағалы бешпент түрінде ... ... жаға ... бір түймесі, тік жағалы бешпент шапанның екі түймесі бар.Тон көбінесе иленген күздік қой терілерінен тігіледі. Орта денелі адамдарға 11 -- 12 ... ... тон ... Олардың шап терілері мен пұшпақ терілері, таңлықтары, мойын терілері бөлек алынады, яғни олар тон тігісіне пайдаланылмайды. Тондардың ... ... ... ет жағы ... ... ... ... боялады. Тонды тебен инемен басып тігіп, немесе шалып тігіп кестелейді. Кейде сыртына ... ... ... тон да ... ... тондардың тыстарын әр түсті жіппен кестелеп, елтірі, сеңсең, аң терілерінен қайырма жаға жасап, етек-жеңіне ... ... ... ... өң киімдерді тайдың, құлынның терісінен, жүнін сыртына қаратып істейді. Оларды да малмаға салып илеп, еттерін қырып, қабыққа, қынаға салып ... ... ... ... әдіптерін кестелеп, жага-жеңдерін әшекейлейді. Кейде етегін, өңірін қаусырмасын қымбатты аң терісінен жұрындап қояды. Әдетте тайжақы мен ... ... ... ... күпі ... ... ... сыртынан киеді. Шалбарды барқыт, пүліш, шұға, тібен, шөшінше, шибарқыт, шегрен, ләмбөк, мәлескен, қырмызы, қамқа, көк ... ... ... маталардан, қой-ешкі терілерінен тігеді. Шалбардың бауы ышқырға өткізіледі, қалтасыз, кең балақ болып келеді. Оның кең ... салт атқа ... ... ... ... өте ... болған. Шалбардың балағы кейде етік қонышының ішіне салынып, кейде қоныштың сыртында жүреді. Жеңіл ... мен ... ... де ышқыр астынан жіберіп, шалбарланып алатын. Шалбарланып жүру әсіресе аңшылар мен батырларға, балуандарға тән әдет еді. Шалбардың балағы екі жанынан ойық ... ... ... де, ол кестеленіп қойылатын. Сондықтан да шалбар өте сәнді және көрікті киімдердің бірі саналған. Қой терісінің әр ... ... ... ... және т. б.), ешкі және ... ... ... тігілген шалбарды көбінесе тыстамайды. Оны бір түске бояп, кестелейді, ... ... ... ... аң ... жұрындайды. Теріден тігілген шалбарды матамен тыстап та жүрген. Еркектер көбінесе сырт киімдерін түймесіз, тек белбеумен ғана киген. Белбеуді бірнеше метр ... ... ... ... ... ... ... күмісті мықтармен, білезіктермен, көзді күміс бұдырлармен сәндейтін. Бұлардан басқа құр, терме, шекпен белбеулер де ... ... да ... ... ... ... киімдерінің де әр аймақта әр түрлі үлгілер мен әр алуан атаулар бар. Солардың ішінде қазақ елінің бәріне тән түрлері: ... ... ... сәукеле, желек, тақия, қамзол, кәзекей, кебіс-мәсі, көкірекше ... ... Әйел ... ... ажар ... ел ... ... төрт топқа арналып тігілген. Олар қыз киімдері, келіншек киімдері, орта жастағы әйелдер мен қарт ... ... ... әрқайсысының тігілу мәнері де әшекейі де әр қилы. Қыз киімдерінің кеуделері тар, қынамалы, омырауы мен жаға-жеңдері кестелі, ... қос ... бас ... ... ... аяқ киімдері биік өкшелі, жеңіл және қай киімі болса да алтын, күміс, меруерт моншақтармен әшекейленеді. ... ... ... ... ... ... киіп, шолпы тағып жүреді. Қыздар төсін жасыру үшін кеудесін көкірекшемен қатты тартып ... ... ... бір ... ... қыз ... кие ... Бірақ олар бөрік, тақия кимейді, үкі тақпайды және ... ... ... ... ... ... мол етіп ... Олардың бас киімдері шаршы, сарала жаң, торғын шәлі, қызға қарағанда әшекей заттары аздау болып ... Орта ... ... ... ... Олардың көйлектері қос етексіз, белі мен жеңі кең болып ... Бұл ... ... ... орап тартады. Жақтарын оқаламайды, жәй кестелейді. Қарт әйелдердің киімі неғұрлым етекті, мол қаусырмалы, қалталы, әшекейлерінің көбі тана, түйме, тіс ... ... ... өңір ... заттар болған. Олар шолпы тақпаған, алқа салмаған. Ал оқалы жақ, көксауыр кебіс, кестелі мәсі, білезік, сырға, сақина, күміс ... ... ... ... ... қай ... ... болсын тағына берген.Әйел киімдерінің ең бастысы көйлек, одан кейін сәукеле, бөрік, тақия, кимешек-жаулық, бергек ... бас ... мен ... ... желетке. Әйел көйлегінің кеудесі мен етегі екі бөлек тігіліп, соңынан ... ... ... ... ... етекке қосылған жерін көйлектің белі немесе бүрмесі деп атайды. Әйел ... ... тар, ... кең болады. Өңірі бүрмеге дейін ашық, оның асты-үсті әдіптеліп сырып өрнектеледі, мұны  деп ... Ана ... әйел осы ... ... бала ... ... жағасы тік шығарылып ол артынан, кейде бір жақ иық үстінен түймеленеді. Ал ... ... ... ... ... қол инемен көркемдеп қайып тігіледі. Кейде жағаның үстіңгі шетін бүрмелеп желбірлеп қояды. Қыз-келіншек көйлегінің жағасының өңіріне бірнеше ... ... ... мен жас ... ең бір ... киімі қос етек көйлек. Қос етек көйлек әдетте ақ түсті ... ... асыл ... ... таза жүннен тоқылады. Мұндай көйлекті қыс киюге арнайды да, бір киер көйлек санайды. Қос етек ... ... ... кең, оның ... ұшы мен ... белі бүрмеленіп, қатпарлы желбір салынады. Әйел көйлегін ерекше сәндеп тұратын қосымша заттардың бірі омырауға не тігіп, не ... ... ... жапсырып қоятын  деген зат. Өңір жағаның алдыңғы жаң түбінен бел бүрмесіне дейін, ені екі жақ қолтың ... ... ... асыл ... ... тігеді. Шет-шетін кестелеп, зерлер салып шашақтап, бетіне неше түрлі асыл тас, меруерт-моншақ, алтын не күмістен алқа, теңге, бастырма, ... ... ... ... Өңірді кеудеше, көкірекше, төстік, алқа деп те атай ... ... ... қауымының әдетінде ер мен әйелдің бас киімі де әр ... Ерге тән бас ... ... ... ... ... бөрік (құлақшын), қалпақ, шалма, шыткүлапара (башлық), жалбағай. Оларды теріден, ан ... ... ... ... ... Әйел бас киімдері: кимешек, жаулық, күндік, шаршы, сәукеле, желек, шәлі ... ... т. б. ... ... іштік жеңіл матадан, ал қатипа тақия, құндыз бөрік, шошақ бөріктер ең қымбатты аң ... ... ... бас киім ... пен сәнділікті, баршылықты білдіретін қасиетті киім саналған. Қазақтың  дейтін мақалы осы жайдан қалыптасқан. Сол ... ... ... біреуден біреу кешірім өтінгенде, аяққа жығылғанда бас киімді шешіп немесе бөрігін аяқ астына тастап аһ ұру да осы бас ... ... ... Қысқы, жазғы бас киімдер бір бөлек, той жиындарда, жорықтарда киетін бас киім бір ... ... ... ... Тымақ пен бөрікті көбінесе мәриден, елтіріден, сеңсеңнен, лақ терісінен, пұшпақтан т. б. мал терілерінен жасап тыстайды, арасына жүн ... ... ... киетін түлкі терісінен жасаған тымақты барқыт, пүліш, атлас, шұға сияқты жылы, әрі қымбат маталармен тыстаған.Жекей тымақ  --  жаз бен ... ... әрі ... әрі жеңіл елтірі тымақты айтады. Жекей  --  сәнді деген сөз. Жекей ... ... шағи ... ... ... ... кейде оның артқы етегін көтере түріп, кейде алдыңғы бір жақ құлағын алға келтіре әнтек шекеге салып киетін. Бөрікті де әр ... ... ... қой, түрлі аң терілерінен тігеді. Бөріктің түрмесі кейде жалпақ, кейде жұмыр етіліп жасалады. Ал оңтүстік аймақтарда қой ... ... ... ... ... ... Бөріктің неғұрлым жүнді де жылы түрлері Орал, Гурьев жағында жиі кездеседі. Жетісу, Семей, Өскемен жағында жаллпақ және биік ... ... кеп. ... ... ... сауыққой салдар мен өнерпаз жастар өте сәнді тігілген шошақ ... ... ... үкі тағып киетін. Тақияның да үлгілері мен атаулары көп. Етегі аласа, төбесі төрт сай ... ... ... ... ... ... ... кездессе, аласа етекті, төбесі киіз үй сияқты тегеріш тақиялар орта жүзде көбірек кездеседі. Ал жалпақ төбелі, етегі биік тақия мен ... ... ... ... кіші ... тән. Ерлер киетін тақияда теңге, моншақ, тана болмайды. Оның есесіне олар , ,  сияқты өрнектермен кестеленеді, қолмен , ...  ... ... ... ... ақиллардың дәл төбесінде сол матаның езінен істеген түіртпек шошағы болады. Оған бозбалалар, салдар, күйеулер ашақ, үкі, күлте, шоқ тағып ... ... бас ... де ... ... ... ... тақия, бөрік, орамал, жаулық, кимешек, күндік, сәукеле, желек, шәлі, бергек, қарқара және т. б. Қазақ ғұрпында ердің де, әйелдің де бас ... ... ... ерсі ... Әсіресе әйелдер жалаңбас жүрмейтін.      Сәукеле әйелдің бас киімдерінің ішіндегі ең ... ... ... ... ... және сол ... еріп жүріп сыңсу айтатын нөкерлер киген. Қалыңдық күйеудің еліне барғанда да сәукелесімен барған. Келіншек оны той өткенше киіп ... той ... соң ... іліп ... оның орнына бергекті желек киетін. Сәукеленің негізі оның төбесі. Төбе не талдырма етіп қозы ... ... ... ақ киізден, не арасына қыл салып сырығын асыл ... ... ... ... төбені кестелеген, шет-шетіне құндыз жұрын ұстаған немесе алтын, күміс оқамен зерлеген тыспен тыстайды. Сәукеле төбесінің биіктігі екі сүйем, ... одан да биік ... ... өн ... ... күміс, меруерт, маржанмен, асыл тастармен өрнектеп, алтын ... ... ... екі жақ ... ... бетке жеткізе шолпы тәрізді ендіріп бірнеше қатар маржан тізілген салпыншақтарды бетмоншақ немесе сәукеленің бетмоншағы деп атайды. Сәукеленің төбесінде алтынмен, ... ... ... болады. Тізілген моншақты, асыл матадан, ақ жібектен жүргізген ... осы ... ... Мұны ... деп ... ... бергекке тоты құстың бірер тал қауырсынын тігінен қыстырып бекітіп қояды, оны қарқара дейді. Сәукеленің арт ... ... ... белге дейін жетеді. Сәукеленің ең сыртынан жауып қойған шашақты әшекейлі жібек мата бар, ол ... ... ... ... ... ... ... батырлар да осындай, сәукеле тәрізді мол әшекейлі дулыға киетін. Оның темірмен, шынжыр тормен қапталған, әсем түрлері көп. Бұларды  деп ...  --  ... ... ... бас киімі.Әдетте кимешек ақ матадаң немесе ақ жібектен ... ... ... ... ... ... мен жаурынын жауып тұрады. Кимешекке қарап әйелдердің шырайын, жас ... ... ... ... ... анық ... ... болады екен. Апаларымыздың ұқыптылығы мен салақтығы да кимешегінен көрінетін. Кимешектің түрі мен тарихи тұрпаты ... Олар ... ... өмір ... ... Кимешек күндігімен - 1,2 ; Кимешектің әртүрлі үлгілері - 3-14; Дина Нұрпейісованың кімешегі - 15; өз әжем ... ... ... ... - 16. ... кимешек  --  кимешектің кең тараған түрі ғана емес, ең көне тұрнаты да. Тұтас матаның төменгі бұрышы дөңгеленіп ... де, ... ... ... ... орай ... ... Төбе жағына кейде тігіс түсуі де мүмкін. Казақстанның көп жерінде бұл кимешек трапециялық, не төбесі шолақ үшбұрыш түрінде пішіліп, жоғарғы жағы ... ... етіп ... ... ... ұшы ұзын ... кейде өкшеге жетеді. Қазақстанның шығыс өңірінде кимешек қысқа болып, алдыңғы бұрышы қиылған төрт гүл келеді. Бұл кимешектер құрама матадан ... ... ... шаршы қиықтар тігіледі.Сырдарияның сағасын мекендеген қазак әйелдерінің арасында бүрмелі кимешек кең тараған. Бүрмелі кимешектің бет жағы шаршы келіп, төменгі ұзын ұшы ... ... ... ... келе ... ... оның ... бөрікше киіледі. Оңтүстік өңірдің әйелдері матаны ұзыннан екіге бүктеп жартылай кесіп, оны ... ... ... ... ... ... ... келтіреді. Жетісу келіншектерінің кимешектерінің үлгілері де аса мол, байлау үлгілері де ... көз ... ... болмайды. Әшекей орнына алтын, күміс, ағыл, ақық, ... ... ... металл және қымбат бағалы тастар қолданылған. Әрине, олар да ... жас ... ... орнына орай тағылған. Кимешек пен оның алдыңғы өңірі ою-орнексіз ... егде және ... ... ... ... ... түрлерін шылауыш, күндік деп атайды. Аса қарт бәйбішелер шалма да киетін.Әйелдердің ақ матадан жасаған бас ... ... ...  --  ақ ... Ақ ... ... ақ ниетінің, иманжұзділігінің, кіршіксіз, адам табынарлық мөлдір мінезінің де ... ... ... ...  ... ... ... киімдері: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев  -  Алматы  Бас редакциясы,  ISBN ... X том  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Бастауыш сынып оқушыларына музыка пәні арқылы эстетикалық тәрбие беру6 бет
Ересек жастағылардың психологиялық даму ерекшеліктері11 бет
Жеткіншек жас кезеңінде психодиагностиканы қолдану ерекшеліктері18 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының криминалогиялық жағдайы5 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы5 бет
Оқушының ойы мен белсенділігін дамытудағы ойынның рөлі7 бет
Қан және лимфа айналымының бұзылуы18 бет
"а.н. леонтьев, а.а.смирнов,п.и. зенченконың жұмысындағы ырықсыз және ырықты есте қалдырудың арақатынасы"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь