Екі жақтылық принципі және баланстық теңдік

1. Екіжақтылық принцип жөніндегі ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
2. Баланстық теңдік қалыптастыру және баланс құру негіздері ... ... ... ..4
3. Баланс көрсеткіштерінің типтік өзгеріске түсуі ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
Нарықтық қатынастар мен жеке меншіктік жағдайында кез келген заңды және жеке тұлғалар өзінің бизнесін ашып, белгілі бір мақсаттағы кәсіптік құрылымдар құруына құқылы. Бизнес пен кәсіпкерліктің түпкі мақсаты - халықтың (отандық, шетелдік) сұранысы мен тұтынысына жауап берерлік, базарлы сауда жүйесінде бәсекеге түсерлік сапалы өнімдер өндіріп, қызметтер көрсетіп, жұмыстар орындап, табыс табу болып табылады.
Активтер қарапайым екіжақтылық теңеудің сол жағында (сол жаққа), ал меншікті капитал оң жағында (оң жаққа) орналасатындығын түсіндік. Бүл теңдік бухгалтерлік есепке тән болғандықтан, мұның өзін екі жақтылық принциптің бастапқы кезеңдегі қалыптасуы деп атаймыз. Бұдан біздер, активтердің жалпы сомасы әрқашанда меншікті капитал сомасымен тепе-теңдікте болатындығын білдік. Яғни активтер мен меншікті капитал ерісіндегі қозғалыстардың барлық сомасы тепе-теңдік жағдайда сақталуы керек. Бухгалтерлік есеп жүргізудің мыңдаған жылдардан бері қалыптасқан ережесіне сай активтер мен меншікті капитал сомасының тепе-теңдігі - баланс деп аталады. Сондықтан бухгалтерлік баланстың сол жағында көрсетілетін 950,0 мың теңге активті ресурстар ретінде танылып, бұл соманың көздері меншікті капитал - 950,0 мың теңгеге тең болатындығын тағы да есте сақтау керек. Баланстық тепе-теңдік әрқашанда сақталып, активтер баланстың сол жағында, ал пассивтер баланстың оң жағында орналасатындығын біз екіжақтылық принцип деп атаймыз. Бухгалтерлік есеп өрісінде қалыптасқан екі жақтылық қағидаға сай, кез келген шаруашылық операциялары балансқа жазылатындығын ешқашанда естен шығармау керек.
Шаруашылық операциялары (фактілер) деп - ақшаның, тауарлардың, көрсетілген қызметтердің құны жағынан эквиваленттік айырбасқа түсуін айтады. Орындалған операциялар негізінде «ненің қайдан келіп», «қайдан кеткендігін» білеміз. Ұйымдардың экономикалық қызметінде күнделікті орындалған операциялар немесе шаруашылық әрекетке түскен фактілер бухгалтерлік есеп счеттары арқылы тіркеледі. Демек, кез келген шаруашылық операцияларының мазмұны екі жақты жазуды талап етеді.
Нарықтық қатынастар өрісінде, кәсіпкерлікті іске асыруда, бизнестік жүйені тиімді жүргізуде, аралық экономикалық қатынастарды дұрыс бағытқа салу мен шешуде екіжаққа да ұтымды жасалған шаруашылық операциялары арқылы бухгалтерлік есеп жүйесі қалыптасады.
Кез келген ұйымның қалыпты жағдайда өз қызметін іске асыруы үшін белгілі бір көлемде қаражат керек екендігін айттық. Ұйымның өнім өндіріп, қызмет көрсетуі үшін, басқаларға жұмыстар орындап беруі үшін белгілі сыртқы тұлғалардан алынған қаражаттарын бухгалтерлік есеп тілінде - активтер деп атадық. Егер активтердің белгілі бір бөлігін меншік иесі өз қалтасынан, өзінің жинаған ақшасынан осы ұйымға (компанияға) салса, онда мұндай активтер көзін меншікті капитал деп атадық. Меншік иесі тек бір ғана тұлға болып танылып, ақша қаражаты, тек меншік иесінің қалтасынан ғана қалыптасқан жағдайда, мына қарапайым теңдеу туындайды: Активтер = Меншікті капитал.
1. Әбдіманапов Ә., Раимов С. Бухгалтерлік есеп принциптері және қаржылық есеп беру. Алматы 2005.
2. Палий В.Ф., Соколов Я.В., “Бухгалтерлік есеп теориясы”, М Финансы и статистика 1998ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым МинистрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіАвтоматика  және электротехника кафедрасыСӨЖТақырыбы :  Екі ... ... және ... ... ... ... ... Сәрсенбаева А.А        Семей 2015 жМазмұны:1. Екіжақтылық принцип жөніндегі ұғым..................................................32. Баланстық ... ... және ... құру ... ... ... ... өзгеріске түсуі...................................6Пайдаланған әдебиеттер тізімі...................................................................81. Екіжақтылық принцип жөніндегі ұғым. Нарықтық қатынастар мен жеке меншіктік ... кез ... ... және жеке ... ... бизнесін ашып, белгілі бір мақсаттағы кәсіптік құрылымдар құруына құқылы. Бизнес пен ... ... ... - ... ... шетелдік) сұранысы мен тұтынысына жауап берерлік, базарлы сауда жүйесінде бәсекеге түсерлік сапалы өнімдер ... ... ... жұмыстар орындап, табыс табу болып табылады.Активтер қарапайым екіжақтылық теңеудің сол жағында (сол жаққа), ал меншікті ... оң ... (оң ... ... ... Бүл теңдік бухгалтерлік есепке тән болғандықтан, мұның өзін екі ... ... ... кезеңдегі қалыптасуы деп атаймыз. Бұдан біздер, активтердің жалпы сомасы әрқашанда меншікті капитал сомасымен тепе-теңдікте болатындығын білдік. Яғни активтер мен меншікті ... ... ... ... сомасы тепе-теңдік жағдайда сақталуы керек. Бухгалтерлік есеп жүргізудің мыңдаған жылдардан бері ... ... сай ... мен ... ... ... ... - баланс деп аталады. Сондықтан бухгалтерлік баланстың сол жағында көрсетілетін 950,0 мың теңге активті ... ... ... бұл ... ... меншікті капитал - 950,0 мың теңгеге тең болатындығын тағы да есте сақтау керек. Баланстық тепе-теңдік әрқашанда ... ... ... сол ... ал ... ... оң ... орналасатындығын біз екіжақтылық принцип деп атаймыз.  Бухгалтерлік есеп ... ... екі ... ... сай, кез ... ... ... балансқа жазылатындығын ешқашанда естен шығармау керек.Шаруашылық операциялары (фактілер) деп - ақшаның, тауарлардың, көрсетілген қызметтердің құны ... ... ... ... ... Орындалған операциялар негізінде ,  білеміз. Ұйымдардың экономикалық қызметінде күнделікті орындалған операциялар немесе шаруашылық әрекетке түскен фактілер ... есеп ... ... тіркеледі. Демек, кез келген шаруашылық операцияларының мазмұны екі жақты жазуды талап етеді.Нарықтық қатынастар ... ... іске ... ... жүйені тиімді жүргізуде, аралық экономикалық қатынастарды дұрыс бағытқа салу мен шешуде екіжаққа да ұтымды жасалған шаруашылық операциялары ... ... есеп ... ... ... ... қалыпты жағдайда өз қызметін іске асыруы үшін белгілі бір көлемде қаражат ... ... ... Ұйымның өнім өндіріп, қызмет көрсетуі үшін, басқаларға жұмыстар орындап беруі үшін ... ... ... ... ... ... есеп тілінде - активтер деп атадық. Егер активтердің белгілі бір бөлігін меншік иесі өз ... ... ... ақшасынан осы ұйымға (компанияға) салса, онда мұндай активтер көзін меншікті капитал деп ... ... иесі тек бір ғана ... ... ... ақша ... тек меншік иесінің қалтасынан ғана қалыптасқан жағдайда, мына қарапайым теңдеу туындайды: Активтер = Меншікті капитал.Егер активтердің белгілі бір бөлігі ... иесі ... ... ... ... жатпайтын) сыртқы тұлғалардан қалыптасса, онда мұндай қаражат көздерін міндеттемелер деп атадық. Яғни осы ұйымның басқалардан уақытша алған қарызы активтер ... ... ... ... қарыздар түбінде қайтарылатындығын міндеттемелер деп таныдық.Сонымен қатар жоғарыда айтылған баланстық теңдеуден активтер (сол жағы) және меншікті капитал мен міндеттемелер (оң ... ... ... ... ... ... екі ... принципке тән екендігін білдік.Яғни активтер ұйымның меншігіндегі қаражаттарды көрсетсе, капитал және міндеттемелер ... ... ... осы ... ... ... ... көрсетеді. Теңдеудің екі жағындағы сомалар жинағы бірдей болатындығын екіжақтылық принциппен тағы да дәлелдедік.Ұйымдар өз мақсаты мен қызметін ары қарай ... мен ... үшін ... ... ... ... мен фактілерді іске асырып, бұлардың мазмұнын есепке алуға тиісті. Яғни күнделікті орындалған экономикалық қатынастар мен бизнес-жоспарды, ... ... іске ... ... ұйымдардағы активтер, меншікті капитал мен міндеттемелер өрісінде жиі-жиі екі жақтылық өзгерістер болып отырады. Қандайда болмасын ... ... ... да активтер сомасы = меншікті капитал + міндеттемелер сомасымен тепе-теңдікте болатындығын естен ... ... Өз ... ... ғимараттардан, жабдықтаушы құралдардан, тауарлы-материалды құндылықтардан, тасымалдау құралдарынан, осы ұйымның басқалардан алатын алашақтарынан немесе берешек қарыздардан, ... ... және есеп ... ... ... ... осы ... басқаларға төлеуге тиісті ақшаларынан және қарызға алынған тауарлар мен материалдар үшін төленетін ... ... беру ... ... ... теңдік қалыптастыру және баланс құру негіздері. Бухгалтерлік баланс деп - ... ... ... ... мен ... ... ... бір мерзімге жасалған қорытынды есепті айтамыз. Баланс ... (осы ... ... және ... ... ... ... маңызына қарай белгілі бір уақытта жинақтап отырады. Баланс көрсеткіштері ақшалай бағаланады, Міндеттемелер қанша ақшаның қайдан алынғандығын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... қайда және не үшін жұмсалғанын көрсетеді. Меншікті капитал осы ұйымды құрып қалыптастырушы жеке тұлғаның, ұйым иесінің салған ақшасынан тұрады.Нәтижесінде ... ... ... ... ... мен меншікті капиталдың жалпы сомасымен тепе-тең болатындығын тағыда қайталаймыз. Осындай сабақтастық жолдармен бухгалтерлік баланс әдісі қалыптасып қордаланып отырады. Кез келген ... ... ... ... ... ... және ... қай уақытқа қорытындыланып жасалған күні жазылады.Баланс деп --  ұйымдар қызметіндегі активтер, меншікті капитал және ... ... ... ... көрсеткіштерді экономикалық маңызына қарай белгілі бір мерзімге топтастырып, ақшалай өлшеммен өлшеуді айтады. Бұл ... 1) ... 2) ... 3) ... ... ... ... 5) белгілі бір мерзім; 6) қаржы жағдайы;7) кәсіпорындар (ұйымдар) деген сияқты элементтер қатысады.  - латын сөзі. Бұл сөз  ... ... ... Үлгі - ... ... пайдаланушылардың талабына сай, кәсіпорынның активті қаражаттары мен меншікті капиталының, міндеттемелерінің жағдайы мен бұлардың қозғалысын жинақтап ... ... ... ... үлгі қағаз қорытынды есеп жасау қажеттігінен туындаған. Бұл ... ... ... ұйымның қаржылық жағдайын көрсетеді. Баланстық үлгі қағазға (сызық жолдарға) жазылған жекелеген көрсеткіштер баланстың белгілі баптары деп аталынады. Балансты тек үлгі ... ... ғана ... ... өзі ұйымдардың шашыранды шаруашылық қызметін жинақтап көрсететін бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп ... маңызды категориясы екендігін білген жөн.Сонымен қатар, ұйым басшылары мен қожайындары таза пайдамен жұмыс істеуге ынталы болады. Есепті жыл ... ... ... ... ... үшін ... ... көрсеткіштері де бухгалтерлік баланска жазылуы керек. Салық органдары үшін барлық ұйымдар декларация жасап тапсырады. Декларация көрсеткіштері мен ... ... ... сәйкестік болуы шарт. Баланс баптары салықтың белгілі бір түріне қарай ... ... Яғни ... ... ... ... салық салынатын көлеммен бірдей болуы міндетті.Баланс көрсеткіштерін тігінен және көлденеңінен оқып сипаттауға болады. Баланс мазмұнын тігінен қарағанда екі ... ... сол жағы ... ал оң жағы ... ... ... бөлінеді. Сыртқы пайдаланушылардың мүддесін қанағаттандыру мақсатымен активтерді қаражаттар, ал пассивтерді қаражат көздері деп те атауға болады. Сонымен қатар капитал айналысына ... ... ... да ... ... ... талдауға болады.Бухгалтерлік баланс түрлері. Ұйымның құрылуын, қаржылық жағдайын, ... ... ... ... ... ... аналық үлкен компания құрамына ену жағдайын ескере отырып, бухгалтерлік баланс үшке бөлінеді: 1) кіріспе баланс; 2) аралық баланс;3) жойылуға ... ... ... ... ... ... мәселелеріБаланс жүргізу жалпы бухгалтерлік есеп жүйесінің териялық негізін қалайтын әдіснамалардан ... ... ... теориясы балансқа тән принциптерді, баланстың экономикалық күрылымын, баланстағы тараулар мен баптардың экономикалық мәнін бағалау, осылардың ... ... ... ... ... ... болып табылады. Баланс жүргізу теориясы экономикалық қатынастарды тиімді жүргізу бағытында капитал қалыптастыру, ... ... ... ... ... маңызы өте зор. Екі жақтылық теория бухгалтерлік баланспен тікелей байланыста болады. Баланс жүргізу теориясының негізінде бухгалтерлік есеп жүйесінің әдіснамалық ережелері ... ... есеп ... ... ... ... есеп ... техникалық жақтары іске асырылады.Бухгалтерлік есепті арнайы жүйеге келтіру үш аспектіден және күрамдас сабақтастықтан тұрады:Екі  ...  ...   есеп   ...  -------- Бухгалтерлік балансБаланс жүргізу теориясы екі жақтылық принциптен (тұрақты түрде екі жақтылықтың сақталуынан), сондай-ақ шаруашылық операцияларын счеттарға жазудан ... Есеп ... деп - ... ... орын алған фактілер мен операцияларды және атқарылған қызметтерді айтуға болады.3. Баланс көрсеткіштерінің ... ... ... ... шаруашылык қызметі өрісінде көптеген операциялар (фактілер) орындалып, әрбір операциялар ... ... ... жазылатындығын білдік. Әрбір шаруашылық операцияларының мазмұнын счеттарға жазу кезінде екі жақтылық принципке сай ... ... ... мен ... сомалар жинағы бірдей болып, тепе-теңдікте болуы шарт.Шаруашылық операцияларының мазмұны мен ... ... ... ... ... ... және міндеттемелердің қалыптасуы мен қозғалыста болуына тікелей әсер етеді. Яғни баланстың активі мен пассивіне жазылған сомалар баланстың тиісті ... ... ... өзгертіп отырады. Бір операция баланстың екі бабын өзгертеді. Баланс баптарының өзгеруі активтер мен пассивтер ... ғана ... ... ... сипатына карай нақтылы орын алған шаруашылық операциялары мазмүнын төрт типке бөліп қарау керек.Бірінші тип - ... ... ... мен ... тек қана ... ... ... өзгертеді. Бірдей сома баланстың актив жағындағы бір ... ... бір ... ... Баланстық жинак өзгермейді. Мысал: Осы ұйымның жұмысшылары мен ... ... ақы ... үшін ... ақшадан 400 000 теңге ұйым кассасына алынады. Бұл операцияның мазмұны мен сомасы баланстың актив жағындағы екі ... ... Яғни ... ... ... ақша азайып, бұл сома ұйым кассасындағы ақша көлемін көбейтті. Баланстың активтік жинағы өзгеріссіз қалды.Екінші тип - шаруашылық операцияларының ... мен ... тек қана ... ... ... ... өзгертеді. Бірдей сома баланстың пассив жағындағы бір бапты көбейтіп, бір бапты азайтады. Баланстық жинақ ... ... ... ... ... сай осы ұйым ... қалдырылған бөлінбеген пайданың бір бөлігі 200000 теңге резервтік капиталды көбейтуге бағытталды. Бұл операцияның ... мен ... ... ... ... екі ... өзгеріске түсірді. Яғни бөлінбеген таза пайда азайып, бұл сома резервтік капитал көлемін көбейтті. Баланстың пассивтік жинағы өзгеріссіз қалды.Үшінші тип - ... ... ... мен ... баланстың әрі активтік, әрі пассивтік жақтарындағы баптарды көбейту жағына қарай өзгертеді. .Сонымен, қандайда болмасын ... ... ... ... 4 типтік өзгеріске түсіп, баланстағы сомаларға әсер ететіндігін білдік,* Баланстың актив жағындағы баптардың бірі ... (+), бірі ... (-). ... ... Баланстың пассив жағындағы баптардың бірі көбейіп (+), бірі ... (-). ... ... Баланстың активі мен пассиві де (+) көбейеді. Жалпы жинақ сомасы да ... ... ... де, ... де (-) ... ... ... сомасы да азаяды.Қорытынды:а)	Әрбір шаруашылық операцияларының негізінде бірдей сома екі ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар мен меншікті капитал және міндеттемелердің қалыптасуы мен бұлардың ағымдағы қозғалысын көрсетеді. Мұндай өзгеріс не ... ... не ... ... мен ... өрісінде (не активінде, не пассивінде) туындайды;б)	Әрбір шаруашылық ... ... ... ... ... мен меншікті капитал және мшдеттемелер сомасын өзгерте отырып, баланс ... не ... не ... ... ... жағы мен ... ... екі жақты жинақ теңдігі кез-келген шаруашылық операцияларынан кейін міндетті түрде ... ... ... ... ... - ... операцияларын тудыратын екі жақтылық принципті дәлелдеу және баланстық тепе-теңдікті үнемі сақтап отыру болып табылады.Пайдаланған ... ... ... Ә., ... С. ... есеп ... және қаржылық есеп беру. Алматы  2005. * Палий В.Ф., Соколов Я.В., "Бухгалтерлік есеп теориясы", М Финансы и статистика 1998ж.  
        
      

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"резерфорд тәжірибелері. ритцтің комбинациялық принципі. бор-зоммерфольдтің квантталу ережелері. "12 бет
ҚР сыртқы саясаты. Әлеуметтік жағдайы. Экономикасы10 бет
Android OS жұмыс істеу принципі және Android OS қосымша құру23 бет
Auto cad жүйесінде электрлік принципиальді схемаларды жобалау9 бет
Delphi-дiң мүмкіндіктерін қолданып, азық-түлік автоматының жұмыс принципін бағдарламалау39 бет
«Ашық» архитектура принципі. IBM PC үйлесімді компьютерлері4 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Адсорбер құрылғыларының жұмыс принципін қарастыру және басқа құрылғылармен салыстыра отырып, тиімділігін анықтау54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь