Сүт индустриясы

Сүт өнімдері өнеркәсібі – тамақ индустриясы салаларының ішінде үшінші орында. 2002 жылғы статистикалық мәлімет бойынша шаруашылықтың барлық түрінде сүт өндіру 4,1 млн-ға т-ны құраса, әрбір сиырдан сауылатын сүттің орташа көрсеткіші – 2044 кг-ға жетті. Сүт, қаймақ, ірімшік, айран, ашытқы шығаратын сүт зауыттары мен сүт комбинаттары еліміздің әрбір экономикалық аудандары мен өнеркәсіп орталықтарында шоғырланған. Өйткені сүт өнімдерін алысқа тасымалдау тиімсіз. Қала халқын дер кезінде сүт өнімдерімен қамтамасыз ету үшін сүт зауыттары әрбір қалада салынған. Ірі сүт зауыттары Алматы, Қарағанды,Қостанай, Павлодар, Шымкент қалаларында орналасқан.
Май шайқау, сыр қайнату сияқты сүт өнімдері өнеркәсібі, негізінен, Солтүстік Қазақстан, Орталық Қазақстан, Оңтүстік Қазақстанэкономикалық аудандарында, сүтті ірі қара мал шаруашылығымен айналысатын аудандарда шоғырланған. Көкшетау, Қостанай,Алматы сүт комбинаттары сүт өнімдерінің 75%-ын шығарады.
Сонымен қатар елімізде өсімдік майы мен маргарин майын шығаратын өнеркәсіп орындары жақсы дамып келеді. Өсімдік майы күнбағыс және шитті мақта дақылдарынан алынады. Күнбағыс майын Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстары шығарады. Өскемен қаласында өсімдік майын айыру комбинаты жұмыс істейді. Шитті мақта майын шығаратын зауыт Оңтүстік Қазақстан облысының Шымкент қаласында орналасқан.
Қазір көптеген елді мекендерде өсімдік майын шығаратын шағын кәсіпорындар кездеседі. Бірақ онда шикізаттан май алу сапасы мемлекеттік кәсіпорындардан әлдеқайда төмен.
Елімізде өндірілетін азық-түлік өнімдерінің 20 пайызы сүт өндірісінің үлесінде. Сүт өнімдерін пайдалану көлемі жыл сайын артып келе жатқандығын ескерсек, бұл көрсеткішті одан әрі көбейту қажеттігі айқын. Алайда мамандар дастарқанынан құрт-ірімшігі үзілмеген елде сүт индустриясының толық деңгейде дамымай отырғандығына алаңдаулы. Оған себеп — сауда орындарындағы сырттан жеткізілетін өнімнің күн санап көбейіп бара жатқандығы.
Соңғы жылдардағы статистикалық де¬рек¬терге қарасақ, елімізге бір жылда ша¬мамен 350 млн доллар сомасында сүт өнім¬дері әкелінеді екен. Яғни біз сүт өнім¬дерінің 60 пайызына жуығын сырттан әкелуге мәжбүр болып отырмыз.
Иә, Кеңес Одағы кезінде, өткен ға¬сыр¬дың 80-жылдары еліміз сыртқа жүз мың¬даған тонна сүт тасымалдады. 90-жылдары үкіметтің қарауындағы мал шар¬уашы¬лық¬та¬рының есіктері жабылып, кілт¬тері жеке шаруалардың қолына берілді. Бұл хан¬та¬ла¬пайдың ақыры мал басының аза¬йып, ет, сүт өнімдерін өндіру көлемінің күрт тө¬мен¬деуіне әкеліп соқтырды. Қазіргі уа-қыт¬та еліміздегі сиыр малының жалпы са¬нының 90 пайызға жуығы жеке ша¬руа¬шылықтар¬дың үлесінде. Бұл – сүт өнімдері ши¬кі¬за¬ты¬ның да осындай мөлшері жеке қолда деген сөз. Ал бұл көрсеткіш Ресейде 40 па-йыз¬дай, Беларусьта бар болғаны 5 па¬йыз де¬се¬ді. Бізде сауылған сүттің 30 па¬йы¬зға жуығы ғана өнеркәсіптік қайта өң¬деу¬ден өтеді. Бұл көрсеткіш Ресейде 40 па¬йыз, Белоруссияда 90 пайыз екен. Ма¬мандар «Кеден одағы аясында еліміздегі сүт өнім¬дері нарығын басқа емес, дәл осы Бе¬ла¬рус¬ьтің сүт өнімдері басып ала ма?» деген қа¬уіптің бар екенін айтады. Кеден одағы¬ның біздің ба¬зар¬ға әкеліп «төгіп» тастаған ба¬ғасы арзан өнімдерін нарықтан ығыс¬ты¬рып шығарып тастау оңай дүние емес. Ол үшін өзіміздің сүт өнімдері өндірісін арт¬ты¬рып, бәсекеге қабілеттілігін жоғары¬ла¬туымыз керек.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігіШакарім атындағы Семей мемлекеттік университтетіИНЖЕНЕРЛІК  -  ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТІСРО Сүт ...                                                              ... ... ... ...  -  ... ... салаларының ішінде үшінші орында. 2002 жылғы статистикалық мәлімет бойынша шаруашылықтың барлық түрінде сүт өндіру 4,1 млн-ға т-ны құраса, әрбір сиырдан ... ... ... ...  -  2044 кг-ға жетті. Сүт, қаймақ, ірімшік, айран, ... ... сүт ... мен сүт ... еліміздің әрбір экономикалық аудандары мен өнеркәсіп орталықтарында шоғырланған. Өйткені сүт өнімдерін алысқа тасымалдау тиімсіз. Қала халқын дер кезінде сүт ... ... ету үшін сүт ... ... ... ... Ірі сүт ... Алматы, Қарағанды,Қостанай, Павлодар, Шымкент қалаларында орналасқан.Май шайқау, сыр қайнату сияқты сүт ... ... ... ... ... Орталық Қазақстан, Оңтүстік Қазақстанэкономикалық аудандарында, сүтті ірі қара мал шаруашылығымен айналысатын аудандарда шоғырланған. Көкшетау, Қостанай,Алматы сүт ... сүт ... 75%-ын ... қатар елімізде өсімдік майы мен маргарин майын шығаратын өнеркәсіп орындары жақсы дамып келеді. ... майы ... және ... ... ... алынады. Күнбағыс майын Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстары шығарады. Өскемен қаласында өсімдік ... ... ... жұмыс істейді. Шитті мақта майын шығаратын зауыт Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... елді мекендерде өсімдік майын шығаратын шағын кәсіпорындар кездеседі. Бірақ онда шикізаттан май алу сапасы мемлекеттік кәсіпорындардан әлдеқайда төмен.Елімізде өндірілетін ... ... 20 ... сүт ... ... Сүт ... ... көлемі жыл сайын артып келе жатқандығын ескерсек, бұл көрсеткішті одан әрі ... ... ... ... мамандар дастарқанынан құрт-ірімшігі үзілмеген елде сүт индустриясының толық деңгейде дамымай отырғандығына алаңдаулы. Оған себеп  --  ... ... ... ... ... күн ... ... бара жатқандығы.Соңғы жылдардағы статистикалық де - рек - терге қарасақ, елімізге бір жылда ша - ... 350 млн ... ... сүт өнім - дері ... ... Яғни біз сүт өнім - ... 60 пайызына жуығын сырттан әкелуге мәжбүр болып отырмыз.Иә, Кеңес Одағы кезінде, өткен ға - сыр - дың 80-жылдары еліміз ... жүз мың - ... ... сүт ... ... ... ... мал шар - уашы - лық - та - рының есіктері жабылып, кілт - тері жеке ... ... ... Бұл хан - та - ла - пайдың ақыры мал басының аза - йып, ет, сүт ... ... ... күрт тө - мен - деуіне әкеліп соқтырды. Қазіргі уа - қыт - та ... сиыр ... ... са - ... 90 ... жуығы жеке ша - руа - шылықтар - дың үлесінде. Бұл  -  сүт ... ши - кі - за - ты - ның да ... ... жеке ... деген сөз. Ал бұл көрсеткіш Ресейде 40 па - йыз - дай, Беларусьта бар ... 5 па - йыз де - се - ді. ... ... ... 30 па - йы - зға ... ғана өнеркәсіптік қайта өң - деу - ден өтеді. Бұл көрсеткіш Ресейде 40 па - йыз, Белоруссияда 90 ... ... Ма - ...  ... қа - ... бар екенін айтады. Кеден одағы - ның ... ба - зар - ға ...  ... ба - ғасы ... ... ... ығыс - ты - рып ... тастау оңай дүние емес. Ол үшін өзіміздің сүт өнімдері өндірісін арт - ты - рып, бәсекеге қабілеттілігін жоғары - ла - ... ... ... ... ауыл ... және ветеринария бөлімі бастығының орынбасары:--  Кеңес ... ... ... об - лыс - та да ... сүт ... жұмыс іс - теді. Қазір шаруашылықтардың дені жекенің қолында. Біз осы жағдайды дұ - рыстауды ... алып ... Үкі - мет - тің ... сүт ... жолға қо - йы - луда. Шүкір, облыста сүт фер -  -  - ... құру ... жүр - гі - зі - ліп ... ... ... ау - да - нын - да -  - ғы  ЖШС ... ... кө -  - мек алып, 1100 ... ... та - уар - ... ... ... жол - ға ...  ЖШС ... қуа - ты 600 тонна болатын 200 басқа ар - ... ... ... құр - ды. ... қоса, жыл аяғына дейін  ЖШС-інде 500 ... ... та -  - ... ... құру жос - пар - ланып отыр._Еуропадан әкелінген асылтұқымды сиыр -  - лардың  жерімізді жерсінбей, ауа ра - йына ... ... ... бар. Шы - ... ... де ... Бірақ ол ке - зеңнен өттік. Мысалы, отандық се - лекциядағы бір сиырдан жылына 1796 литр сүт алатын ... ... сиыр 6 мың ... жуық сүт ... яғни ... 3-4 ... ... бір сиырдың бағасы ке - мінде 3-4 мың доллар тұрады.  Шар - уан - ың оны өз ... ... ала ... бел - ... Бұл бағытта үкіметтің субсидиялау жө - нін - дегі бағдарламалары ... ... ... ... ... ... қар - жы - лан -  - ды - рылатын 222/102 бағдарламасы бо -  - йын - ша, ... ... ... және өт - ... сүт өнімдеріне жұмсалған шы - ғын - дарды өтеу ... іске асы - ... Өт - кен жылы ... сиыр сүтіне 147,5 млн теңге субсидия төленген. Бір келі сүтке нор - матив бойынша 10-25 теңге кө - ле - ... ... ... ... жұм - ... шөп және ... үшін бір бас малға 4,5 мың теңге мөлшерінде субсидия тө - ленген.Сонымен қатар өткен жылы асылтұ - қым - ды ... ... ірі қара мал - дың әр ... 107 000 ... және шетел селекциясындағы малдың әр басы үшін 214 000 теңгеден субсидия қарас - ты - рылды.Жалпы, асылтұқымды ірі қараны шет - ел - ден, ... ... ... ... және ... ... Еуропа елд - е - рі - нен, Ресей Федерациясы, Беларусь, Ук - раи - ... алып ... ... ... мал ... қолдау бағ - дар - ла - ... ... ірі ... сатып алушы шар - уашылықтар биыл да үлкен қолдауға ие болмақ. Бұл бағдарламаға сәйкес, са - тып алынған асылтұқымды мал ... 30-40 ... ... яғни ... ... ... ... се - лекциядағы және Ресей Федерациясы, Бе - ... ... ... ... - ... мал ... 118 000 теңгесін,  Австралия, Солтүстік және Оңтүстік Аме - рикадан әкелінетін асылтұқымды мал баға - сының 235 000 ... ... елде - ... ... ... мал баға - ... 154 000 ... үкімет өз қал - тасынан төлейді. Бұл шаруаға көрсетілген үлкен қаржылай қолдау болып отырғаны айқын.Сервистік орталықтар мәселені шеше ала ... ... ... ... ... ... 371 мың бас ірі қара бар ... Оның 281 мыңы жекенің қо - лын - да. Бұл  -  шикізаттың да ... 75 па - йызы ... ... деген сөз. Об - лыс - тағы он шақты сүт ... то - лық ... ... ... алмауының да себебі осы.Иә, аталарымыздың есек арбамен әр үйдің ауласынан сүт жинайтын уақыт кел - меске ... ... ... қора - сын - дағы ... сиырынан алған сүтінің балаларынан артылғанын базарға апарып сатуды дұрыс санайды. Себебі 10-15 литр сүтін ешкім сүт фермасына апарып тап - сыр - ... ... ... ... ... облыста сервистік дайындау орталықтарын құру жоспарланып отыр. Яғни енді ауыл-ауылда жеке адамдардан арнайы сүт қабылдау жұмыстары жүр - гі - зі - ... ... ... жұмысты қазір  ЖШС қолға алды. Аталған ... ма - ... ... ... жаб - дық - талған сүт тасушы көліктермен жүріп, жеке адамдардан өнім жинайды.Сервистік дайындау ... та - уар - ... ... ... ... өні - мін ... жұмыстарын жүйелі түрде жол - ға қоюға септігін ... еді. Бұл өте қа - жет ... ... жағдайда үкімет ауыл шар - уашылығы өнімдерін өндірушілерге жәр - дем ... ... ... ... әб - ден ... ...   ... жанайқайымызды жеткізіп жатырмыз. Мысалы, Ауыл шаруашылығы министрлігіне субсидия беру ережелерінің ... жыл ... ... екен ... ... ... ... талап қойылады да, ол бір жылдан кейін қатал болып кетеді. Ал сол ... ... суб - си - дия ... деп ... ... шар - ... ереже өзгерген соң, ілікпей, сан - дарын соғып қалады. ... ... ет ба -  - ... мал ... айналысып отыр - ған шаруаларға субсидия алуға еш шектеу қойылған жоқ, сол ... ... 30 ... ... ... алып отырды, былтыр субсидия алу үшін 400 бас мал болуы керек деген талап қойылды да, 100-200 бас мал бағып ... шар - уа - ... ... құр ... Ми - ... - лік осы ... біздің ұсы - ны - сы - мыз - ды ... алып ... енді ... ... үш жыл бойы өзгермейтін болады,  --  ... ... ... ... ... ... ар жағында үлкен мәселе тұр. Қалтасы жұқа тұтынушыға бағасы арзан тауар болса болды. Кеден одағына кіретін елдердегі тауар өндіру - ші - лерд - ің ... қамы  --  сүт ... ... ... бағаны арзандату арқылы  нарықты жаулап алу. Базарда дайын әрі ... ... ... ... ... ... малдың да қадірі кетуі мүмкін. Қадірі кетсе, саны да өз-өзінен азаяды.  деседі ма - ман - дар.  
        
      

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық саясат9 бет
Шығыс Қазақстан Облысында туризмнің экстремалды түрлерін дамыту4 бет
Қазақстанның қорықтары5 бет
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
Алматы облысы Кербұлақ жайылымындағы боз жусанның (Аrtemisia terrae-albae )морфо-анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу64 бет
Бизнес-жоспар ФИРМА ЖШС «ҚҰРЫЛЫС ИНДУСТРИЯСЫ»6 бет
Туризмнің дамуына әсер етуші факторлар19 бет
Қонақ үй индустриясының дамуы17 бет
Қонақжайлылық индустриясы менеджментінің жалпы сипаттамасы27 бет
Бразилияның туристтік индустриясы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь