Білімді тестілеудің сараптық жүйе жұмысының алгоритмі мен негізгі қағидалары

Мазмұны 2

Кіріспе 3

1. Есептің мақсатын анықтау 6
1.1 Тестілеудің сараптық жүйесін құрудағы негізгі түсініктер 11
1.2. Қазіргі кездегі тестілеу жүйесінің жағдайы және білімді тексеру 13
1.3.Табиғи тілдің семантикалық.бағытталған талдауының ерекшеліктері 18

2. Білімді тестілеудің сараптық жүйе жұмысының алгоритмі мен негізгі қағидалары 31
2.1. Білімді тестілеудің сараптық жүиесінің көмекші программасы 41
2.2. Тестілеудің сараптық жүйесінің функционалды . құндылықтық талдауы 48

3.Деректер құрылымы мен сараптық жүйенің модулі 60
3.1 Деректер базасын ұйымдастыру 61
3.2. Ішкі құрылымдар мен программалық модулдер 69

Қорытынды 72

Әдебиеттер тізімі 73

Қосымшалар 74
Кіріспе
Соңғы кезде бүкіл дүние жүзінде және Қазақстанда дистанциялық білім беру жүйесі кең етек дамуда. Оқу үрдісінде алған білімді тексеру өте маңызды рөлге ие бола бастады. Ал, осыны жүзеге асыру үшін тестілеудің әртүрлі жүйелері қолданылынады. Маман емес адамдар арасында компьютерлердің кең таралуына орай, білімді тестілеу жүйелерінде табиғи тілді пайдаланған жөн.
Жұмыстың маңыздылығы қазіргі кездегі қолданылып жүрген білімді тестілеу жүйесі, алған білімнің нақты деңгейін бағалай алмағандықтан, келесі талаптарға сай, білімді тестілеу жүйесінің жаңа түрінде қажеттілік туындады:
• нәтижені нақты бағалау;
• пайдаланудағы қарапайымдылық;
• таңдаудан әлде шешуден қорғаныс.
Жұмыстың мақсаты осы кездегі қолданылып жүрген білімді тестілеу жүйелерді зерттеу және де жасанды зердені пайдаланып, табиғи тілмен диалог арқылы сараптық жүйесінің архитектурасы мен сараптық жүйенің зерттеу прототипін құру.
Ғылыми жаңалығы:
1. Пайдаланушымен табиғи тілде диалог арқылы байланыс ұстап тұратын сараптық жүйенің архитектурасын құру, зерттеу;
2. Қызметі – жүйе типтік сұрақтарды қояды, жауаптар табиғи тілде беріледі, және де көмекші, бағыттаушы сұрақтар қойылатын, пайдаланушының интерфейсі құрылып, өңделінеді;
3. Білім, фрейм желісі түрінде жинақталған, табиғи тілде септік фреймдер тәсілін пайдалана отырып семантикалық - бағыттағы анализ жүргізіледі;
4. Сыртқы деректерді сақтауда – тестілерді, білім негіздерін, XML форматтағы құжаттарды қолдану нәтижесінде тестілеу жүйесі басқа программалық жүйелермен бірігу мүмкіндігіне ие бола алады.

Тәжірибелік құндылығы.
Сараптық жүйенің ішкі архитектурасына сай фрейм желісімен, сценарийді құруға және өзгертуге тестілеу программасы құрылды.
Болашақта бұл сараптық жүйенің архитектурасын Tester және ИнтерТест жүйелерінде жүзеге асыру жоспарда болып тұр.
Зерттеулер жүргізілгеннен кейін, семантикалық анализ және бағыттаушы, көмекші сұрақтарды қою механизмі одан ары дамып, жаңаруы мүмкін.
Зерттеу әдістері.
Әдістер жасанды интеллект, семиотика, компьютерлік лингвистика, жүйелік талдау, функциональды-құндылықтық талдаулар жасау.
Жұмыстың апробациясы.
Келесі докладтардың тезистері пайдаланылды:
Бегалиева К.Б. «Совремнное состояние систем тестирования и проверки знаний» - Материалы международной научно-теоретической конференции «к 200-летию политэкономии», Алматы, Университет «Туран», ноябрь, 2004.
Бегалиева К.Б. «Особенности семантически-ориентированного анализа естественного языка» - Материалы международной научно-практической конференции «Валихановские чтения - 10», Кокшетау, 2005.
Бірінші тарауда тестілеудің сараптамалық жүйесінің табиғи тілмен диалогының прототипі мен архитектурасының құрылуы қарастырылады, білімді тестілеудің сараптамалық жүйе құрылымының негізгі түсініктеріне арналған. Және қазіргі кездегі білімді тестілеу жүйелердің жұмыстары сарапталған, олардың артықшылықтары мен кемшіліктеріне баға берілген.
Екінші тарауда компьютердегі табиғи тілде ұсынылған ұсыныстардың ерекшеліктеріне және де пайдаланушымен өзара қатынасына арналған, табиғи тілдегі ұсыныстардың стратегиялық талдауы жүргізілді. Сонымен қатар білімді тестілеудің сараптамалық жүйе жұмысының негізгі қағидалары мен алгоритмдері қарастырылады.
Бұл тарау білімді тестілеудің сараптық жүйесінің көмекші программаларына арналған. Және тестілеудің эксперттік жүйесінің функциональды-құндылықтық талдауының прототипінің қолданылуы қарастырылады.
Үшінші тарауда фрейм желісінің құрылымы және пайдалынатын алгортимдер көрсетілеген.
Жұмысты 18 суреттемелер қамтиды.
Әдебиеттер тізімі.
1. Попов Э. В. Системы общения и экспертные системы - М: Радио и Связь, 1990
2. Нариньяни А.С. Диалоговое взаимодействие и представление знаний -Новосибирск:
Изд-воВЦСОРАН,1985
3. Технико-экономическое обоснование дипломных проектов./Под ред. Беклешова В.К. -
М: Высшая школа, 1991.
4. Сборник задач и деловых игр по организации и управлению предприятиями
электронной промышленности./Под ред. Моисеевой Н.К. -М: Высшая школа, 1985
5. Brainbench - The Measure of Achievement - http://www.brainbench.com
6. Инструментальная система «PolyTest» -
http://www.ugatu.ac.ru/ugatu/useful/freeprog/stest/polytest.zip
7. Инструментальная система «Контроль знаний»
http://www.riis.ru/fond_PP/kp08_004.html
8. Гаврилов А.В., Зайцев С.А., Макаревич Л.Г., Романов Е.Л. Автоматизированная
система тестирования знаний в среде Internet/Intranet. - Открытое и дистанционное
образование, №1(3), 2001. - С. 49-51.
9. Минский М. Фреймы для представления знаний.-М.: Энергия, 1979.
        
        Мазмұны
Мазмұны 2
Кіріспе 3
1. Есептің мақсатын анықтау 6
1.1 ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кездегі тестілеу жүйесінің жағдайы және білімді тексеру
13
1.3.Табиғи тілдің семантикалық-бағытталған талдауының ерекшеліктері 18
2. ... ... ... жүйе ... ... мен ... ... Білімді тестілеудің сараптық жүиесінің көмекші программасы 41
2.2. Тестілеудің сараптық жүйесінің ... - ... ... ... мен ... ... модулі 60
3.1 Деректер базасын ұйымдастыру 61
3.2. Ішкі құрылымдар мен ... ... ... ... тізімі 73
Қосымшалар 74
Кіріспе
Соңғы кезде бүкіл дүние жүзінде және ... ... ... ... кең етек ... Оқу ... алған білімді тексеру өте
маңызды рөлге ие бола бастады. Ал, осыны ... ... үшін ... жүйелері қолданылынады. Маман емес адамдар арасында компьютерлердің
кең таралуына орай, білімді тестілеу жүйелерінде табиғи ... ... ... ... ... ... жүрген білімді
тестілеу жүйесі, алған білімнің нақты деңгейін бағалай ... ... сай, ... ... ... жаңа ... қажеттілік
туындады:
* нәтижені нақты бағалау;
* пайдаланудағы қарапайымдылық;
* таңдаудан әлде шешуден ... ... осы ... ... ... білімді тестілеу
жүйелерді зерттеу және де жасанды зердені пайдаланып, табиғи тілмен диалог
арқылы сараптық жүйесінің архитектурасы мен ... ... ... ... ... ... ... тілде диалог арқылы байланыс ұстап тұратын
сараптық жүйенің ... ... ... ... – жүйе ... ... ... жауаптар табиғи тілде
беріледі, және де ... ... ... ... интерфейсі құрылып, өңделінеді;
3. Білім, фрейм желісі түрінде жинақталған, табиғи тілде септік фреймдер
тәсілін пайдалана отырып семантикалық - ... ... ... ... ... ... – тестілерді, білім негіздерін, XML
форматтағы құжаттарды ... ... ... ... ... ... бірігу мүмкіндігіне ие бола алады.
Тәжірибелік құндылығы.
Сараптық жүйенің ішкі архитектурасына сай фрейм желісімен, ... және ... ... программасы құрылды.
Болашақта бұл сараптық жүйенің архитектурасын Tester және ... ... ... ... ... ... ... кейін, семантикалық анализ және бағыттаушы,
көмекші сұрақтарды қою механизмі одан ары ... ... ... ... жасанды интеллект, семиотика, компьютерлік ... ... ... ... ... ... докладтардың тезистері пайдаланылды:
Бегалиева К.Б. «Совремнное состояние систем ... и ... - ... международной научно-теоретической конференции «к 200-
летию политэкономии», Алматы, Университет «Туран», ноябрь, 2004.
Бегалиева К.Б. ... ... ... языка» - Материалы международной научно-практической
конференции «Валихановские чтения - 10», Кокшетау, ... ... ... ... ... ... тілмен
диалогының прототипі мен архитектурасының құрылуы ... ... ... жүйе ... ... ... арналған.
Және қазіргі кездегі білімді тестілеу жүйелердің жұмыстары ... ... мен ... баға ... ... ... табиғи тілде ұсынылған ұсыныстардың
ерекшеліктеріне және де ... ... ... ... ... ... ... талдауы жүргізілді. Сонымен қатар білімді
тестілеудің сараптамалық жүйе жұмысының негізгі қағидалары мен алгоритмдері
қарастырылады.
Бұл тарау білімді ... ... ... ... ... Және ... эксперттік жүйесінің
функциональды-құндылықтық талдауының прототипінің қолданылуы қарастырылады.
Үшінші тарауда фрейм желісінің құрылымы және пайдалынатын ... 18 ... ... ... ... анықтау.
Соңғы кезде келесі терминдер кең тарала ... ... ... ... ... «білімге негізділетін жүйе». Бұл терминдер жаңа
ақпараттық технология және жаңа ұрпақтық ... ... ... ... еңбектер, идеялар дамушы елдердің информатика мен ... ... ... ... орын алған. Сонымен қатар бұл саланың
дамуымен ғылыми, өндірістік және коммерциялық салалардың шарықтауының ... ... ... ... ... ... жүйелер болып келеді. Сараптық
жүйелер дегеніміз - адам-сарапшының бір ... ... ... ... ... ... Сараптық жүйенің құрылымында келесі
негізгі бағыныңқы жүйелерді атап өтейік:
* білім ... ... ... ... логикалық шығару машинасы (білім базасында ақпаратты іздеу және әлдебір
ережеге сай ... ... ... ... бағыныңқы жүйесі (пайдаланушымен диалог
жүргізу).
Сараптық жүйенің жалпы құрылымы келесі схемада көрсетілген:
Сурет 1. Сараптық жүйенің құрылымы
Бағыныңқы жүйелер әр жүйеде әр ... ... ие ... келеді және
осыған орай бөлшектер мен қағидаларында айырмашылықтары байқалады. Ескеріп
өтетін жайт, жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... жоқ, олардың бөлінуі шартты болып келеді.
Адам қызметінің, әр саласында ... ... ... ... бірі ... ... беру саласы болып келеді, нақтылау білімді
тестілеуде эксперттік жүйесін пайдалану. Бұл программалық жүйелерде білім
беру мен ... ... ... ... ... ... ... сараптық жүйесінің өте күрделі түрі ... әр ... ... зерттеу тәсілдерін пайдалануын және
білімнің әртүрлі қайнар көздерін ... ... ... ... етеді.
Жалпы тестілеу жүйесінің зерттемесінің негізгі мақсаттары:
* нақты бір пәндік салада ... ... ... ... эдістерін зерттеу;
* тестілеушінің қателерінің диагностикасы мен бақылау ... ... ... тестілеу жүйесі нақты мысал түрінде қарастырылады —
білімді тексерудің ... ... үш ... ... ... болып
келеді, яғни білім базасының программасын құру және өзгерту, ... ... құру және ... ... ... ... ... сараптық жүйесінің бастапқы негізінде білімді бақылау
үрдісінің ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттердің келесі тізбектілік белгіленді:
* тестілеушінің мәліметтері енгізіледі;
* ғылымның бір саласынан тестілеудің бір сценарийсы алынады;
* сол ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушының жауабы бекітіліп, эталонмен салыстырылады да, соның
негізінде қатені анықтау жүргізіледі;
* диагностика нәтижесімен тест бойынша қосымша сұрақтар қойылып,
тестілеушінің ағымдық ... ... ... сай, қарастырылып жатқан білімді бақылау жүйесін өзара
катынастағы үш ... ... ... деуге болады:
* жауап тану бағыныңқы жүйесі;
* қатені ... ... ... ... ... басқаруының бағыныңқы жүйесі.
Жауапты танудың бағыныңқы жүйесі дегеніміз ... ... ... ... ... анықтау бағыныңқы жүйесінің негізгі функциясы пайдаланушы өзі
оқып жүрген пән саласындағы дұрыс емес деректерді, ... ... ... ... ... ... ... бағыныңқы жүйесі дегеніміз, толық
сараптық жүйе жұмысын басқару жұмыс ... ... және де ... ағымды білім деңгейіне сай жүргізіледі.
Зерттелетін сараптық жүйенің құрылымында білімнің келесі негіздерін
атап ... ... ... бір ... ... ... ... эксперттік жүйенің жұмыс барысын бейнелейтін білім негіздері (тестілеудің
сценариясы);
* пайдаланушы ... ... ... ... байланыс табиғи-тілдік интерфейс арқылы жүзеге
асырылады. Сараптық жүйеде адам мен есептеуіш машина ... ... ... табиғи тілдің пайдалануының себебі неде екенін
қарастырайық. Осыған орай екі ... бар. ... – иә, ... тіл ... ... әкелген техникалық революция адамзаттың қоғамдық және
шаруашылық өмірінің барлық жағын қамтиды, тек ... ... ... ... ... ... ... адам және электрондық
есептеуіш ... ... ... ... яғни ... өз тілі бар,
ал компьютерлерде өзіндік. Адамның үйренуге, ... ... ... ... ... ... машиналық тілді адамдарға үйрету, адам ... ... ... жеңіл әрі тез.
Бірінші көзқарас жаңашыл, рационалды болып келеді, психологиялық жақты
да ескереді. Нақтылай ... ... ... ... іс ... тән ... қасиетті қажет етеді, ал егер ондай
қабілет болмаса іс тиімсіз ... ... ... ... бағытталған
маман болу үшін математикалық қабілет болу керек. Ондай қабілеті ... ... ... ... адамдарға есептеуіш жүйесінің кіру
форматтарын үйрету мүмкін, бірақ ... ... ... ... тез ... Егер ондай адамдарға көмектесіп, машинаға ... ... ... онда ... ... пайдаланып жүретін
салалардан көптеген маңызды салалар түсіп, қолданылмай қалуы ... ... ... ... ... ... ... педагогика және т.б.
Тіпті техникалық салаға жақын, білімі бар ... ... ... ... ... ... ... ал оларда бір мамандық бар болған соң, бұл ... ... бір жеке ... ... бірдей болып көрінеді. Жас кезеңнен
компьютерге бейімделу өте ... ... ... адамның машинамен табиғи
қатынасын ауыстыра ... ... ... ... ... тіл, өмір ... әр ... қолданылынады, ал Электрондық есептеуіш машина әр
саладағы қатынасты әртүрлі форматта ... олар ... ... ... ... ... ... машитнамен машықтану, ұзақ мерзімді үзілістен соң
ұмытылады, ал табиғи тілмен ондай ... ... ... емес, өйткені ол
тұрақты түрде жатталынып алынған. Сондықтан да адамның есептеуіш машинамен
қатынасы ... ... ... ... және ... ... ... есептеуіш машинамен қатынасында табиғи-
тілдің пайдалануында, табиғи-тілдің интерфейсінің келесі ... ... ... ... ... ... яғни ... машинамен
қатынасы, машинамен адамның қатынасынан гөрі ... көп ... ... ... психологиялық аспекте жатыр. Адамға, мәліметті өз
бойына сол берілген түрінде жинақтауға қарағанда, өзіне белгісіз ... ... ... ... ... ... қатынаста
адаманың машинамен қатынасынының артықшылығы басым.
2. Пайдаланатын табиғи тіл шектелмеуі ... ... ... ... ... ... қақтығысқа ұшырайды. Формалды қатынас жүйесін
игеруде шектеулер психологиялық міндетті ... ... ... ... ... қатынас орнатуда, сыртқы
шектеулер мәтінді қалай құрастыру керек туралы, ешбір ... ... ... ... ... ... жұмысына табиғи тіл
толығымен бірақ ене алады деуге болмайды. Адам, өзінің ... ... ... өзін ... ... ... ... алады.
Тұжырым
Осы еңбектің мақсаты қазіргі кезде қолданылып келетін ... ... және ... ... ... табиғи тілмен диалог арқылы
сараптық жүйенің архитектурасын ... ... ... ... құру ... табылады.
Дипломдық жұмыста үш негізгі мәселе қарастырылады:
• Пәндік саланың білімі туралы, білім ... ... ... ... ... ішкі ... мен ... зерттеу;
• Табиғи-тілдік интерфейс жүйесін зерттеу.
1.1. Тестілеудің сараптық жүйесін құрудағы негізгі түсініктер.
Жүйенің білім алушымен интерактивтік өзара байланысы тест-кадр ... ол ... ... мәтін әлде графикалық түрде бейнеленетін
ақпарат. Тест-кадр екі ... ... ... тапсырма – білім алушыдан әлде бір түрде жауапты қажет ететін
сұрақ әлде тапсырма қойылады;
* Ақпараттық кадр – білім алушыдан мұқият ... ... ... ... алушы мұқиятты түрде ақпараттық кадрды оқуы керек, өйткені онда
берілген ақпарат келесі ... ... ... ... ... ... ... жауапқа уақыт шектеулігі қойылуы мүмкін. Бұл
сынаққа түсушінің бағасының ... ... ... ... ... Тестік тапсырмаларды автордың өзі ... төрт ... ... ... ... ... жиынтықтан бір немесе бірнеше дұрыс жауаптарды
таңдау;
* ашық, білім алушы жауапты бүтін сан, заттық сан, әлде ... ... ... ... ... ... ұсынылған элементтердің екеуден көп ... ... ... ... табу ... берілген элементтер жиынтығынан
дұрыс тәртіпті табу.
Бір мәтінге ... ... ... тапсырмалардың әр түрлерін
пайдаланады. Бірақ, тапсырмалар ... ... әлде ... ... ... тестілік тапсырма дегеніміз, сынаққа түсушіге берілген
тапсырмалар қатар түрінде беріледі, келесі ... беру ... ... ... ... ... ... келеді.
Жабық түрдегі тестік тапсырма.
Жабық түрдегі тестік тапсырма ұсынылған кезде сұрақтарға балама жауап
автоматты кездейсоқтық орын ауыстыруы ... ... ... бір ... таңдау талап етіледі. Егер сынаққа түсішуге ұсынылған тапсырмаға жауап
дайын болмаса, онда ол бұл ... ... ... ... мүмкін, кейін
бұл тапсырма қайталанып келеді. Пайдаланушының білімінің нақты бағасын
жоғарлатуында ... ... ... нұсқалар саны көбейтіліп,
мүмкін нұсқаларының бірнешесі ұсынылынады.
Ашық түрдегі тестік тапсырма.
Мәтіндік өрісте білім алушы ... ... ... ... ... Ашық түрдегі тапсырманың нұсқасын пайдалану, дұрыс жауапты таңдау
мүмкіндігінің төмендігіне байланысты, ... ... мен баға ... ... ... тапсырма.
Сәйкестікке ұсынылған тапсырмалар, әрбір жаңа тапсырмада кездейсоқ
орын ауыстыруы мүмкін. Білім алушының алдында тұратын ... ... топ ... ... топ ... ... табу керектігі. Топтағы
элементтер саны көп болуы мүмкін.
Дұрыс тізбектілікті табу тестік тапсырмалар
Білім алушының алдында тұратын мәселе сұрақта қойылған ... ... ... ... ... ... ... Ұсынылған тапсырманың
мағыналы элементтері, әрбір жаңа тапсырмада кездейсоқ орын ауыстыруы
мүмкін.
Тестілеудің нәтижесі
Тест ... соң ... оның ... ... ... өз ... сол ... бойынша, жүйемен жұмысты аяқтауы мүмкін әлде
басқа тақырып бойынша жұмысты ... ... ... ... ... ... және ... өту туралы ақпарат, деректер
базасында сақталынып, енгізіледі.
Тұжырым
Білімді тестілеу жүйелерінде негізгі түрлері бар, олар келесі: ... ... ... ... ... “дұрыс тізбектілікті табу
”тестері.
1.2. Қазіргі кездегі тестілеу жүйесінің ... ... ... ... ... ... өзара іс-әрекет түрлеріне
және тестілеу программаларының ішкі ... ... деп ... болады.
Сонымен, білімді тестілеудің программасының негізгі түрлері: ... ... ... ... ... ... білімді тестілеу
жүйесі және табиғи тілге негізделген жасанды зердені қолдану арқылы білімді
тестілеу жүйесі.
1.2.1 Қарапайым тестілеу ... және ... ... ... ... жүйесі – пайдаланушыға ұсынылған сұрақтар
тізбегі. Сұрақ қоюлуымен бір мезгілде, пайдаланушыға бір немесе бірнеше
дұрыс ... ... ... ұсынылады.
Бұндай білімді тестілеу жүйесінің ... ... ... ... ... Бұл ... сұрақтар кездейсоқтық тәртіпте
алынады да, тестің сұрақ саны ... ... ... ... ... сұрақтардан көп болуы мүмкін. Бір уақытта пайдаланушыға
жауаптың бірнеше ... ... ... ... түрде дұрыс
жауабы бар болады. Сұрақтар мен ... ... ... базасында
сақталынады. Тест бірнеше бөлікке бөлінеді, әр бөлік жеке бағаланады.
Сұраққа беретін ... ... ... бар. Тест нәтижесі пайдаланушыға
көрсетіледі.
Білімді тестілеуінің ... ... құру мен ... орай кен ... да бір ... – PolyTest ... Үлгіқалыпқа сәйкес жауаптар
жиынтығынан бір немесе бірнеше нақты ... ... ... ... мен ... ... бір мәтіндік файлда орналасады.
Файл тестін атауын, қойылатын ... ... ... ... ... және ... ... әлде дұрыс емес нұсқауларын қамтиды. Сұрау
нәтижесі негізінде программа дұрыс емес жауаптарды ... ... ... ... ... ... Программа қолданылынып жүрген ... ... ... ... құру ... ие. ... жалпы
рейтингін құру арқылы топтық тестілеу жүргізу мүмкін.
Инструментальды жүйе "Білімді ... ... ... ... ... ... базасы дегеніміз жауаптың бірнеше нұскауы бар, ... ... басы ... ... ... ... ... Аяғы және дұрыс жауабы келесі жол түрінде көрсетіледі «#Тапсырманың
соңы (4)», бұнда 4 саны – ... ... ... ... ... ... айрықша белгілермен ерекшелінеді: оқытушы арнайы оқусыз
тест құра алу ... ие, ... ... ... ... ... (валидтік, сенімділігі, қиындық деңгейі). Тест дайындау
кезінде және білімді бағалауда, келесі параметрлер кең ... ... ... ... ... еркін;
* тапсырманың қиындық деңгейін бақылау;
* нәтиже мен жауап хаттамасын файлға және ... ... ... ... мен ... ... ... іздеу мен таңдау;
* тестілік бағдарламаға кіру автоматты тестік тапсырмалар мен ... ... ... бағаға бекітілген шарт, жауапқа берілетін түсініктеме.
«Оқыту» режимі қолданылынады, онда жауаптың бірнеше нұсқаларын ... бар, ... кең ... ... ... кемістігі мүмкін дұрыс жауапты бірнеше рет енгізуі және
де аз нұсқалар кезінде дұрыс жауапты ... ... ... да бір мысал, «Internet жүйесіндегі білімді тестілеудің автоматты
жүйесі”. Бұл жүйе ... ... ... ... нақтылай Internet
арқылы білімді тестілеудің және оқу орны ... Internet ... де кең етек ... ... ... келесі бағыныңқы жүйелерден
тұрады:
* әкімшілік ету;
* сұрақтарды енгізу және түзету;
* тестерді құру;
* тестілеу;
* нәтижені қарау және талдау.
Жүйе ... мен ... ... ұзақ байланысты қамтамассыз
етеді. Жүйе келесі инструменталды құралдардың пайдалануымен құрылған:
* СУБД-MySQL;
* Серверлік қосымша - PHP 3.14
* Web-сервер - ... ... - Web Browser ... ... ... 3 ... ... әрқайсысы тестілеу жүйесіне нақты
қатынау құқықтармен кіреді:
* әкімшілер;
* оқытушылар;
* студенттер.
Әкімшілер жүйенің жаңа пайдаланушыларын құра алады, олардың құқықтарын
өзгерте алады және де ... ... жоя ... пән ... ... ... мен ... негізінде жаңа
сұрақтар құрайды, түзетеді, қарап, өшіре ... ... тест ... ... ... талдайды;
* жаңа тестер құрайды, әр тақырыпқа сай, сұрақтар санын бекітеді және
уақытын шектейді.
Студенттер ... ... ... ... тестілеудің қатынау құқығына
ие келесі режімдерде:
* өзін-өзі тестілеу (студент дұрыс жауаптарды қарай алады);
* Жұмсақ тестілеу (уақытта шек ... ... ... ... ... жауаптарды қарай алмайды, уақытқа
шектеу бар).
Тесте оқытушы әр тақырыпқа сай сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... алынады. Тесте баға тәртібі
көрсетіледі.
Барлық сұрақтар тестілеу жүйесін құрудың негізгі түсініктеріне ... ... ... ... ... ... нәтижелерін көруге рұқсаты бар оқытушы көреді. Нәтижені көру бір
ғана студентпен шектелмей, топқа да өтеді, ... ... мен ... Тест ... тест ... уақыты белгілеумен жазылады және
браузер арқылы басылып шығады.
HTML-құжаттардың барлық түрі сұрақ бола алады. ... ... ... ... ... ... сервердің деректер базасына
көшіріледі. Сұрақтар мен тестерді түзету ... жою, ... сырт ... ... ... диалогы түрінде жүзеге асырылады.
1.2.2 Тестілеу жүйесі және табиғи тілде білімді тексеру
Табиғи ... ... ... ... ... жүйесі кең таралмаған,
оған себеп, табиғи ... ... ... өзінде, жұмыстың қолайлы
құралы болып жасанды зерде әдістері болып келеді.
Ондай ... ... ... табиғи тіл ЭСКИЗ арқылы диалог құру
арқылы білімді бақылаудың эксперттік жүйесін келтіруге ... ... ... ... ... ... ... бір саладағы
білімді тексеруді жүргізеді. Жүйемен қойылған ... ... ... Жүйе жауаптың дұрыстығы мен толықтығын орфографиялық ... ... ... тексереді.
Тұжырым
Қазіргі кездегі тестілеу жүйелеріне талдау мен шолу ... ... ... тестілеуде жасанды зерде пен табиғи тілді
пайдаланбайтын ... ... ... Табиғи тілді пайдаланатын білімді
тестілеу ... ... ... ... ... ... диалогтық құрылымындағы “ашық” тестілерді пайдаланудағы шектеулерді
жоюшы ... ... ... ...... ... Табиғи тілді талдау мәселесі.
Табиғи тілді талдауының екі тәсілін атап өтейік:
1. Психолингвистикалық тәсіл — ... - ... ... ... ... ететін, адамның психологиялық механизмін модельдеу.
2. Утилитарлық тәсіл — табиғи тілде әртүрлі компьютерлік жүйелермен
(лингвистикалық емес ... ... ... ... ... ... құру.
Осы екі тәсілді нақтылай қарастырайық:
1. Біріншісінде моделді оргиналға ... ... бар ... шығындардың жоғарлығына қарамастан, адам ... ... ... ... ... максимальды пайдалану тиімділігін
қажет етеді, ал адам механизміне деңгейіне сәйкестігі ... ... ... ... ... ойлау тәсілі өте ... рөл ... ... ... ... ... қалай құрылған
болса, мүмкіндігінше сол түрде құрылады.
3. ... ... ... ... ... ... тәсілмен
шешілседе бәрібір, ең бастысы шешім экономикалық максимальды тиімді болуы
керек.
Психолингвистикалық ... шығу ... ... ... ... жоқ, ал ... ... ақырлы нәтижемен ешқандай қиындық жоқ,
машина ол мағынаны түсіндеме бізге бәрібір, ең бастысы оған ... ... ... ... ... және ... тәсілдер шеңберінде шешілетін
есептердің күрделігі өте жоғары. Психолингвистикалық тәсілде адамның түсіну
аппаратын толық модельдеу оның ... ... ... ... ... механизмдерін: гипотезаны ұсыну мен тексеру, дүние
моделі, нақтыланбаған тұжырым және т.б. ... тілі ... ... ... - ... ... ауқымды түсіну моделі - қайсы бір
лингвистикалық мәселені шеше алатын, бірақ ол өте ... ... ... ... мақсаты лингвистикалық емес есептерді шешу,
нақты бір кәсіби салада. Жүйеге ... бар ... ... ... қиын ... ... оған бір ... іскерлік
тапсырмасының қайнар көзі болып келеді. ... ... ... ол ... ... ... деректерді шығару.
Психолингвистикалық және утилитарлық тәсілдер арасындағы айырмашылық
сөздік мәтінде.
Психолингвистикалық тәсілде ... тіл ... ... ... ... ... адам қандай ережелерді пайдаланады. Сонымен
мәтінді талдаудың мақсаты адам қалай сөйлейтінін ... ... ... рөлі ... Бұнда мәтінді компьтерлік жүйе тапсырма
туралы деректер көзқайнары деп ... ... орай ... ... адам қандай мақсатпен сөйлейді, қандай ... ... ... ... ... табиғи тілді талдау мәселесінде осы
еңбекте утилитарлық ... ... ... ... ... ... табиғи тілді өңдеу табиғаты.
Табиғи тілді өңдеудің екі түрі, екі концепциясы бар:
* Жеке ұсыныстар үшін;
* Интерактивті диалог жүргізу үшін.
Табиғи ... ... бұл ЭЕМ ... тілде қатынастықты қамтамас ету,
компьютерлік-тиімді механизмдерді зерттеу және құру.
Зерттеу объектілері:
* табиғи тілдердің өздері;
* ТТ пайдалану адамдар арасындағы ... және ... ЭЕМ ... мақсаты – ТТ компьютерлік-тиімді модельдер коммуникацияларын
құру. Мақсаттың осы түрі NLP (Natural Language ... ТТ ... мен ... ... ... да, ИИ саласына жатқызылады.
NLP мәселесімен екі пән айналысады: ... мен ... ... жүгінсек лингвистер ТТ формальды, далпы, ... ... ... ... зандылықтар мен жалпылылыққа
көп көңіл бөлген. Ал оның ... ... ... мән ... ... лингвистикалық модельде тілдің өзі
сипатталып, оның ... ... тану ... ... еді. ... ... грамматикасын келтіруге болады, табиғи тілді компьютерде
тану тәжірбиеде мүмкін болмады.
Ал ... ... ... ... ... моделдеуінде
емес, ал оның пайдалануында. Бұл саланың мамандары компьютерлік тиімділікке
де көп көңіл ... ... және ... ... ... Жалпы NLP мақсаты –
компьютерлік-тиімді адамның тілін ... ... ... ... ... ... және т.б ... жүгінсек, негізінде мәтіндерді жалпы
түсіну элементі жатыр.
Жалпы NLP нақты дүние туралы білімді ... ... ... да
жұмыстың орасан зор бөлігі сол білімді алу, қолдану және ... ... ... ... қолдануға арналған. Қазіргі кезде ИИ осындай
мәселелерді шешуге даму ... ... ал іске ... ... ... ... ... олар табиғи тілде таңданып алынған
үлгілермен ғана жұмыс ... келе ... NLP ... ісі жоқ, оның басты мақсаты ... ... ЭЕМ ... ... ... Бұл ... енгізілген сөздің
маңыздылығына қарамай, сол ЭЕМ шығарылған ... ... ... ... ... жүйенің интерфейсі). Осындай
жүйелерде ТТ түсінумен қатар, қателерді табу және оларды ... ... ... ... ... негізгі мәселе
NLP-нің негізгі мәселесі тілдің біркелкіліксіздігі. Біркелкісіздіктің
бірнеше түрлері бар:
* Синтаксистік ... ... Time flies like an ... ЭЕМ ... ... ... ұшып бара жатқан уақыт әлде жәндік
туралы ма белгісіз, flies сөзі етістікпе әлде зат есімбе.
* ... ... man went to the bank to get some money ... in сөйлемінде, bank сөзі банкті және жағалауды ... ... ... He ran the mile in four ... the mile in the Olympics ... in ... ... да, мекен
жайды да білдіреді, әр түрлі қатынас ... ... ... ... ... туралы білімі жоқ жүйеге, I
took the cake from the table and ate it. ... it ... ... table әлде cake ... барын табу қиынға соғады.
* Литерация (Literalness): Can you open the door? — I feel cold ... пен ... ... ... ... ... ... сұраққа
қысқа жауап алуға болады yes/no, ал осы мысалда имплициттік сипатта есікті
ашу ... ... тұр. ... және ... NLP ... орталық мәселесі –
сондай біркелкісіздіктерді шешу – нақты сыртқы ТТ бір ішкі ... NLP ... ... ... ... туралы білім жинағын қажет
етеді. Мысалы Jack took the bread from the ... shelf, paid for ... left ... ... үшін және келесі сұрақтарға дұрыс жауап беру үшін
What did Jack pay for?, What did Jack leave? и Did Jack have the bread ... when he left? ... ... ... ... туралы және
т.б. білімдер қажет.
Қолданбалы NLP жалпға қарағанда артықшылыққа ие, олар ... ... ... істейді. Мысалы компьютерлер сатылатын дүкенде сатушылар ... ... are there in the order? ... terminals сөзінің
мағынасы туралу ойлануды қажет етпейді.
Әр салаларда табиғи тілді қолданып ... ... ... ... мүмкін, бірақ өкінішке орай нәтижелер қуанарлықтай емес.
Табиғи тілді талдау технологиясы
Табиғи тілді талдау технологиясы ... ... ... ... ішкі ... ауыстыру. ТТ талдау жүйесі келесі категрияларға
бөлінген: үлгіні таңдау (Pattern ... ... ... ... ... ... көмегімен талдау, "күт және қара"
(Wait And See), сараптық сөздік (Word Expert), коннекционистік, ... ... ... мақалада орын алған кең таралған әдістерді
қарастырамыз.
Үлгіні таңдау. Бұл тәсілдің негізінде - ... ... яғни жеке ... ... ... ... ... Осы
әдісті пайдаланғанда іске қосылып, жүзеге асырылған жүйедегі үлгілер
енгізілген мәтінмен салыстырылады.
Әдетте ... ... ... мен ... ... сай
қарапайым тізім түрінде беріледі. Кейде олар семантикалық ... әлде ... ... ... ... ... құрылған жүйе еш нәрсені де түсінбейді тек, диалогты жүргізіп
:X всегда Y: Вы можете привести какой-нибудь ... ... ... ... Вы ... что я Y ... нравится думать, что я Y Вас, не ... ... что я Y Вас. Что Вы об этом ... жүйе ... диалогты енгізеді:
Синтаксистік талдау. Синтаксистік талдауды қолданғанда сөйлемнің жеке
бөліктері ғана интерпретацияға ұшырайды. Әдетте толық синтаксистік талдау
жүргізіледі, содан ... ... ... ішкі ... ... ... ұшырайды.
Талдау бұтағы мен еркін-контекстегі грамматика. Синтаксистік анализдің
көптеген тәсілдері бұтақ түрінде ... ... ... бірі –
еркін-контексті грамматикасы, келесі түрдегі ережеден тұрады S=NP+VP ... онда ... ... сол жағы оң ... ... ... грамматика машина тілдерінде кең таралған және де ... ... ... ... ... ... Бұл ... кемшілігі
– грамматикалық дұрыс емес ... тиім жоқ, ... ... ... түрінде үйлеспейді. Бұл мәселені шешу үшін екі, жеке бір
уақытта ... ... ... ... біреуі – жекеше түріне, екіншісі –
көпше түріне, тағыда пассивті сөйлемдердің өзіндік грамматикасы керек.
Семантикалық дұрыс емес ... ... ... нұсқаларын береді,
солардың біреуінен семантикалық жазу құрылады. Осының барлығы ережелер
санын көбейтеді, ол болса өз ... NLP-ға ... ... ... ... ... ... жоғарғы атап
өткен кемшіліктерді ескере отырылып құрылған және ТТ ережелерін тиімді
пайдану, бірақ NLP ... ... ... ... Хомский
шығарушылық болып құрған, сондықтан кері әрекет мүмкін емес, яғни анализді.
Кеңейтілген өтпелі желілер. Кеңейтілген өтпелі ... ... ... (Fraser) және ... (Woods) зерттелген, синтаксистік
талдау идеясы және еркін-контексті грамматикасы. ... және ... ... ... ... ... тест қатары
(ереже), осылардың негізінде талдау жүргізіледі. Аралық нәтижелер ұяшықта
(регистр) жазылады. Мысалы: The rabbit nibbles the carrot ... ... ... ...... ... және де еркін-контексті грамматиканың
белгілерін (NP), әлде нақты сөзді (by) білдіреді. Тесттер LISP ... ... ... ... ... ... егер шарт=ақиқат, онда талдауға
түсетін сөзге Х белгісін береміз және де ұяшыққа жазамыз.
Сурет 2. Кеңейтілген өтпелі желілер
Жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... сол жақтан басталады, сөйлемнің бірінші сөзінен the rabbit тестті
өтеді, нәтижесінде ол көмекші етістік болып шықпады (Aux, 1 ... ... ... (NP,2 ... ... да the rabbit Subj ... ... TypeDeclarative белгісіне ие болады, “баяндайтын”,
жүйе екінші ... ... the rabbit – ... ... сөз nibbles ... ( Vm болып белгіленеді), nibbles V атты ... ... ... ол ... ... ... дегені. Бірақ біздің
мысалда толықтауыш бар the carrot, талдау 6 бағдармен жүргізіледі ( 5 және
6 бағдар ... ... ... тест ... жүргізіледі), the carrot
сөзтіркесі Obj атты ұяшығына салынады. ... ... ... ( ... ... біз ... сөйлемді талдасақ қолданылушы едік The carrot was
nibbled by the rabbit). Сонымен Subj, Type, V және Obj ... ... ... пайдалана отырып, әлдебір түсінікті ... ... ... ... ... ... ... бар:
* Модульдік еместігі;
* Модификациядағы күрделілік;
* Нәзіктік (сөйлемдегі дұрыс емес грамматикасы, кейінгі ... ... ... қылмайды);
* Қайтарулардың көптігінің тиімсіздігі, талдаудың өтпелі кезеңінде
қателер сақталынбайды;
* ... ... ... ... ... ұғымды құру
тиімсіздігі.
Семантикалық грамматика. Семантикалық грамматиканы пайдалану негізінде
ТТ ... ... ... тек айырмашылығы синтаксистік
категориялардың орнына семантикалықтар ... ... тар ... салада жұмыс істейді. Мысалы: Ladder жүйесі, американ
кемелердің деректер базасына кіргізілген оның ... ... ... ... -> the of
-> what is|[can you] tell me
-> the | class ... ... ... ... ... ... ... Can you
tell me the class of the ... ... ... аты). Бұл ... ... ... ... базасы тілінде сұратуы
негізінде құрылады.
Семантикалық грамматиканың кемшілігі, біріншіден әр ... ... жеке ... керек; екіншіден, өлшемі тез ұлғаяды Кемшіліктерді
жою тәсілі - ... ... ... ... ... ... реляциялық деректер базасысының шеңберінде
қолдану және бірнеше әдістерді ... ( ... ... ... ... ... талдау. Септілік фреймнің пайда болуы NLP-
нің дамуын қарқындатты. Қазіргі кезде септілік фреймдер - ... ... ... ... жоғары талдауда төменнен
жоғарыға (құрамдас бөлшектерден бүтінге), жоғарыдан төменге (бүтіннен
құрамдас бөлікке).
Септілік ... ... пен ... ... ... (септіктер),
олар болса тақырыппен өзара байланыста болады. Компьютерлік талдауға
арналған фрейм ... ... ... ... пен ... ... семантикалық болады, яғни бір сөзге бірнеше рөльдео
берілуі мүмкін, мысалы: зат есім ... ... әлде оның ... ... ... ... ... етістік [септілік фрейм
агент:
объект:
құрал:
реципиент:
бағыт:
орын:
бенефициант:
коагент:
]]
Мысалы, Иван Катяға доп берді сөйлемдегі септілік ... ... ... Иван ... мяч ... ... [грам
уақыт: өткен шақ]
]
Септіктер міндетті, міндетті емес және тиім ... ... ... міндетті түрде объект септігі болып келеді, онсыз
бұл сөйлем аяқталмаған болып саналады. Орын мен ... бұл ... емес ... ... ... ал бағыт пен реципиент - тиім
салынғандар болады.
Жиі NLP-де каноникалық ... ... ... ... ... болады. Белгілі тәсілі ол концептуальды тәуелділік, іс-
әрекет ... ... Шенк ... еді. ... әр іс-әрекет бір
немесе бірнеше қарапайым әрекеттер түрінде көрсетіледі.
Мысалы, Иван ... доп ... (1) және Катя ... доп ... ... айырмашылық бар, бірақ екеуіде беру актісін
білдіреді, репрезентациясының келесі қарапайым Atrans әрекеттерден ... ... ... ... ... ... [Atrans
отн: иелену отн: иелену
агент: Иван агент: Катя
объект: доп ... ... ... Иван ... ... ... Катя] реципиент: Катя]
Осындай талдау арқылы сөйлемдердің айырмашылығы мен ... ... ... үшін ... ... маркер мен толтырғыштарға
бөлінеді. Объект рөліне маркер бекітілуі мүмкін тура ... ал ... ...... ... түрі қолданылынады =из|от|...
Септік фреймдер көмегімен мәтінді талдау келесі кезеңдерден ... ... ... ... тақырыпқа сай фреймді таңдап алу
керек, егер ондай болмаса онда, мәтінді талдай алмаймыз.
* ... сай ... ... етістікті қайтарады.
* Барлық міндетті септіктердің талдауын жүргізу. Егер бір әлде одан
көп міндетті толтырғыш септіліктер табылмаса, онда жүйеге қате ... ... ... ... бар ... фреймді дұрыс
таңдауы, дұрыс енгізілмеген мәтін әлде грамматиканың кемшілігі.
Келесі қадамдар сондай ... ... және ... ... ... емес ... талдауын жүргізу.
* Егер мәтін енгізілгеннен соң, талданбаған элементтер қалып қалса,
қателер ... ... ... ... ... ... және икемді талдау жүргізу туралы.
Септілік фреймдерді пайдалану артықшылықтары:
* Талдаудың екі стратегиясын біріктіру (жоғарыдан төмен және ... ... пен ... ... ... ... пайдалану ыңғайлығы.
Талдау тұрақтылығы.
Талдауда бір сұраудың варианттарының көптігі қиындық туғызады. Мысалы,
әртүрлі мамандықтардағы студенттерді қабылдау әлде ... ... ... ... ... келесі; Мүмкін болса Петровты ... ... мен Хейз ... ережеде былай делінеді: "Белгісіз енгізілген
элементтерді септілік маркерін таппағанша, ... ... ... талдау семанитканы пайдалана отырып, толтырылмаған септіктерді
талдаудан өткізу керек".
Мәтінде анықтаумен бірге интерактивті диалогты жүргізу мәселесі бар.
Диалогқа тән ерекшеліктер пайда ... ... ... (жіктеу есімдігін пайдалану, анафорикалық антецеденттердің
орнына);
* эллипсис;
* экстраграмматикалық сөйлемдер (одағайларды қолдану және т.б.);
* металингвистикалық сөйлем ... ... ... ... бар ... ... ... сөйлеуге
тырысады, нәтижесінде талдауды жүргізу қиындайды.
Тұжырым
Утилитарлық тәсіл шеңберінде ... ... ... ... ... ... табиғи тілдегі сөйлемдерді талдауының икемді
жүйесін құруға мүмкіндік береді.
2. Білімді ... ... жүйе ... ... мен ... жүйенің тағайындалу мақсаты.
Сараптық жүйе жұмысының басты мақсаты – табиғи тілді пайдалану арқылы
қойған сұраққа жауап беру, ... ... ... ... арналған.
Жүйе, жауаптың дұрыстығы мен толықтығын орфографиялық және стилисткалық
қателерге қарамастан тексереді.
Оқытушыға пәндік аймағының ... ... ... әлде ... үшін
қолайлы құралдар ұсынылуы керек және диалогтың сценариясын бейнелеуге де
(сұрақтар кезектілігі, жауап сапасына ... ... ... ... ... ... да ... тексеру жүйенің ұйытқысынан ... ... ... Бұл ... ... ... базасы мен сценарияны
құру мен түзету. Зерттеліп жатқан білімді тексеру жүйесі ... ... ... ... білімін бағалауға көмектеседі, ал студент
өзінің білім деңгейін тексере алады.
Сараптық ... ... ... құрылымы.
Эксперттік жүйенің жалпы құрылымы келесі құрылымдық ... 3. ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен программалық модульдерінің өзара
қатынасын жоғарыдағы схемаға негізделіп қарастырайық.
Табиғи тілді талдаудың бағыныңқы жүйесі - пайдаланушының табиғи-тілдік
интерфейспен қатынасын ... Бұл ... жүйе ... ... мәтінді білім базасындағы негізгі сөз-түсінігін іздеу қағидасына
негізделіп, өңдейді.
Жауапты талдаудың ... ...... ... сараптық
жүйесінің ұйытқысы болып келеді. Бұл бағыңыңқы жүйе пайдаланушының ... ... ... ... ... мен жеткіліктігін анықтайды.
Осы бағыныңқы жүйенің кіру мәліметі, ол танылған сөздердің байланысқан
фрейм желісі, жауап ... ... ... ... мен пайдалану шығу
фразасы болып келеді. Жүйе жұмысының ... ... ... жауаптың,
фрейм желісімен байланысын, білім базасындағы пәндік саладағы базалық фрейм
желісімен байланысы мен білім ... ... ... ... ... салыстырылады. Базалық желіс фрейм ... ... ... ... салаға негізделіп және жадыға тестілеудің
сценариясымен ... ... ... ... жүйесі келесі функцияларды атқарады.
- Пайдаланушы- тестілеушіні тіркейді
- Сұрақ құрап, дисплейдің экранына шығарады
- Тестілеудің диалогын ... үшін ... пен ... ... ... ... ... ақпараты туралы мәлімет шығарылады
- Жалпы лог тестілеуді жүргізеді
- Сараптық жүйенің жұмысын толық үйлестіреді.
Бұл ... ... ... ... жауапты талдау бағыныңқы жүйесі
мен сценарийдың диалогының ... ... ... ... ... жүйесінің функциясы пайдаланушының диалог кезінде
жағдайдың даму ... ... ... желісіндегі файл, табиғи тіл
сөздігі – пәндік аймақтың білім базасын ... ... ... ... үшін ... арнайы программа кіреді, ол ... жаңа ... ... ... ... ие. ... программа Диалог
сценарийсының жұмысында да бар.
Пайдаланушы сараптық жүйемен табиғи ... ... ... ... ал ... ... ... жауапты талдаудың
бағыныңқы жүйесімен жинақталады да, жұмысты басқарудың бағыныңқы жүйесімен
шығарылады. Пайдаланушы жүйеге арналған ақпаратты (сұраққа ... ... ... түрінде ешқандай кедергісіз перне тақтасынан енгізеді. Ақпарат
дисплей экранына жалпы лог тестінде ... ... ... жүйе ... ... ... программасының интерфейсі:
тестілеу программасы
Сұрақ: Семантикалық желі дегеніміз не?
Қысқаша ... ... ... ... ... жүйесі
Нәтиже 95 %
Сурет 4. Білімді тестілеудің эксперттік жүйесінің интерфейсі
Дисплей экраны үш ... ... ... терезесі;
- Жауап терезесі;
- Лога мәлімет терезесі;
Сұрақтар терезесіне жүйе сұрақтың мәтінін енгізеді, ал ... ... ... ... енгізеді, ал лога ... ... ... ... ... ... программасы
іске қосылғаннан соң меню “Файл” , “Сценарийді ашу” сценарий файлы ... ... ... өзі ... ... жүйеге енгізеді (тестті
бастау). Тест аяқталған соң лог мәліметі нәтижелер файлында ... ... ... жұмыс үрдісі қарапайым адымдар жиынтығынан тұрады.
Әр адым келесі кезеңдерінен тұрады:
- ... тест ... ... ... ... ... нақты түсінікке қатысты тесттің түріне
сай сұрақ қойылады;
- Пайдаланушы жауапты енгізеді әлде ол ... ... ... ... сапасын анықталады (қателер көрсетіледі)
- Жауаптың дұрыстығы мен ... сай жүйе ... ... (диалогтың дамуы);
Адымдардың кезеңіндегі жүйемен жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... ... жүйенің жұмысының негізіндегі ... ... ... ... 5. Жүйе ... ... көрсетілген схеманы кезең бойынша қарастырайық.
1. Тесттің алғашқы сұрағы.
Бұл кезеңде пайдаланушыға тесттегі алғашқы дайындалған сұрақтың
мәтіні ұсынылады. СЖ үш түрлі сұрақтар ... ... ... ... бір әлде бірнеше дұрыс жауабын таңдау;
• ашық, бұл түрде сұрақ құрылып, бүтін сан, ... сан, ... ... ... ... орнату, сұрақтың бұл түрінде дұрыс тәртіпте
орналасқан ... ... ... керек. Тестіленуші
элементтерді дұрыс тәртіпте орналасуын жауап терезесіне үтір арқылы
енгізеді.
Сұрақтың әр ... ... ... ... ... ... Төменде бұл мәселені жасанды ... ... ... ашық ... ... Ал жабық түрдегі
сұраққа жауап беруде табиғи-тіл түріндегі нұсқаның саны ... ... ... ... Сұрақ құру .
Сұрақ құру сұрақтың түрі мен ... ... ... ... ... ... ... білім базасында көрініс табады
және содан бастап жауапқа байланысқан түсініктерді іздейді. Ары ... ... ... ... ... ... қосымша сұрақтар қоюы мүмкін,
керек болған кезде жауапта кездескен терминдердің түсінігін анықтап береді.
3. ... ... ... ... ... ... ... жауабы фрейм
желісі түріндегі, білім базасындағы ... ... ... ... ... ... Бұл ... желіс тестің пәндік аймағына
сай фрейм желісін түзету программасымен ... ... ... ... ... ... ... жауаптың қатесі мен
жеткіліктілігі салыстырылады.
4. Талдау нәтижесі негізінде реакцияның құрылуы (пайда болуы)
Жүйе, ... ... мен ... ... ақпаратты
пайдалана отырып, алдын ала сценарийсы ... ... ... ... жүйеде сұрақ бойынша тұжырым келесі мағынада беріледі:
• жауап толық
• жауап толық емес
• жауап ... ... ... ... жауаптың қатесі мен ... ... ... ... ... ... ... жүйемен
іске асырылады. Егер жауап толық берілсе жүйе келесі тестке өтеді. Ал жауап
жеткілікті болған жағдайда жүйе контекстен ... ... ... ... ... ... ... жүйеде білімнің алатын орны
Сараптық жүйені зерттегенде білімді қолайлы пайдалану мәселесі
туындайды. Мәселенің ерекшелігі сараптық ... ... ... ... ... ... яғни білімді алгоритмдермен шешімдерін
қамтамассыз ету.
Жүйеде білімді ... ... мен ... ... ... – объектіні сипаттайтын бір әлде ... ... ... ... ... Әр ... мағынасы слотта
сақталынады, яғни фрейм – ... ... ... ... желі - бұл ... ... – объект, доғасы – объектер
арасындағы қатынас.
Қарастырылып жатқан еңбекте фреймнің негізгі құрылымы: ... ... ... (табиғи тілдің сөзі әлде сөздер тізбесі + сөз
үлгісі, егер фрейм ... бөлу ... ... ... ... ... фреймдерге сілтемелер, осылардың көмегімен фреймнің сематикалық
жүйесі ... ... ... ... - ... ... ... - фрейм іс-қимыл
* FRAME_CHARACT - фрейм сипаттамасы
* FRAME_COMPLX - кешенді түсінік білдіретін ... ... - ... ... келесі түрдегі сілтемелермен байланысуы мүмкін:
* REL_CAUSE – себептік қатынас
* REL_OWNERSHIP – ... ... ... - әрекет қатынасы
* REL_CLASS – жіктеу қатынасы
* REL_CHARACT – мінездеме қатынасы
Жұмыстың алдында сараптық жүйе оперативтік ... ... ... ... ... бар фреймдер өзгертіліп, сематикалық желісіне
енгізіледі. Осы ... ... ... ... ... жауаптың
дұрыстығы мен толықтығы талданады. Білім базасының ұйымдастырылуы 3 тарауда
нақтылай зерттелінеді.
Жауапты талдау кезеңділігі.
Жоғарыда сараптық жүйенің жалпы ... ... Осы ... талдау үрдісін зерттейміз. Жауапты талдау үрдісі төменгі схемада
көрсетілген.
Сурет 6. ... ... ... ... ... жауаптарын талдау үшін, жоғарыда атап
өткен кезеңдердің төртеуін қолданамыз.
1 кезең
Бірінші ... тест ... ... ... ... ... ... танып, жөндеп, әр сөздің толық грамматикалық талдауын
шығарады. Егер бір сөз толық танылмаған болса, барлық нұсқалары шығарылады.
Сөздікте жоқ ... ... ... ... ... ретінде Зализняк (120 мың сөз) ... ... ... ... ... ... Морфологиялық талдау мысалы “
Бұл есеп BUILD эксперттік жүйесінде шешілді”
Бұл ... ... ... ... шақ, ... ... түрі}
шешілді{шешілді=V=өткен шақ, жекеше түрі, етістік,}
сараптық{сараптық=A=жекеше түрі, сын есім|сараптық=A=}
жүйе{жүйе=S,зат есім, }
BUILD{BUILD}
Морфологиялық анализатордың шығару форматының ақпараты қосымшада.
2 кезең.
Осы кезеңде ... ... ... ... ... ... үлгі тізімі құрылады. Үлгіде талданған сөздің барлық
нұсқалары морфологиялық анализатордан алынған ... ... ... ... ... байланысы жоқ фреймдер желісі пайда болады, әр фреймге
сөздің сәйкес үлгісі тіркелінеді.
3 және 4 кезең.
Бұл кезеңде жауаптың мәтінін табиғи тілдің ... ... ... ... ... анықтау мен алғашқы ... ... ... ... ... ... ... 130
мың сөзі бар freeware synth.exe ... ... ... ... ... ... ... анализатордың қорытындысы
негізінде фрейм желісінен алынған түсініктерді бір-бірімен байланыстырады.
+-- есеп [зат есім,үшінші жақ,жекеше түрі.] +-- бұл ... ... ... ... ... жақ, ... шақ +--жүйе [зат есім, үшінші жақ,
жекеше түрі] +--сараптық[ сын есім, үшінші жақ, жекеше түрі.]
5 кезең.
5 кезең негізгі кезең ... ... Бұл ... ... сөздер
байланысқан фрейм желісі түрінде пайдаланушының жауабы, пәндік аймағы
сценариясымен енгізілген базалық ... ... ... ... ... ... фрейммен байланысуын салыстырады. Старттық фрейм
басты түсінікті бейнелейді, мысалы “ сараптық жүйе”. ... ... ... база ... ... байланысады, түсінікті, әрекетті,
сипаттамасын көрсетеді. Осы фреймнен бастап фрейм байланысының ... екі ... ... ... ... табылып, байланыстары
тексеріледі. Базалық желіде табылмаған жауап желісінің түсінігі жеткілікті
әлде қосымша түсінікті ... ... ... ... ... ... ... этаптар негізінде жүргізіледі де, алынған
фрейм желісі жүзеге асырылған ... ... ... ... жауап сапасының көрсеткіші құрылады,
жауаптағы барлық сөздердің дұрыс ... ... ... желісіндегі
проценттік қатынасы. Егер тест түрі - реттеу тесті болса жауап ... ... ... бастау фреймінен басталады және негізгі
түсінікпен қатынасы талданады. Осындай шаралар ... ... ... табылады.
Тест пен сұрақтың құрылымы 2.1 тарауда қарастырылады. Ал, фрейм желісін
3 тарауда зерттейміз. Сараптық жүйенің лог жұмысы кіргізілген ... ... ... жүйе ... ... ... ТТ бағыңыңқы жүйесінің анализі;
• Жауаптың бағыңыңқы жүйесінің анализі;
• Жұмысты бақсарудың бағыңыңқы жүйесі.
Пайдаланушы ТТ бағыңыңқы жүйесінің анализі ... ... ... ... ал ... ... ... жауаптың
бағыңыңқы жүйесінің анализінде жинақталып, жұмысты бақсарудың бағыңыңқы
жүйесімен шығарылады. Пайдаланушы жүйеге ... ... ... ... ... ... ... шектеусіз клавиатура арқылы
енгізеді. Жүйемен жиналған ақпарат ... лог ... ... ... Бұл ... ... ... үшін фрейм мен
семантикалық желілер қолданылынады.
2.1. ... ... ... ... ... ... ... кешені өз құрамына ... ... ... жүйесіндегі фрейм желісін түзету программасы мен
тестілердің сценариясын құру программасы ... ... ... ... желісінің редакторы.
Білім базасының желісі, фрейм желісінің редакторы нақты бір ... ... ... және ... мен олардың өзара қатынастарын құру
мен түзетуінің визуальды интерфейсі түрінде болып ... ...... ... түсінігінің деректер құрылымын бейнелейді. Бұл ... ... ... ... ... әр ... ... байланыста болуы мүмкін.
Редактор бұрын құрылған семантикалық желістерді жүктейді, ... және ... ... ... ... ... ... тоғыстырылады: егер, қосылатын фреймдер түзету желісінде болмаса,
онда бұл ... ... ... ... мүмкін. Қосылған фрейм
қатысушы болады, егер ... ... ... ... ... бір ... ... Бұл жағдайда барлық “бұрыңғы” қатынастар
сақталынып, қосылған желістен жаңалары енгізіледі.
2.1.2. Фреймнің семантикалық ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Ағымды
желістегі барлық фреймдердің тізімі сол бағанда орналасқан. Желістегі фрейм
өз ... ... ... алып әлде қосып тастау тақтадағы
батырма арқылы іске асырылады. Қосқанда пайдаланушы “өрнек” өрісіне ... ... ... ... бір түрін береді. Фрейм түрлері келесі болуы
мүмкін:
* FRAME_SUBJECT - фрейм ... ... - ... ... ... - фрейм сипаттама
* FRAME_COMPLX – кешенді түсінік білдіретін фрейм
* FRAME_UNDEF -анықталмаған фрейм
Фреймдер ... ... ... ... болуы мүмкін:
* REL_CAUSE – себептілік қатынас (0)
* REL_OWNERSHIP – иелену қатынасы (1)
* REL_ACTION - әрекет ... ... ...... ... (3)
* REL_CHARACT – сипаттамалық қатынас (4)
Фреймдерді жойғанда оның басқа фреймдермен байланысы да жойылады.
Ағымдағаы ... ... ... ... ... ... ... орналасқан, онда фреймнің өрнегі мен түрі көрсетілген. Оң ... ... ... ... ... ... ... келесі
түрде: “байланысы бар фрейм өрнегі, байланыс түрі сандық формада ... ... ... ... ... ... ... байланыстыруға
да, жоюға да болады. Жаңа бір байланысты ... ... ... ... оның ... ... фреймді, егер керек болған жағдайда
“әрекет” фреймін енгізеді. ... түрі ... атап ... алынады,
ал бағыт ағымдағы фрейм ... ... ... қатынаста болатынын
анықтайды: бағыңыңқы ма, әлде керісінше ме. Салмағы екі түсініктің байланыс
күшін анықтайды, ... ... ... ... ... ... түрі “әрекет” болса, ол дегеніміз бірінші фреймнің
түсінігі екіншімен қайсы-бір әрекет арқылы ... ... ... ... ... ... ... соң, ол “фрейм байланысы” бағанында пайда
болады, “байланыс туралы ақпарат” панелінде өзгертуге мүмкіндік алады.
Сурет ... ... ... ... редакторы.
Түзету нәтижесінде алынған фреймнің семантикалық желісі кейін
пайдалану үшін XML файл ... ... ... ... ... мен ... ... тест жүргізіледі.
2.1.3. Тестілеудің сценарий редакторы.
Сценарийдің редакторында тестті құрайды, ... және ... ... Бұл ... ... ... ... семантикалық
желісінің білім базасының файлдарымен ... ... ... ... ... жасау үшін сол сценарийға әлде-бір білім
аймағының білім базасын белгілеу керек, сол аймақтың ... тест ... ... тесттің үш түрінде жұмыс істейді:
• Жабық, ұсынылған нұсқалардың арасынан бір ... ... ... ... Ашық, жауапты құру мен енгізу ... ... ... ... ... сан және мәтіндік өрнек;
• Дұрыс реттілікті табу, элементер жиынтығынан дұрыс ... ... ... ... ... ... фрейм желісі болмаса, онда тек жабық тесттер
құрылады, өйткені ондағы ... ... ... ... ... ... Басқа тесттер үшін фрейм желісінің білімдер базасы
қажет болып келеді.
2.1.4 Тестілеу сценариясы редакторының визуальды интерфейсі.
Сценарий редакторының ... ... ... 8. ... ... интерфейсі.
«Файл» менюсы арқылы желісті ашамыз, бұрын құрылған сценарийді ашу
үшін, қысаң түрде әлде XML файл түрінде ... XML ... да ... ... ... ... ... кірс болмас үшін, әрі
сценарий мәтінін көру үшін, ол ішкі архиватор арқылы қысылады. Сценарийдің
осындай файлы XML файл ... ... ... тестілеудің программасына
айқын болып келеді.
Желіс менюде «Желісті тағайындау» семантикалық желіс туралы ... ... ... сияқты экранның жоғарғы бөлігінде орналасқан.
Фреймнің байланысы туралы ақпаратты фреймнің ... ... ... ... ... ақпарат” терезесінде ашылады. Фреймнің желіс
редакторы сияқты сценарий редакторында байланыс туралы ақпаратты өзгертуге
болмайды.
Экранның ... ... ... бар ... ... ... қосу әлде жою панельдегі батырмалар көмегімен, әлде
менюдег “Тест” арқылы жүзеге асырылады.
“Ашық” және “Реттеуші” тест ... сол ... тест үшін ... ... фрейм таңданып алынады, соған негізіделіп ... ... ... ... түрі ... ... соған
байланысты бастаушы түсініктен келесі түсініктермен байланысы анықталады
да, білім ... ... ... ... ... ... ... 9, 10,
11 суреттерінде келтірілген.
Сурет 9. Жабық түрдегі тест
Сурет 10. Ашық ... ... 11. ... ... ... ... еркін сипатта өзгертіліп, жаңартылады.
Үлгідегі қызмет өрісі:
* Бірінші жол «ID:» - ... ... ... тест ... ... ... бұл жол көрсетілмейді, бірақ мәтінде
міндетті түрде ... ... ... ... сан '{N}' жабық тестегі дұрыс нұсқаның нөмірін
көрсетеді, және де олар міндетті түрде жабық ... ... ... ... кейін ол туралы ақпарат келесі редакциялауға қатынау
рұқсатын алады. Керек емес тестерді жоюға да, кейінірек ... ... ... ... ... ... тұрады.
Тұжырым
Осы жұмыспен зерттелген сараптық жүйенің программалық кешені, өзіндік
тестілеу программасымен қатар, фреймдер ... ... ... ... және ... ... құру ... Бұл программалар пәндік саланың білімдер базасын редакциялау мен
тестілеудің сценариясын құрудың визуалды құралы болып ... ... ... ... ... талдауы.
Жүйе жұмысын тиімдету мен тездету үшін сараптық жүйенің ... ... алу ... Бұл мәселені шешу үшін функционалды-
құндылықтық талдаудың құралдарын пайдаланамыз.
Функционалды-құндылықтық ... (ФҚТ) ...... ... ... функциясының, жүзеге асыруда сапа мен шығындардың қолайлы
қатынасына бағытталған жүйелік зерттеу ... ... ... ФҚТ
қолданылынады, басты мақсаты тиімсіз ... ... ... ... ... түрі ... ... функциялар жиынтығы түрінде
қарастырылады: яғни пайдаланушы қажеттілігі, іске қосу шығындарын азайту
пайдаланушыға деген тигізетін ... ... баға мен ... ... ... ... Әдіс ... өндіру және өнімді ... ... ... ФҚТ-ң қолдану маңыздылығы – қажеті жоқ ... ... жою ... өнім ... ... шығындарды
төмендету. Сапаны төмендетпей, сол қалыпта ... ... ... қағидалары: функционалды және жүйелік тәсілдер, функцияның
пайдалығы мен маңыздылығына ... ... ... ... ... ... объектінің қасиеттерінің (іс-әрекет әлде қалып-күй
түрінде)бір жүйлік қатынаста ... ... ... айтамыз. ФҚТ-ны
жүргізгенде сыртқы және ішкі ... ... ... ... оны ... орындайды және де ... ... ... ... ... ... қатынасын
көрсетеді.
Ішкі функция дегеніміз объект (өнімде ... ... ... ... ... ... функциялар ішінде қажеттілікті өтеудегі рөліне сай ... және ... ... ... ... ... – объектінің жалпы пайда болуын, мақсатын
анықтайды.
Қосалқы функция – ... ... ... қосымша себептерін
көсетеді, сұранысын жоғаралатып,оны қамтамас етеді.
Ал ішкі функциялар ... ... ... ... ... ... ты негізгі және көмекші болып бөледі:
Негізгі функция бұл ішкі ... ... ... ... және ... ... функцияның жұмысына қажетті жағдайды қамтамастандырыды)
жұмысқабілеттілігін қамтамас етеді. Келесі негізгі функциялар бар;
- қабылдау әлде шығару (затты, энергияны, ақпаратты);
- ... ... ... ... ... ... ... – ол да ішкі функцияға кіреді, ... ... ... өз септігін тигізеді. Көмекші функцияның
бірнеше түрлері бар: біріктірілетін, оқшауланатын, бағыттаушы, кепілдеуші,
бекітілуші және т.б. ... ... мен саны ... ... ... сипатына сай функцияның мазмұны да өзгереді. Мысалы, өнімді алып
көрейік, сырттағыдан келесі функцияларды атап ... ... ... ... ал ішкі – ... және ... Бұл ... өз ... ... болады (біріктірірген, оқшауланған).
Жоғарыда атап өткен функциялар сипаты бойынша бөлінеді:
Номиналды – бүтіндік, қойылған ... сай ... ... ... нақтылы функцияны жүзеге асырады.
Потенциалды функция – объектінің жұмысы барысында, шарттарының
өзгеруі, ... ... ... кеңейтеді.
Тиімділік деңгейге сай жүйе-пайдаланушыға объектінің элементерінің,
әрекеттерінің, жағдайының пайдалы және пайдасыз функциялар деп ... ...... ... ... тапсырылған қажеттілікті
өтеуіне өз әсерін тигізеді.
Пайдасыз — керек емес, ... ... мен ... ... ... ... ... жетерлікті
туғызады, әсерінен объект қымбаттайды.
Зиянды функция – объектінің ... ... ... объект қымбаттайды.
Бағыңқы тәртіпте орналасқан өнімнің ... ... мен ... ... ...... ... дейміз. ФМ
нақты деңгейіне қатысы барлығын анықтайтын әр ... ... ... ... ... ... жағынан, өнімнің материалдық элементерінің құрамының бір-біріне
енуін (детельдар, комплектер және т.б.) қатаң иерархиялық ... ... ... ... ... модель дейміз (ҚМ, Сурет 12).
|Реактор ... ... ... ... ... ... |
|Газов|
|ый |
|колле|
|ктор |
|Пира|
|мида|
Сурет 12. Өнімнің ... ... мен ҚМ ... ... әлде ... ... басқа бір түрді
туғызады - өнімнің функционалды –құрылымдық ... ... ... әр ... ... ... анықтауға көмектеседі және
әр функцияға кетеін шығындарды санауға мүмкіндік ... (ФҚМ- ... ... ... ... ... бағанда – ФМ деңгейі бойынша
фнкцияның құрамын).
Sf шығының және Rf салыстырмалы ... ... rf ... ... ... ... (ФҚД) ... асырылады, онда жоғарғы бөлігінде – функцияның маңыздылығына қарай
үлестіріледі, ал төменгісінде - әр қайсысының шығындары.
Объектінің ... ... құру және ... үрдісін (мысалы,
өнім) шартты функционалды модельдеу деп атаймыз, яғни функцияны логикалық
сипатта бейнелеу, функциян топтастыру, функциялардың иерархиясын ... ... ... түрінде келтірілген функционалдық
байланыстың графикалық кескіні, ... ... ... ... ... ... ережелер ескеріледі:
* формулировкада міндетті түрде етістік пен зат есім болуы керек
(мысалы, «дабыл қағу»);
* функцияны ... ... ... ... ... сипаттағы, кіру параметрлермен,
диаграммалармен, формулалармен);
* формулировкасы абстрактты болуы керек және де конструктивтік-
технологиялық ... ... ... ... ... ... ... сипаттау керек, іске асырылған
және мүмкіндерінде.
Алғашқы болып, өнімнің сыртқы функциялары (басты, ... ... жеке ... бөліктері бөлініп шығады да, олардың функциялары
құрылады (өнімнің қажеттілігі мен мақсатына қарай). Өнімдегі функциялардың
тізімі мен ... ... ... ... ... (енгізуі, өзгеруі, шығуы).Сыртқы ... ... ... ФМ I және II ... құрайды.
Өнімнің құрылымдық моделінің төмен деңгейіне өткен кезде, жұмыста
шығыны мен істен шығуы көп элементтер мен ... ... ... Бұндай аумақты анықтау үшін ... атау бар «ABC» ... ... ... A, В және С ... бөлініске ұшырайды,
график түрінде, Парето диаграмма деп аталады (Сурет 13).
/пар
Сурет 13. ... ... ... (Парето) және ядерлік
реактордың функционалды-құндылықтық диаграммасы
Графикті келесі түрде салуға ... ... ... шығындардың
кемуі тәртібінде орналастырамыз, ал содан соң бұл мәліметтерді ... ... ... ... 0 ден 75% ... ... шығындар
аумағына (А) кіретін элементтер бірінші кезекте талдауға түседі. Ал егер,
шығындарды төмендету мүмкін болмаған жағдайда, В аумағына ... ... ... ... ... С ... С ... құрылған өнімнің әр элементін талдаған кезде, оның функционалды
мағыналығына қарай талдағанда, өнімдіі құрғанда, оның рөлі мен ... ... ФМ ... келесі мәселені ескеру керек: ... ... ... ... мақсатының шағылысуын көрсетед. Ал
функцияның төменгі деңгейі ол жоғарыда тұрған функцияның қамтамастандыру
құралы ... ... ... ... ... ... ... қамтамас етеде, бірақ бір-бірін қайталамау керек.
Функцияның маңыздылығы мен мағыналығын бағалау сараптық әдістер ... ... ... ФМ деңгейіне сай, біріншісінен ... ... ... мен ... функцияларда, өнімдерді бағалауда
пайдаланушының талаптары негізге алынады (сапа ... ... және ... ... ... ... сай ... функциялардың мағыналығы
өте жоғары болып келеді.
Шарттар келесі:
m
∑βh=1,h=1,...,m,0
(id,type,expression,OwnershipLinks,CauseLinks,ActionLinks,ClassLinks,DefLi
nks
) >




ownerid CDATA #REQUIRED
targetid CDATA #REQUIRED
actid CDATA #REQUIRED
type CDATA #REQUIRED
weight CDATA ... CDATA ... ...

... сеть

... ... фрейм желісінде екі фрейм бар: “сараптық жүйе” және
“семантикалық желіс”. Бірінші фрейм ... ... ... ... ... жүйе өз ... семантикалық желіні қамтиды.
Қарастырылып жатқан еңбекте фрейм В рассматриваемой работе фрейм,
фрейм ... ... ... (сөз әлде табиғи ... ... + сөз ... егер ... мәтінді талдау нәтижесінде құрылған
болса), фрейм түрі, басқа да фреймдерге деген әр түрлі түрлердегі ... ... ... ... семантикалық желісі құрылады. Фрейм
түрлері келесі:
* FRAME_SUBJECT - фрейм субъектісі
* ... - ... ... FRAME_CHARACT - фрейм сипаттамасы
* FRAME_COMPLX – кешенді түсінік білдіретінфрейм
* FRAME_UNDEF - белгісіз ... ... ... ... байланысуы мүмкін:
* REL_CAUSE – себептік қатынас (0)
* REL_OWNERSHIP – иелену қатынасы (1)
* ... - ... ... ... REL_CLASS – жіктеу қатынасы (3)
* REL_CHARACT – мінездеме қатынасы (4)
XML форматы бойынша фрейм туралы ... ... ... и
... Жүйе






Фреймдер арасындағы ақпараттық байланыс "link" ... ... де ... ... ... ownerid - ... ... бұл байланыста басты болып келеді.
* targetid - фрейм идентификаторы, бұл байланыста бағыңынқы болып
келеді.
* actid – көмекші әрекет-фреймнің идентификаторы.
* type – ... ... ... ... weight – салмақ, фреймдердің байланыс деңгейін анықтайды
* direction – байланыс бағыты (ownerid ... ... ... XML ... ақпаратты қамтиды:









cpus.net
what is cpu 0
3 -152

ID:what is cpu
Сұрақ: Процессор дегеніміз не.
Жауап: қысқа.
... ... ... ... қайсысы ең тез?
Ұсынылған нұсқалардан дұрыс жауапты таңдаңыз:
1)Pentium 2
2)Athlon XP
3)Celeron
Дұрыс жауап {2}

cpu's price
2
4
-134

ID:cpu's price
Сұрақ: Қазіргі кездегі баға ... ... ... ... Pentium2 ... Pentium {3}
3) Athlon XP {1}

Сценарияда жүйеде жұмыс істейтін үш ... үш түрі ... ... және «реттеуші».
Сценарий өз ішінде бір нақты пәндік сала бойынша ... ... ... ... ... болып келеді. Білімдер базасының
файлысына деген жол ... ... ... ... ... тест уникалды тест идентификаторынан, тест түрінен, сұрақ
түрінен, жауапты ... ... ... ... ... ... ... мәтінінен тұрады.
Тест түрлері келесі:
* T_OPENQUESTION - «ашық» тест (0);
* T_CLOSEQUESTION - «жабық» тест (1);
* T_REORDERQUESTION - «реттеуші» тест (2).
Сұрақ түрі, ... ... ... ... ... ... түрлері келесі мәнге ие болуы мүмкін:
* Q_CAUSE - не/нені себеп болы (0);
* Q_OWNERSHIP – ... ... ... ... ... Q_ACTION – қандай іс-қимылдарды жүргізеді (2);
* Q_CLASS – қандай болады/қандай топқа кіреді (3);
* Q_CHARACT – бұл не ... түрі ... ... және ... тесте фрейм желісінің түрі мен
байланысына сай келеді, ББ ... ... ... ... ... сай тест туралы ақпарат тегалар арасында болады и
:

what is cpu түрі --> 0 ... is cpu ... ... ... не. ... ... ...
3.1.3 Аралық файлдар
Морфологиялық және синтаксистикалық анализатордың шығу ... және ... ... ... ... ... ... мәліметтерге өңдеу болып келеді. Парсингтен соң файлдарды
жүйе өзі өшіреді. Морфологиялық анализатордың қорытынды ... ... ... және ... ... шығу ... 2
тарауында көрсетілген.
3.2. Ішкі құрылымы және программалық модульдер
Жүйе ... ... ... ... ... ... ... желіс, тестілеудің сценариясы, ... ... ... ... ... семантикалық желісі.
Ортақ семантикалық желіс пен тестілеудің сценариясы дискіден
жүктеледі, деректер ... ... ... құрылымнан және көмекші
айнымалы шамадан тұрады. Сол құрылымның өзара жұмысына ... ... және Scenario ... ... ... дұрыс сөздердің морфологиялық тізімі әр талданған сөзде
ExpTemplate сөздерінің ... ... ... морфологиялық
анализатордың нәтижесі негізінде құрылады.
Бұл үлгі ExpTemplate классымен көрсетілген, ... ... ... ... ... ... ... етістік шағы, егер сөз етістік
болған жағдайда. Бұл құрылымда толық грамматикалық талдау жүргізіледі.
Орыс ... ... көп ... ... ... ... ... сөзді талдаудың барлық мүмкін ... ... ... коды 3 ... ... семантикалық желісі FrameNet классымен көрсетіледі, және ... ... ... ... ... ... ... негізінде құрылады
Синтаксистік анализатор-байланыстырушы SyntAnalyzer ... оның ... ...... ... ... ... содан кейін байланысы жоқ фрейм-сөздерді бір, ортақ
фреймдер желісіне жинап, пайдаланушының жауаптар желісін ... ... ... ... ... ... фрейм
желістері қосылады.
Морфологиялық және синтаксистік анализатоорлар ... ... ... ... кіру ... ... интерфейсін басқаруда, тест барысын бақылау мен
нәтижені шығаруда негізгі рөлді ... ... ... ... ағымды жауабы, тестілеудің сценариясы, ExpTemplate
үлгілерінің тізімі, фреймдердың базалық ... мен ... ... бар. ... ... ... ... жүктейді және
салыстырады.
Тұжырымдар
Сараптық жүйенің деректер базасы мен негізгі құжаттар сыртқы болып,
дискіде сақталынады. Деректердің сыртқы ... ... ... білім
базасы, морфологиялық және синтаксистік анализатордың аралық файлдарынан
тұрады.
Жүйе ... ... ... ... ... ... ... тестілеу сценариясы, жауаптың дұрыс, морфологиялық сөздерінің
тізімі, жауаптың ... ... ... ... ... желісін FrameNet классымен
көрсетіледі де, синтаксистік анализатордың модулімен байланысқан жауаптың
дұрыс сөздерінің ... ... ... ... ... тест ... ... мен нәтижені
шығаруда, негізгі рөлді AnswerParser классы ойнайды.
Зерттелген сараптық жүйесінің ... мен ... ... ... функционалдық ядросы болып келеді.
Қорытынды
Осы курстық жобада білімді ... ... ... ... ... ... ... әдістері, жауаптың семантикалық талдауы
мен пайдаланушы интерфейсінің жүйесі. Зерттелген ... сай ... ... ... әр ... ... ... табиғи тілдегі
диалог жүргізу арқылы білімді тестілеудің сараптық жүйесінің зерттеулік
прототипі құрылды.
Сараптық жүйенің басты ... ... ... ... ... ... мен ... жүргізуде қолайлы
құралдарды қолдану, визуалды редакторымен бірге;
* Кең таралған тестерді жаңарту - «ашық», «жабық», «реттеуші»;
* Білімді білдіретін септік ... ... ... пәндік
саласына шектеулердің болмауы;
* XML пішімдегі құжаттарды қолдану, сыртқы деректер мен білім базасын
сақтау үшін, басқа программалық жүйелерден ... ... ... ... ... ... жүйесінің болашақта дамуының келесі жолдары:
* ішкі программалық ... ... ... ... ... ... тез жұмыс істеуіне кедергі келтіретін
(морфологиялық және синтаксистік ... ... ... қатынаудың икемділігін жоғарлату.
* Сұрақты ойлауға жауап уақытын мен жауап беру ретін көбейту.
Келешекте бұл сараптық жүйені Tester және ... ... ... ... тұр. ... ... өткізгеннен соң, семантикалық
талдау мен сұрақ қою механизмдері жаңартылып, дамиды.
Әдебиеттер ... Э. В. ... ... и экспертные системы - М: Радио и Связь, 1990
2. Нариньяни А.С. Диалоговое взаимодействие и представление ... ... ... ... ... ред. ... -
М: Высшая школа, 1991.
4. Сборник задач и деловых игр по ... и ... ... ред. ... Н.К. -М: ... ... - The Measure of ... - http://www.brainbench.com
6. Инструментальная система «PolyTest» -
http://www.ugatu.ac.ru/ugatu/useful/freeprog/stest/polytest.zip
7. Инструментальная система «Контроль знаний»
http://www.riis.ru/fond_PP/kp08_004.html
8. Гаврилов А.В., Зайцев С.А., ... Л.Г., ... ... тестирования знаний в среде Internet/Intranet. - Открытое и
дистанционное
образование, №1(3), 2001. - С. ... М. ... для ... ... ... ... сеть фреймов



(id,type,expression,OwnershipLinks,CauseLinks,ActionLinks,ClassLinks,DefLink
s) >




ownerid CDATA #REQUIRED
targetid CDATA #REQUIRED
actid CDATA #REQUIRED
type CDATA #REQUIRED
weight CDATA #REQUIRED
direction CDATA ... цена ... ... ...
< f ... ...


< f rame ... ...


< f rame ... на ... .ру








< f rame >
-152
0
процессор














2
устройство











< f rame ... ...

... ... ...
...

0
данные









< f rame ... ...


< f rame ... ...




Сценарий тестирования











cpus.net
cpu's price 2
4 -134

ID:cpu's price
Вопрос: Упорядочите ... по ... ... значения вариантов.
1) Pentium2 {2}
2) Pentium {3}
3) Athlon XP {1}

what is cpu 0
3 -152

ID:what is cpu
Вопрос: Что такое процессор.
Ответьте лаконично.

cpu's speed 1 -
1 -1 ... ... из этих ... ... ... ... ответ из предлагаемых вариантов:
1)Pentium 2
2)Athlon XP
3)Celeron
Верный ответ {2}

Лог процесса тестирования
Лог начат в 29.05.2002,14:05:55
Начато новое тестирование
Информация о ... ... ... ... ... процессоры по текущей стоимости.
Указывать значения вариантов.
Pentium2
Pentium
Athlon XP
Всеволодский С.Н.:
Athlon XP,Pentium,Pentium2
Pentium - ... не на ... ... ... ... ... на 100%
Тест номер 1
Вопрос: Что такое процессор.
Ответьте лаконично.
Всеволодский С.Н.:
Процессор это вычислительное устройство обрабатывающее цифровые данные
значимо ли слово "обрабатывающее" в контексте ... ... ... ... ... либо ... ... С.Н.:
обрабатывающее - обрабатывать
Ответ распознан
Тест решен на 75%
Тест номер 2
Вопрос:Какой из этих процессоров наиболее быстрый?
Выберите правильный ... из ... ... ... ... ... три
Ответ неверный! Всеволодский С.Н.: номер два Ответ верен! Тест решен на
100%
Список тестов закончен
-----------------------
1. Енгізілген жауаптың морфологиялық талдауы. Сөздікте табылған мәтіндегі
сөздерді ... ... ... фрейм желісінде құрылуы
3. Енгізілген жауапқа синтаксистік талдау
4. Сөздіксіз сөзді фрейм желісіне қосылу. Фрейм желісін синтаксистік талдау
нәтижесінен ... ... ... ... желісін алынған сематикалық желісімен салыстыру.
Білім базасы (ББ)
Пайдаланушы
Түсіндіру механизмі
Шығару механизмі
Пайдаланушы интерфейсінің жүйесі
Қоршам
Тестілеу сценарийі
Пайдаланушы
Пользователь
Келесі сұрақ
Пайдаланушы интерфейсінің жүйесі
ОК
ЖЖ ... ... ... ... ... ... өту
Жауап толық таңылды ма?
Талдау нәтижесі негізінде реакцияның пайда болуы
Жауап сапасын ... ... ... ... сұрағы
Кіру ұсынысының алғашқы талдау процедурасы
Сөздікте іздеу процедурасы
Қатені анықтау процедурасы
Жұмысты басқару процедурасы
Реакццияны қалыптастыру процедурасы
Сұрақты құру процедурасы
Пайдаланушылық интерфейс
Жүйе жұмысының бағыныңқы жүйесі
Қатені ... ... ... ... тестілеу
Өзара қатынасты қамтамассыз ету
Басқаруды қамтамассыз ету
Қателер табылды
Білімді бақылау процесін қамтамассыз ету
Білімді тестілеу жүйесі
Тестілеудің сценарийі
Басқарушы модуль
Жауаптың сапасын талдау модулі
Жүйенің жауабы
Фреймнің сематикалық ... ... ... ... желісі
Семантикалық желіні құру модулі
Морфологиялық анализатор
Синтаксистік анализатор
Пайдаланушының жауабы
Шығару ... ... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
1)Тәжірибелік психология пәні.2)Психологтың мектеп алды тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысының мазмұны8 бет
DES (Data Encryption Standard) алгоритмін талдау21 бет
DES алгоритмі20 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
Norton жұмысының принциптері және құрылымы4 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Қазақ тілі бойынша онлайн тестілеудің мобильді қосымшасын құру»33 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Іздеу алгоритмі14 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь