Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері

Мазмұны

Кіріспе. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3

І тарау. Азаматтық.құқықтық жауапкершілік түсінігі және нысандары
1.1. Азаматтық. құқықтық жауапкершілігінің түсінігі. . . . . . . . . . . . . . . . ...5
1.2. Азаматтық. құқықтық жауапкершілігінің түсінігі туралы пікірлер ... 16
1.3 Азамматтық.құқықтық жауапкершіліктің түрі және нысандары . .. .. .21
1.4 Жауапкершілік түрлері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . 28
1.5 Құқық бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілік. . . ... ... ... 36

ІІ тарау. Азаматтық.құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері
2.1 Құқыққа қарсы мінез. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .40
2.2 Себепті байланыс. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42
2.3 Кінә. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . 46
2.4 Зиян. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54
2.5 Тұтынушылардың құқығын қорғау құралы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... .55

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 57

Библиографиялық тізім ... ... ... .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Кіріспе
Азаматтық құқықта құқықтық қатынастарды реттеу үшін азаматтық- құқықтық жауапкершілік қолданылады. Міндеттеме талаптарына сәйкес жауапкершілікке тарту құқық бұзушылықты қалпына келтірудің тиімді жолы болып табылады. Азаматтық құқықта жауапгершілік заңға және шартқа сәйкес жүзеге асырылады. Құқық бұзушылық заң талабынан ауытқуы жауапгершілікке әкеліп соғады. Азаматтарды және заңды тұлғалардың құқығын қорғау жауапгершілік арқылы жүзеге асырылады.
Алайда, жауапгершілік заңнан немесе шарттан тыс көзделуі мүмкін. Жауапгершілік заң шеңберінен аспауы тиіс. Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті қолдану үшін «жауапкершілік» түсінігін анықтап алуымыз қажет. Жауапкершілік туралы ғалымдардың әртүрлі пікірі қалыптасқан.
Азаматтық құқық жауапкершілікті қолдану арқылы әділетке жету үшін барлық жағдайларды қарастырған. Алайда қоғамның даму барысында түсінігі туралы теориялар мен тұжырымдардың жаңа түсінігіне бастама болады.
Азаматтық-құқықтық белсенділік қалыптастыруда мүліктік жауапкершілік иеленуші роль атқарады. Бұл туралы Азаматтық кодекстің екінші бөлімі «ерекше бөлімінде» жан- жақты қамтылған. Осы тұрғыдан алып салыстырғанда, азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің, соның ішінде әсіресе, мүліктің төлем мақсаты бар мүліктік жауаптылықтың тәрбиелік функциясы айырықша мәнге ие.
Зерттеу тақырыбымыздың мақсаты мен мазмұны ескере отырып, негізінен, азаматтық- құқық жауапкершіліктің тәрбиелік аспектілерін қаралап көрелік. Аталған мәселелерді зерттеумен айналысып жүрген Қазақстандық ғалымдар Ю.Г. Басин, М.К.Сүлейменов, А.Г.Диденко, О.Ихсанов және ресейлік ғалым Е.А.Сухановтың пікірінше азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің ескерту-тәрбиелік функциясының айқындаушы маңызы зор.
Бәрімізге мәлім, жауапкершілік әлеуметтік өмір аясында адам, қоғамның табиғи өмір сүруі үшін қажетті жағдай туғызуға себепті салдарын тигізетін еркіндікті (соның ішінде ой еркіндігінде) қамтамасыз етуге қабілетті, жауапкершілікті адамдардың мінез- құлқын қалыптастыру құралы болып табылады. Олай болса, жауапкершілік пен еркіндік өзара байланысты әрі бір-біріне себепті салдарлық құбылыстар. Еркіндік істің байыбын барлай отырып, дұрыс шешім қабілеттілігінен басқа ешнәрсе емес. Еркіндік немесе шешім қабылдауға жағдай тудырған болса, жауапкершілік те арта түседі. Еркіндік шектелген, шектелілген жерде жауапсыздыққа, заңға қайшы келетін мінез-құлыққа әкеліп соқтыратын психологиялық деформацияға жол ашылады.
Нарықтық қатынастарға негізделген қазіргі экономикалық жүйеге көшу кезінде шаруашылық қызметінде толық еркіндік және сонымен бір мезгілде экономикалық қызмет нәтижесі жолында фирмалардың, кәсіпкерлікпен, сауда–саттықпен айналысып жүрген барлық адамдардың толық жауапкершілігі талап етіледі. Бұл процесс меншіктің барлық түрлерінің тепе-теңдігіне, меншік қатынастарын белсенді реформалауға сүйенеді. Меншік иесінің дербестігі мен тәуелсіздігі творчествалық белсенділік пен икемділікті дамыта отырып, оның инициативасына, өз мүлкін ұқыптылықпен пайдалануға, сақтауға және жауапкершілігін арттыруға жол ашады. Жауапкершілік бір мезгілде түрлі әлеуметтік байланыстарға тән нәрсе. Жауапкершілік сезімі адамгершілік санаты (категориясы) болып табылады. Алайда, жауапкершіліктің мұндай қасиеті құқықтық жағынан негізделгенде ғана құқықтық реттіліктің көрінісі ретінде жауапкершілік ұғымы түрлі аспектілерге жиі қолданылады. Кейбір жағдайларда міндеттерді, тапсырмаларды, жүктелген жұмыстарды орындау мен оның нәтижелері ,өзге жағдайларда олардың бұзылу, сақталмау жөніндегі жауапкершілігі туралы сөз болды. Бірінші жағынан алып қарастырғанда тұтас құбылыс мінез-құлықтың ондай қылығына тәуелсіз, ал екінші жағынан алып қарастырғында міндеттердің салдары ретінде туындап тәуелдікке ұшырайды.
Библиографиялық тізім:

1. Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына «Қазақстан-2030» Жолдауы.
3. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі. 2000 жылдың 1 сәуіріне дейінгі өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Алматы // Жеті Жарғы.
4. Гражданско-правовая ответственность. Васькин В.В., и Овчиников И.Н.. 1998 г.
5. Гражданское право. Под ред. доктора профессор юридических наук.
А.П. Сергеева. Санкт-Петербург 1996 г.
6. Основы гражданского право. М.Г. Маркова.
7. Гражданский Кодекс РК коментарии. Общая часть. Алматы.
М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин.
8. Гражданское право. Е.А.Суханов.
9. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, «Әділет-Пресс», 1997 г.
10. Гражданское право. Учебник / Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. М., 1997г.
11. Юридическая ответственность и законность. Братусь С.Н. Москва, 1996 г.
12. Гражданское право, часть вторая в вопросах и ответах. Москва юристь 2001г.
13. Алексеев С.С. Проблемы теории права – М., 1972г.
14. Гражданский Кодекс РК толкование и комментирование, Алматы, 1997 г.
15. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. Ғ. Сапарғалиев. 1995 ж.
16. Гражданская правовая ответственность за пречинение вреда. Теория и практика. Белякова М. А. 1996 г.
17. Ответственность за нарушение гражданских прав и обязанностей. Грибанов В.П., Москва 1993 г.
18. Ответственность в коммерческом обороте. Комаров А.С. Москва 1991 г.
19. О возмещение ущерба гражданам. А.Бризиский, 1992 г.
20. Вина как субъективное основание гражданско-праовой ответственности. Учебник. В.А.Варул. 1996 г.
21. Причинная связь как условие юридической ответственности. Егоров Н.Д., Москва 1991 г.
22. Правонарушение, понятие, причины, ответственность. Малейн Н.С. Москва 1995 г.
23. Правовое экономика. Проблемы становления. Угинский Б.И., Сафиуллин Д.Н., 1991 г.
24. Гражданско-правовая ответственность за вред, причинный преступлением против личности. А.Т.Ашеулов, Г.А.Жайлин. Алматы, Издательства Каз ГЮУ 2000 г.
25. ҚР азаматтық құқығы. Ғ.Төлеуғалиев, І том. Алматы 2001 ж.
26. ҚР Азаматтық Кодексі (Жалпы бөлім 1995 ж. 1 наурыз).
27. ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 6 қаулысы «Азамматтардың және ұйымдардың ар-намысын және абыройын қорғау» 18 желтоқсан 1992 ж.
28. ҚР «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» заңы 1997 ж., 17 сәуір.
        
        Мазмұны
Кіріспе. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... және ... Азаматтық- құқықтық жауапкершілігінің түсінігі. . . . . . . . . . .
. . . . . ... ... ... ... ... туралы
пікірлер....16
1.3 Азамматтық-құқықтық жауапкершіліктің түрі және нысандары . .. ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .. . ... ... бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілік. . ... ... ... ... ... және негіздері
2.1 Құқыққа қарсы мінез. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . .. . . . . . . . . . . ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . ... Зиян. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . .. . . . . . . . . . ... тізім.............. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... реттеу үшін азаматтық-
құқықтық жауапкершілік қолданылады. Міндеттеме ... ... ... ... бұзушылықты қалпына келтірудің тиімді жолы
болып табылады. Азаматтық құқықта жауапгершілік заңға және ... ... ... Құқық бұзушылық заң талабынан ауытқуы ... ... ... және ... ... ... қорғау
жауапгершілік арқылы жүзеге асырылады.
Алайда, жауапгершілік заңнан немесе шарттан тыс көзделуі мүмкін.
Жауапгершілік заң ... ... ... Азаматтық-құқықтық
жауапкершілікті қолдану үшін «жауапкершілік» түсінігін анықтап алуымыз
қажет. Жауапкершілік туралы ғалымдардың ... ... ... ... жауапкершілікті қолдану арқылы әділетке жету үшін
барлық жағдайларды қарастырған. ... ... даму ... ... ... мен тұжырымдардың жаңа түсінігіне бастама болады.
Азаматтық-құқықтық белсенділік қалыптастыруда мүліктік жауапкершілік
иеленуші роль атқарады. Бұл ... ... ... ... бөлімі
«ерекше бөлімінде» жан- жақты қамтылған. Осы тұрғыдан алып салыстырғанда,
азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің, соның ішінде ... ... ... бар ... ... тәрбиелік функциясы айырықша мәнге ие.
Зерттеу тақырыбымыздың мақсаты мен мазмұны ескере ... ... ... ... ... ... ... көрелік.
Аталған мәселелерді зерттеумен айналысып жүрген Қазақстандық ғалымдар
Ю.Г. Басин, ... ... ... және ... ... пікірінше азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің ескерту-
тәрбиелік функциясының ... ... ... ... ... әлеуметтік өмір аясында адам,
қоғамның ... өмір ... үшін ... ... ... ... ... еркіндікті (соның ішінде ой еркіндігінде) қамтамасыз етуге
қабілетті, жауапкершілікті адамдардың мінез- ... ... ... ... Олай болса, жауапкершілік пен еркіндік өзара байланысты әрі
бір-біріне ... ... ... ... ... ... барлай
отырып, дұрыс шешім қабілеттілігінен басқа ешнәрсе емес. ... ... ... ... ... ... ... те арта түседі.
Еркіндік шектелген, шектелілген жерде жауапсыздыққа, заңға қайшы келетін
мінез-құлыққа әкеліп соқтыратын психологиялық деформацияға жол ... ... ... қазіргі экономикалық жүйеге көшу
кезінде шаруашылық қызметінде толық еркіндік және сонымен бір ... ... ... ... фирмалардың, кәсіпкерлікпен,
сауда–саттықпен айналысып жүрген барлық ... ... ... ... Бұл ... меншіктің барлық түрлерінің ... ... ... ... ... ... иесінің
дербестігі мен тәуелсіздігі творчествалық ... пен ... ... оның ... өз ... ... пайдалануға,
сақтауға және жауапкершілігін арттыруға жол ашады. Жауапкершілік бір
мезгілде түрлі ... ... тән ... ... ... ... (категориясы) болып табылады. Алайда, жауапкершіліктің
мұндай қасиеті ... ... ... ғана ... ... ... ... ұғымы түрлі аспектілерге жиі қолданылады.
Кейбір ... ... ... ... ... орындау
мен оның нәтижелері ,өзге жағдайларда олардың бұзылу, сақталмау жөніндегі
жауапкершілігі туралы сөз болды. Бірінші жағынан алып ... ... ... ... ... тәуелсіз, ал екінші жағынан алып
қарастырғында ... ... ... ... тәуелдікке ұшырайды.
І – тарау. Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің түсінігі
1.1. Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің түсінігі
Жауапкершілік барлық құқық ... тән ... ... ... ... ... міндеттеме құрайтын болғандықтан
жауапкершілік жөніндегі мәселе міндеттемелік құқықтың жалпы ... ... та бұл ... айтылған мәселе міндеттемелерден тыс ... да ... ... ... ... ... – заңмен
немесе шартпен қаралған ретте өзіне жүктелген ... ... ... ... субьектілеріне қолданылатын мүліктік өндіртіп алу
немесе мүліктік ... салу ... ... Оған ... ... ... ... мүліктік шығынының орнын толтыру да жатады.
Жауапкершілікке тарту, азаматтық құқық бұзушылық жағдайында құқықтық
нормаларға санкцияны жүзеге асыруға ... ... Ең ... ... ... ... және ... тәртіпті нығайтуда, осы
мақсаттың алдын алуда тәрбиелік маңызы айрықша. Азаматтық құқық қатынасының
субьектілері болып табылатынтараптар өзіне жүктелген ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалар мен бүкіл
қоғамды қолайсыз жағдайларға әкеп ... ... тиіс әрі ... ... күш ... ... ... жағын былай қойғанда, егер,
әлгі айтқан құқық бұзушылыққа жол ... ... онда ... оны ... ... ... ... етеді. Сондықтан да,
борышқор өзі ... ... ... ... ғана емес, оны
орындаудан өз бетімен бас тартқан кезде де оған ... ... ... ... ... ... ... алу тәрізді
өзіне тән жауапкершілік қасиеті ... ... ... ... жалтарған борышқорға жазалау шарасын қолдана алмайды және оның
іс-әрекетін өз дәрежесінде реттеп ... ... ... ... өзіне тән қасиеттері:
А) борышқордың міндеттемені бұзғанынан туындаған мүліктік шығындарды
несие берушіге қайтару;
Ә) борышқордың міндеттемені тиісті дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... дәрежеде
орындамағаны үшін жазалау;
В) белгілі бір дәрежеде несие берушінің міндеттемеге қатысуына
түрткә болу (өйткені, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді);
Г) борышқордың тәртіпсіздік фактілерін басқа тұлғалардың көзінше
айғақтау болып табылады.
Ықпалы әр ... ... бола ... да, ... ... мұндай қасиеттері кездеседі. Мұндай жауапкершіліктің
қажеттілігі міндеттеменің ... ... ... ( ... ... келетін залалдың орнын толтыру ), әр ... ... ... міндеттеменің келісілген жағдайларынан туындайды.
Жауапкершілікті белгілеу қосымша келісімдер арқылы да жүзеге асады. Мысалы,
оған міндеттеменің мерзімін ... үшін ... ... орай ... ... болады.
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік – Азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... бойынша азаматтық-
құқықтық қатынастардың барлық түрінде өзіне тән қасиеттер кездеседі.
Жауапкершілікті түсінуде көп жағдайда ... ... ... ... да ол ... ... ... жүзеге асыру
(мемлекеттік мәжбүрлеу) ретінде ұғындырылады. Оның ... ... ... ... ұғынуда екі бағыт тілге тиек
етіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... тәртіп
бұзушылар үшін қосымша ауыртпалық түсіру мен (қолайсыз жеке және ... ... ... мәжбүрлеу деп болжайды, ең бастысы – ... ... ... ... те ... алайда
олмәжбүрлеу арқылы орындалады. Осыдан кейін заңдық ... ... ... жол бергенге дейін болмайды деген қорытынды жасалады.
Жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... Қоғамдық ой-пікір дәстүрінде жауапкершілік
жазалаумен, құн алумен байланыстырылады. Құқықтық ұғымда қоғамдық пікір мен
ғылым неліктен міндеттеуге, жазалауға, ... ... ... ... жүгінеді?
Құқық тек жарлық пен тиым салынғын тенденцияларға тән қарапайым
құбылыс болғаны ма?
Бірден және ... ... ... бұл сауалдарға жауапты
жауапкершілік теориясындағы қиғаштық ... ... ... ... басқарудың өміршеңдік, биліктік-әкімшілік,
бюрократтық тәсілдерінің белең алу практикасынан іздеу керек.
Біздің құқықтық ... ... ... ең алдымен оны
орнықтыру тәсілдерін жаңғыртуды көздейді. Бұл жерде ең басты ... ... ... ... ... ... сезімін
қалыптастыру, олардың заң алдындағы құқықтары мен бостандығын, ... ... ... өз ... үшін ... заңдылығын
мойындау.
Заңдылықты нормативті-мәжбүрлеуді шектен тыс арттырудан сақ болған
жөн. Құқықты тар ... ... ... ... потенциялының жан-жақты ашылуын барлық қоғамдық соның ішінде
құқықтық құбылыстарды орталықтандыруды қамтамасыз ете алмайды.
Нақты алғанда құқық ... ... Оның ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін
компоненттер маңызы мен құқықтың ... ... ... ... ... ынталандыру және еркін беру нормаларының үлес салмағы
арттырылуда.
Сонымен, заңдық жауапкершілік міндеттерді ... ... айып ... ... күшейту жолымен емес, адамдардың
келісім-шарт міндеттері мен заңдылықты қатаң ... ... ... ... ... ... жүргізген жөн. Бұл
жауапкершілікті өркен жайдыратын нақты тарихи даму жолы.
Қ. Мұздытаев атап көрсеткендей жауапкершілік ретроспиктивті ... ... Бұл ... ... болашақ іс-әреетінің
нәтижелерін алдын-ала аңғару қабілеті емес, олардың қоршаған ортаны ... ... ... ... ұмтылыстары да есепке алынады. Бұл
жағдайда біз заңды жауапкершілікті ... ішкі ... ... Тек ... ... ... ... байланысты моральдық құқықтың негізі болатынына көңіл аударғымыз
келеді.
Позитивті ... ... ... және оның ... ... көшпес бұрын құқықтық тәрбие жұмыстарын тиімді ұйымдастыру ісінде
және азаматтық-құқықтық белсенділікті қалыптастыруда
методологиялық маңызға ие ... ... ... ... ... ... айтайық жауапкершілік ұғымы күштеу мен ... ... ... ... ... ... өзі азаматтық
құқықтың жауапкершілікті құқық бұзушылықтың және санкцияны іске асырудың
салдары ... ... ... ... ... ... жөн. Біздің
социологиялық зерттеулеріміз көрсетіп ... ... ... ... тар ... ретроспективті деңгейге түсінеді. Бір
қызығы сол, респонденттердің арасында қылмыстыры үшін бас бостандықтарынан
айрылғандыр және ... пен ... ... қызметкерлері болады.
Сонымен бірге қазірге дейін ... өзі ... ... ... деп ... ... бұзушылыққа жол бергені
үшін сотқа тартылуды таниды және оны ... ... ... ... мен ... ... ... пікірі бойынша тәрбиелік
ықпалын ерекшеліктерді құқықтық тәртіп бұзуға мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікте мемлекеттік оргондар құқық бұзушыға ... ... ... ... ... ... бағалайды.
Мәжбүрлеу жауапкершіліктің маңызды белгісі.
Әрине, ... ... ... жауапкершіліктен міндетті
түрде тыс тұрады (сондықтан бұл категориялар бір-біріне сәйкес келмейді),
мәжбүрлеу жауапкершіліксіз де бола ... ... ... ... де жүзеге асуы мүмкін.
Профессор В.М. Хвостов құқұқтық мәжбүрлеуді дөрекі, механикалық
мағынады ... ... ... ... ... ... мәніне баға
бергенде құқық нормасын оның аржағында ... бір түрі ... ... жаза ... ... мінез-құлық тәртібі деп, есептемеу
қажет. Құқық нормасын оның ... ... ... ... ... ... ... жоғары биліктің құдіреті беделді адамдар тұрғанда ғана
мәжбүрлеу сипатына ие болатынын айтады.
Екінші жағынан, ... ... ... ... асыруға болады. Бұл жағдай бірнеше кезекте ... ... ... ... ... Мысалы, азаматтық – құқық
мәжбүрлеуге қарағанда ... ... ... ... қамтамасыз
етудің заңдық құралы болып табылады.Азаматтық-құқықтық қажеттіліктің
құқықтық үлес сипаты ... және ... ... ... ... екі келетіндігінен азаматтың міндеттердіорындауда
басты ынталандырушы күш мәжбүрлеу емес,субъектінің құқықтық қатынастарда
субъективті ... ... ... ... ... табылады.Қатынастарда
азаматтық-құқықтық ықпал ету механизмі, - деп ... В.Ф. ... ... ... ... ... мүдделері тікелей пайдаланумен
сипатталады. Ынталандырудың заңдық құралы адамдардың ... ... ... ... эквиваленті болып табылады.
Азаматтық құқық субъектілерінің ... ... ... тән ... ... ... ... бүркемелі сипатын
ашуға болмайтыны да міне, сондықтан.
Қазіргі жағдайда міндетті белгілеу мен жазаны ... ... жоқ ... ... ... ... кең ... перспектива ашылып отыр. Қылмыстық жазаны, қоғамдық ықпал ету
шараларымен ақырында ... жаза ... ... ... ... ... жауапкершілік ақтау кезінде жүзеге асырылуы
мүмкін.
Сонымен жауапкершілікті жазалау мен салыстыруға болмайды. Біздің
зерттеулеріміз ... ... ... 63 ... ... мәжбүрлеусіз болатынына сенімді. Заңдық
жауапкершілік құқықтық ... ... үшін жаза ... ... мінез-құлықты, азаматтық-құқықтық ... ... ... ... мен И.Н. Грязин заңдық жауапкершілік тұрғысынан келгенде
жауапкершілікті арттыру ... «өз ... ... орындамаған
немесе орындамаған кінәлі адамдарды қатаң жазалау қажеттігін білдіреді.
Мұндай жаза, ақтық нәтижеде қоғамның ... ... өз ... ... ... ... қамтамасыз етілуі тиіс. Сонымен, әңгіме
жауапкершіліктің тиімділігі жөнінде болып отыр». ... ... ... ... ... келе бермейді.
Мысалы, еңбек тәртібін нығайту жөніндегі 1940 жылғы заңдарды, нақты
айтқанда 1940 жылғы 26 маусымдағы КСРО Жоғарғы ... ... ... ... ... жеті күндік жұмыс аптасына көшу ... ... ... мен мекемелерден өз беттерінше
кетуіне тиым салу туралы» жарлығын қолдану тәжірибиесі ... ... ... ... мен ... тиімді жұмыс
істеуін әлсірететін жауапсыздыққа әкеліп соғатын, жазаланғандардың өшігі
түсетінін, ... да ... ... жол ... ... басшылары өздеріне артық жауапкершілік алмауы үшін
мәселерді өз бетінше шешуден қашқақтайды.
Көріп отырғанымыздай адамдардың жеке ... ... ... жауапсыздыққа әкеліп соғады. Азаматтардың жауапкершілігі
олдардың еркін мінез-құлықтан тыс жауапкершілік те жоқ.
Осыған байланысты Е.В.Черныхтың «адамдардың ... ... ... ... ... емес, олардың іс-әрекеттерінен
көрінеді» деген пікірмен толық келісуге болады. Іс-әрекеті ... ... оның ... да сондай. Егер адамның мінез-құлқы қалыпты болса,
жазалау ... ... ... ... ол ... әрі жағымды мағынаға
ие. Позитивті жауапкершіліктің салдары жазалауға ұшырайды. Жауапкершіліктің
теріс аспектісі тәртіптің бұзылуынан ... ... оның ... жазалау, жауапкершілікке тарту, тәртіп
бұзушыға шара қолдану болып табылады. Заң ... ... ... ... ... ... ... пен жазалаудың арақатынасы жөніндегі ... келе ... ... ... ... ... көңіл
аудару қажет. Жауапкершіліктің заңдылығы жөніндегі ереже жалпы ... ие және ... ... ... бірі ... ... заңдылығы бірде-бір құқық бұзушылықтың табылмай қалуғы
тиіс емес екендігін және олардың әрқайсысы үшін ... ... ... етілетіндігі білдіреді. Мұндай есептің нәтижесінде жауапты адамның
мінез-құлқы ... мен ... ... ... ... ... ... өз іс-әрекуеттеріне есеп беру міндеттілігі кейбір
жағдайда тікелей заңда қарастырылады. (Қазақстан ... ... бап), ... ... құқықтық негізгі принциптерінен туындайды.
Сонымен, заңдық жауаптылық - өз іс-әрекеттеріне есеп беру ... ... 59 ... ... ... Лейст жауапшылықтың мұндай ұғымымен келіспейтіндігін
білдіреді.Ол міндеттілігі ... ... ... ... ... ... аша ... себебі келісім-шарт міндеттемелерін
бұзушы немесе мүлікті ұғым зиян ... ... ... ... ... үщін есеп ... қана ... шығынның орнын толтыруға,
айып төлеуге заң ... ... шын ... келгенде негізделген
айып тағылып отырғанда келісім-шарт бұзушының немесе зиян ... ... ... ... ... ... жетістіктері,
қиыншылықтары, кемшіліктері жіберілгендігі, құқық ... жай ... ... есеп ... ... ал ... ... қайтарып
алу үшін сотқа немесе арбитражға берудің орнына ... ... ... ... шектеліп қалуы дұрыс па? - дейді.
О.Э.Лейст жауаптылық жөніндегі біздің ұғымызды түбірімен әжуалдауға
тырысады: есеп жазылды жауапкершілікті мойындадың, ... іс ... ... не ... ... ... біз кең ауқымды жауапкершілікті теріске
шығармаймыз, олай етсек кең ауқымды ... ғана ... ... ... Жауапкершілікті проблемасындағы негізгі кемшілік оның
құқық бұзушыларға қолданылытын ... ... ... ... мен ... ... ... құқықтық жауапкершілік шарасы. Ықпал ету
шарасын қолдану көп жағдайда жауапкердің іс-әрекетіне есеп ... ... әрі ... ... ... тәрбиелік-ескертпелік
маңызы жөнінде ұмытпау керек.
Жауапкершіліктің тәрбиелік мүмкіндіктерін адамның есеп беру ... ... ... ғана ... ... болады. Есепті талап-
жауапкершіліктің негізгі белгісі әрі маңызды. Есеп берілгеннен ... ... ... ... ме, жоқ па бұл ... мәселе. Біздің
қызметіміздегі басты кемшілік сол, есеп беріп отырудың жиі ... Бұл ... ... соғады.
Осы ретте «кімге есеп беру керек» деген мәселе төңірегінде ойланып
көрейік. Бұған жауап ретінде әрбір саналы ... ең ... ... өз-өзіне есеп беріп отыруы тиіс деген В.А. Тарховтың тұжырымымен
толық ... Бұл жеке ... іске ... ... ... ... ... принципті маңызды мәнге ие болады.
Бұл жерде жауапкершіліктің екі түрін назарда ұстаймыз: ... ... ... және ... ... құндылыққа ие адамның
өз-өзіне жуапкершілігі. Бірінші жағдайда ... ... мен ... ... ... қолданылады (сырттай
бақылау). Екіншіден, жауапкершілік жеке ... ... ... ... ... өмірдегі орны мен ролін терең сезінуіне, нақтылап
айтқанда индивидтің өзінің ... ... ... ... ... ... Жауапкершіліктің көрсетілген түрлері бір қатар жағдайда
дербес болса да өзара диалектикалық ... ... ... ішкі ... ... дамыған адамдар қазіргі жағдайда
бейімділігін танытады. Олар, ... ... ... ... ... ... бейімделгіш адамдарда құқықтық белсенділік пен
жауапкершіліктің төменгі дәрежесі, ... ... ... ... ... ... тәрбие қызметінде азаматтардың мінез-
құлқының жауапкершілігін қалыптастыру мәселесін шеше отырып, ішкі бақылауды
күшейтуге қол жеткізу қажет. ... ... есеп ... ... ... бірінші кезекте өзіне, өз-әрекеттеріне есеп беру ... ... ... емес.
Баршаға мәлім, кез-келген заңдық міндет қандай да бір ... ... ... ... ... құқығымен тікелей байланысты.
Оның алдында жауапты адам жеке ... ... ... ... ... ... керек. Есепті талап ету-тәрбиенің маңызды құралы,
жауаптылықтың заңдылығы. Есеп беру ... ... ... ... ... адам мен ... ... ықпалында шара қолдану
аясы айқындалады.Жоғарыда айтылғындардың негізінде жауапкершілік белгілерін
бөліп қарауға ... ... ... мәні, біріншіден жауапкершіліктің
мемлекетпен белгіленіп, бекітілуінде құқықтық ... ... ... адамнан есеп беруді тек заң құқығы бар азаматтан ғана
талап ете алады. Басқа адамдардың ... ... есеп ... ... ... ... ... құқықтық міндеттіліктің заңдық ... ... тиіс ... естеріңізге саламыз.Онсыз міндеттілек
белгісі - бір мінез-құлық қажеттігі сипатын жоғалтады.Осыдан келіп ... ... ... ... міндеттілік және оны нығайтатын
жауапкершілік – бұл бірдей емес. Жауапкершілік – бұл да міндеттілік, ... өзге ... ... ... ... заңдарды
сақтау міндеттілігі оларды сақтауына есеп беріп отыру міндеттілігімен
нығайтылып жатады.
Азаматтық құқықтық жауапкершілік құқық ... жою ... ... ... ... ... ... қалыптасуы
үшін тараптар міндеттерін орындап отырады. Егер де ... ... ... ... онда міндеттеме бұзылады
деп ... ... ... ... ... ... Құқық бұзушылықтың алдын алу және зиянды нәтиже болмау үшін
азаматтық ... ... ... үшін ... ... ... жауапкершілік қолданаылады.
Алайда кейбір санкция түрлерінде ... ... ... ... Егер де ... ... ... қайтарылмаса, онда мәжбүрлеу шараларын
қолдану арқылы ... ... ... ... ... берушіге
айтарылады. Іс-әрекеттің орындалуы үшін, қатынастың дұрыс қалыптасуы үшін
мәжбүрлеу жүзеге асырылса да ... ... ... ... ... ... ... құқықтық жауапкершілік ретінде құқық ... ... ... байланысқан санкцияларды түсіну керек.
Яғни, құқық бұзушыға жауапкершілік ... Бұл ... ... ... ... ... ... жүктеуі мүмкін немесе
оған тиісті ... ... ... айырылады. Егер де
тараптар мәміле жасасқан кезде мәміле алдау жолымен ... ... ... ... ... ... құқығынан айырылады. Мәміле ... бұзу ... ... ... ... шаралар қолданылмас
еді. Құқық бұзушыға қосымша міндет ... ... ... ... ... әсер ... және ... бұзушылықтың
алдын алуға көмектеседі.
Сонымен, азаматтық құқықтың жауапкершілік ретінде құқық бұзушыға
қосымша ... ... ... ... ... оған тиесілі
азаматтық ... ... ... ... түсіну қажет.
Азаматтық ... ... ... заң ... ... ... ... Кейбір автордар позитивті жауапкершілікті
бөліп қатыстырады. Бұндай ... ... ... келіп жатады. Әзірге міндеттеменің орындалуы көп ... ... ... ... ... ... міндеттемені орындаудан босатады.
С.Н. Братусь жауапкершілік деп ... ... ... ... сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтың алдын алу және
тоқтату, ал егер ол болмаса жағдайды ... ... ... ... ... Бұндай қорғау ... ... ... ... ... дау ... ... жарамсыз деп
тану, құқық бұзатын жағдайды қалпына ... және т.б. ... ... ... осындай тұжырымға келу құқық бұзушының
кінәсінен ... ... ... мүмкін.
1.2. Азаматтық –құқықтық жауапкершілік түсінігі ... ... ... ... ... Жеке ... әлеуметтік, рухани, ... және ... ... болады.
«Әлеуметтік жауапкершілік» түсінігі жалпылама ... ... ... ... ... барлық түрі қамтылады. Осы
тұрғыдан қарағанда ... ... ... жауапкершілік - тек
әлеуметтік жауапкершіліктің түрі ғана.
Алайда әлеуметтік ... ... ... ие болып,
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ұқсастыруға тырысады. В.А. Тархованың
пікірі бойынша: «өзінің ... ... ... бере ... реттелу құқығы- юридистикалық жауапкершілік », ... ... ... ... ... ... тыс ... оның тәжірибелік мағынасынан
айырады.
Қоғамдық өмірде «рухани ... ... ... ... ... ... бұзу ... байланысқан және қоғамға ... ... ... түрімен ерекшеленеді. Әдебиеттерде және
заңдылықтарда «экономкалық ... ... екі ... қолданылады. Барлығынан бұрын ол «Мүлікті жауапкершілік»
түсінігімен ... ... Және ... ... ... жоқ. ... өтуімізге және әкімшілік халықтық әдістің экономикалық әдіске
өту,осындай түсінікті құқыққа сиымды етіп ... Яғни ... ... жол ... ... ықпаламен экономикалық
әдістердің заңмен бекітілуі «экономикалық жауапкершілікті» құқық бұзушыға
мүліктік ықпал ету ... ... ... жауапкершілікті
юридистикалық жауапкершіліктің бір түріне айналдырады.
Заң әдебиеттерінде «экономикалық ... ... ... ... бір түрі ... ... жағдайда әкімшілік-құқықтық шара туралы сөз ... ... ... жауапкершілік түсінігі ... ... ... ... «экономикалық жауапкершілік » түсінігі
мағынасын жоғалтады.Азаматтық-құқықтық ... ... ... өзіне тиісті ... ... ... бір ... ... жауапкершілік үшін оған негізгі төрт ... ... ... ... нормасын бұзушыға қолданылатын
мемлекттік мәжбүрлеуге ықпал ететін ... тек бір ... ол ... ... жол берген тарапқа ғана қолданылады;
үшіншіден, құқық ... тек қана ... ... ... ... ... төртіншіден, жауапкершілікті қолдану үшін
юридистикалық жауапкершілік болып табылатын ... ... ... заңымен белгіленуі керек.
Юридистикалық жауапкершілік құқық ... ... ... ықпал ету шараларының ерекше бір ... ... ... ... ... іс-әрекетіне әсер етет
ін ... да ... ... ... ... ... -ретіндегі реттеуші сипатқа ие ... ... ... бола ... оперативті ықпал ету шаралары болып
табылады.
Жоғарыда ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Бұл қасиеттер ... ... ... ... пәні және ... ... ... қатар жалпы
құқық жүйесі ретінде азаматтық ... ... ... құқықты реттейтін ерекше қатынастар ... ... ие ... ... қатынастарды қүрайды.
Азаматтық қүқық ... ... ... ... ... ... ету ... орындай отырып, қоғамдық
қатынастарды ... ... ... бірі ... азаматтық құқық жеке мүліктік емес қатынастарды,
сонымен ... ... ... емес ... да ... ... жеке мүліктік емес қатынастарды бұзу ... ... ... ... ... Яғни ол ... мүліктік сипатта болмауы тиіс.
Алайда, өмірдің өзі ... көп ... ... ... жеке ... емес ... бұзу, тиімсіз
мүліктік сипаттағы жауапкершілікке әкеліп ... ... ... ... ... ... ... оған жұмысқа
тұруға немесе кәсіпкерлік қызметпен айналысуға қиындық тудыруы мүмкін.
Сондықтан жаңа заңдылық ... ... ... ... ... ... рухани залалды өтеу құқығына ие болады. ... үшін ... ... ... ... келтірілген физикалық
кемсітушілікті өтетуге құқылы.
Азаматтық Кодекстің 1-ші ... ... ... ... ... тауар–ақша қатынастары ... ... ... ... ... ... ... мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар, мемлекет, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... байланысы жоқ мүліктік емес ... ... ... реттеледі, өйткені оларды бұзу құқық
бұзушыға мүліктік сипаттағы жауапкершілікке әкеп ... ... ... ... Республикасы Азаматтық Кодексінің 44-
бабында көрсетілгендей, ... иесі ... ... ... ... ... ... тұлғалар өз міндеттемелері
бойынша өзіне ... ... ... ... ... иесі қаржыландыратын мекеме немесе қазыналық ... ... ... өз ... ... ... ... береді.
Қаражат жеткіліксіз болған жағдайда оның міндеттемелері бойынша тиісті
мүлікті меншіктенуші жауапты ... ... ... ... тәуелсіз және тең құқықты
қатынастарды реттейді. Азаматтық құқық ... ... ... ... ... тең ... ... арасында құрылады.
Азаматтық талап жауапкершілікте болу ... ... ... ... ... бұзушыға жүктелетін
мүліктік санкциялар ... ... ... ... құқық
бұзушы зиян келтіріп қана қоймай арам ниетпен жасалса және ... ... ... онда ... ... белгілі
мөлшерде мемлекет кірісіне ұсталатын мүліктік ... ... ... ... ... ... ... сипаттак болады. Бұдан шығатын ... зиян ... ... ... ... ... Азаматтық
құқықтық жауапкершіліктің ерекшелігі оның концепциялық сипатта ... ... ... ... ... ... келтіру.
Көрсетілген жағдай өз кезінде азаматтық құқықтың жауапкершіліктің
шегін анықтайды. Талапкерге мүліктік сфераны ... ... тек ... ... ... немесе шығын мөлшерімен жауапкершілік мөлшерінің
сәйкес келуі.
Бұл ... ... ... ... кездері бар. Егер ... ... ... шектелмеген болса, берілген жағдайды
түсіндіре отырып, азаматтық құқық экономикалық қатынастарды ... ... және ... ... орындату үшін ықпал
етуші сипатқа ие.
Азаматтық құқық қатынастағы тараптардың заң ... ... ... жауапкершіліктер әрқашан қатал қолданыла бермеді. Бұл жерде
негізгі қатысушышаруашылық іс-әрекеттер жеңілдіктермен артықшылық-тарды
пайдалана ... ... ... ... ... ... құрылыс,
транспорт, кәсіпорындарда және тағы да басқа ұйымдарда ... ... ... ... жыл сайын шарттағы міндеттемені
бұзған кәсіпорындар және ... ... ... ... мәжбүрлеу
шараларын ... ... ... Нарықтық экономикаға өтуге
байланысты ... ... ... ... тұстарының өзгертулеріне
әкеп ... ... бір ... ... болсақ, азаматтық
құқықтық ... ... ... ... қолданумен
байланысқан, бұзылған құқықтарды ... және ... ... тең ... ... тұрғыда әсер ететін мемлекеттік
мәжбүрлеу түрлерінің бірі.
1.3. Азаматтық - құқықтың жауапкершілік ... ... ... нысаны ретінде құқық ... ... ... ... ... ... ... формасын карастырады. Жауапкершілік шығынды ... ... ... ... айып ... ... (Азаматтық Кодекс 298-
бап), кепіл жоғалту арқылы (Азаматық Кодекс 337-бап) жүзеге асырылады.
Азаматтық ... ... ... деп ... Азамат өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі бүкіл мүлікпен
жауап береді, бұған заң құжаттарына сәйкес ақы ... ... ... ... Азаматтардың ақы өндіріп ... ... ... Республикасының АІЖК белгіленеді.
Азаматтық кодекстің 298-бабында: "Міндеттемені бұзғаны үшін борышқор
жауапқа тартылатын жағдай болған кезде ... ... ... ... үшін айып ... ... кінәлі болған кезде, егер заңдарға немесе шартта өзгеше
көзделмесе, міндетемені орындамағаны және тиісті ... ... ... ... ... ... орындамаған немесе тиісінше
орындамаған ретте, атап айтқанда, мерзімін өткеріп ... ... ... төлеуге міндетті, заңмен немесе шартпен белгіленген ақша соммасы
айыптөлеу (айыппұл, өсім) деп танылады. Айып төлеу туралы ... ... ... қарамастан, жазбаша жасалады. ... ... айып ... ... келісімнің жарамсыздығына әкеп соқтырады.
Немесе беруші тараптардың келісімінде айып төлеу міндетті көзделген
көзделмегеніне ... ... ... айып төлеуді талап ... Егер ... тиым ... ... ... ... айып
төлеу мөлшері көбейтілуі мүмкін. Айып төлеу мөлшері нақты ақша соммасында
немесе орындалмағанына не ... ... ... ... процентпен белгіленеді.
Егер төлеуге тиісті айып ... ... ... залалдары мен
салыстырғанда тым көп болса, сот борышқордың міндеттемені орындау ... ... мен ... ... назар аударуға лайықты мүдделерін ескере
отырып, айып төлеу мөлшерін азайтуға құқылы.
Міндеттемені бұзғаны үшін борышқор жауапқа тартылатын ... ... ... орындалмағаны немесе тиісінше орындалмағаны үшін айып
өндіріп алынады.
Азаматтық ... ... ... түрі ... ... ... ... болады. Кепіл заң құжаттарының негізіңде, егер заң
күжаттарында қандай мүлік және қандай ... ... ... үшін ... ... деп ... көзделсе, оларда көрсетілген
міндеттемелердің пайда болуы кезінде де туындайды.
Егер шартта немесе заң ... ... ... ... талапты
оның нақты қанағаттандырылатын кезіндегі көлемді проценттерін қоса ... ... ... алу ... ... ... өтелуін, айып
салуды, кепілден алынған мүлікті үстау ... ... ... ... өндіріп алу жөніндегі шығындарды өтеуді қамтамсыз етеді.
Кепіл туралы шартта өзгеше көзделмеген, кепіл құқығы кепілі ... ... ... ... тіркеу кезінен бастап, басқа мүлік жөнінен ... ... ... ... ... ... ... ал егер ол беруге
жатпаса, кепіл туралы шарт жасасқан кезден бастап ... ... ... ... ... ... алу үшін өзіне байланысты шаралардың
барлығын ... ... ол ... деп танылады. Кәсіпкерлік кызметті
жүзеге асырған кезде міндеттемені ... ... ... ... ... егер бой ... ... яғни осы жағдайлар кезіндегі
төтенше және тойтаруға болмайтын мән-жағдайлардың (дүлей құбылыстар, ... және т.б.) ... ... ... ... ... ... алмаса, мүліктік жауаптылықты көтереді.
Заңдарда немесе шарт жауапкершіліктің және одан ... ... ... ... ... бұзғаны үшін жауапкершілікті жою немесе
шектеу туралы ... ... шарт ... ... Респуликасы Азаматтық Кодексінің 337-бабы бойынша:
1. Уағдаласушы ... ... ... ... өзінен алынатын
төлемнің есебінен екінші тарапқа және шарт ... ... ... ... ақшалай сомма кепілпұл деп
танылады.
2. Кепіл пұл ... ... ... соммасына қарамастан жазбаша
нысанда жасалуға тиіс. Бүл ... ... ... ... куәландыруға тиіс ... ... ... ... ... ... ... кепілпұл
келісімін
жарамсыз деп тануға әкеліп ... деп ... ... көзделмесе, міндеттеменің орындалмауына жауапты тарап
екінші ... ... ... ескере отырып шеккен залалдың орнын
толтыруға міндетті.
Жоғарыда айтылған баптардың ішінен шығынды өтеу ... ... ... ... ... азаматтардың қүқықтарының бұзылуы көп жағдайларда
шығынға әкеп соғады. Егер заңда ... ... ... азаматтық
қүқықтық жауапкершіліктің осы түрі үлкен мағына беріп, ... ... көп ... ... ... ... ... нашарлауына жол берсе, онда арендаға
беруші аренда туралы занда немесе шартта ... оған ... ... ... ... беруші арендаға берілген мүліктің
нашарлағаны үшін айып төлетуді тек қана арендаға ... ... ... ... ғана ... асырылады.
Азаматтық құқықтардың бұзылуымен байланысты көп жағдайларды ... ... ... ... ... осы түрі ... ретінде саналады.
Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің жалпы шарасы ретінде келтірілген
зиянды өтеу міндеттеменің кез ... ... ... ... 349 бабы ... ... береді:
1. Міндеттемені орындамау, не тиісті ... ... ... ... мен ... ... ... мазмұнында белгіленген басқа жағдайларды бұзып орындау)
–тиісінше орындамау оның бұзылуы деп ... ... ... ... ... ... ... бүл туралы
несие берушіге дереу
хабарлауға міндетті.
2. Міндеттемені ... үшін ... ... ... берушінің талап етуі бойынша жүргізіледі.
Міндеттемені бұзу оның кез-келген жағдайына ... ... ... ... саны және сапасы. Құқық бұзушылықтың әртүрлілігіне
байланысты оларды екі түрге бөлуге ... ... және ... Міндеттемені орындамау - бұл борышқордың негативті әрекеті
немесе әрекетсіздігі. Егер борышқор несие ... ... ... ... ... ... болса, борышқордың жауапкершілік мөлшерін азайтуы
мүмкін. Жауапкершілікке тарту азаматтық құқық нормаларының ... ... ... ... ... үшін ... ... борышқордың
міндеттемені орындауға ықпал етеді; екіншіден, оның тиісінше ... ... үшін ... үшіншіден, несие беруші келтірілген
зиянды өтеу үшін міңдеттемеге қатысады; ... ... ... ... ... тараптардың көз алдында борышқордың тәртіпсіздік
фактілерін әшкерлейді.
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік мына жолдармен жүзеге ... ... ... ... ... ... өз еркімен өтеуі;
Б) жауапкершілік мөлшерін келімсіз тәртіпте ұстайтын несие берушінің
бір жақты әрекеті:
В) міндеттеменің тиісінше ... ... ... ... ... ... ... орындатуға шығарылған
шешімі.
Шығынды өтеу — азаматтық құқықтық қатынасқа қатысушы тараптын екінші
тараптың адцында ... ... ... ... өтеу ... ... ... талапкердің мүлкін
келтіруге бағытталған. Шығынды өтеу ... ... ие. ... ... бұзушының талапкерге мүліктік сипатта бағытталған кертартпа
салдарлары жатады. Солдардың алғашқы бөлімі ретінде ... ... ... ... Ол ... ... деп аталады. Екінші бөлім талапкердің мүлкі
арқылы табысынын көбеймеуіне байланысты айырылып қалған пайда деп аталады.
Айырылып ... ... ... ... ... ... секілді құқығы
бұзылмағанда түсетін табысты қамтиды. Егер арендаға алушының ... ... ... ... онда ... ... ... жөндеу бағасы
және калпына келтіру барысында түспеген аренда ... да ... ... шығынды өтетуге құқылы).
Арендаға беруші арендаға берілген мүліктің нашарлағаны үшін айып
төлеуді тек қана арендаға алушы мен ... ... және ... ғана
асырылады да келтірілген зияннын толық өтелуі қағидасын қамтамасыз етеді.
Азаматтық кодекстің 9-бабының 4 ... ... ... бұзылған адам, егер
заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, өзіне ... ... ... талап ете алады.
Құқығы бұзылған адам жасаған немесе жасауға ... ... ... жоғалуы немесе зақымдануы (нақты нұқсан), сондай-ақ сол адамның
құқығы бұзылмаған болса, дағдылы айналым ... оның ... ... ... ... ... (айырылып қалған пайда) залалдар деп
түсініледі.
Егер тәртіп бүзудың құқықтың салдарынан пайда болуы ... ... ... ... заң қүжаттарында өзгеше көзделгеннен басқа
жағдайларда ол кінәлі деп ұйғарылады.
Бұл ереже бойынша өтелуге екі ... ... ... нұқсан және айырылып
қалған пайда. Жоғарыда көрсетілген мысалдағыдай арендаға алушы қайта ... және ... ... ... ... ... ақысын өтеуі тиіс, егер
де заңда немесе шартта шығында өтеу көлемі аз ... деп ... ... бір ... байланысты заңмен келтірілген шығынды
өтеу кейбір міндеттемелердің түріне байланысты шектелуі мүмкін.(АК 358-бап)
1. Міндеттеменің кейбір түрлері бойынша және ... бір ... ... ... заң ... ... толық өтеу құқығын
шектей алады. (шектелген ... 3. Егер ... осы ... ... ... ... үшін жауапкершілік мөлшері ... ... ... шарты бойынша немесе тұтынушы ретінде азамат
несие ... ... ... өзге шарт ... ... ... ... жөніндегі келісім жарамсыз болады.
Транспорттық кодекстер мен ... ... ... ... Мысалы СССР-дың әуе ... ... ... жүктің жеткізілуін, егер тасымалдаушы жүктің жеткізу
құнының ... ... онда ... баға ... ... ... ... айрылып калған пайда өндірілмейді.
Баға әрқашан ауысуымен инфляция шартына сәйкес шығын ... ... ... ... Кодекстің 385-бабында бекітілген: 1-ші
шарттың ... ... ... ... баға ... Заң ... көзделген жағдайларда оған уәкілдік берілген
мемелекеттік органдар белгілейтін немесе ... баға ... ... және т.б. қолданылады.
З. Шарт жасалғаннан кейін бағаны өзгертуге шартта, заң кұжаттарында
көзделген реттер мен жағдайларға немесе заң ... ... ... жол ... ... ... баға ... және шарт ережелерін негізге ала
отырып оны анықтау мүмкін ... ... ... ... шарт ... ... ... жағдайларда әдетте осы сияқты тауарлар. жұмыс немесе
қызмет үшін алынатын баға бойынша жүргізілуге тиіс деп ... өтеу ... ... ... немесе орындалмағаны үшін
сол күнгі баға есепке алынып, ал егер борышқор мойындамаған ретте талап
арыз берген ... баға ... ... ... ... тек қана заңмен,
басқа нормативті актімен немесе шартта ... ғана ... ... ... сот ... ... күнгі бағаны белгілей алады. Айырылып
қалған пайданы есепке алу ... ... ... оны алу үшін ... ... ... бұзған азамат осының салдарынан табыс тапқан болса, онда
несие беруші алынбаған ... ... кем ... ... ... ... Мысалы, арендаға алушы арендаға алған мүлікті бір мерзім ... ... ... ... онда арендаға беруші айырылған пайданы табыстан
кем ... ... ... талап ете алады. Себебі арендаға алушы ... ... ... арендаға алынған мүлікті пайдаланған.
1.4. Жауапкершілік түрлері.
Жауапкершілік түрлері – ... ... ... түрлерге
бөлінуі оның алға қойған мақсаттарының белгілеріне қарай жүзеге асырылады.
Сонымен негізгі мағына шартты және ... тыс ... ... тыс ... ... ... тек қана шартта белгіленбеген
санкция қолдану кезінде пайда ... ... ... ... кемшілегі
үшін тутынушының алдында ... ... ... ... ... ... Алайда сатушы тұтынушының алдында шартты қатынаста
құрылғандықтан шартты жауапкершілікте, ал дайындаушы – ... мен ... ... ... ... болмағандыктан шарттан тыс
жауапкершілікте болады.
Заңдылық ... ... ... және ... тыс ... және шарттың жағдайларына қарай белгіленеді. Тараптар ... ... ... ... жауапкершілікті құқық бұзушылык үшін белгілей
алады ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
Шартта және шарттан тыс жауапкершілікті ажыратудың қажеттілігі
олардың әртүрлі ... ... ... ... отырады. Сонымен, егер
зиян талапкерге шарт жасамай-ақ келтірілсе, онда ол ... ... ... ... зиян ... үшін жауапкершілік көзделіп, бірақ ол
міндеттемені орындаудан бас ... осы ... ... ... заң ... ... ... Жауапкершіліктің сипатына байланысты
бірнеше түрге: үлесті, солидарлы және ... ... ... ... ... егер ... берушіге борышқорлардың
әрқайсысы заңға және шартқа ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік жалпы ережедегі мағынаға ие заңмен
мөлшері белгіленген ... онда ... ... ... ... ... болады.Мысалы, тұрғын үйдің меншік иелері сатып алушының
алдында үйдің кемшілігі үшін ... ... ... ... жауапкершілік егер заңмен немесе шартпен бекітілген
кезде қолданылады. ... ... ... ... солидарлы
жауапкершілікте болады. Солидарлыжауапкершілікте несие ... ... ... немесе толық көлемде өндіріп алуға құқылы.
Солидарлы жауапкершілік несие берушіге ... ... ... ол кез- ... ... толық көлемде өндіре ... ... ... бірнеше тараптар бірлесіп зиян келтірсе, онда ол зиянды зиян
келтірушінің ішінен залалды қалпына келтіруі мүмкін немесе ақшалай ... ... ... ... өндіре алады.
Азаматтық кодекстің - 77 бабының бөлігіне сәйкес бір немесе бірнеше
адам ... ... қоры ... ... ... мөлшерде
үлеске бөлінген жауапкершілігі шектеулі серіктестік қатысушылар ... ... ... бермейді және серіктестің қызметіне байланысты
залалдарға өздерінің қосқан құны шегінде ... ... ... ... ... ... ... оның міндеттемелері бойынша әрбір қатысушының салым төлемеген
бөлігінің құны шегінде ортақ ... ... ... егер
міндеттемеде екі борышқор болып, оны біреуі негізгі, ал екіншісі қосымша
(субсидиарлы)болғанкезде орын ... Бұл ... ... ... ... ... ... борышқорға қоса қосымша жауапкершілікте
болады. ... ... ... ... ... нормативті
актімен немесе міндеттеменің шартымен белгіленуі мүмкін.
Азаматтық Кодекстің 72 бабына сәйкес: Серіктестіктің міндеттемелері
бойынша өзін ... ... ... ... ... ... бір немесе одан да көп қатысушымен қатар, ... ... ... ... өздері салған салымдардың
жиынтығымен шектелетін бір немесе одан көп ... да ... ... ... ... ... асыруға қатыспайтын
серіктестік Азаматтық сенім серіктестігі деп ... ... ... ... жауапкершілікке арналған:
1. Заңдарға немесе міндеттеменің шарттарына сәйкес негізгі борышқор болып
табылатын (субсидиялық жауапкершілік) басқа адамның ... ... ... ... талап қойғанға дейін кепіл беруші талапты
негізгі борышқорға қоюға тиіс.
2. Егер ... ... ... берушінің талабын қанағаттандырудан бас
тартса, не оны толық орындамаса немесе несие беруші одан ... ... ... ... ... ... бұл талаптың орындалмаған
бөлігі субсудиялық жауапкершілігі бар адамға қойылуы мүмкін.
3. Егер бұл ... ... ... қарсы қойылған талапқа жатқызу (осы
кодекстің 370-бабы) не негізгі борышқордың есебінен өндіріп алу арқылы
қанағаттандырылуы мүмкін ... ... ... ... ... борышқорға
қоятын талабын субсудиялық жауапкершілігі бар адам оған несие беруші
қойған ... ... ... бұл ... ... ... берушіге қарсы айтайындеген қарсылықтарын субсидиялық
жауапкершулуктері барадамның ... ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда алғашқы талапнегізгі борышқа қойылады және
одан ... ... ... ... ... өтелмеген бөлігі
субсидиялы борышқа өтеді.
Субсидиялы борышқорға талап қою үшін алдын-ала негізгі борышқорды
банкрот деп тану ... оны ... ... ... қолдану міндетті емес.
Ол үшін міндеттемені толық көлемде орындау талабына бастарту ... ... ... ... ... ... осындай талапты нақты ... ... ... ... ... негізгі
борышқордың бұзылуымен болған, бірақ өзі өтеген барлық шығындарды регресті
талап қоюы арқылы негізгі борышқордан өндіріп ... ... ... берушінің
субсидиялары борышқорға осындай талап қоюға құқылы төмендегі шарттардың
болуымен байланысты:
А) негізгі борышқор несие ... ... ... ... ... ... қойылған талаптан ақылға қонымды мерзім ішінде ... ... ... ... өзінің талабын субсидияларын борышқордың
қанағаттандыруын көрсетілген жағдайлардың бар болғаны өзінде де қоя ... бұл ... ... ... ... ... қою ... негізгі
борышқордан даусыз өндіруге мүмкіндік туса осылай ... ... ... ... ... ... қиындықсыз субсидиялары борышқорға
талап қоймай-ақ өзінің талабын негізгі борышқордан қанағаттандыра алады.
Несие беруші ... ... ... ... ... талап қойып,
өндіре алмаған жағдайда бұл ... ... ... арлы ... ... ... ... Кодекстің 368-бабымен мен 370-бабы осының дәлелі:
1. Міндеттеме тиісті дәрежеде орындалғанда тоқтатылады.
2. Міндеттеме борышқор несие берушінің ... оны ... ... ... ... ... ... Міндеттеме мерзімі жеткен, не мерзімі көрсетілмеген немесе ... ету ... ... ... ... ... ... арқылы толық немесе бөлек-бөлегімен тоқтатылады. Есепке
жатқызуға бір тараптың өтініші жеткілікті:
2. Мына ... 1) егер ... ... ... ... талапқа
заңды талап мерзімі қолдануға болса және ол мерзім өтіп кетсе, 2)
азаматтықөмірінің денсаулығына келтірілген зиянды өтеу ... ... ... алу ... 4) ... ... туралы талаптарға, 5)
заңда немесе шартта көзделген басқа да жағдайларды есепке жатқызуға
жол берілмейді.
3. Талап ... ... ... беру ... ... алған кездегі
негізінен туындаса және талап мерзім оны алғанға дейін ... не ... ... ... ... ету ... ... ол есепке
жатқызылады. Субсидияларды жауапкершілігі бар тарап несие берушінің
талабы бойынша талапты ... ... бұл ... ... ... ... ... несие берушінің міндеттеменің орындау ... ... ... бұл ... орындалмаған бөлігінде
басқа борышқорға (субсидиялық борышқорға) мәлімделуі мүмкін ... ... ... ... ... борышқордың арасындағы міндеттеме
ережелерінде ... ... Ал, егер ... ... ... қойылған
болса, негізгі борышқорды іске қатыстыруы қажет. Несие ... ... ... ... ... қарсы талап қою арқылы білдіре
алады.
Субсидияларды ... ... ... жақтардың
әрекеттері үшін жауапкершіліктен ажырата білуімізқажет. Бұл тек ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
(Азаматтық Кодекстің 276-бап).
1. Егер заңдарда немесе шарттарда көзделсе, сол сияқты үшінші жақ ... ... ... ... ... ... ... орындау
түгелдей немесе бөлшектеп үшінші жаққа жүктелуі мүмкін.
2. Егер заңдардан ... ... ... оның мәнінен борышқордың
міндеттемені жеке өзі ... ... ... ... ... ... ... жақ ұсынған орындау ісін қабылдауға міндетті.
3. Несие берушінің борышқор мүлкінен ақы өндіріп алуы салдарынан өзінің бұл
мүлікке құқығынан пайдалану, ... ... салу ... және ... ... ... ... үшінші жақ несие берушінің талабын
борышқордың келісімінсіз өз есебінен ... ... Бұл ... ... ... берушінің құқығы үшінші жаққа өтеді.
Субсидиялар борышқорға қарағанда үшінші жақ несие ... ... ... түспейді. Жалпы ережеге сәйкес несие
беруші өзінің орындалмаған немесе тиісті дәрежеде орындалмаған ... ... ... немесе тиісті дәрежеде орындамаған үшінші жаққа
емес, тек қана өзінің борышқорына қояды. ... ... ... ... ... тиісінше орындалмағаны үшін үшінші жаққа
емес борышқор жауапкершілікте болады. (Азаматтық Кодекс 363-бап).
1. Үшінші жақтардың ... ... өз ... ... ... ... бұзудың себебі болғанда да
борышқор ... ... ... ... береді. Егер заңдарда тікелей
орындаушы жауап береді деп белгіленбесе, борышқор несие беруші
алдындағыөз ... ... ... жақтардың әрекеті немесе
әрекетсіздігі үшін де жауап береді.
2. ... ... ... ... немесе әрекетсіздігіне
міндеттемені жауапкершіліктен олардың кінәсіздігі дәлелденгеннен
кейін босатылуы мүмкін.
Кәсіпкерлік қызметі жүзеге ... ... ... ... жақтардың
әрекеттерінен немесе әрекетсіздігінен міндеттемені бұзғаны ... егер оған ... ... ... болса басы босатылады.
3. Үшінші жақтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... егер ондай ауырлаты ... шарт шарт ... ... ... ... және ... ... туралы шарт жасау кезінде ескертілсе ... ... ... ... ... ... үшінші жақтардың әрекеттері үшін борышқор
жауапкершілігін өзге жағдайлары ... ... ... борышқор үшінші жаққа несие ... ... ... толығымен немесе бөліктей орындауды ... ... ... ... ... ... ... алушыға
бірнеше жұмысшы тракторын әперген. Шартта трактордың барлық құралдарының
тізімі көрсетілген.Басқа тарап бекіткен тасымалдау ... ... ... ... ... ... орындаушының іс-әрекеті үшін жеткізіп
беруші, яғни шартты бекіткен тарап жауап береді. Міндеттемені негізге ала
отырып, несие берушінің ... ... ... ... үшін ... береді.Өйткені осы іс-әрекетті орындаушыға жүктеуді борышқордың өзі
тапсырады.
Үшінші жақтың іс-әрекеті үшін міндеттеме бойынша ... ... ... ақша ... ... мүмкін. Басқаадамның міндеттемесін
орындаған борышқор орындалған міндеттеме мөлшерінде сол адамға кері ... ... ... адамның әрекеттері салдарынан міндеттемені орындамаған
борышқор осы адамнан ... өтеу ... ... ... қатар үшінші тараптың жауапкершілікте болуы ... ... ... ... борышқор үшінші жақтың әрекеті үшін жауап
бермейді. Борышқордың үшінші жақтардың әрекеттері үшін ... өз ... үшін ... ... ... ... 362-бапқа сәйкес). Борышқордың міндеттемесін орындау
жөніндегі лауазымды адамдардың немесе өзге ... ... ... болып есептеледі.
«Борышқор бұл әрекеттері үшін, егер олар ... ... ... ... ... ... соқтырса, жауап береді».
Борышқордың қызметкерлері болып ... ... ... ... ... Борышқордың қызметкерлерінің міндеттеменің ... ... ... ... жасаған іс-әрекеті болып саналады.
Малдәрігерлік шарт бойынша заңдытұлға қызметкерлерінің шарт ... ... ... үшін ... ... жауапкершілікте болады. Бұлжерде
борышқорға қатысты жұмысшылар үшін жақ ... ... ... ... өзінің қызметкерлері арқылы азаматтық айналымға қатыса ... ... ... ... ... ... ... немесе еңбек
міндеттемелерін орындау әрекеттері заңды тұлғаның өзінің іс-әрекеті ретінде
қатыстырылады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... түрде айтуға болады. Заңдытұлғаның міндеттеме
тиісті дәрежеде орындалмағаны үшін ... шара ... үшін ... ... кінәсән көрсетеді. Алайда заңдытұлға өзінің
қызметкерлерінің қызметтік міндеттерін орындамағаны үшін ғана ... ... ... алу, ... ... ... ... уақытылы
жіберіп отыру және т.б. Егер қызметкер қызмет істеу барысында құқыққа ... ... ... ... ... ... ақша ... заңды тұлға
бұндай әрекетке жауап бермейді.
1.5 Құқықтық бұзушылықтың ... ... үшін ... ... жауапкершіліктің кейбір ерекшеліктері ақшалай
міндеттемені орындамағаны үшін ... ... ... ... ақша ... ... ... сыйымсыз пайдаланған
кезде туындайды. Басқаберудің ақшалай қаражатын құқыққа сыйымсыз пайдалану
үшін әр ... ... ... ... ... ақша ... ... келген кезді өткізіп жіберу; ақша қаражатын басқа біреудің есебінен
пайдалану немесе сақтау. ... ... ... ... ... ... ... орындалатын күнгі банкілік проценттің ... ... Сот ... ... ... кезінде сот несие
берушінің талабын қанағаттандыра отырып, талап қойған ... ... ... күнгі процент мөлшерін қолдану мүмкін. Бұл ереже егер заңмен немесе
шартпен проценттің басқа мөлшері белгіленбеген кезде қолданылады.
Азаматтық ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік көзделген.
1. Ақша міндеттемесін орындамау ... ... ... ... ... немесе оларды төлеу мерзімін
өткізіп жібергені, не оларды негізгі алғаны ... ... ... ... үшін осы ... сомасында проценттер
төленуі тиіс. Проценттердің мөлшері ақша міндеттемесін немесе
оның тиісті бөлігін орындаған күні ... ... ... белгіленген банкілік проценттің орташа есептеу
ставкасы негізінде есептеліп шығарылады. ... сот ... алу ... сот ... арыз ... немесе шешім шығарылған
не ісжүзінде төленген күнгі банкілік процентті ... ... ... ала отырып, несие берушінің талабын
қанағаттандыра ... Егер заң ... ... ... өзге ... белгіленбесе осы ережелер қолданылады.
2. Бөтен қаржыны пайдаланғаны үшін проценттер егер заң ... ... ... ... ... қысқа мерзімге
белгіленбесе, бұл қаржы несие ... ... ... ... ... Егер ... ... ақшалай қаражатын заңсыз пайдаланудан оған
келтірілген залал осы баптың бірінші ... ... ... ... сомасынан асып кетсе, ол борыштардан ... асып ... ... ... талап етуге құқылы.
4. Өткен жылғы проценттерді борыштың негізгі сомасына қосу заңдармен
көзделген реттерді қоспағанда, процентті проценттерге есептеуге
жол берілмейді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... өткізіп алғандығы үшін жауапкершілікті белгілейді:
1. Міндеттеменің орындалу мерзімін ... ... ... ... ... мерзімді өткізіп алу арқылы келтірілген залал
үшін және ... ... алу ... ... кездейсоқтықтан
орындай алмауының салалары үшін жауап береді.
2. Егер борышқордың мерзімді өткізіп алуы салдарынан міндеттемені
орындау несие ... ... ... қалса, ол міндеттемені
орындауды қабылдаудан бас тартып, залалды өтеуді ... ете ... ... берушінің мерзімді өткізіп алуы себепті міндеттеме ... ... ... ... ... ... болып
саналмайды. Мысалы, арендаға ... ... ... ... ... онда ол ... алынған мүліктің жойылуына
кінәсінің болмауына ... ... ... ... ... ... ... жойылуына және оған
келтірілген барлық шығын үшін жауап ... ... ... ... мерзімді өткізіп алуы да
кездеседі. Азаматтық Кодекстің 366-бабы осыны ... Егер ... ... борышқор ұсынған тиісті дәрежедегі орындауды
қабылдаудан бас ... ... ... не ... ... не ... ... немесе аяқталғанға дейін борышқор өзміндетін атқара
алмаған ... ... ... ... ... ... ол
мерзімді өткізіп алған болып есептеледі.
Борышқордың міндеттемені ... ... ... ... ... жағдайдада несие беруші мерзімді өткізіп алған болып есептеледі.
2. Егер несие беруші мерзімді өткізіп алу не өзі, не ... ... ... берушінің тапсыруымен міндеттеменің орындалуын
қабылдап алу ... ... ... ... ... ... дәлелдеп бермесе, несие берушінің мерзімді
өткізіп алуы борышқорға мерзімді өткізіп ... ... ... ... ... береді.
Мерзімді өткізіп алған несие берушіге мерзімді өткізіп алған ... ... ... ... ... ... ... салдары
жүктеледі.
3. Ақшалай міндеттеме бойынша борышқор несие берушінің мерзімзі
өткізіп алғаннна кейінгі ... ... ... ... ... егер ол ... ... тиісті адреске жеткізу кезінде
жүкті іс-әрекетін жасамаған болса, одан жүк қабылдаушы мерзімді
өткізген болып есептеледі. Несие берушінің мерзімді ... ... ... ... ұшырауы мүмкін. Мысалы, несие берушінің
мүлікті қабылдаудан бастартуына байланысты мүлікті ұстау шығындары.
II-тарау. ... ... ... және ... құқық бұзушылық құрамын азаматтық-құқықтық жауапкершілік
қолдануға қажетті жағдайлардың ... ... ... ... ... ... қажетті жағдайлары ретінде борышқордың
кінәсі және құқыққа қарсы мінез танылады. Шығынды өтеу жауапкершілігіне
тарту үшін ... бар ... ... ... ... құқыққа қарсы
мінезімен және келген шығынның арасында себепті байланыс болуы қажет.
Шығынды өтеу ... ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктің жалпы негіздеріне жататындар:
1) тұлғаның құқыққа қайшы қылығы (іс-әрекет не әрекетсіздік)
2) жәбірленген тұлғаның шеккен зияны ... ... бар ... құқық бұзушының құқыққа қайшы іс - әрекеті мен оның келтірген ... ... ... ... ... ... ... тұлғаға азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің ... ... ... ... ... келтірілген негіздер жиынтығы – азаматтық -
құқық бұзушылықтың құрамы болып табыладын. Көрсетілген негіздердің ... ... ... ... ... туындамайды. Бірақта,
кейбір жағдайларда заң азаматтық - құқықтағы құқық бұзушылық құрамынынң
бар ... ... ... ... үшін ... талаппен санаспайды;
мысалы: жоғары қауіптілік көзін иеленуші заңды тұлға жәбірленушінің алдында
кінәсіз жауап береді. (АҚ-тің -931 ... Енді ... ... ... айтылған элементтерінің әрқайсысына тоқтала кетейік.
2.1. Құқыққа қарсы мінез
Құқыққа қарсылық құқылық ... ... ... ... ... ... ... білмегендігіне қарамастан құқық нормасын
бұзуы танылады. Басқа ... ... ... айналымға сәйкес келмейтін
мінез жатады.
Азаматтық заңдылық нормаларымен ... ... ... ... ... ... ... негіздерінде сәйкес
тараптық құқыққа қарсы мінез ретінде жеке тұлғаға ... ... ... ... тұлғаға келтірілетін залал саналады. Сонымен қатар борышқордың
міндеттемені орындауға байланысты талаптарға жауап бермеу құқыққа ... ... ... ... заңдылыққа сәйкес міндеттемені орындауға
байланысты талаптар тек қана заңмен шектелмейді, сонымен қатар борышқордың
міндеттемені орындауға ... ... ... бермеу құқыққа қарсы
мінез болып табылады.
Азаматтық заңдылыққа ... ... ... ... тек қана ... шектелмейді, сонымен бірге іскерлік айналымдағы
басқа нормативті актілерден немесе міндеттеменің пайда ... ... ... ... ... ... қарсы мінезінің белгісі
ретінде міндеттеменің құрылуындағы кейбір негіздер болуы мүмкін. Әкімшілік
актідегі туындаған міндеттемедегі ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің сәйкес келмеуі жатады. Егер
міндеттеме шарттан туындаса, онда борышқордың шарт ... ... ... ... табылады. Егер бір жақты мәмілеге байланысты
болса, борышқордың құқыққа қарсы мінезіретінде бір ... ... ... танылады.
Құқыққа қарсы мінез құқыққа қарсы іс-әрекет немесе ... ... ... де ... мүмкін. Егер заңмен немесе ... ... тиым ... ... ... немесе басқа нормативті актіге,
шартқа бір жақты мәмілеге немесе міндеттеме талабының ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Сонымен
азаматтық кодекстің 273-бабы осының дәлелі: Заңдарда ... ... ... ... ... ... ... бас тартуға
және оның шарттарын бір жақты өзгертуге жол берілмейді.
Азаматтық заңдылық негізіне ... бір ... ... бір ... ... негізсіз сақтауға тікелей тиым салынады. Алайда осы ережеде
негізсіз сақтау құқыққа ... ... ... ... сапаға сай
келмейтін тауарды сатып алушыға берудегі сатушының әрекеті құқыққа ... ... ... тарапқа юридистикалық міндеттеме жүктеліп,
бірақ ол орындалмаса, онда әрекетсіз құқыққа қарсы деп танылады. ... ... ... ... туындауы мүмкін. Тасымалдау
шартымен бекітілген тауарды жеткізбеген тасымалдаушының әрекетсіздігі
құқыққақарсы ... ... ... ... қызметтік міндетінен де
туындау мүмкін. Мысалы, құтқару станциясының қызметкерлері суға батып бара
жатқан адамды ... үшін ... ... және ... ... ... қолдануы тиіс. Осы міндетті ... оның ... ... ... ... демалып жатқан азаматтардың әрекетсіздігі
құқыққа қарсы ... ... ... тек суға ... ... міндеттеме жүктеледі. Белгілі бір міндеттемені орындаудағы іс-
әрекет заң шеңберімен шығуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... «Меншік иесі өзіне тиесілі мүлікке
қатысты өз қалауы ... ... ... ... ... ішінде бұл
мүлікті басқа адамдардың меншігіне беріп, иелігінен ... ... иесі ... қала отырып, оларға мүлікті иелену, ... оған ... ету ... өз ... ... мүлікті
кепілге беруге және оған ... да ... ... ... ... түрде билік ... ... ... ... алған тарап ... ... ... ... қайтаруы тиіс.
2.2. Себепті ... ... ... ... ... тек ... ... қарсы мінезімен келтірілген ... ... ... ... қарсы мінезі және несие берушіге келтірілген
шығынның ... ... ... ... Көп ... ... кездегі себепті байланыстың бар болуы ... ... ... туғызбайды. Ал кейбір жағдайларда себепті байланысты
анықтау ... ... ... ... ... өз ... он үш
жасар жасөсмпірімге дұрыс айдай білмегендігі ... ... ... ... өтіп ... ... төрағалық етушісі қызмет
бабын пайдаланып ... жүк ... ... ... ... Жүргізуші жол ережесін бұзуы салдарынан бірнеше оқушы жарақат
алды. ... ... ... ... ... ... ол ... көру қабылетінен айырылды. ... ... ... кетіп, басқа дәріні тамызған. Көрсетілген
мысалдардан ... ... ... ... ... ... ... анықтау қиын.
Осындай жағдайларда себепті байланыстың дамыған ғылыми-теорияларын
басшылыққа алуымыз керек. ... және ... ... байланыс
тікелей және жанама теориясын ұсынады. Бұл ... ... ... ... екі ... ... ... Біріншіден, себептілік
құбылыс ... ... ... ... және ол ... тыс өмір сүреді. Сонымен қатар құқық ... ... көре ... ... ... ... ... шешуге
көмектеспейді. Шығынның болатынын алдын-ала сезе білу ... ие және ... ... анықтауға көмектеседі. Екіншіден,
себеп және салдар тек қана белгілі ... ... ... ... және ... ... болғандықтан әрдайым орын ауыстырып
отырады және біз оны ... ... ... ... ... мысалдар дәрігердің сілтемесінен істелген
мейірбике әрекеті ... ... және ... қатар нәрестенің көру
қабілетін жоғалтуға себеп болады. Егер ... ... іске ... онда ... себепті әрекеті бөлім басқарушысының
бұйрығынан туындайды. ... ... ... ... ... ... ... жағдайларынан алысқа кету дұрыс ... ... ... ... ... ... яғни ... туындауына жақын
қатынастар есепке алынады.
Тараптың құқыққа қарсы мінезі ... ... ... тек қана ... зиянмен тікелей байланысқан болса ғана ... ... ... қарсы мінезі мен зиянының арасындағы ... ... ... ол ... ... шегінен ауытқып және юридистикалық себеп
байланыстың маңызына ие бола ... ... ... ... ... ... ... тиюі мүмкін.
Алайда бұл факторлардың ... ... ... ... ие бола ... және ... тараптың
құқыққа қарсы ... мен ... ... жанама себепті
байланыс болып табылмайды. Ал ... - ... әсер ... және сондықтан тараптың құқыққа қарсы мінезі
мен болған нәтиженің арасындағы байланысты ... ... ... үшін ... және ... ... ... Ал ата-аналар құқыққа сыйымсыз мінезі үшін жауап ... ... ... ... ... және ... ... юридистикалық жауапкершілікке тартуға жеткілікті тікелей
себепті ... ... ... Керісінше балық аулаумен шұғылданатын
колхоз мүшесінің броконьерлерге ауды ... және ... ... ... ... ... ресурстарына зиян келтірсе, броконьерлердің
құқыққа қарсы іс-әрекетін көрсетеді және бұл ... тек ... ... ... ... тараптың құқыққа қарсы мінезімен және зиян ...... ... маңызы бар жағдайлар болмаса тікелей
себепті байланыс орын алады. Егер ... ... ... және зиян
арасында жауапкершілік туралы сұрақты шешуде азаматтық заңды маңызы бар
жағдайлар ... онда ... ... байланысты көрсетеді. Жоғарғыдағы
мысалға ... ... ... ... жоқ ... 13 жасар жасөспірімді азаматтық құқықтық ... ... ... бұл ... - ... ... қарсы мінезі мен
жол ережесінің ... ... ... ... ... ... ... тараптық іс-әрекеті (әрекетсіздігі)
нәтижесінде зиянның ... ... жиі ... ... жағдайларда
тікелей нәтижемен байланысқан ... ... ... ... ... жеке ... байланысты себеп ретінде қарастыру керек.
Тікелей және жанама себепті ... ... ... тек ... ... ... қана қоймай, сонымен бірге тәжірибенің өзімен
тұжырымдалады. Бұл ... ... оңай ... Ол ... кездейсоқ туындаған жоқ.
Әдебиеттерде сонымен қатар себепті байланысты ... да ... ... ... ... теориясына қатысты құқыққа қарсы
нәтиженің себебі ретінде болмауы мүмкін кез-келген жағдайлар болуы мүмкін.
Бұл ... ... ... ... ... ссебеп -
салдар байланысының тізбегін ... ... ... ... ... ... юридистикалық маңызы кінәға ... ... ... Егер ... құқықта қылмыстық
жауапкершілікке тарту өзінің тәжірибесінде бұл ... ... ... ... теорияларда кінәсі және себепті ... ... ... ... және ... теориясына қатысты, бір фактілерге құқыққа
қарсы нәтижеге мүмкіндік ... ал ... - осы ... да ... ... нәтижемен себепті ... ... ... нәтижеге мүмкіндік туғызушы фактілер ... ... ... ... ... немесе болмауы мүмкін.
Егер тараптың іс-әрекетінен нақты мүмкіндіктің ... ... онда ... ... ... Ал ... іс-әрекетінде құқыққа қарсы нәтиженің ... ... онда ... ... ... маңызының аз болуына
айланысты жауапкершілікке тартуға болмайды. Нақты ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
танылады. Абстьрактілі ... ... ... ... Егер ... ... ... сәйкес мүмкіндік
шындыққа айналса, онда ... ... ... ... қарсы
нәтижені көре білуі тиіс. Және ... егер ... ... ... ... егер ... ... қайталанбауынан шындыққа айналса, онда ... ... ... ... ... туғызушы
құқыққа қарсы ... көре ... Бұл ... ... ... юридистикалық маңызды кінә секілді жауапкершіліктің
субъективті ... ... ... ... ... қажетті және кездейсоқтық
теорияларында бар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мінез және нәтиже ... ... ... болуы тиіс. Кездейсоқ себепті ... ... ... ... ... негіз бола алмайды. Осы тоериядан
себепті байланыстың ... ... ... ... ... кінәсі
үшін жауапкершілік шектелгендігін байқауға ... Егер ... және ... ... ... ... ... себепті байланыс
болса, онда осы нәтижені алдын ала көруге болады және білуі тиіс. ... ... және ... ... ... арасында кездейсоқ
сипат алса онда осындай нәтижені көре білуі мүмкін емес. Сондықтан ... қол ... ... қарсы нәтижемен қарастырып отырған
теориядағы ... ... ... ... бар.
2.3. Кінә
Азаматтық құқықтық жауапкершілік шаралары тек-қана талапкердің
мүліктік қанағаттандыруына ... ... ... бірге азаматтық
құқық ... ... ... ... ... белгілі бір превентивтік ... ... ... ... ... жауапкершілікке тартылмас үшін
өзінің ... ... ... заңмен қорғалатын құқығын
бұзбауға тырысады. Алайда жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... төмендетеді. Осындай
жағдайлардан арылу үшін азаматтық айналымға қатысушыларға өздерінің ... ... ... көре ... ... тартылмайды. Осындай сенімділік егер азаматтық-құқықтық
жауапкершілік кінәлі ... ... үшін ... ... ... ... кодекстің 359-бабының 1-ші бөлігі осыны көрсетеді:
«Борышқор ... ... ... егер ... ... өзгеше көзделмесе, ... ... және ... ... үшін ... ... Егер ... міндеттемені
тиісті дәрежеде орындау үшін ... ... ... барлығын
қолданғанын дәлелдесе, ол кінәсіз деп танылады». ... ... ... ... ... жауапкершілік кінәсіне байланысты
құрылады.
Құқыққа ... ... және ... байланысқа
қарағанда азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің субъективті ... ... Осы ... ... қарсы мінездегі психикиялық қатынасын
анықтайды. Кінәнің осы түсінігі ... ... ... ... қолданылады. Заңды тұлғалардың ... ... ... оның қызметін міндеттемеге байланысты қызметкерлері
атқарады. ... ... ... ... ... ... орай өнімді
жеткізуде мерзімді өткізіп жіберсе, осы кемшіліктерді ... ... ... үшін үшін ... ... жетекшісі кінәлі
іс-әрекетінен көрініс табуы мүмкін. Мысалы, қызметкердің ... ... ... ... ... ... ... да тұжырымдар
айтылады. Заңды тұлғаның кінәсі оның жеке қызметкерлерінің кінәсімен
емес, ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кінә қасақаналық және абайсыздық түрімен ажыратылады. Өз
кезегінде ... ауыр және ... ... ... ... ... жауапкершіліктің субъективті шарты ретінде кінә адамның
санасында ... ... ... ... ... өзіндік дамуына орай жауапкершілік ... ... ... ... бұзылғандағы адамның санасында болатын психикалық
процестерді ... ... Осы ішкі ... ... ... адамның мінезіндегі ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылыққы саналы
түрде жол ... онда ... ... түрі орын алады.
Азаматтық айналымдағы пайда болатын кәдімгі ... ... ... ... ... түрі жиі ... ... қатар әдеттегі
жағдайларды басқа тараптардың заңмен қорғалатын құқықтарын қасақана
бұзады. Мысалы, ... ... ... сатып алушының өнімді
ұстағаны үшін тиісті адреске ... ... ... Себебі
міндеттеменің қасақана бұзушылық сферасын шектейді. Кінәнің ... ... ... ... ... жиі ... Бұндай
жағдайларда ... ... ... ... элементтері
болмайды. Ол саналы құқық бұзушылыққа бағытталмаған, алайда адамның іс-
әрекетінде мұқияттылық және ... ... ... ... ... ... абайсыздықтың екі түріне де тән. Кінәнің екі
формасының арасында белгілі ерекшеліктер ... Осы ... және ... сот ... ... де ... Сот ... белгілегендей адамның адамның ... ... үшін ... ... түрі ... ... ... қажет етеді.
Осы екеуін ажырату үшін одан да тереңірек ... ... ... ғылым дамуымен жетілген. Абайсыздықтың менмендік түрінде
тараптың іс-әрекетіне ... және ... ... ... ... ... жеткіліксіз. Мысалы, азамат светофор жасыл
жанған ... ... онда ... ... ... ... жолында ұйықтап жатқан азамат мұқияттылық және ... ... ... ... ... жол береді.
Жалпы ережеге сәйкес азаматтық заңдылыққа кінә ... ... ... шарты болып саналады. Егер кінә болған жағдайда
құқық бұзушы азамат ... ... ... келтірілген
зиянды толық көлемде өтейді. ... ... ... ... ... көзделсе, онда ... ... әсер ... Бұл жалпы ережеден ауытқиды, бірақ қылмыстық ... төрт ... бөлу ... жоқ. Көп ... жоғарыда көрсетілгендей
кінәнің үш ... ... ... ... әсер ... ... Азаматтық құқықта аралас кінә кездеседі. Аралас кінә
төмендегі белгілермен ... зиян тек қана ... ... мүліктік сферасында
жинақталады.
б) зиян бүтіндей бірлікті ... ... ... ... ... ... кінәлі әрекетін анықтауға мүмкін болмайды.
Аралас кінә түрінде борышқордың зиянды әрекеті қанша, ал ... ... ... ... ... ... болмаған кезде,
осылардың арасындағы зиянды анықтау кезінде тек бір ... ... және ... ... ... дәрежесін (формасын)
анықтауға қолданады. Бұл кезде міндеттеме қайсы ... ... ... ... ... көп бөлігі соның есебінен
өтеледі.
а) зиян ... ... ... ... ... ... зиян екі немесе одан да көп тараптардың құқыққа қарсы әрекетімен
келтіріледі.
в) тараптардың қайсысының әрекетіне зиян ... ... ... бірлесіп зиян келтірушілер несие берушінің ... ... ... ... міндеттемені бұзған тарап дәлелдейді.
Қылмыстық құқыққа қарағанда азамматтық құқықта ... ... ... ... ... өзінің кінәсіздігін дәлелдегенше
кінәлі деп танылады. Егер азаматтық ... ... ... ... ... ... ... бұзатын болса, әрекет
салдарынан зиянның болғанын зиян ... ... қана ... ... тарапқа зиянның болуы және құқыққа қарсы ... ... ... ... әрекет салдарынан зиянның болғанын ... ... қана ... ... осы ... ... ... және
құқыққа қарсы әрекетімен ... ... ... ... себепті байланысты дәлелдеу фактілері жүктеледі.
Алайда талапкер құқық ... ... ... қандай
шаралар қолданғанын және оның санасында қандай психикалық ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Сол уақытта құқық бұзушыға осының барлығы ... ... ... ... ... отырып құқық
бұзушы кінәсіздігін дәлелдей алады. ... ... ... ... ... ... ... кінәлі болып
есептеледі. Сонымен қатар азаматтық заң ... ... ... ... ... сотқа талапкер де ... де ... ... айналымдағы қатардағы субъеатілермен бірге өзінің
кәсіпкерлік ... ... бел буып ... ... ... де қатыса алады.
Осыған ... ... ... ... асырудағы
азамматтық құқықтық жауапкершілік тәуекел кезінде ... ... 359 ... 2-ші ... және 360 ... ... делінген: «Кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... дәрежеде орындамаған адам, егер
бой бермейтін күштің, яғни осы ... ... ... ... ... мән-жайдың (дүлей-құбылыстар, ... ... т.б.) ... ... ... ... ... дәлелдей алмаса, мүліктік жауаптылықта болады. Ондай
мән-жайларға, атап ... ... ... үшін ... ... ... қызмет ... ... ... міндеттемеде кәсіпкердің тапсырысы бойынша әлде бір жұмысты
орындау көзделсе, жұмыстың нәтижесін пайдалануды мүмкін ... ... ... ... болу ... кәсіпкерге жүктеледі.
Кәсіпкерге міндеттемені орындамағаны ... ... ... ... қызметін орындамағаны үшін жауапкершілікте болады.
Алайда, ... ... ... ... ... оның ... ... ету барысында емес, кінәсіне қарай
болады. ... ... ... ... ... ... емес. Егер міндеттемені орындауда бой бермейтін күштің әсерінен
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктен босатылады.
Бұл ереже диспозитивті сипатта ... ... ... Осы ... ... ... заңда немесе шартта ... ... ... ... ... ... зиян үшін
жауапкершілік егер оның ... ... ... ... ... босатылады.
Тасымалдау шартын бекіту кезінде тараптарегер кінәсі болмаған
жағдайда жауапкершіліктен босатуды белгілеуі ... ... ... (транспорт ұйымдары, өндірістік
кәсіпорындар,құрылыстар, автотранспорт құралдарының ... және ... және ... ... егер бой ... ... ... талапкердің
қасақана әрекетінен зиянның келгендігін ... ... ... ... ... ... зиян үшін жауап береді.Көтеріңкі қауіптің
қайнар ... ... ... толық адам басқара
алмайтын,өзінің зиянды ... ... ... ... ... томобильді қас қағым сәтте тоқтату мүмкін емес, ... ... ... ... ... ... ... қайнар
көздерінің иелері көтеріңкі жауапкершілікті қолдану ... ... ... қауіп қайнар көздеріне әрдайым мұқият бақылап отыруға
ықпал етеді.
Сақтау қызыметімен байланысты ұйым ... ... ... бой ... ... ... болмаса, жауапкершіліктен
босаылады.
Алайда азаматтық заңдылықпен бекітілгендей ... ... ... ... ... ... егер талапкердің
қасақана әрекетінен болса жауапкершіліктен босатылады.Мысалы,көтеріңкі
қауіп қайнар көзінің иесі егер зиян ... ... ... ... ... алса,жауапкершіліке тартылмайды.Көп ретте
бой бермейтін әрекеті орын алса ... ... тыс СССР – дің әуе ... 101- ... ... самолетті
қондыру, ұшыру кезінде жолаушыға келтірілген зиян үшін бой ... ... әуе ... кәсіпорын жауапгершілікке тартылады. Осыған
байланысты оқиға және бой бермейтін күшті ажыратып ... ... – бұл ... ... көру мүмкін емес жағдай. Егер ... ... онда ... да болуы да мүмкін емес. Алдын-ала көріп білуге
мүмкін болмағандықтан, оқиға субъективті ... тұра ... ... ... ... ... ... туралы білсе, онда оның
алдын- алуға мүмкін болар еді. Мысалы, ... ... ... ... сұраныстың төмендейтінін білген болса, онда өзінің сауда айналымын
тоқтатпас үшін басқа тауар әкелетін еді.
Егер оқиға субъективті ... ... тән ... ... ... объективті алдын алмаушылық тән. Оны көріп білу ғана ... ... оның ... ... ... ... да оған ... іс-
әрекеті жеткіліксіз. Мысалы, кеме жүк тасымалдау ... ... ... ... ... ... алатындағын білсе де, сол күні теңізде дауыл
болуына байланысты ... ... ... күші ... ... ... ... (жер
сілкінісі, су тасқыны, дауыл т.б.) сонымен қатар қоғамдық құбылыста(әскери
іс-әрекет, ... ... ... ... тиым ... билік органдарының бұйрығы және т.б.). Алайда ... бой ... ... ... ... үшін оған ... және ... белгілері тән осы аталған екеуін біреуі жоқ болса, онда ... бой ... күш ... ... Жыл мезгілдеріне ауысуына
жоя алмаушылық тән, алайда ол төтеншілік белгісі жоқ ... ... ... жағдай бой бермейтін күшінде саналмайды. Бой ... ... кісі ... ... ... ... оның ... қасиеті
жоқ.
Бой бермейтін күшке берілген мысалдағыдай төтеншілік және жоя
алмаушылық ... тән. Ал ... ... ... ... ... бой ... күш әсер етуі мүмкін, ал кейбірінде міндеттемені
орындауға кедергі ... ... ... ... ... ... хабарлаған кезде кеме теңізге шығып кеткен болса және жақын жердегі
портқа келе ... онда ... бой ... күш ... ... кеме иесі ... туралы хабарлаған кезде портқа ... және ... ... ... онда бой ... күш
ретінде қарастырылмайды. Орман өрті өрт ... ... жоқ ... бермейтін күш ретінде саналады, ал өрт ... ... ... бой ... күш ретінде қарастырылмайды.
Ғылыми-техникалық прогрестің ... ... бой ... ... туралы пікірлер көбеюде. Бұрынғы бой бермейтін күш ... ... ... байланысты төтеншелік белгісі болып немесе ... ... бірі ... ... бой ... күш
маңызын жоғалтып отыр. Мысалы: найзағай бұрын бой ... ... ... ... техника жетістіктеріне ... ... ... оны бой ... ... ... ... - заңмен қорғалатын игілік атаулының кемуі. Егер ... ... ... ... оны ... деп ... ... баламасы шығын деленеді.
Азаматтық кодекстің 9-шы бабында ... ... ... ... мен ... аз мөлшердегі шығын қаралмаса, өзіне келген залалды толық
қалпына келтіруді ... ете ... ... ... ... ... ... императивті тұрғыда келеді, ол барлық
азаматтық құқықтық қатынастарға ... және ... ... ... ... ма, жоқ па, оған ... әрекет ете береді.
Мемлекеттік өкімет билігі органының, өзге де ... ... сай ... құжат шығаруы, сондай-ақ осы ... ... ... ... салдарынан азаматқа
немесе заңды тұлғаға Қазақстан ... ... ... ... ... ... тиіс.
Залалдар мынадай екі түрге бөлінеді:
1) Құқығы ... ... ... немесе жасауға тиісті шығыстар,
оның мүлкінің жоғалуы немесе зақымдануы (нақты ... Сол ... ... ... ... дағдылы айналым
жағдайында болатын, бірақ алынбай қалған табыстары ... ... ... ... ... ... бүлінсе немесе зақымдалса,
онда тасымалдаушы тек қана нақты нысан мөлшерінде шығынын төлейді. ... ... ... ... азаматқа жарақат немесе денсаулығына
өзге де зақым келтірілген кезде жәбірленуші ... ... анық ... ... ... ... ... келтіруден туындайтын
шығындар (емделуге, ... ... т.б.) ... ... бұзған тұлға кейін кіріс түсіретін болса, ... ... ... өзге де ... ... ... қоса түсуге
тиісті кірістен кем емес ... орын ... ... ... ... ете ... емес зиянға тұлғаның дене кемтарлығы мен психикалық
ауруына байланысты моральдік ... ... ... ... ... біреудің атын пайдаланып оған залал және ... ... ... ... ... ... құралы.
Тұтынушылардың құқығын қорғау ретінде мүліктік жауапкершілік
ерекше орын алады. ... ... ... ... ... ролі ... келеді. Оның негізгі мақсаты құқығы бұзылған
тараптың мүліктік ... ... ... келтіру болып
табылады.
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік юридистикалық жауапкер-шіліктің бір
түрі. Осыған байланысты оған юридистикалық жауапкершілік ... ... ... кездегі мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары ... ... ... пікірі бойынша мүліктік жауапкершілік мемлекеттік
және қоғамдық ... ... ... ... қорғау құралы ретінде азаматтық
–құқықтық жауапкершілікті қарастыра отырып оның ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілік компенцациялық
сипатта кеңінен таралған.
Нарықтық экономикасы ... ... ... ... ... ... ... зияны үшін тікелей жауапкершілік
шектелген. Англо-американдық құқықтар ... ... ... ... ... ... ... көрсетуі кезінде келтірілген зиян үшін жауапкершілік
жұмысшылар немесе ұйым ... ... ... ... ... ... ... Ұйым тек қана ... ... ... ұйым ... орындау
кезінде ғана іс-әрекетіне ... ... Ұйым ... ... ... ... еңбек құқығының нормалары негізінде
жауап береді. Мүліктік ... ... ... ... мен
юридистикалық ... бұзу ... ... зиян арасында
себепті байланыс болуы қажет. Азаматтық заңдылыққа сәйкес келтірілген
зиян үшін ұйымды ... ... оның ... ... ... құқықта келтірілген зиян үшін жауапкершілік объективті
болып табылады. Халықтың ... мен ... ... шығару
және қызмет көрсету жауапкершіліктің ерекше түрін көрсетеді. Азаматтық
–құқықтық жауапкершілікте халықтың ... мен ... ... ... және ... ... пайда болған келтірілген зиян ... ... ... ... айтқанда бұл жауапкершілік
түрі абсолютті.
Тағы да маңызды сұрақ етінде ... ... ... жауапкершілікпен қатар моральдік зиян өтеу қолданылады. Ұзақ
уақыт бойы советтік ... ... ... ... өтеу ... ... ... қалыптасып келеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық экономикаға өтуімізге байланысты азаматтық құқықтық
жауапкершіліктің ролі ... ... ... ... ... өзін демократиялық, құқықтық, зайырлы ... ... ... етіп ... Ал ... ... құру заңдылықты оқу, білу және
заң бұзушылыққа жол бермеу қажет. Заң ... ... ... ... ... ... ... құқықтық жауапкершілік жиі
қолданылады. Жауапкершілік мемлекеттік ... ... ... ... ... шығарылатын заңдар, нормативті құқықтық
актілерді жауапкершілік шегі ... ... ... үлесті, солидарлы және
субсолидарлы деп ... ... ... бар. ... ... ... жан-жақты қарастырылып отырған жауапкершілік ... ... Яғни ... ... ... бұзылған кезде борышқордың
кез ... ... алу ... ... ... ... ... адамды жауапкершілікке
тартуға болмайды. ... ... ... ... ол ... деп
танылады. Осыны кінәсіздік презумпциясы дейді. Ал азаматтық заңдылықта
кінәсіздік презумпциясы қолданылмады. ... ... ... ... зиян үшін несие берушінің алдында жауап
береді. Бұл да ... ... ... ... ... Кодексте көрсетілгендей материалдық ... емес ... ... ... ... емес
игіліктерге азаматтың рухани залалын айтуға болады. Ал ... жеке ... ... зиян ... онда ... орын алады. Онда екі ... да ... ... ... ... ... және шарттан ... ... ... тыс жауапкершілік ... ... ... ... ... жауапкершілік құқық бұзушылық алдын алу
шарасы. ... ... ... ... құқық бұзушылыққа
жол бермейді. Тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік ... ... ... жол ... Бұл ... Президент ... ... ... ... Атап ... ... қызмет» туралы Президент
Жарлығы. ... ... ... ... ... құқығына
нұқсан келеді. Кәсіпкердің жаупкершілігі ол кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... құқықтық жауапкершілікке тарту үшін оның ... ... ... үшін осы ... бар ... Бұл ... ... жоғарыда біз айтып өттік. Азамматтық
құқықтық ... ... ... - ... арта ... ... ... пікірлер тәжірибеде және теорияда ғалымдардың ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Республикасы Азаматтық Кодексі. 2000 ... 1 ... ... мен толықтырулар енгізілген. Алматы // ... ... ... ... В.В., и Овчиников И.Н..
1998 ... ... ... Под ред. ... ... ... наук.
А.П. Сергеева. Санкт-Петербург 1996 г.
6. Основы гражданского право. М.Г. Маркова.
7. Гражданский ... РК ... ... ... Алматы.
М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин.
8. Гражданское право. Е.А.Суханов.
9. Ответственность за ... ... ... ... 1997 ... ... ... Учебник / Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого.
М., 1997г.
11. Юридическая ответственность и ... ... С.Н. ... 1996 ... Гражданское право, часть вторая в вопросах и ... ... ... Алексеев С.С. Проблемы теории права – М., ... ... ... РК ... и ... Алматы, 1997 г.
15. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. Ғ. Сапарғалиев. 1995 ж.
16. ... ... ... за ... ... Теория и
практика. Белякова М. А. 1996 ... ... за ... ... прав и обязанностей.
Грибанов В.П., ... 1993 ... ... в коммерческом обороте. Комаров А.С. Москва 1991 г.
19. О возмещение ... ... ... 1992 ... Вина как ... ... гражданско-праовой ответственности.
Учебник. В.А.Варул. 1996 ... ... ... как ... ... ответственности. Егоров Н.Д.,
Москва 1991 ... ... ... ... ... ... Н.С.
Москва 1995 г.
23. Правовое ... ... ... ... Б.И., ... 1991 г.
24. Гражданско-правовая ответственность за вред, причинный ... ... ... ... ... ... Каз
ГЮУ 2000 г.
25. ҚР азаматтық құқығы. Ғ.Төлеуғалиев, І том. Алматы 2001 ж.
26. ҚР Азаматтық ... ... ... 1995 ж. 1 ... ҚР ... Соты ... 6 қаулысы «Азамматтардың ... ... және ... ... 18 ... 1992 ... ҚР «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» заңы 1997 ж., ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негіздері мен турлері5 бет
Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылық22 бет
Әлеуметтік құқық13 бет
Азаматтық іс жүргізудегі адвокат қызметінің құқықтық мәселелері81 бет
Сатып алу-сату шартының ұығымы және элементтері16 бет
Шешендік өнер және шешен таланты4 бет
Шығыстар бойынша бюджеттің атқарылуы31 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк88 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік26 бет
Заң алдындағы жауаптылық және оның қағидалары58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь