Қазақ халқының бала тәрбиесі. Құрсақ және бесік тәрбиесі

1. Қазақ халқының бала тәрбиесі
2. Бала тәрбиесіне байланысты мақал.мәтелдер
3. Құрсақ және бесік тәрбиесі, ырымдар.
4. Ғұрыптар
5. Пайдаланған әдебиеттер
Жас ұрпақ әлеуметтік және ұлттық ортада тәрбиеленеді. Ол жастайынан әлеуметтік-экономикалық қатынастарға араласып, халықтың әдет-ғұрыптары, салт-дәстүрлері, өмір салты, мәдениеті ықпалымен өседі. Адам мінезіне ұлтының, басқа ұлттардың, барша адамзаттың, таптың мінез-құлық, жүріс-тұрысы әсер етеді. Ұлттардың мінезінде өзгешеліктер бар.

Қазақ салттарының негізіне алынған моральдық кодекс:
 Балалардың борышы-ата-ананы құрметтеу;
 Анасының қарғысын алған, ағайынның алғысын алмас;
 Ананың алдында асқар тау да аласа;
 Ана сүтін ақтамағанды ешкім мақтамайды;
 Анасына орын ұсынбаған, әкесіне қолын ұсынбас;
Жаңа үйленген жас жұбайлардың қас-қабағына қарау, өз білгенін үйрету, үнемі ақыл-кеңес беру үлкендердің борышы болып саналған. Әсіресе, жас келіннің бойына бала біткенін сезген ене оны өз қамқорлығына алып, тіл-көзден сақтаудың шарасын істей бастайды. Құрсақ тойы (кей жерде «құрсақ шашу» салты)- абысыны, енесі ауыл әйелдерін жинап, құрсақ тойын өткізу.Олар өз үйлерінен бір-бір дәм пісіріп әкеледі. Себебі: келіннің жерік болып жүрген асын тауып беру.
Ғұрып бойынша бойына бала біткен келіншекті «аяғы ауыр», «ішінде көжесі бар» деп тұспалдап айтады. Себебі: жас келін қысылып, ұялмасын, тіл-көзден сақтасын деген ойдан шыққан. Түсік тастамасын деп жас әйелдің көйлегінің етегін бүріп қояды. Екіқабат әйелдің күні жақындаған кезде: «Жер-ана, қуат бер!»деп жалаңаяқ жүргізеді.
1. Б. Мұқанова, Р. Ильясова «Этнопедагогика» 97-101, 142-149 беттер аралығы.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ШӘКӘРІМ атындағы СемЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІгеография кафедрасыСӨЖТақырыбы:    ... ... бала ... және бесік тәрбиесі.Орындаған:  Көбегенова Қ. А.Е - 419 топТексерген: Серикова Н. У.Семей қаласы, 2015 жылЖоспар:* ... ... бала ... Бала ... ... мақал-мәтелдер* Құрсақ және бесік тәрбиесі, ырымдар.* Ғұрыптар* Пайдаланған ... ...  Жас ... ... және ұлттық ортада тәрбиеленеді. Ол жастайынан әлеуметтік-экономикалық қатынастарға араласып, халықтың әдет-ғұрыптары, салт-дәстүрлері, өмір салты, мәдениеті ықпалымен өседі. Адам ... ... ... ... ... ... таптың мінез-құлық, жүріс-тұрысы әсер етеді. Ұлттардың мінезінде өзгешеліктер бар.Қазақ ... ... ... ... ... Балалардың борышы-ата-ананы құрметтеу;* Анасының қарғысын алған, ағайынның алғысын алмас;* Ананың ... ... тау да ... Ана ... ... ... мақтамайды;* Анасына орын ұсынбаған, әкесіне қолын ұсынбас;Алты асыл қасиетті:-зерде-зейін;-өнер-өріс,       ... ... асыл ... мен ...       ...    ... адал болу;-өте әділетті болу;-тура, бетке айтар       ... ... ... сыйлау - қазақ халқының бала тәрбиесінде баса назар аударған адамдық қасиеті.Ә.Табылдиев халықтық тәрбие ... ... ... қойылатын талаптарды тұжырымдады:1.  Үш байлығыңды: елің мен жеріңді және ... ... ... ... ... ... ... боласың.2.   Атаңның баласы болма, адамның баласы ... біл, ... біл, ... руға бөлінбе!Рушылдық-індет. Еліңді сүй, ол-саған міндет!3.  Жер-ата-бабаңнан қалған қасиетті қоныс, болашақ қазақтың қазынасы. Тал бесік пен жер бесіктің аралығындағы ... ... ... ... ... суын ...   Ана тілің-абыройың. Ана тілін білмеген қазаққа құрмет ... ... ... Ана ... ... ... басқа ұлттың баласын бауырыңа тарт, сөйлес!5.   Халықтың ән-күйіне, әдет-ғұрпына бас и!Ақылыңа жүгін, біліміңе сен! ... ісі, ... ...  Уақытпен санас, уақытыңда жат, тұр, тамағыңды іш, ... ... ... Ерте ... ...  Жалқаулыққа жол берме. Ол-басты жауың. Кісі баласына қиянат жасама, өтірік ... ... ... ... кесапат мінезден аулақ ыста! Бұл-надандықтың белгісі. Өйткені, жамандық жасайтын сен, ... ... ...  Басқа ұлттың баласына бауырмал бол. Ол-сенің досың, әрі көршің, қонағың. Көп ұлтты әлеумет ортасында өмір сүре біл. 9.   ... ... ... ... қол ...  Өз ... бар ... сыйла, еш нәрсеге сенбейтін, ешкімді сыйламайтын адамнан қорық.11.  ... ... ... ... бол! Үлкен адамға сен деп сызданбай, сіз деп сөйле. Сіз деп сөйлеу-кішіліктің емес, ... ...  ... ... Гүл-жердің көркі. Елдің бірлігі отбасының берекесінен басталады. Азаматқа адал жар, балаға аяулы ана бола білсе, қыз ... бағы ... ... ... ...  Ұрпағым, жау іздеме, дос ізде! Өйткені, жау өзі келеді, дос ... Қара ... ... ... еліңнің ұлы мақсатын аяққа таптама!14.  Билікке ұмтылма, бірлікке ұмтыл! Алыстан тоят ізде. Өнер, ... ... Арақ ... ... ... 2.   Бала тәрбиесіне байланысты мақал-мәтелдер:1.   Балалы үй базар,Баласыз үй қу мазар.2.   Жақсы бала әкесінің ... ... ... бала ... ... ... ... сүйрейді.3.   Балаңды бес жасқа дейін хандай көтер,Он бес  жасқа дейін құлдай ... ... ары ... ... ...   Әдепті бала арлы бала,Әдепсіз бала ... ...   Бала ... ... ... ...   Ата  -  бәйтерек, бала  -  ... сүті  -  бал,  ... тілі - ...  ... бала  -  ... ... бала  -  ...  Жаңа үйленген жас жұбайлардың қас-қабағына қарау, өз білгенін үйрету, үнемі ақыл-кеңес беру ... ... ... ... ... жас келіннің бойына бала біткенін сезген ене оны өз қамқорлығына алып, тіл-көзден ... ... ... ... ... тойы (кей ...  ... абысыны, енесі ауыл әйелдерін жинап, құрсақ тойын өткізу.Олар өз үйлерінен бір-бір дәм ... ... ... келіннің жерік болып жүрген асын тауып беру.     ... ... ... бала біткен келіншекті ,  деп тұспалдап айтады. Себебі: жас келін қысылып, ұялмасын, ... ... ... ... шыққан. Түсік тастамасын деп жас әйелдің көйлегінің етегін бүріп қояды. Екіқабат әйелдің күні жақындаған кезде: деп ... ... етін ... ... ... болып туады.Пышақ, ара, қайшы ұстатпайды. Себебі: мерзімінен бұрын босанады.Жүкті әйелгеҚараңғы далаға жібермейді, үйде жалғыз түнентпейді. Себебі: ондай жерлерде ... ... ... ... баласының кіндігі мойнына оралып қалады.Итаяғына салу ырымы.  Жас ... бір ... ... ... ... ...  деп күміс жүзік, сақина сияқты заттар береді.  мәнісі-баланы шаранасынан тазартатын ... ... ... ... түйме сияқты заттарды ыдысқа салып, нәрестені жуындырады. Жуындырып болған соң, сол жердегі әйелдер бөлісіп алады.Толғата бастаған келіннің енесі қыстай  ... ... ... ...  ... Онын ... тез босансын деген ниеттен туған ырым.Толғатқан әйелдің жанына бала таппаған әйелді ... ... ... оны жерден көтеріп алуды бала тапқан әйелдің біріне тапсырады. Ол әйел ... ... ... ... ... ... сол үйге жаққан адам болуы щарт. Себебі:баланы жерден алғаш кім көтеріп ... бала ... ... деп ... ... шеше-жүкіті әйелге босану кезінде көмек көрсетіп, нәрестенің кіндігін кесетін адам. ... шеше ... ... ... ... ... Оған сый ... ірі қара атап, қымбат бұйым тарту етеді. Сол тәрізді кіндік шешенің әншілік, күйшілік, ақындық қасиеттері балаға мұра болып қалады ... ... бар. ... жаңа ... жас нәрестенің құрметіне жасалатын ойын-той, салтанатты жиындар мен рәсімдер өте көп. Соынң ең ... ... ... ... ... ... бастап 3 күнге дейін қыз-келіншектер нәрестені күзетіп әрі ... ... ... ... ән мен жыр ... би билеп, ойын-сауық өткізген. Шілдехана тойында ішімдік ішу әрі ... әрі күнә ... ... ... бұл той жаңа туған нәрестені жын-шайтан салқынынан қорғап, күзету үшін өткізіледі. Қалжа-босанған әйел белін тез ... ... ... ... ... мақсаттан туған елдік дәстүр. Ғұрыптар:Ат қоюЕрекше салтанатты ғұрыптардың бірі.Бұл рәсім көбіне шілдехана, ойын-сауық кешінде ... ... ... ... ... немесе әжесі азан шақырып, 3 ретайқайлап қойған. Ат қойыстың өзінде халық мінезі, таным түсінігі, ой-арманы бар.Бауырына салуБаласы жоқ ... ... ... асырап алуы. Мысалы, жаңа туған баланы асыраушы анасы ... ... ... ... ... заңы ... асыраушы адам жаңа туған балаға ат қойып, асық жілік ұстатады. Асық жілік ұстаған бала сол ... ... ... есептелінеді.Қырқынан шығаруБаланы 40 қасық суға шомылдырады. Сәбидің қарын шашын алып, матаға ... ... ... ... ... мақсат-ертеде сурет болмағандықтан баланың сәби кезінен ескерткіш ретінде сақтаудан шыққан.Баланы қырқынан шығарудың тағы бір себептері: қырық күннен кейін сәби ... көз ... әр ... ... сезе бастайды.ТұмарБала ауырғанда молдаларға дұға жаздырып, оны үшбұрыштап матаға не теріге тігіп, баланың мойнына тағып ... Бұл ... ... ... ... ... діни ... туған.Тұлым қоюБаланың кішкентай кезінде шашын өсірмей екі шекесіне екі шоқ шаш қояды. Мұны  деп ... ... ... қыз ... қойылады.АйдарБалалардың төбе шашын ұзартып өсіріп, моншақ араластыра өріп қояды. Бұл ғұрып ер балаға ... ... шаш ... ... ... да ... әдебиеттер:1. Б. Мұқанова, Р. Ильясова  97-101, 142-149 беттер аралығы.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
Атамекен13 бет
Балалар ойынының түрлері.Шығармашылық және ережелі ойындар.Сюжеттік рөлдік ойындар10 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Домбыра аспабында отырып ойнау барысындағы пастоновкаларды,яғни орындықта отырған баланың отырысын және оң және сол қолдардың қойылымдарын баяндау3 бет
Италия11 бет
Маңғыстау фразеологиялық ономастикасы: адай этнонимі6 бет
Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны4 бет
Отырардың заттық мәдениеті70 бет
Оқушыларды ұлттық құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу жолдары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь