Өнімнің өзіндік құнын төмендету, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы мәлімет

I. Кіріспе
1.1.Өзіндік құн жайлы жалпы мағлұмат...
II.Негізгі бөлім
2.1. Өнімнің өзіндік құны, оның мазмұны және құрылымы...
2.2. Рентабельділікті арттыру әдістері...
III.Қорытынды
3.1.Қолданылған әдебиеттер
Кез келген кәсіпорын өзінің атқарған жұмысынан неғұрлым көп пайда алуға тырысады. Кәсіпорындар өздерінің тауарларын тек жоғарғы тиімді бағамен сатып қана қоймай, сонымен қатар оны өндіруге және өткізуге кететін шығындарды қысқартуға тырысады. Кәсіпорын табысының ұлғаюының қайнар көзі, ең біріншіден, оның сыртқы жағдайына байланысты болса, екіншіден, кәсіпорынның ұйымдастырылған өндіріс үрдісінің тиімділігіне және өндірілетін тауардың кезекті өткізілуіне байланысты болады.
Өндірістік шығындар, өнімнің өзіндік құны экономикалық сатының басты элементтері болып табылады. Олардың деңгейі, көбінесе, пайда көлемін, кәсіпорын рентабельділігін және шаруашылық қызметінің тиімділігін анықтайды. Сонымен қатар, кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін, беріктілігін, қаржылық тұрақтылығын анықтай отырып, оның өндірістік шығындарын қысқартып, оптималды экономикалық жетілдірудің негізгі бағыты болып табылады.
«Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» деген ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында (Астана, 2005 жылғы 18 ақпан):
«Экономиканы түпкілікті реформалауға бағыт ұстап, біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды жүргізе білдік, тиісті заңнамамызды жасауға қол жеткіздік. Бүгінгі таңда Қазақстанда нақтылы жұмыс істеп тұрған нарықтық экономика бар.
Егер осыдан он жыл бұрын жан басына шаққандағы жалпы ішкі өніміміз жеті жүз доллардан сәл ғана асса, 2004 жылдың соңында ол екі мың жеті жүз долларға жетті, ендеше 2005 жылы біздің жан басына шаққандағы жалпы ішкі өніміміз енді үш мың доллардай болады деген болжамымыз бар.
Мен 2010 жылы жан басына шаққанда жалпы ішкі өнімді 5 800 АҚШ долларынан асатын мөлшерге, яғни Чехия, Венгрия, Польша, Малайзия сияқты елдердің бүгінгі деңгейіне, 2015 жылы шамамен 9 000 АҚШ доллары мөлшеріне жеткізуге күшіміз жетеді деп санаймын. Жалпы, сатып алу қабілетінің шамасы жағынан бұл цифрларға біз қазірдің өзінде жақынбыз.
Біз еліміздің жалпы ішкі өнімін 2000 жылмен салыстырғанда 2010 жылы екі есе ұлғайтуды жоспарласақ та, бұл көрсеткішке 2008 жылы-ақ жететінімізге сеніміміз мол,» - деп жазған.
Осыған орай, біз ұлттық табысты арттыруымыз қажет. Ал ол үшін, ең алдымен, табыс, пайда әкелетін кәсіпкерлікті, әсіресе шағын және орта бизнесті, олардың субъектілерін одан әрі дамытып, өнім сапасы мен өндіріс тиімділігін арттырып, табысын көбейту керек. Яғни, кез келген өндірістік кәсіпорын өзінің өндірістік шығындарын қысқартқаны, төмендеткені жөн. Бұл пайданы арттырудың негізгі кепілі болып табылады. Сондықтан, осы дипломдық жұмыстың тақырыбы «Кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендету жолдары» - қазіргі кездегі өндірістік кәсіпорындар үшін өзекті мәселе болып отыр.
1. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ. Ә. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: Экономика, 2003.

2. Дүйсенбаев К. Ш., Төлегенов Э. Т., Жұмағалиева Ж. Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. – Алматы: Экономика, 2001.

3. Палий В.Ф. Основы калькулирования. - М.: Финансы и статистика, 2004.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым МинистрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Орындаған:Қадашев Б.Н.Тобы:ТО-207Тексерген: Қ.Т. ... ...  -  ... Кіріспе1.1.Өзіндік құн жайлы жалпы мағлұмат... II.Негізгі бөлім2.1. Өнімнің ... ... оның ... және ... ... ... әдістері...III.Қорытынды3.1.Қолданылған әдебиеттерКіріспеКез келген кәсіпорын өзінің атқарған жұмысынан неғұрлым көп ... ... ... ... ... ... тек жоғарғы тиімді бағамен сатып қана қоймай, сонымен ... оны ... және ... ... шығындарды қысқартуға тырысады. Кәсіпорын табысының ұлғаюының қайнар көзі, ең біріншіден, оның сыртқы ... ... ... ... ... ұйымдастырылған өндіріс үрдісінің тиімділігіне және өндірілетін тауардың кезекті өткізілуіне байланысты болады. Өндірістік шығындар, ... ... құны ... ... басты элементтері болып табылады. Олардың деңгейі, көбінесе, пайда ... ... ... және ... қызметінің тиімділігін анықтайды. Сонымен қатар, кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін, беріктілігін, қаржылық ... ... ... оның ... ... ... ... экономикалық жетілдірудің негізгі бағыты болып табылады.  деген ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында (Астана, 2005 жылғы 18 ақпан):  - деп ... ... ... біз ... ... ... қажет. Ал ол үшін, ең алдымен, табыс, пайда әкелетін кәсіпкерлікті, әсіресе шағын және орта бизнесті, ... ... одан әрі ... өнім ... мен ... ... ... табысын көбейту керек. Яғни, кез келген өндірістік кәсіпорын өзінің ... ... ... ... жөн. Бұл ... ... ... кепілі болып табылады. Сондықтан, осы дипломдық жұмыстың тақырыбы  - қазіргі кездегі өндірістік кәсіпорындар үшін өзекті мәселе болып отыр.Жалпы, ... ... құны ...  -  ... өнім ... және ... жұмсаған шығындарының ақшалай тұлғалануы. Ол кәсіпорынның жалпы өндірістік тиімділігін анықтайды. ... ... яғни ... ... жүйелі түрде төмендету  -  кәсіпорындардың ... ... ... ... ... құралы болып табылады. Нарықтық экономика жағдайында залалды кәсіпорындарды қаржылай қолдау қағидаға жатпайды. Ұлттық экономиканың барлық салаларында өндіріс шығындарын төмендетудің мына ... ... ... ... ... прогрестің жетістіктерін пайдалану;* өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;* экономикалық үрдістерді мемлекет тарапынан реттеу.Ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін іске асыру  -  бұл, бір ... ... ... шикізат және материалдар, оның ішінде отын-энергия ресурстарын көптен-көп пайдалану, ал ... ... ... жаңа ... жаңа ... үрдістерді іске асыру. Шығынның белгілі бір мөлшерін мейлінше тиімді ету  -  ... ... әр ... ... ... келгендегі басты талап болып отыр. Тек қанша өнім өндірілгендігінің ғана емес, оны өндіруге қанша ... ... да ... зор. Мәселенің бұлайша қойылуы мынаны аңғартады: шикізат пен ... ... ... ... ... мен ... пайдалана отырып, шикізаттардың әрбір бөлігінен неғұрлым көп өнім ... ... ... пен ... ... түсімін өсіруге, шығындарын, бұйымдардың өзіндік құнын төмендетіп, кәсіпорындардың пайдасын көбейтуге, өндірістің тиімділігін арттыруға жету керек. Егер кәсіпорын ұжымдарының ішкі шаруашылық ... ... ... ... бағыттарын қорытындылауға талпыныс жасалса, онда оларды үш топқа бөлуге болады. Өндіріс тиімділігін, ... ... ... ... пайдалануын жақсартудың, екіншіден, айнымалы өндіріс қорларын неғұрлым тиімді пайдаланудың және ... ... ... ... ... ... ... арттыру.Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіруге келсек, онда бұл процесс - ысырапты қысқарту есебі мен шығындарды үнемдеу, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... кезеңде нақты еңбекті үнемдеудің экономикалық дамуы қоғамдық еңбекті үнемдеумен салыстырғанда, ... ... ... ... Қазіргі таңда өндірісті ұйымдастыруды жетілдірудің екі негізгі мектебі бар: американдық және жапондық. Бұл - өндірісті ... ... ... ету, ... экономикалық жағынан ынталандыру және тағы басқа көптеген жүйелер. Сонымен қатар, өндіріс шығындарын төмендетуде ... ... ... ... ... мен ... ... елеулі орын алады. Өнімнің өзіндік құны, оның мазмұны және құрылымыӨндірістік шығындар түсінігінде жолақыға, шикізатқа, материалдарға кеткен шығындар кіреді, сонымен ... ... ... ... ... ... да ... Тағы басқа өндірістік шығындар түсінігіне тауарды шығару мақсатында кәсіпорын ... ... ... ... Бір тауар құнының екіден бір бөлігін өндірістік шығындар құрайды.Айналым шығындарының жіктелуі сол тауарды өткізу үрдісімен ... Ол ... ... ... ... келеді және тауар құнына кіріп, соңғысын ұлғайтады. Қосымша шығындар тауар сатылғаннан кейін ... ... ғана ... Таза ... ...  -  сату ... ... жолақысы және тағы басқа), маркетинг (тұтынушылардың сұранысын анықтау), жарнама, штаб-пәтер персоналының жолақысы және тағы басқа. Таза шығындар тауар ... ... ... ... ... кезіндегі сатылғаннан түскен пайдамен төленеді.Қазіргі кездегі шығындар концепциясын Шығыс экономистері енгізген, олар көбінесе жоғарыда айтылып кеткен екі ... де ... ... ... ... және ... ... қалыптастырылады. Өндірістік шығындарға ақша түрінде көрсетілгенімен, белгілі бір өнім өндіруге, қызмет көрсетуге кеткен материалдық және ... ... ... ... ... ... олар ... өндіріс құралдарына жұмсаған шығындарды (шикізат, материалдар, бұйымдардың жиынтығы, жанар май, электр энергиясы және тағы басқа) және өндіріс қызметкерлерінің жалақысын ... Осы ... ... ... кәсіпкерге қаншаға айналатынын көруге болады. Берілген анықтама бухгалтерлік шығындарды анықтап, сатып алынған ресурстардың төлемі ретінде тек ... ... ... ... ... шығындар экономикалық шығындардан ерекшеленеді. Ал сол экономикалық шығындар болса, өнім өндіру үшін нақты емес шығындарды қоса есептейді. ... емес ...  -  бұл өнім ... ... өндірістік фактор, бірақ ол белсенді емес. Оған фирманы басқаратын адамдардың өзіндік еңбегін, оның өнім өндірісінде қолданылатын өзіндік капиталын немесе жерді ... ... ... ол ... ... ... ... Нақты емес шығындарды фирманың экономикалық шығындарына қосу үшін оларға ақшалай түрде баға беру керек. Ал егер ресурстарды сатып алмаса, оны ... ... ... Ол үшін ... ресурстардың  деген түсінік қолданылады. Мысалы, белгісіз бір ... ... ... ... ... ... қаржыны қолданудың альтернативті нұсқауы ретінде машиналарды жатқызуға болады. Кез келген кәсіпорынның акциясын ... ... ... соған байланысты ол дивиденд алады және коммерциялық ... ... ақша ... ... ... ... ресурстардың жоғарыда айтылып кеткен альтернативті нұсқауларына қарағандағы ақша салымының альтернативті құнын бағаласақ, кәсіпкердің өз өндірісіне ... ... ... әрі ... ... ... Егер ... сатып алуды альтернативті жағынан пайдаланатын болсақ, онда өз өндірісіне салынған салым жіберіп алған дивидендтер ... ... ... ... яғни ... емес ... көлемі бухгалтерлік шығындармен қосқандағы өндірістік шығындардың нақты көлемін көрсетеді.Кәсіпкер үшін, көбінесе, жалпы шығындарының көлемі емес, орташа шығындар көлемі  -  бір ... ... үшін орта ... неше шығын жұмсайтыны маңызды болып табылады. Орташа шығындарды есептеу үшін жалпы шығындарды өндіретін өнім көлеміне бөлу керек. ... ... ... бағасымен салыстыра отырып, бұл өнімді өндірудің тиімділігін анықтауға ... ... ... бір өнім данасын артық шығарса, қаншалықты өсім болатынын ... Бұл ... бір дана ... ... ... қаншалықты табысты болатынын көрсетеді. Шығындар ұзақ және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... шығындар көрсетіледі. Ал ұзақ мерзімде ауыспалы шығындар көрсетіледі. Өнімді өндіруге кететін шығындар, яғни өндірістік шығындар келесідей ... ... ... ... өндіру үшін қажетті технологиялардың жұмсалуы және өндірістің дұрыс ұйымдастырылуы;* Табиғи шикізаттардың пайдаланылуы;* Өндіріске дайын болу және оны дұрыс меңгеру;* Технологияны ... және оны ... ... ... өнім ... ... оған деген сенімділікті күшейту және тағы сол сияқты;* Өнімді өндірер алдында оған алдын-ала жоба ... яғни ... сол ... ... ... ... ... үлгілер жасау, эксперимент жұмыстарын жүргізу және осы жұмыстарды жүзеге асыратын адамдарға авторлық жұмысына сыйақылар беру;* ... ... ... ету, яғни өндіріске қажетті шикізат, материалдар, отын, энергия, құрал-жабдықтар және ... да ... ... ... ... негізгі өндірістік қорлар, санитарлы-гигиеналық жұмыстарын жүргізу және осылармен қамтамасыз ету;* Жұмысшыларға еңбек ету үшін жақсы жағдай ... және ... ... ... ету;* ... ... яғни ... немесе кәсіпорында қанша адам жұмыс істейді, ол фирманың құрылымы қандай және қандай жұмыстарды жүзеге асырып отыр, осы ... ... ... ... аудиторлық қызметтерге кеткен шығындарды есептеу;* Кадрлар дайындау және ... ... ... ... ... ... ... яғни әлеуметтік сақтандыруды мемлекеттік және мемлекеттік емес деп бөлу, зейнетақымен қамтамасыз ету, осылардың бәріне белгілі мөлшерде ақша-қаражат ... ... ... және тағы ... ... ... кәсіпорын қызметінің нәтижесі оның өнімінің қаншалықты сатылғанынан (қызмет көрсетілгенінен) көрінеді. Ал оның ... ... ... өнім ... мен сол өнімді өндіруге кеткен шығыны арқылы анықталады.Жалпы, нарықтық экономика жағдайларында жақсы нәтиже беретін шығындарды қалыптастыру керек. Сондықтан, шығындарды ... аса ... ... ... Кез ... ... ... сәйкес, кәсіпорын шығындарын басқару - оның барлық қызметінің орындалғанын болжау қажет. Шығындарды басқару қызметі басқару элементтерінің циклы арқылы жүзеге асады: ... ... ... және ... ынталандырушы және активизация, есеп және талдау. Шығындарды жоспарлаудың негізгі міндеті  -  ... ... ... ... және ... ... ... және басқа ресурстарды үнемдеу арқылы өндірістік шығындарды ... ... ... ... жоспарлау үшін әр түрлі көрсеткіштер қолданылады. Олардың ішіндегі ең негізгілері  -  бұл бір дана ... ... ... ... және бір ... ... ... Сонымен қатар, өткізген өнімнің өзіндік құнын жоспарлағанда, шығындар элемент түрінде көрсетілген, өнімге кеткен өзіндік құнды құрайтын ... ... ... ... ...  -  ... ... қызметтерінің, экономикалық элементтерінің, кесіп алғандағы, оның барлық шығындарының ... ... ... ... ... ... ... жалпы және тауар өндірісімен байланысты негізгі және қосымша өндірістің барлық шығындары; екіншіден, өндірістік емес қызмет ... және ... ... ... ... жері мен ... көзіне байланыссыз жаңа өндірісті қабылдауға кеткен шығындар көрсетілген. Бұл шығындар ережесі бойынша ... ... ... ... ... шығындарының сметасын жасау үрдісін келесі кезеңдерге бөлуге болады:* Нақты бір өнімге жатқызуға болатын тікелей шығындар ... және ... ... ... ... Бастапқы шығын есебі, бірақ ол нақты шығындарды алып жүрмейді. Жойылуына байланысты ол 2 түрлі болады: - пайда болған орнында жойылатын ... ... ... ... пайда болған орнына тікелей қатысты емес шығындар.Басшылар сметаның көмегімен, өздерінен төменгі деңгейдегі басшыларға өздерінің жоспары туралы хабарлайды. Оны дайындау ... ... ... қабылдауға, үлкен көлемдегі қажетті ақпараттарды алуға мүмкіндік береді. Егер смета фирмадағы үлкен көлемдегі ... ... ... онда ол ... ... өте ... ... болады. Негізделмеген баға құруды және кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін басқару үшін тек ... ... ғана ... оның ... өнім ... ... ғана ... сонымен бірге бір өнімге кеткен шығынды есептеу керек, яғни өзіндік құнның калькуляциясын, өнімнің калькуляциясын  -  бір ... ... ... ... бір ... ... есептеу керек. Кәсіпорынның іс-әрекетіндегі басты көрсеткіштердің бірі - өнімнің өзіндік құны ... ... Ол - ... ... және оны ... ... нысанында көрсетілетін шығындардың жиынтығы. Өзіндік құнның экономикалық мазмұны  -  жұмсалған шығындардың орнын толтыру және соның есебінен өндірілетін барлық ... жай, ... ... ... қорларды және жұмыс күштерін қамтамасыз ету. Осы арада, ... ... ... ... маңызды элементтері: амортизация, жұмсалған материалдық ресурстардың құны, еңбек ақы  -  бұл ... ... ... Сонымен қатар, кәсіпорын бір уақытта басқа да шығындарды іске асырады: өз қызметкерлеріне сый ақы, ... ... ... ... әлеуметтік объектілерді ұстау, бюджеттен тыс қорларға аударым жарналарын жасау  -  бұл шығындар кәсіпорынның қосымша шығындарын құрайды. Бірақ, ... ... ... шаруашылықтың әлеуметтік шығындары (балалар бақшасы, емхана, жатақхана, мектеп, клуб, тағы басқа) кірмейді. Өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... сақтандыруға жалақы қорынан 37 %;* Банк несиесіне пайыз;* Мемлекеттік тұрғындарды жұмыспен қамту қорына жалақы қорынан 1%;* Міндетті медициналық ... ... ... ... жарамды қалпында ұстауға кететін шығын;* Айыптар, тағы басқа ескерілмеген өндірістік шығындар;* Тәуекелділікке, мамандар ұстауға қосымша шығындар.Өзіндік құн өндіру сатыларына ... ... ... ... өндірістік және толық өзіндік құн болып бөлінеді. Өнімнің цехтық ... құны  -  ... ... ... ... ... шыққан шығындар.Фабрика-зауыттық немесе өндірістік өзіндік құн  -  бұл цехтық шығындармен қоса, жалпы өндірістік шығындар немесе:ӨӨҚ = ЦӨҚ * (1 + ... ... ... өндірістік шығын (Әж.ө.ш.) коэффициент арқылы беріледі. Мысалы, цехтық шығынға щаққандағы жалпы ... ... ... 0,5 ... онда  ӨӨҚ = ЦӨҚ * (1 + 0,5) =1,5 ЦӨҚ болады.Өнімнің толық өзіндік құны - өндірістік ... құн және ... ... кететін шығындар (кезең шығындары):ТӨҚ = ӨӨҚ * (1 + 0,03). (2)Мұндағы 0,03 коэффициенті өндіріспен байланысы жоқ шығындар мөлшері болып табылады.Сонымен ... ... ... ... ... мақсатына қарай оны бірнеше түрге бөлуге болады: жоспарлы, болжамды (есеп) және нақтылы.Жоспарлы өзіндік құн  -  ... мен ... ... және ұйымдастыру жағдайына байланысты қажетті шығындар. Болжамды өзіндік құны  -  ... ... ... ... жаңа енгізілген ғылыми жетістіктерге кеткен шығындар.Нақтылы өзіндік құн  -  ... ... ... ... шығындар және өнім бірлігіне шаққандағы өзіндік құн. Өзіндік құн ... ... ... көрсеткіштері  -  пайда және пайдалылықтың деңгейі мен серпінін анықтайды. Өзіндік құнның маңызы оның ... ... ... ... құн өнім ... кең бөлігі болып табылады. Мұның мәні - өнімнің ... құны ... ... қаражаттарын жұмсауды қамтамасыз етеді.* Өзіндік құн көтерме сауда бағасын қалыптастырудың негізі болып табылады, оның есепсіз жүргізілуі ... ... ... бола алмайды.* Өзіндік құнның негізінде пайданы, кейбір бұйымдардың пайдалылығын, яғни оларды ... ... сай ... ... ... ... ... жүргізудің тұрақты экономикалық жағдайында жалпы табыстың өсуінің негізгі жолы  --  материалды шығындар бөлігінде өзіндік құнды ... Бұл ... ... ... үлес ... өнімнің өзіндік құнында өте жоғары болып келетін өңдеу және қайта өңдеу салаларында (машина жасау және металл өңдеу, металлургия, мұнай - ... ... ... және т.б.) ... ... ... үшін өте ... рентабельділік  көрсеткіштерінің өсуіне шаруашылықты жүргізуші субъектінің өзі де, мемлекет де мүдделі. Сондықтан әр кәсіпорында рентабельділіктің көрсеткіштеріне жүйелі ... ... ... ... ... талдау міндетеріне мыналар жатады:--   рентабельділіктің көрсеткіштерінің жоспарының ... ...   таза ... ... ... ... зерттеу;--  табысқа әсер ететін факторлардың әсерін анықтау және сандық өлшеу;--  табысты бөлу бағыттарын пропорцияларын және тенденцияларын ...  ... өсу ... ...  кәсіпорынның  даму перспективасын ескере отырып, ... ... ... ... ұсыныстар жасау;-- рентабельділіктің  әр түрлі коэффициенттерін және олардың деңгейлеріне әсер ... ... ...  коэффициеттері салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың міндетті элементтері болып табылады, ... олар ... ...  қалыптастырудың  факторлық ортасын сипаттайтын маңызды ... ... ... ...  ... ... көрсеткіштері;--  кәсіпорынның инвестициялау мақсатында қажетті рентабельді жеткілікті үрде ала-алу қабілетін көрсететін өлшеуіш;--  рентабельді болжау әдісі;--  ... ... және ... құралы ретінде пайдаланады.Рентабельділік көрсеткіштерін төмендегілерді сипаттайтын 3 ... ... ...  шығындарды өтемі;--  сатудың табыстылығы;--   капитал және оның бөліктерінің табыстылығы.1. Өткізілген өнімнің рентабельділігі (Рөнім) ... өтем ... ... өнімнің, бұйым топтары мен оның жекелеген түрлерінің рентабельділігі, өнім түрлерін өндірудің табыстылығын, әсіресе өнімдердің өте ... ... ... ... өте ... ... ... табылады.2. Сату көлемінің рентабельділігі (Рсату көлемі). Сату ... ... ... ... өнім құрылымының, оның өзіндік құнының және өнімді сату бағаларының өзгерісі ықпал жасайды.3. Авансталған капиталдың ... ... ... Кәсіпорынның инвестициялауға қажетті табысты жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін білдіретін өлшеуіш ретінде авансталған капиталдың рентабельділік деңгейі кәсіпорынның ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты ол, инвесторлар мен ұзақ мерзімді несие, қарыз берушілердің ... ие ... ... капиталдың рентабельділігі(Рменшікті капитал). Акционерлік компания құқығында жұмыс істеуші кәсіпорын үшін салынған капиталдыңтабыстылық ... ... яғни ... ... ... пайдаланудың негізгі көрсеткіші болып, кәсіпорынның таза табыстының оның меншікті капиталына пайыздың қатынасы есептеледі.5. Ағымдағы активтердің рентабельділігі(Рағым.актив.). Бұл ... ... ... бір ... ... ... ... алатындығын көрсетеді.Қалған барлық басқа көрсеткіштердің рентабельділігі осындай ұқсас жолмен есептеледі. Яғни анықталатын көрсеткіштің алымында әрқашан таза ... ... ... ал ... ... ... орташа шамасы сипатталады. Қаражаттың айналымда болу кезеңі, белгілі-бір дәрежеде ... ішкі ... ... ... оның ... басқару стратегиясының тиімділігімен (немесе жоқтығы) анықталатындығын айта кету керек.Шынында да, қолданылған баға саясаты, ... ... ... ... ... қорларды бағалау әдістемесіне байланысты кәсіпорын өз қаражатының айналымының ұзақтығына көп немесе аз әсер ету еркіндігіне ие болады.1. ... ... ... ... Ол ... ... рет айналу мен өндірудің толық циклі болатындығын және активтердің әр бір ақша ... ... ... ... ақша ... әкелгеніні көрсетеді.2. Меншікті капиталдың айналымдылық коэффициенті. Бұл көрсеткіш қызметті жан-жағынан сипаттайды: коммерциялық көзқараспен қарағанда ол сатудың артықтығын немесе жеткіліксіздігін анықтайды; ... ...  -  ... ... капиталдың айналым жылдамдығын, ал экономикалық тұрғыдан  -  кәсіпорынның меншік иелері (акционерлер, мемлекет немесе басқадай меншік ... ... етіп ... ... ақша ... ... көрсетеді. Бұл коэффициент меншікті қаражатты осы жағдайға сай келетін табыс көзіне салу қажеттілігін көрсетеді.3. Қысқа мерзімді ... ... ... немесе айналым капиталының айналымдылық коэффициенті. Бұл коэффициент айналым жылдамдығын, яғни зерттелген кезеңдегі барлық айналым ... ... ... ...    ... мерзімді активтердің айналым жылдамдығы  -  бұл өзі өндірістік-шаруашылық қызметтің ұйымдастыру-техникалық деңгейінің кешенді көрсеткіші. Айналым санының ... ... ... мен ... ... ... ... қол жеткізуге болады. Өндіріс уақыты технологиялық процесс пен пайдаланылған техниканың сипатымен байланысты. Оны қысқарту үшін ... ... ... ... және ... ... 4. ... айналым қаражатының айналымдылық коэффициенті. Ол кәсіпорынның талдау кезіндегі ... мен ... ... санын көрсетеді, яғни олардың сатылу жылдамдығын сипаттайды. ... ... бұл ... мәні жоғары болған сайын, осы аз өтімді бапта соғұрлым азырақ қаражат байланады, ... ... ... ... айналым капиталында көбірек өтімді құрылым болады. 5. Дебиторлық қарыздың айналымдылық коэффициенті. Дебиторлық қарыздың айналымдылық ... ... ... ... мен ... ... үшін пайдаланылып, кәсіпорын берген коммерциялық несиенің ұлғайғандығын немесе төмендегенін көрсетеді.Кейбір актив түрлері әр түрлі айналым ... яғни ... ақша ... көшу жылдамдығына ие болады. Қаражаттың айналымда болуының ұзақтығы ішкі және ... ... ... әр ... ... жиынтық әсерімен анықталады. Бірінші қатарға кәсіпорынның әрекет өрісін, салалығын, ауқымын және тағы ... ... ... ... ... ... оған байланысты шаруашылықты жүргізу шарттары да кәсіпорынның активтерінің айналымдылығына аз әсер етпейді. Сөйтіп, елдегі өтіп жатқан инфляциялық процестер, ... ... ... ... ... алушылармен реттелген шаруашылық байланысының болмауы шамадан тыс қор жинақтауға әкеліп соқтырады да, бұл ... ... ... ... ... болу ... ... дәрежеде кәсіпорынның  ішкі жағдайымен бірінші кезекте, оның активтерін басқару стратегиясының тиімділігімен  ... айта кету ... да, ... баға ... ... ... құрылымы, пайдаланылған тауарлы-материалдық қорларды бағалау әдістемесіне байланысты кәсіпорын өз қаражатының айналымының ұзақтығына көп немесе аз әсер ету еркіндігіне ие болады.Іскерлік ... ... ... қаржылық жағдайын бағалау үшін үлкен маңызы бар, өйткені қаражаттың айналым жылдамдығы ... ... ... ... әсер етеді. Оған қосымша, басқадай бірдей жағдайда қаражаттың ... ... өсуі ... ... ... артқанын көрсетеді.ҚОРЫТЫНДЫҚорыта келгенде, кәсіпорынның қызметін айқындайтын экономикалық көрсеткіштердің жиынтығы өнімнің өзіндік құны болып табылады. Өнімнің өзіндік құны ... бір өнім ... ... және ... ... ... түсетінін көрсетеді. Ол ақшалай және натуралды-заттай есептеледі. Өнімнің өзіндік құнына өндіріс үрдісінде жұмсалған еңбек құралдары, еңбек заттары, ... ... ... және ... ... ... кіреді. Капиталистік елдерде өзіндік құн деген категория жоқ, оның орнына экономикалық шығын деген категорияны қолданады. Экономикалық шығынға ... ... ... ... ... ... пайыз төлемі, арендалық төлем және минималды кәсіпкерлік пайда қосылады. Бұл ... ... ... ... ... ... өзіндік құнды есептеудің орнына экономикалық шығынды есептеген жөн болады. ... ... ... ... ... есебінен өзіндік құнның құрамына кірген, өндірісте тұтынылған элементтер шығынының орны толтырылады, ал қалған қаржының бір ... ... ... ... ... ... ... негізгі экономикалық санатының бірі бола отырып, өнімнің өзіндік құны кәсіпорынның экономикалық тиімділігін анықтайтын неғұрлым толық көрсеткіш болып ... ... құны ... сатыларына байланысты цехтық (бригадалық), фабрика-зауыттық немесе өндірістік және ... ... құн ... ... ... құн ... қарай жоспарлы, болжамды және нақтылы болып бөлінеді. Сонымен қатар, өндіріс шығыны  -  бұл кәсіпорынның ... және ... ... ... ... ... соммасы, яғни өнімді өндіруге кеткен еңбек шығындарының (нақты еңбек, өткендегі еңбек) ... ... өнім ... жатқызуына қарай тікелей және жанама шығындар деп бөледі, ал ... ... ... ... ... негізгі шығындар және қосымша шығындар деп бөлінеді. Өнім ... ... ... өндірістік шығындар пропорционалды, яғни шартты-ауыспалы және пропорционалды емес, яғни ... ... ... ... нормативті және сметалық калькуляция жасалады, біріншісі нормалық шығындар негізінде, ал екіншісі ... ... ... қолданылады. Сонымен қатар, жоспарлы калькуляция - нормалы шығындардың ... ол ... ... мен жоспарлы пайданы  байланыстырады.Өнімнің өзіндік құнының экономикада маңызы зор, ол баға жасақтаудың ... ... құн ... ... ... пайда деңгейі соғұрлым жоғары болады.Өзіндік құнға жолдама жасағанда, оған кеткен шығындарға мұқият талдау жасау, өндірісті дәл ұйымдастыру, техниканы және ... ... мен ... және тағы ... ... ресурстардың барлық резервтерін табу, сөйтіп өнімсіз еңбек шығындарын анықтау және алдыңғы қатарлы кәсіпорындардың өзіндік құнды азайту ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын арзандату  -  еңбек ... ... ... ... ... бейнесі, экономикалық заң әрекетінің нақты нысаны, осыған сәйкес өндірістік шығын үнемі кеміп, жанды еңбек ... ... ... ... Өзіндік құнның арзандау көрсеткіштері өндіргіш күштердің дамуына ... ... және ... еңбектің үнемделу дәрежесін бейнелейді..Қолданылған әдебиеттер* Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ. Ә. ... ...  -  ... ... 2003.* ... К. Ш., ... Э. Т., ... Ж. Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.  -  Алматы: Экономика, 2001.* ... В.Ф. ... ... - М.: ... и статистика, 2004.* Интернет желісі:http://bigox.kz/http://infobank.kz...  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы мәлімет23 бет
Материалдық қорларды пайдалануды талдау4 бет
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері жайлы ақпарат4 бет
Мәліметтер14 бет
«кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру»49 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Кәсіпорын (бизнес) құнын бағалау130 бет
Кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь