Микрокредит мекемесіндегі кредит менеджерінің ажо жетілдіру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
2
1 ПӘН АЙМАҒЫНЫҢ СИПАТТАМАСЫ 4
1.1 Несие, оныњ формалары,т‰рлері жєне несиелік мекемелер 4
1.2 Информациялық қамтамасыздандыру бойынша әзірлемелерді негіздеу 5

2 БАҒДАРЛАМАЛАУ АЙМАҒЫН ТАҢДАУ ЖӘНЕ НЕГІЗДЕУ 6
2.1 Объекті.қалыптамалы бағдарламалауға кіріспе (ОҚБ) 6
2.2 DELPHI визуалдық бағдарламалау ортасы 6
2.3 Оқиғалар мен оқиғаларды өндеушілер 12
2.4 DELPHI бағдарламаларының құрылымы 14
2.5 Мәліметтер қорымен жұмыс істеуге арналған бағдарламаларды құру 16

3 АВТОМАТТАНДЫРЫЛЃАН Ж¦МЫС ОРНЫН Ќ¦РУ ТЕОРИЯСЫ 18
3.1 ДК негізінде АЖО принциптерініњ анализі 18
3.2 АЖО . ныњ тілдік ќ±ралдары 21
3.3 АЖО . классификациялары 24
3.4 Баѓдарламалау аймаѓы 27
3.5 Ќолданушы инструкциясы 30

4 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ 35
4.1 Техникалық экономикалық негіздеу 36
4.2 Экономикалық тиімділік есебі 37
4.3 Күрделі шығындардың өзін ақтау мерзімі мен жылдық үнемдеу тиімділікті анықтау есебі 40

5. ЕҢБЕК ҚОРҒАУ ШАРАЛАРЫНЫҢ ЖИЫНТЫҒЫ 41
5.1 Өндірістік санитария және еңбек гигиенасы 41
5.2 Өндірістік жарақаттану және кәсіптік аурулар 48
5.2.1 Еңбек жағдайларының сипаттамасы 48
5.2.2 Жарақаттану себептері 49
5.2.3 Оқыс жағдайларда дәрігерлік көмекке дейінгі көмек 49
5.2.4 Кәсіптік аурулардың сипаттамасы 49
5.3. Жекелеме қорғау құралдары 52
5.4. Кәсіпорын мәдениеті 52
5.4.1 Кәсіпорынның интерьері 52
5.4.2 Функционалды бояу 52
5.5 Есептеу техникасын қолдануда қауіпсіздік техникасы 53
5.5.1 Жалпы ережелер 55
5.6 Электрқауіпсіздік 61
5.7 Өрт қауіпсіздігі 62

ҚОРЫТЫНДЫ 63

ӘДЕБИЕТТЕР 64

А ҚОСЫМШАСЫ 65
Кіріспе

Автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) немесе шетел терминологиясында «жұмыс станциясы» (work-station), өзін кез-келген мамандықтың иесі қолданушының-маманның, оның қандай да бір анықталған қимылдарды орындауын автоматтандыру үшін қажетті құралдармен жабдықталған, орны ретінде ұсынады. Мұндай құрал әрқашан ДК болып табылады, және ол қажеттілікке байланысты басқа электрондық құралдармен қосымша толықтырылыды, дәлірек айтқанда: дискілік жинақтауыштармен, баспаға шығаратын құралдармен, оптикалық оқитын немесе штрих кодтарды оқитын құралдармен, графика құралдарымен, басқа АЖО-мен және есептеуіш локальды желілермен және т.б. қосылатын құралдармен.
Әлемде архитектурасы IBM PC болатын мамандандырылған ДК ең көп таралған.
АЖО негізінен есептеуіш техниканы қолдану бойынша арнайы дайындық өтпеген қолданушыларға бағытталған. АЖО негізгі тағайындалуы – ол ақпаратты жұмыс орындарда орталықтап өңдеу деп есептеуге болады, АЖО және ДК-дің локальды желілеріне, кейде қуатты ЭЕМ-ды кірістіретін глобальды есептеуіш желілерге бір мезгілде кіру мүмкіндіктері кезінде «өзіндік» сәйкес деректер базаларын қолдану болып табылады.
Қазіргі кезде көптеген өнеркәсіптерде халық шаруашылығымен басқарудың таратылған жүйесінің концепциясы іске асырылады. Онда иерархияның әртүрлі деңгейінде ақпаратты өңдеу локальды, маңызды дәрежеде аяқталған және жеткілікті толық түрде ескеріледі. Бұл жүйелерде ақпаратты астыдан үстіге тасымалдау тек сол жағдайда ұйымдастырылады, егер бұл ақпаратта қажеттілік жоғарғы деңгейде болса ғана. Сонымен қатар, ақпараттарды өңдеу нәтижелерінің маңызды бөлігі және алғашқы деректер локальды деректер банкісінде сақталуы қажет.
Таратып басқару ойын іске асыру үшін басқарудың әр деңгейі және әр пәндік аймақ үшін мамандандырылған дербес компьютерлер базасында автоматтандырылған жұмыс орындарын әзірлеу қажет болды. Мысалы, экономика сферасында осындай АЖО-да процесстерді жоспарлауды, модельдеуді, оптимизациялауды, әртүрлі ақпараттық жүйелерде әртүрлі үлесімді есетер үшін шешімдер қабылдауды іске асыруға болады. Әртүрлі басқару объектісі үшін оның мәніне сәйкес келетін АЖО ескеру қажет. Бірақ-та, кез-келген АЖО әзірлеу принциптері жалпы болуы тиіс:
- жүйелігі;
- иілгіштігі;
- тұрақтылығы;
- эффективтілігі.
Көрсетілген ұғымдардың мағынасын түсіндірейік.
АЖО жүйелігін құрылымы функционалдық тағайындалуымен анықталатын жүйе ретінде қарастыру қажет.
Иілгіштік. Жүйенің ішкі жүйелерінің модульдік құрылуы және осы элементтердің стандартты болу себебіне байланысты, мүмкін болатын жаңа өзгерістерге лайықталған болуы.
Тұрақтылығы. Принцип негізі- ол АЖО жүйесі, негізгі функцияларды оған ішкі немесе сыртқы факторлардың әрекеттесуіне қарамастан, орындауы қажет. Бұл оның жеке бөлімдегі олқылықтар жеңіл жойылуы, ал жүйенің жұмыс қабілеттілігі тез қалпына келтірілуі керек дегенді білдіреді.
АЖО-ның эффективтілігін жүйені әзірлеуге және іске асыруға кеткен шығынды, алдында келтірілген принциптерді іске асыру деңгейіне сәйкестіргендегі интегралдық көрсеткіш ретінде қарастыруға болады
АЖО функционалдануы ойдағыдай болады, егер ядросы компьютер болатын ақпараттарды өңдеу құралдармен адам арасында жүктілік және функциялар дұрыс таралған болса.
Осындай «гибритты» интеллекті әзірлеу қазіргі кезде ең көкей кесті мәселе болып табылады. Бірақ-та, АЖО әзірлеу және функционалдау кезінде сұраққа осындай келу елеулі нәтижеге әкеледі – АЖО, тек еңбек өңімділігін және басқару эффективтілігін ғана емес, сонымен бірге маман комфортын көтеретін құрал болады. Сонымен бірге адам, АЖО жүйесінде, бастаушы буын болып қалуы керек.
Өндіріс кәсіпорындарында АЖО автоматтандырылған басқару жүйесінде (АБЖ), жоспарлаудың, басқарудың, деректерді өндеудің және шешімдер қабылдаудың дербес құралы ретінде маңызды құрылым құрамы болып келеді. АЖО- бұл әрқашан администратор, экономист, инженер, конструктор, жобалаушы, архитектор, дизайнер, дәрігер, ұйымдастырушы, зерттеуші, кітапханашы, мұражай қызметкері және т.б. нақты маманға бағытталған –арнайы мамандандырылған жүйе, техникалық құралдардың және бағдарламалық қамтамасыздандаруыдың жиынтығы.
Сонымен қатар кезкелген «мамандықтың» АЖО-на, оны әзірлеу кезінде қмтамасыздандырылуы керек, бірдей талаптар қатарын ұсынуға болады, олар:
- ақпаратты өндеу құралдардың міндетті болуы;
- диалогтік (интерактивті) режимде жұмыс істей алу мүмкіндігі;
- эргономиканың негізгі талаптарының орындалуы: оператор, АЖО кешенінің элементтері және қоршаған орта арасында функциялардың рационалды таралуы, жұмысқа комфортты жағдай жасау, АЖО конструкциясының ыңғайлығы, адам-оператордың психологиялық факторларын ескеру, АЖО элементтер түсінің және формаларының әдемі болуы және т.б.;
- АЖО жүйесінде жұмыс істейтін ДК жеткілікті жоғары өнімді және сенімді болуы;
ӘДЕБИЕТ

1. Дж. Тельман, "Основы систем баз данных", Москва, Финансы и статистика', 1983г.
2. Дейт К., "Введение в системы баз данных", Москва, 'Hаука', 1980 г.
3. Когловский М.Р., "Технология баз данных на персональных ЭВМ", Москва, 'Финансы и статистика', 1992 г.
4. Шумаков П. В. “Delphi 3.0 и создание баз данных”. Москва 1997г.
5. Джон Матчо, Дэвид Р.Фолкнер. «Delphi» — пер. с англ. — М.:Бином, 1995г.
6. A.M.Епанешников, "Программирование в среде Delphi 2.0"
7. Дж. Мартин, "Организация баз данных в вычислительных системах" М: Мир 1978г.
8. С.М.Диго "Проектирование и использования баз данных". Москва: Финансы и статистика 1995.
9. Горев А., Ахаян Р., Макашарипов С. «Эффективная работа с СУБД».СПб.:Питер, 1997.— 704 с.,ил.
10. Атре Ш. Структурный подход к организации баз данных. – М.: Финансы и статистика, 1983. – 320 с.
11. Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз данных информационных систем. – М.: Финансы и статистика, 1989. – 351 с.
12. Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для использования с микроЭВМ. -М.: Мир, 1991. – 252 с.
13. Кириллов В.В. Структуризованный язык запросов (SQL). – СПб.: ИТМО, 1994. – 80 с.
14. Мейер М. Теория реляционных баз данных. – М.: Мир, 1987. – 608 с.
15. Тиори Т., Фрай Дж. Проектирование структур баз данных. В 2 кн., – М.: Мир, 1985. Кн. 1. – 287 с.: Кн. 2. – 320 с.
16. Цикритизис Д., Лоховски Ф. Модели данных. – М.: Финансы и статистика, 1985. – 344 с.
17. Paradox for Windows: Практическое руководство. Под редакцией Оспищева Д. А. Издательство АОЗ’ "Алевар", 1993.
18. Брябрин В.М., "Программное обеспечение персональных ЭВМ", Москва, 'Hаука', 1989 г.
19. Шафрин Ю.А. «Основы компьютерной технологии». М., 1998
20. «Кибернетические диалоговые системы», И.П.Кузнецов.
21. «Рекоммендации по общепользовательскому интерфейсу», Microsoft, редакция 1995г.
22. Подборка рефератов из сети Internet. Московская коллекция рефератов. (Адреса хранителей коллекции 2:5020/240@fidonet.org, 2:5020/630@fidonet.org).
        
        РЕФЕРАТ
Бұл дипломдық жобаның тақырыбы – микрокредит мекемесіндегі кредит
менеджерінің АЖО жетілдіру
Дипломдық жоба 79 бет, 8 ... 12 ... 22 ... көздерден
тұрады
МИКРОКРЕДИТ, АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҰМЫС ОРНЫ, ИІЛГІШТІК, ТҰРАҚТЫЛЫҚ,
ДЕРЕКТЕР ... BORLAND DELPHI ... ... ... ... дипломдық жобаның мақсаты – микрокредит мекемесіндегі кредит
менеджерініњ жұмыс орнын автоматтандыру ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Аналитикалық әдіс бойынша іске асырылған автоматтандыру объектісін ... ... ... сызбасының алгоритмі, қолданбалы
интерфейс өңделуі, бағдарламаның, ... ... ... ... ... кіргізілген.
Сұрақ жағдайы
«БЕКІТЕМІН»
Кафедра меңгерушісі ___________
«_____» ________________ 200 жыл
(күні) ... ... ... ... ... ... АЖО ... объектінің қысқаша сипаттамасы
• Көпжүйелілік. Мәліметтер базасында ... ... ... әртүрлі жүйелері болуы керек: клиент туралы
толық мәліметтер,өткізілетін заттардың түрі, түсі, алынатын
–қайтарылатын мерзімі, пайызы, ... ... есеп ... ... ... ... ... Кредит менеджерінің қандай да бір ... ... ... үшін ... ... жабдықталған
орны ретінде ұсынылады.
• Ең жоғарғы иілгіштік және жүйені конфигурациялау жылдамдығы.
Сабақ ... құру және және ... ... ... өзгертуге ең аз уақыт кетуі керек.
• Есептерді өңдеудің иілгіш жүйесі. Есеп шаблондарын қолданушының
өз бетімен енгізу мүмкіндігі.
Орындаушы ... ... ... ... |2 |
|1 |ПӘН ... ... |4 ... ... оныњ ... жєне несиелік мекемелер |4 ... ... ... бойынша әзірлемелерді |5 |
| ... | |
|2 ... ... ТАҢДАУ ЖӘНЕ НЕГІЗДЕУ |6 ... ... ... ... (ОҚБ) |6 ... |DELPHI ... ... ... |6 ... ... мен оқиғаларды өндеушілер |12 ... |DELPHI ... ... |14 ... ... ... ... істеуге арналған бағдарламаларды |16 |
| ... | |
|3 ... ... ... ќ¦ру ... |18 ... |ДК негізінде АЖО принциптерініњ анализі |18 ... |АЖО – ныњ ... ... |21 ... |АЖО - классификациялары |24 ... ... ... |27 ... ... ... |30 |
|4 ... ... |35 ... ... ... ... |36 ... ... ... ... |37 ... ... ... өзін ақтау мерзімі мен жылдық үнемдеу |40 |
| ... ... ... | ... ... ... ... ЖИЫНТЫҒЫ |41 ... ... ... және ... ... |41 ... |Өндірістік жарақаттану және кәсіптік аурулар |48 ... ... ... |48 ... себептері |49 ... ... ... ... дейінгі көмек |49 ... ... ... |49 ... ... ... ... |52 ... ... ... |52 ... ... |52 ... бояу |52 ... ... ... ... ... техникасы |53 |
|5.5.1|Жалпы ... |55 ... ... |61 ... |Өрт ... |62 |
| ... |63 |
| ... |64 |
| |А ... |65 |
| | | ... ... орны (АЖО) ... ... ... станциясы» (work-station), өзін кез-келген мамандықтың ... оның ... да бір ... ... ... үшін қажетті құралдармен жабдықталған, орны ретінде ұсынады.
Мұндай құрал әрқашан ДК ... ... және ол ... байланысты
басқа электрондық құралдармен қосымша толықтырылыды, дәлірек айтқанда:
дискілік жинақтауыштармен, баспаға ... ... ... ... ... ... ... құралдармен, графика құралдарымен, басқа АЖО-
мен және есептеуіш локальды желілермен және т.б. ... ... ... IBM PC ... ... ДК ең ... ... есептеуіш техниканы қолдану бойынша арнайы дайындық
өтпеген қолданушыларға бағытталған. АЖО ... ...... жұмыс орындарда орталықтап өңдеу деп есептеуге болады, АЖО және
ДК-дің локальды желілеріне, ... ... ... кірістіретін глобальды
есептеуіш желілерге бір мезгілде кіру ... ... ... ... ... қолдану болып табылады.
Қазіргі кезде көптеген өнеркәсіптерде халық шаруашылығымен ... ... ... іске ... Онда ... әртүрлі
деңгейінде ақпаратты өңдеу локальды, маңызды дәрежеде ... ... ... ... ескеріледі. Бұл жүйелерде ақпаратты астыдан үстіге
тасымалдау тек сол ... ... егер бұл ... ... ... ... ғана. Сонымен қатар, ақпараттарды ... ... ... және алғашқы деректер локальды деректер
банкісінде сақталуы қажет.
Таратып басқару ойын іске асыру үшін ... әр ... және ... ... үшін ... дербес компьютерлер базасында
автоматтандырылған жұмыс ... ... ... ... ... ... осындай АЖО-да процесстерді жоспарлауды, ... ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдауды іске асыруға болады. ... ... ... оның ... ... келетін АЖО ескеру қажет. Бірақ-та, кез-келген АЖО
әзірлеу принциптері жалпы болуы тиіс:
- жүйелігі;
- иілгіштігі;
- тұрақтылығы;
- эффективтілігі.
Көрсетілген ұғымдардың мағынасын түсіндірейік.
АЖО ... ... ... тағайындалуымен анықталатын жүйе
ретінде қарастыру қажет.
Иілгіштік. Жүйенің ішкі ... ... ... және ... ... болу себебіне байланысты, мүмкін болатын ... ... ... ... ... ол АЖО жүйесі, негізгі функцияларды оған
ішкі немесе сыртқы факторлардың әрекеттесуіне қарамастан, ... ... оның жеке ... ... жеңіл жойылуы, ал жүйенің жұмыс
қабілеттілігі тез қалпына келтірілуі керек дегенді білдіреді.
АЖО-ның эффективтілігін ... ... және іске ... ... ... ... ... іске асыру ... ... ... ... ... ... функционалдануы ойдағыдай болады, егер ядросы ... ... ... ... адам ... жүктілік және функциялар дұрыс
таралған болса.
Осындай «гибритты» интеллекті әзірлеу ... ... ең ... ... ... ... Бірақ-та, АЖО әзірлеу және функционалдау ... ... келу ... нәтижеге әкеледі – АЖО, тек еңбек өңімділігін
және басқару эффективтілігін ғана ... ... ... ... ... құрал болады. Сонымен бірге адам, АЖО жүйесінде, бастаушы буын
болып ... ... ... АЖО автоматтандырылған басқару жүйесінде
(АБЖ), жоспарлаудың, басқарудың, деректерді өндеудің және ... ... ... ... маңызды құрылым құрамы болып келеді. АЖО-
бұл әрқашан ... ... ... конструктор, жобалаушы,
архитектор, дизайнер, дәрігер, ұйымдастырушы, зерттеуші, ... ... және т.б. ... ... бағытталған –арнайы
мамандандырылған ... ... ... және бағдарламалық
қамтамасыздандаруыдың жиынтығы.
Сонымен қатар кезкелген «мамандықтың» АЖО-на, оны ... ... ... ... ... ... ... болады, олар:
- ақпаратты өндеу құралдардың міндетті болуы;
- диалогтік (интерактивті) режимде жұмыс істей алу мүмкіндігі;
- эргономиканың негізгі талаптарының орындалуы: оператор, АЖО ... және ... орта ... ... ... таралуы,
жұмысқа комфортты жағдай жасау, АЖО конструкциясының ... ... ... ... ескеру, АЖО элементтер түсінің және
формаларының әдемі ... және ... АЖО ... жұмыс істейтін ДК жеткілікті жоғары өнімді және сенімді
болуы;
1 Пән аймағының сипаттамасы
1.1 Несие, оныњ формалары,т‰рлері жєне несиелік мекемелер
Несие-аќша сияќты ... ... ... ... ... «Кредит»
деген сµз, «ќарыз», «несие» деген «kredo» - сенемін деген маѓына беретін
латынша «kreditum» деген сµзден ... Ол ... ... ... єр
т‰рлі экономикалыќ ќоѓамдарда ќызмет етеді. Ол ... ... ... кезінен бастап ќарапайым формаларында: бай жєне ... ... ... ... аќша ... ... ‰немі даму ‰стінде
болады. Алѓашќы несие табиѓи т‰рде (астыќ, мал, ењбек ... жєне ... ... ... ... ... мен ... т±тыну
м±ќтаждыѓы мен ќарыздарды µтеу ‰шін ±сынылѓан. Тауар-аќша ... ... аќша ... ... т‰рлерініњ ауысуы бір шаруашылыќ субъектілерінде аќша
ќаржысыныњ уаќытша босатылып жєне басќа ... ... ... ... ... ... ќоса ... м‰мкіндішін шындыќќа айналдыру ‰шін белгілі бір талаптар бар.
Біріншіден, несие мємілесініњ ќатысушылары- несие беруші мен ќарызѓа алушы
– экономикалыќ ... ... ... орындалуын µз
мойнына алуѓа материалдыќ жаѓынан кепілдік беретін дербес зањды субъектілер
сияќты алѓа ... ... ... егер ... ... мен ... ... бір жерден шыќса, онда б±л жаѓдайда несие µте ќажет болады. Несие
мємілесін ж‰зеге асыру ‰шін оныњ ... ... ... ... µзара
ќызыѓушылыќ танытулары керек.
Несие беруші мен ќарызѓа алушыныњ арасында м‰дделілік бірдей ... бір ... ... аќшалай ќаражатты ±сынуда, екінші жаѓынан- оны
алуда несиелік ќарым- ќатынастар ... ... ... бен ... бірдей болмауы) пайда болу
талаптарыныњ жиынтыѓы несиеніњ объективті ... ... жєне ... ... ... ... ерекше формасы сияќты несиеніњ пайда болуы шаруашылыќ
ж‰ргізуші бір субъектіден босаѓан ќ±н ... ... ... ... бір ... жања ... ... цикліне ене алмайтын кезде
ѓана ж‰зеге ... ... ... б±л ќ±н ... ... ... туып ... басќа субъектіге µтеді жєне ќайта µндіру
процесініњ шењберінде ... ... ... ... ... ... болуын экономикалыќ байланысќа т‰с‰ге дайын меншік
иелері сияќты ... ... ... ... иеленушілер арасындаѓы
айырбас ауќымынан іздеген жµн. ... ... ... ... ... жєне ќызмет кµрсетумен ауысу несиелік ќатынастардан экономикалыќ
жеміс.
Несиелік ќатынастар пайда болатын жєне ... ... ... ... ... мен ... айналым, яѓни несиелік ќатынастыњ
материалдыќ ... боп ќ±н ... ... ... ... ... µмір с‰руініњ негізгі талаптары
тµменндегідей тізбектеледі:
-жеке ... ... ... ... жєне айналымдыќ) ќорлар
айналымы мен жеке ауыспалы айналымдардыњ уаќыт бойынша сєйкес келмеуі;
- ... ... мен ... ... зањды т±рѓыдан дербестігі;
несиелік ќатынасќа несие беруші мен ќарызѓа алуышыныњ м‰дделік танытуы.
Несиеніњ мєнін ... ... ... єдістемелік принциптерді
±стану керек, несиелердіњ барша т‰рі ... ... оныњ ... ... ... мємілесі т±тасымен алѓанда несиеніњ мєнін ашуы керек. Егер бір
мєміледе несие ќайтарылмаса, онд б±л ... ... ... білдіреді:
-несиеніњ мєнін талдауда несиеніњ ќ±рылымын, ќозѓалыс сатыларын,
несиеніњ негізін ... ... ... ... аќша ... ... ... беруші – банк
болып табылады.
Адамдар кµп жаѓдайда несиені аќша сияќты ќабылдайды. ... мен аќша ... ... ...... ... ... экономикалыќ
категориялар.Несие мен аќша єр ... ... ... ... пайыз
келтіретіндігімен аќшадан ерекшеленеді.
Несиеніњ формалары мен т‰рлері
Несиелік мекемелер т‰рлері
Несиесі аќшалар ... ... ... ќызметтін айрыќша
саласы болып табылады, соныњ негізінде несиелік операциялар ж‰ргізіледі.
Оларды єр алуан ... ... ... ... ... емес ... ... мекемелері- кез-келген несие
ж‰йесініњ манызды буыны. Ол єр т‰рлі ... ... ... ... ... мекемелері, инвестиция ќорлар мен компаниялар,
зейнетаќы ќорлары, ... ... ... ... жєне ... емес операцияларды кейнету арќылы банктік емес мекемелер ... кіре ... ... ... ќаржы институттары
ипотекалыќ, несие саласында кењ тарады.
1.2 Ақпараттық қамтамасыздандыру бойынша әзірлемелерді негіздеу
Информациялық қамтамасыздандыру (ИҚ) – ... ... ... ... ... ... ... айналатын информациялық тасқындар сызбаларының, деректер
базаларын жасау әдістемелерінің ... ... ... ішкі жүйе
информацияны уақытында ұсынуға, басқару шешімдерін қабылдауға арналған.
Көшіру бөлімінің информациялық қамтамасыздандыруы ... ... ... ... ... ... – бұл ... информациялардың және құжаттардың классификаторлары; ... ... ... ... ... ... белгілер бойынша топтастырылған барлық ... – бұл ... ЭЕМ жаңа ... ... немесе қорытынды
информацияны шығару үшін арналған экрандық формалар.
Бағалы тауарлы-материалдарды есепке алудың деректер базасын ұйымдастыру
барысында келесі типті деректер базасын қолдану ... ... бұл әр ... осы ... ... басқа
жазылымдарымен ешқандай байланысы жоқ информацияны сақтайтын ... ... ... ... бір ... ... ... арқылы
байланыса алмайды. Олар қосымша базаны бөлшектеу арқылы сәйкестіре алынады.
Негізгі ДБ-ғы ... ... ... ... ... ... Жүйеде негізгі деректер базаларына алғашқы деректер түскенде
толтырылатын және алғашқы ... ... ... ... ... – бұл ... компоненттерімен бөлінетін жылпы деретерді
кірістіретін ДБ. ... ... ... бір ... информацияның өзгеруі, осы
информация қолданылатын, басқа жердегі информацияның өзгеруіне ... ... үшін ... Бұл анықтамаға сылтеме жасау арқылы
орындалады. Мұндай иілгіштік өзгерістерді ... ... ... ... ... сонымен қатар одан жазылымдарды
жоюға рұқсат бермейді. ... ... ... ... ... ... ... облыс анықтамасы, пайдаланушылар анықтамасы және
абитуриенттер анықтамасы.
Деректер базалары арасындағы байланыстарды ұйымдастыру жызылымдармен
жұмыс істеудің анықталған ережелер талаптарын ... ... ... да бір ... ... тәуелді базадағы жазылымдарды жою
кезде төменгі деңгейлі базадағы жойылатын жазылымдарға қатысы
бар барлық ... ... ... Егер анықтамадағы жазылымды жою қажет болса, онда барлық
базаларда осы ... ... ... барлық
сілтемелерді жою қажет;
• Қандай да бір базаның құрылымын ... ... ... ... ... ... сақталынатыны белгісіз
болатын жерде пайдалану ... ... ... жағынан байланысты информацияны жылдам
енгізу үшін қолданылады. ... ... ол ... үшін ... ... ... табылады. Сондықтан
анықтаманы деректерді қандай да бір белгі арқылы топтастыру
болжамдайтын жерде пайдалану қажет.
2. Бағдарламалау аймағын ... және ... ... бағдарламалауға кіріспе (ОҚБ)
ОҚБ-ның негізінде шынайы өмірдің объектісін белгілі бір құрылым ретінде
сипаттайтын объект ұғымы жататын программаларды құру ... ... ... қоршаған әлемнің белгілі бір бөлігі. Кез
келген объекті мына ... ... ... ... объектінің параметрі – объектінің қасиеттерін сипаттайтын көрсеткіш
3. ... ...... ... қызметтер
ОҚБ – тілінің 3 түрлі негізгі қасиеті бар:
1. инкапсуляция – ... мен ... ... ... – белгілі бір іс-әрекетке бір атау меншіктеледі;
3. орын басу – ... ... және оның ... қолдану.
2.2 DELPHI визуалдық бағдарламалау ортасы
DELPHI – Windows операциялық жүйесінің ортасында жұмыс ... ... ... ... ... ... DELPHI-дің
негізінде оқиғаларды программалау мен визуальды жобалау технологиялары
жатыр. Оларды ... ... құру ... жеделдетеді және
жеңілдетеді. DELPHI программасының алгоритмдік бөлігі және ... ... ... (Object Pascal) жазылған. Оны Turbo Pascal
7.0-дің ары ... ... ... ... болады. Программаларды құру
кезінде программист немесе ... ... ... ... таңдайды.
DELPHI ортасымен танысу
DELPHI-ді іске қосқаннан кейін экранда келесі терезелер пайда болады:
1. программаның негізгі терезесі (атауында DELPHI 6 – Project ... ... ... ... ... Form ... ... инспекторы терезесі (атауында Object Inspector);
4. программа кодының терезесі (Unit 1.Pas).
Жобамен байланысқан файлдар
Жоба – тұтастай қосымшамен байланысқан ... ... ... ...... ... объектілер орналасатын объект. Кез келген жобамен
келесі файлдар байланысты:
1. жобаның негізгі файлы – кеңейтілімі .dpr. ... ... ... ... Project 1.dpr. Оның ... көру үшін ... Source
командасын орындау қажет.
2. dfm кеңейтілімді файлдар – форманың сыртқы түрі жайлы ... Бұл ... ... болуы мүмкін. Үнсіз келісім бойынша
Unit 1.dfm
Unit 2.dfm
3. Pas кеңейтілімді файлдар – объектті Pascal тіліндегі программалар.
Олар программа ... ... ... тұрады.
DELPHI-дің меню жолы
1. FILE:
➢ NEW – DELPHI репозютариіне кіруге мүмкіндік береді.
➢ NEW APPLICATION – жаңа проект құрады.
➢ NEW FORM – жаңа ... ... оны ... ... OPEN – алдыңғы құрылған форманы ашады.
➢ OPEN PROJECT – ... ... ... ... REOPEN – ... ... ... тізімін ашады.
➢ SAVE – активті форманы сақтайды.
➢ SAVE AS – активті форманы басқа атпен сақтайды.
➢ SAVE PROJECT AS – ... ... ... ... ... SAVE ALL – ... ашық ... модульдерді және проекттердің файлын
сақтайды.
➢ CLOSE – ағымдық форманы жабады.
➢ CLOSE ALL – барлық ашық ... ... ... USE UNIT – ағымдық формаға басқа ... ... ... PRINT – ... ... ... ... басуға жібереді.
➢ EXIT – DELPHI-ден шығу.
Компоненттермен жұмыс істеудің кейбір ережелері:
Қосымшаны құру процесі қажет компонеттерді ... және ... ... ... ... әрбір компонеттің ерекше атауы
болуы керек. Сондықтан DELPHI компонеттер үшін кейбір ... ... ... ... ... ... Мысалы, метка компонеттеріне Label 1,
Label 2, ... ... ... ... ... Button 1, Button 2,
... үнсіз келісім бойынша ... ... ... ... ... алфавитінің әріптерінен, сандардан тұруы қажет.
Компоненттердің қасиеттерін баптау
Компонеттердің қасиеттерін жобалау кезінде өзгерту статикалық деп, ал
программаны орындауға ... ... ... ... деп ... ... ... кезінде меншіктеу операторы қолданылады.
Мысалы,
1) FORM 1.Color:=clred. Бұл ... ... ... ... ... ) LABEL ... ... Меткада привет сөзін шығарады.
3) LABEL 1.Font.Color:=clgreen. Бұл оператор меткадағы шығатын ... ... ... ... LABEL ... ... фонның түсін жасылға бояйды.
Компоненттерді редакциялау
Компонеттерді редакторлеу комнадалары EDIT менюінде орналасқан.
CUT – вырезать
COPY – копировать
PASTE- вставить
STANDART (Стандарт) бетінің компонеттері:
1. LABEL (метка) – ... әр ... ... ... ... ... CAPTION – ... жазылған тексттен тұрады.
➢ COLOR – метканың фонының түсін анықтайды.
➢ FONT – меткадағы текст шрифтінің түрін анықтайды.
2. BUTTON – ... ... үшін жиі ... CAPTION – ... ... ... тұрады.
3. EDIT – стандартты бір ... ... ... ... ... ... байланыстырылған өріс ішінен мәліметтер көрінеді және
өзгертіледі. EDIT компонентінің тікелей ... ... ... өріс үшін берілген редактірленетін мәліметтерді тексеруді
қамтамасыз етеді. Field объектісі редакторда ... ... ... EditMask ... бар. ... ... тексеру
ValidateEdit әдісімен әрбір енгізілген немесе ... ... ... ... Компонетте алмастыру буферін қолдануға болады. ... ... ... ... көмегімен
орындалады.
4. MEMO – қарапайым редактірлеу өрісі. Оның негізгі ерекшелігі – ... көру және ... ... ... ... ... Компонент биіктігі бойынша толық көрінетін ... ... CheckBox – ... ... ... көрсетеді және екі мағынасы
ғана бар мәліметтерді редактірлеуге және ... ... ... логикалық типі немесе кез келген ... ... ... ... өріс тек екі ... ... мағыналарды қабылдайды.
6. RadioGroup – стандартты айырып-қосқыш тобын көрсетеді. Өрісте
бекітілген ... ... ... Егер ... өріс ... қандайда
бір айырып-қосқыш мағынасына сәйкес келсе, онда ол іске қосылады. ... ... ... қосатын болса, онда айырып-қосқышпен
байланысқан мағынасы өріске енгізіледі.
7. ListBox – ... ... ... ... ... ... және оны тізімнен белгіленгенді өзгертуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... келуі керек.
8. ComboBox – редактірлеу жолында мәліметтерді жинау өрісімен
байланыстырылған ... ... ... және де өріс ... тізімнен
алынған элементтер ішінен біреуімен сәйкес келуі керек. Ағымды мағынаны кез
келген ... ... ... ... ... Panel – ... мақсаттарда қолданылатын контейнер болып табылады.
Оны Caption қасиетін мәліметтер шығаруға болады. Бұл компонент үстіне
қосымша ... ... ... BorderStyle– рамканың стилін анықтайды.
10. RadioButton – бұл компонент әр түрлі варианттарды ... ... - ... CAPTION – ... ... Checked – егер ... болса, онда true мәніне тең болады, ал
егер орнатылмаған болса, false болады.
ADDITIONAL астарлы бетінің компоненттері
1. BitBtn – Button ... ... бір ... Оның ... бұл
кнопкада нүктелік суреттерді орналастыруға болады.
Қасиеттері:
➢ Glyph – бірден төртке дейінгі ... ... ... Kind – ... ... ... ... дегеніміз bmp форматында сақталынған графикалық файл.
Графикалық компоненттерді қолдану
1. Image компоненті – бұл компонеттің қолдануы ... ... ... ... ... ... ... тұратын программа
құрамыз. Проектілеу: формаға Image компонентін орнату. Ол Additional
бетінде орналасқан;
... іске қосу үшін оның Picture ... ... ... ... load кнопкасын шертіңіз. Сосын суреттен тұратын
файлдарды бір папканы ашып, қажеттісін ... ... bmp, ... ico және т.б. кеңейтілімді файлдарда сақталыну керек. Бұл
компоненттің ең маңызды қасиеттері Center, Stretch ... ... Center ... true ... ... онда ... центрі Image
компонентінің центрімен сәйкес келеді. Егер Stretch қасиетіне true
мәнін берсек, онда бейне Image ... ... ... ... ... ... ... программа құрыңыз. Менюдің 1 пунктін
таңдаған кезде ... ... ... ... ... формаға 1 ListBox компонентін, 1 Image компонентін орнатыңыз. ... ... ... ... ... құру ... Бейнені
программаны орындауға жіберу кезінде жүктеу үшін Picture қасиетінің
LoadFromFile
if ListBox1. Itemindex=0
then Image1.Picture
LoadFromFile (1-файл аты);
If ... ... ... (2-файл аты);
Image1.Center:=true;
Image1.Stretch:=true;
MAIN MENU компоненттерді қолдану
Формаға меню орнату үшін Main Menu компонентін ... ... Оны 2 ... ... ... пайда болған төртбұрыштарға менюдің атын
клавиатурадан ... жазу ... ... ... команда атын жазу үшін
курсорды төмен қарай басып, ... ... ... ... атын ... меню ... үшін ... пунктке курсорды орналастырып, ctrl +
→ пернелерін басамыз.
Menu пунктіне сурет орнату үшін қажет ... ... ... мән ... керек.
С:\Program Files\Common Files\Borland Shared\Images\Buttons
Открыть\ОК.
Menu пунктына ыстық клавишалар орнату. Ол үшін ... меню ... ShortCut ... мән ... пунктін alt-пен ашу үшін меню атауындағы қажет әріптің алдына
& қою ... ... ... ... кезде шығатын подсказкаларды
көрсету:
1. Компонетті белгілеу;
2. ShowHint қасиетіне true мәнін беріп, Hint ... ... ... көп ... ... ... Ол үшін формаға Win32 бетіндегі
PageControl ... ... ... Осы ... үстіне тышқанның оң
жақ батырмасын шертіп, NewPage командасын ... ... ... шығару
Ол үшін ShowMessage (‘привет’)
Сұхбат терезелерді шығару
Сұхбат терезелерді шығару үшін MessageDlg функциясы қолданылады.
Жазу форматы:
MessageDlg(‘сообщение’,Т, К, Х);
Т – сұхбат терезесінің ... ... ... ... ... ... ... пиктограммасы және терезесінің атауы бар.
К – сұхбат терезеде орналасқан батырмаларды анықтайды. Олар квадрат
жақшаларда жазылып, ... ... ... ... mbNo, mbOK, ... mbRetry, ... mbAbout, mbAll, mbHelp.
Х – қолданушы қай кнопканы шерткенде көрсететін константа.
Мысал:
MessageDlg(‘Вы действительно ... ... ... ... ... меню құру
Кез келген компонент үшін контекстті меню құруға болады. Контекстті
меню ... ... ... PopupMenu деп аталады. Компонентке
тышқанның оң жақ ... ... ... ... ... меню құру ... ... қасиетіне компоненттің атын, ... ... Яғни ... егер Label1 ... ... ... болса, онда Label1 ... ... ... деп ... керек. Контекстті менюдің командаларын жазу кәдімгі
менюді құруға ұқсас.
Анимация (Animate) компонентін орнату қажет.
Қасиеттері:
CommonAvi – анимация ... ...... іске ... ... бетінің кейбір компоненттері
Windows операциялық жүйесінің құрамына жүктелетін файлды таңдау, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... терезелермен жұмыс 3 кезеңнен тұрады:
1. формаға сәйкес компонент орнатылып, оның қасиеттері енгізіледі.
2. ... үшін ... execute ... ... ... Ол ... құрады және көрсетеді. Бұл әдісті шақыру әдетте белгілі бір
оқиға ... ... ... ... ... модальды терезе
болып табылады. Сондықтан execute әдісін пайдаланғаннан ... ары ... ... ... ... ... ... дейін
тоқтатылады. Execute логикалық функция болып табылады. Сондықтан егер
қолданушы мен диалог нәтижесі сәтті болса, ол true ... ... execute ... ... ... ... диалогтық терезе көмегімен
енгізілген мәліметтерді қолданады. Мысалы, файл аттарын, таңдалған
шрифтерді және т.б.
OPEN DIALOG және SAVE DIALOG ... ... ... ... ... бірге қарастырылады.
Open Dialog - файлды ашу стандартты терезесін құру үшін қолданылады.
Save Dialog – файлды сақтау стандартты терезесін құру үшін ... FileName – ... аты мен ... ... Filter – ... ... көрсетілетін файлдарды сүзу үшін
қолданылады.
OPENPICTUREDIALOG және SAVEPICTUREDIALOG компоненттері
Бұл компоненттер графикалық ... және ... үшін ... Open Dialog және Save Dialog ... айырмашылығы:
❖ Оларда графикалық файлдарды таңдауға арналған стандартты фильтрлар
бар.
❖ Диалог ... ... ... ... ... арналған
тақталар бар.
FontDialog компоненті - Шрифті таңдау стандартты терезесін құрады.
FaindDialog компоненті – ... ... ... ... компоненті – мәтіндік фрагменттерін іздеу және алмастыру
терезесін құрып көрсетеді.
ColorDialog компоненті – түсті ... ... ... ... / Цвет ... ... then
Form1.Color:=ColorDialog1.Color;
3. Оқиғалар мен оқиғаларды өндеушілер
Оқиғаның реакциясы белгілі бір іс-әрекет болуы керек. ... ... ... шерту оқиғаның реакциясы – программа ... болу ... ... ... ...... ... аталатын, оны өңдейтін процедура ретінде іске асырылады. Осылайша
программистің міндеті қажетті оқиғаларды өңдеуіш деп ... ... құру үшін ... ... қажет:
1. компонетті белгілеу;
2. Object Inspector терезесінде Events (оқиғалар) астарлы бетіне ... жақ ... ... объект іске асыра алатын ... ... ... ... а) OnClick – ... ... ... – тышқанмен екі рет шерту; в) ...... ... Егер ... үшін оны ... ... ... онда оң жақ
колонкада оның аты шығып тұрады;
3. Оқиға өңдеуішті анықтау үшін ... ... ... ... ... шерту керек. Нәтижесінде оқиға өңдеуіш процедурасының макеті бар
программа коды редакторының терезесі ... яғни Unit 1. DELPHI ... ... екі ... ... атау ... ... бөлік компонент
орналасқан форманы анықтайды, екінші ... ... өзін және ... ... ... шертуге оқиға өңдеуішін жазу керек болса, оның
процедурасының аты ... ... ... ... тің ... ... ... ешқандай оқиғаларды өңдеуге тиіс емес, сондықтан
да оларға оқиға өңдеуіштер ... ... ... жазу үшін инспектор объектовті қолданбай-ақ бірден
программа кодының терезесіне шығуға болады.
Кластар
DELPHI кластары деп үлгілерге ұқсас экземплярлар құру үшін ... ... ... программалардың фрагменттерін айтады. Бір
кезде класты құрып, программист оның ... ... әр ... ... сол ... әр ... жеріне қосуына болады.
DELPHI-дің ... ... аса ... ... ... Ал ... компоненттердің нақтылы экземплярларының барлығы сандық индексі
бар кластың атауын қабылдайды. Кластардың ... ... Т ... ... ... – TҒorm ... кластың үлгісі бойынша
құрылған кластың атауын білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... болсын және кнопка үшін
тышқанмен шерту оқиға өңдеуіші жазылған болсын. Сонда программа ... ... ... мына ... ... ... ... Button1.Click (Sender:Tobject);
Private
{private declarations};
public
{public declarations}
end;
Var Form1: TForm1;
TҒorm1=Class (TForm) жолы TҒorm стандартты класынан ... TҒorm1 ... ... яғни TҒorm класының өрісі бойынша құрылған. TҒorm
стандартты класы Windows-тың бос ... ... Ал TҒorm1. ... және ... ... ... ... сипаттайды. Button1
компоненті – ТВutton стандартты класының ... ... ... ... ... - TLabel ... экземпляры болып табылады.
Sender:Tobject – Tobject ... ... Sender ... ... Sender ... ... қандайда бір жағдай үшін қойылған.
Оның көмегімен ... ... қай ... OnClick ... кез ... уақытта анықтайды.
4. DELPHI бағдарламаларының құрылымы
DELPHI-дің кез келген программасы проекттің файлына және бір ... ... ... ... ... ... – Object ... жазылған программа
болып табылады және компиляторда өңдеу үшін арналған. Бұл ... ... ... және ... жолдардан тұрады.
Program Project1;
Uses
Forms
Unit1 in ‘Unit1.Pas’; {Form1}
{$R *.Res}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm (TForm1:Form1);
Application.Run;
End.
Мұндағы:
TАpplication класы – орындалып отырған қосымщаларды басқаруды ... Ол ... ... жоқ, бірақ визуальды ортада оның құрамына
ену мүмкіндігі бар.
Application айнымалысы – ауқымды айнымалы, DELPHI ... ... ... программаларға мүмкіндігі бар.
Application келесі әдістерді шақыруға қолданылады:
Initialize әдісі – инициализация қосымшасы үшін қолданылады.
CreateForm әдісі – қосымшада ... құру үшін ... ...... іске ... ... ... *.Res} – оған сәйкес құрылған форманың модулін байланыстыру үшін
қолданылады.
Модульдің құрылымы:
Проект файлынан айырмашылығы модульдің текстін ... ... ... ... ... құрылған жолдарды өзгертуге болмайды және
өшіруге ... Кез ... ... ... ... ... ;
Interface

implementation

initialization

finalization

Мұндағы:
Interface (интерфейс) – басқа программа бөлімдеріне: басқа модульдерге
және негізгі бөлімге мүмкіндігі бар ақпараттарды суреттейді. Интерфейстік
бөлім әрқашанда ... ... және ... ... ... – тарату бөлімі Implementation сөзінен басталады.
Initialization – тек бір рет және программа ... ... ... Егер ... ... бірнешеу болса, онда
модульде олардың суреттелуі ... ... ... ... – тек бір рет және ... жұмысының соңында орындалатын
іс-әрекет. Модуль соңында әрқашанда end сөзі және нүкте қойылады.
Модульдің кез ... ... бос ... ... Модульдің атауы модульдің
бастапқы мәтіні орналасқан файл атымен сәйкес келуі ... ... ... ... ... және негізгі программамен байланыстыру үшін
арналған.
DELPHI-де жаңа бағдарламаны құрудың жалпы схемасы
1. Құрылған ... ... ... ... жаңа папка құру
қажет.
2. DELPHI ортасында File/New ... ... ... қажет.
Барлық қажетті файлдарды сақтау үшін ... all ... ... Осы ... ең алдымен проект файлын сақтау ұсынылады. Әрбір жаңа
программаны сақтау кезінде ... ... ат беру ... (латын
әріптерімен). Содан кейін модульдің файлын сақтау ұсынылады.
5. Мәліметтер қорымен жұмыс істеуге ... ... ... ... қолданатын қосымшаларды құруға арналған құралдарға
жалпы сипаттама
1. BDE (BorlandDataBaseEngine) жергілікті және ... ... ... ... рұқсатты қамтамасыз ететін DLL
библиотекалар жиыны болып табылады. DELPHI-да жазылған ... ... ... ... ... әрбір компьютерде орнатылу керек. BDE
программа мен мәліметтер қорының арасында байланыс орнатады.
2. BDE ...... ... ... ... ... драйверлерін орнатуға арналған программа. ... ... ... ... ... болады: уақыт және
мерзім форматын, сандық ... ... ... және ... драйверін.
3. DataBaseDesktop (DBD) – мәліметтер қорын құру, өзгерту және ... ... ... Бұл ... ... мәліметтер қорын басқару
жүйесінің кестелерімен жұмыс істеуге бейімделген.
4. SQL Explorer – BDE administrator мен ... ... ... ... ... ... Оның көмегімен
мәліметтер қорын, кестелердің ... мен ... ... және SQL тілінде
мәліметтер қорына запростар құруға болады.
Мәліметтер қорының негізгі ұғымдары
1. Кесте (Table) - ... ... ... ... ... Өріс (Filt) – ... ... жеке элементі (кестенің бағаны,
оның атауы және типі болады).
3. Жазба (Record) – байланысқан ... ... ... қоры ...... ұйымдастырылған жиыны.
5. Кілттік өріс – мәндері кестенің әрбір жазбасын анықтайтын өріс.
Мәліметтер ... ... ... ... компоненттер
DataAccess вкладкасы
Бұл вкладка мәліметтер қорымен байланыс орнату және олардың мазмұнын
көруге мүмкіндік беретін компоненттерден тұрады.
❖ Table – ... ... ... ... ... байланыс орнатады. Кейбір қасиеттері:
1. DataBaseName – ... ... ... Бұл ... ... жол ... тиіс.
2. TableName – кестеден тұратын файлдың атын анықтайды.
3. Active – егер true мәнін қабылдаса, онда мәліметтер программаны ... ... ... ... – көрінбейтін (мысалы table) және көрінетін компоненттер
арасында байланыс орнатады. Қасиеті:
1. DataSet – ... ... ... ... ... мәліметтерді көрсету және редактірлеу үшін ... ... DbGrid – ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік
береді.
❖ DbNavigator – кестенің жазбалары бойынша жылжу үшін ... ... ... ... ...... көзі
компонентінің атынан тұрады. Мысал: country.db файлындағы мәліметтер
қорының информацияларын көру және редактрлеуге арналған программаны
құру керек. Орындау тәртібі:
1. ... table ... ... және ... ... мән беру:
▪ DataBaseName - country.db файлының жолын көрсетеді.
▪ TableName - country.db
▪ Active – true
2. Формаға DataSource ... ... DataSet ... Table1
мәнін беру.
3. Формаға DbGrid компонентін орнату. Оның DataSource ... ... ... ... ... ... ... DataSource қасиетіне
DataSource1. мәнін беру. ShowHint қасиетіне true мәнін беру.
Paradox 7. ... ... ... ... ... ... ... - программы - Borland Delphi ... ... ... ... File - New - ... ... Table терезесінде құрылатын кестенің форматын таңдау (paradox 7.)
және жаңа кестені ... үшін ОК ... ... ... ... анықтау, яғни өрістердің атауын, типтері мен
өлшемдерін көрсету және қажет болған жағдайда кілттік өрісті орнату.
5. Save As ... ... ... ... файл ... ... таңдау.
7. Мәліметтер қорының файлының атын енгізіп, сохранить кнопкасын шерту.
Ескерту: Бір ғана кестені ... үшін db. ... жеке ... кестелері өрістерінің типі
1. Alpha – символдық, яғни 255 символға дейінгі жол.
2. Number - -10307-нен +10308 дейінгі ... Money – Number ... ... ... ... ... ақшаның белгісі
шығып тұрады.
4. Short - -32768-ден +32767-ге дейінгі бүтін сандар.
5. LongInteger - -2147483648-ден +2147483647-ге ... ... ... BCD - ... және ... жүйедегі бүтін және бөлшек сандар. Бөлшек
бөлігі өте көп ... ... ... ... өте нақты нәтиже алуға
мүмкіндік береді.
7. Date – Күніның мәні.
8. Tame – ... ... ... – уақыт және Күніның мәні.
10. GraphicFilds – bmp, pcx, giv форматтағы графикалық бейнелер.
11. Logical – true немесе false ... ... ... Автоматтандырылған жұмыс орындарын құру теориясы
1. ДК негізінде АЖО принциптерінің анализі
Автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) ... ... ... ... (work-station), өзін кез-келген ... ... оның ... да бір ... ... ... үшін ... құралдармен жабдықталған, орны ретінде ұсынады.
Мұндай құрал әрқашан ДК болып табылады, және ол ... ... ... ... қосымша толықтырылыды, дәлірек айтқанда:
дискілік жинақтауыштармен, баспаға шығаратын құралдармен, ... ... ... ... ... ... ... құралдарымен, басқа АЖО-
мен және есептеуіш локальды желілермен және т.б. қосылатын құралдармен.
Әлемде архитектурасы IBM PC ... ... ДК ең ... ... ... техниканы қолдану бойынша арнайы дайындық
өтпеген ... ... АЖО ... ...... ... ... орталықтап өңдеу деп есептеуге болады, АЖО және
ДК-дің локальды желілеріне, ... ... ... ... ... ... бір ... кіру мүмкіндіктері кезінде «өзіндік»
сәйкес деректер базаларын қолдану ... ... ... ... өнеркәсіптерде халық шаруашылығымен басқарудың
таратылған жүйесінің концепциясы іске асырылады. Онда иерархияның ... ... ... ... маңызды дәрежеде аяқталған және
жеткілікті толық түрде ескеріледі. Бұл жүйелерде ақпаратты ... ... тек сол ... ... егер бұл ақпаратта қажеттілік
жоғарғы деңгейде ... ... ... ... ... өңдеу
нәтижелерінің маңызды бөлігі және алғашқы ... ... ... ... қажет.
Таратып басқару ойын іске асыру үшін басқарудың әр деңгейі және ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс орындарын әзірлеу қажет болды. Мысалы, экономика
сферасында осындай ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі үлесімді есетер
үшін шешімдер қабылдауды іске асыруға болады. Әртүрлі басқару объектісі
үшін оның ... ... ... АЖО ... ... Бірақ-та, кез-келген АЖО
әзірлеу принциптері жалпы болуы тиіс:
- жүйелігі;
- иілгіштігі;
- тұрақтылығы;
- ... ... ... ... ... ... функционалдық тағайындалуымен анықталатын жүйе
ретінде қарастыру қажет.
Иілгіштік. Жүйенің ішкі жүйелерінің модульдік құрылуы және ... ... болу ... ... мүмкін болатын жаңа
өзгерістерге лайықталған болуы.
Тұрақтылығы. Принцип негізі- ол АЖО жүйесі, ... ... ... ... ... факторлардың әрекеттесуіне қарамастан, орындауы қажет.
Бұл оның жеке ... ... ... ... ал жүйенің жұмыс
қабілеттілігі тез қалпына келтірілуі керек ... ... ... ... ... және іске асыруға кеткен
шығынды, алдында ... ... іске ... деңгейіне
сәйкестіргендегі интегралдық көрсеткіш ретінде қарастыруға болады
АЖО ... ... ... егер ядросы компьютер болатын
ақпараттарды өңдеу ... адам ... ... және функциялар дұрыс
таралған болса.
Осындай «гибритты» интеллекті әзірлеу қазіргі кезде ең көкей кесті
мәселе ... ... ... АЖО ... және ... ... ... келу елеулі нәтижеге әкеледі – АЖО, тек ... ... ... эффективтілігін ғана емес, сонымен бірге маман ... ... ... ... бірге адам, АЖО жүйесінде, бастаушы буын
болып қалуы керек.
Өндіріс кәсіпорындарында АЖО ... ... ... ... басқарудың, деректерді өндеудің және шешімдер
қабылдаудың дербес ... ... ... ... құрамы болып келеді. АЖО-
бұл әрқашан администратор, экономист, инженер, конструктор, жобалаушы,
архитектор, дизайнер, ... ... ... ... ... және т.б. ... маманға бағытталған –арнайы
мамандандырылған жүйе, техникалық құралдардың және ... ... ... ... ... АЖО-на, оны әзірлеу кезінде
қмтамасыздандырылуы керек, бірдей талаптар қатарын ұсынуға болады, олар:
- ақпаратты өндеу құралдардың міндетті болуы;
- ... ... ... ... ... алу ... эргономиканың негізгі талаптарының орындалуы: оператор, АЖО кешенінің
элементтері және қоршаған орта арасында ... ... ... комфортты жағдай жасау, АЖО конструкциясының ыңғайлығы, адам-
оператордың психологиялық факторларын ескеру, АЖО ... ... ... ... болуы және т.б.;
- АЖО жүйесінде жұмыс істейтін ДК жеткілікті жоғары өнімді және сенімді
болуы;
- шешілетін ... ... ... ... ескішіл процесстерді автоматтандырудың жоғарғы дәрежелі болуы;
- мамандарға АЖО операторы ретінде өзіндік қызмет ету үшін оптималды
жағдай жасау;
- ... ... ... жабдық ретінде қолданудан кейін ... және ... ... ... ... ... факторлар.
АЖО құрылымы техникалық, ақпараттық, ... ... ішкі ... жиынтығын кірістіреді.
Техникалық жүйе туралы алдында айтылып кеткенбіз. АЖО ... ... ... ... құралдар жиынына, объектінің жалпы желісінде
жұмыс істейтін, басқа ... ... үшін ... ... сонымен
қатар байланыстың басқа құралдарын (телефон, ... ... ... ішкі ... ... ... базасында, дәлірек
айтқанда, дискілік жинақтауыштарда ... ... ... ... қамтамасыздандыру операциялық жүйелерді, қызмет көрсету
(сервистік) ... ... ... ... модульдік принциптер бойынша ... және АЖО ... ... есептер класын шешуге бағытталған қолданбалы
бағдарламалар пакетін кірістіреді. ... ... ... ... ... ... ... істеу үшін
арналған бағдарламалар пакетін кірістіреді.
АЖО ... ... ... олардың
функционалдануын, дамуын, кадрлерді дайындауын, сонымен қатар әкімшілік
етілуін ұйымдастыру. Сонғыға жатады: ... ... ... ... ... ... АЖО ... заңдарының және міндеттерінің
құжаттық дайындау.
Егер АЖО-ның құралы жеткілікті күрделі ... ал ... ... жоқ ... онда ... оның ... автоматтандырылған жұмыс
орны аймағына бірте-бірте ... ... ... арнайы үйрету
құралдарын қолдануға болады. АЖО функцияларын іске ... ... ... ... ... оны іске асыру процестерін сипаттау
үшін көптеген сценарийлердің мақсаттарын анықтау әдістемелері қажет.
АЖО жобалау ... оның ... ... ... ... ... ... дамыған АЖО функционалдануы оның қолданушыларымен
өзіндік даму мүмкіндігін қарастырады.
АЖО тілдік құралдары ... ... ... ... іске ... болып табылады, ал бағдарламалық құралдар
қолданушылардың тілдік құралдарын іске ... және ... ... қажетті қимылдарды орындауға мүмкіндік береді.
2. АЖО-ның тілдік құралдары
АЖО тілдік құралдары, ... ... және оған ... ... ... бір мәнді сәйкес болу үшін қажет. Оларсыз
оқыту процесі, диалогты ұйымдастыру, қателіктерді табу және ... ... ... ... әзірлеу күрделігінің мағнасы, олар процедуралық
болмауы тиіс. Егер процедуралық берілген ... ... ... ... ... емес ... қимыл орындалу қажет екендікті
бөлшектемей көрсетеді. Демек, соңғы қолданушылар ақпараттық қажеттіліктін
іске ... ... ... ... ... емес ... ... тым жоғары болғанда, оның тілінде процедуралық емес
мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... қолданушы-бағытталған, сонымен қатар маманды-бағытталған
болуы қажет. Бұл қолданушылар классификацияларының әртүрлігіне байланысты,
олар өзара тек ... қана ... ... ... ... ... оқыту дайындығы, қолданатын деректер түрі және т.б. бойынша
ерекшелінеді. ... ... ... ... ... ... келудің
қарапайым болып келуіне қарамастан, күрделі емес нәтижелерді алу үшін
пернетақта арқылы ... ... ... қажеттілігі қандай-да бір
елеулі артықшылықты бере алмайды.
Кез-келген тілде сияқты, АЖО тілінің негізін ... ... ... ... ... жаңа ... ... алынатын
әдістер сипаттамалары, барларды алмастыра ... ... ... ... Бұл АЖО ... ... АЖО терминологиялық негізін анықталған
түрмен классификациялауға әкеледі, яғни тілдің ... ... және ... және ... жиынтықтары арасындағы
семантикалық байланыстарды анықтауға ... ... ... ... қарапайым классификациялауға қажеттілік туады, мысалы, ондеудің кейбір
қоолданушылық режимдеріндегі ... ... ... ... ... аралас. Күрделі жағдайларда АЖО классификациясы деректер
базасының ұйымдастырылуымен анықталады. ... ... АЖО ... ... конструкциялар кестелік түрінде (кестелік АЖО) ... ... ... ... АЖО) ... ... АЖО ... түрі бойынша да айырады. Диалогты қолдау
құралдары соңғы жағдайда қолданушы білуі қажетті тілдік ... АЖО ... бір емес ... ... ... ... ... ол
қолданушының оқу немесе жұмыс істеу процесі кезінде активтілігінің өсуіне,
және қолданушы ... АЖО ... ... ... болады.
АЖО әзірлеу кезінде көбірек қолданылатын: ДЭЕМ-мен басталатын диалог,
формаларда ... ... ... диалог, оқытылмаған қолданушымен
диалог және ақпараттар кадрлерін фиксациялау көмегімен ... ... ... ... ... АЖО ... толық тілдің
конструкциясын және мнемоникасын оқудан босатылады. Бұл ... бірі меню ... ... ... мұнда ДЭЕМ-мен ұсынылған
варианттардың бір немесе бірнешеуі таңдалады.
Формаларды толтыру диалогі кезінде, ол да ДЭЕМ-мен ... ... ... арнайы таңдалған формаларды келешекте оларды анализдеу және
өндеу үшін толтырады.
Гибридты ... ... ... ... де ... ... ... диалог кезінде ДЭЕМ-нің жауаптары толық анық
және қолданушы ойында дұрыс істеді ме жоқ па ... ой ... ... ... ... ... ... диалог кезінде
ДЭЕМ жауапты бар ... ... Бұл ... қолданушы өте қысқа
жауаптарды енгізеді, ал ... ... ... ... түрі АЖО классификациясын анықтай алады, мысалы, оқытылмаған
қолданушы ... ... бар АЖО. ... ... бойынша АЖО
классификациясы қолданушының мамандық ... ... ... ... меню әдісі бойынша диалогы бар АЖО ... ... ... ... ... АЖО ... құралдар көзқарасынан қарайтын болсақ, онда АЖО
классификациясы кең болуы ... Олар ... ... ... ... ... ... ұсыну мүмкіндіктері
бойынша, іске қосу процесі кезінде бағдарламалық жүйені ары ... ... ... базасымен басқару жүйесінің бар болуымен,
қолданушы ... ... және ... болуы бойынша,
қателіктерді табу және ... ... ... және ... АЖО-де қолданылатын қолданбалы бағдарламалар пакеттер
параметрлері жүйенің нақты ... ... ... үшін өзгертілуі мүмкін. ... ... ... өзі де ... ... ... ... бағдарламалық компоненттер кіреді, олар - негізгі
есептеу функцияларын және диалогты ұйымдастыруды ... ... ... қатар деректермен басқару жүйелері, трансляторлар,
анықтамалық жүйелер, негізгі деректерді, диалог сценарийлерін, нұсқауларды,
басқаратын парамерлерді, қателіктер тізімін ... ... ... негізгі компоненттері оның құрамын анықтайды және АЖО әртүрлі белгілері
бойынша классификациялауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... АЖО құралдары
шекарасында қолдануына тәуелді, АЖО екі үлкен класқа бөлеміз: қызмет ететін
және ... ... ... ... ... үшін ... ... сонда да кейбір қолданушылар туралы алдын-ала ана немесе
басқа АЖО ... бола ... деп айта ... ... ... ... (іс ... хатшылар) олардың орындайтын
функцияларының ерекшеліктеріне байланысты интеллектуалды АЖО ... ... ... қызметтерінде).
Ұйымдастырылған басқару сфераларында қызмет көрсететін АЖО ... ... ... ... ... өндейтін.
Интеллектуалды АЖО деректерге және білімге бағытталған деп екіге бөлуге
болады (даталогиялық және фактологиялық).
Ақпаратты-анықтамалық АЖО қандай да бір ... ... ... АЖО ... мазмұнына байланысты әртүрлі болады және көптеген
категориялы қолданушыларымен қолданылуы ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық есептер қойылуы
және шешілуі мүмкін, алдын-ала анықталған немесе АЖО ... ... ... ... ... немесе өндеу орындалуы мүмкін.
Мәтінді өндейтін АЖО ... ... және ... ... ... семантикалық анализденбейтіндей етіп, өндеуге ... ... ... ... АЖО ... ... ... тілдерін кең қолдануға негізделінген. Мұнда қолданушы өз
бетімен деректер базасын және тілдерді ... ... ... ... ... ... білімдер базасы жоқ болады, яғни
басқарылатын объектінің осы немесе басқа қасиетіне ... ... ... сақтауға мүмкін жоқ. Білімдер базасы негізгі ... ... ... АЖО ... ... Фактологиялық АЖО сонда
пайдалы, егер АЖО ... ... ... тәжірибемен және оның
негізінде логикалық шығарылумен анықталатын болса.
Ұйымдастырылған басқаруды автоматизациялау рамкаларында іске асырылуы
қажет ... ... ... ... ... ... ... деректердің және фактілердің, олардың
өзара қатынасын және жүйесін орнату үшін, анализдеу және сипаттау);
- диагностика (басқарылатын объектінің күйін, жағдайын ... ... ... мониторинг (АЖО функционалдануын қадағалау және алынған нәтижелерді
тіркеу);
- жоспарлау (берілген әрекеттер жүйелілігін қамтамасыз ету);
- жобалау (қолданушылық интерфейстерді және ... ... ... АЖО-дың классификациясы
АЖО индивидуалды, топтық, коллективті ... ... ... ... АЖО-да ЭЕМ жүйесінің эффекитивті функционалдану мақсатында –
мамандарға (коллективке) АЖО-да жұмысты ұйымдастыруға талаптарды қаттылау
және ... ... ... ету ... дәл ... керек. «Адам-
машина» болып табылатын АЖО жүйесі ашық, иілгіш, түрақты ... және ... ... ... ... ... жүйеде келесілер қамтылу
керек:
- ақпараттарды ... ... ... ... неғұрлым жақын
болуы;
- диалогтік режимде жұмыс істеу;
- АЖО эргономика талаптарына ... ... ... ... ... қиын ... ... автоматтандырылуы;
- мамандардың олардың творчестволық белсенділігі ... ... ... жүйе ... ... ... еңбек шарттарымен
моральды қанағаттануы;
- мамандарды өз бетімен оқыту мүмкіндігі.
АЖО-да шешілетін есептерді шартты ... ... ... ... және
есептеуіш.
Ақпараттық есептерге ақпаратты кодтау, ... ... ... ... ... ... және ... жатады. Жиі
ақпараттық есептер күрделі емес арифметикалық және текстік мінездемелі
есептеуіш және логикалық процедураларды және ... ... ... ... ереже бойынша ең көп еңбекті болып табылады
және мамандардың жұмыс уақыттарының үлкен бөлігін алады.
Есептеуіш есептер формализацияланатын да, ... ... бола ... ... ... ... алгоритмдер базасында
шешіледі және екі топқа ... ... ... ... ... ... ... есептер. Тікелей есептеу есептер
қарапайым алгоритмдер көмегімен шешіледі. Ал ... ... ... ... ... ... қолдану қажет.
Соңғы кезде сематикалық д.а., толық емес формализацияланатын есептердің
шешімдерінің құралдарын әзірлеуге үлкен назар аударылады. ... ... ... оперативті басқару кезде жиі пайда болады, әсіресе
толық емес ақпарат шарттарында шешімдерді қабылдағанда. АЖО ... ... ішкі ... және ... ... ... ететін
жүйелерге бірінші кезекте ... ... ... ... ... және ... Сонымен қатар, ішкі
жүйелердің бүтін тізбегі болады.
Техникалық қамтамасыз ету ... ... ... ... ұсынады,
оның негізі ретінде маманның делдалдарсыз (бағдарламашылар, ... т.б.) ... ... ... ... ... ... қызмет
етеді. Топтық АЖО-да мұндай компьютермен 4-6 адам қолдана ... ДК ... ... ... ... ... ... жинақтауыштары, баспаға шығару құралдары және
графопостроительдер.
Техникалық ... ... ... АЖО ... үшін ... ... ... телефондық құралдарды жатқызуға болады.
Ақпараттық қамтамасыздандыру – бұл локальды деректер базасында
сақталған, ақпараттар ... ... ... ... ... ... түзетуді және ақпараттық есептерді ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. АЖО-да бірнеше
деректер базасы болуы мүмкін.
Ұымдастырушылық қамтамасыздандыру функционалдауды ұйымдастырудын, АЖО
жетілдірудін және ... ... ... ... ... ... ... құралдарын және әлдістерін кірістіреді.
Топтық және коллективті АЖО үшін ұымдастырушылық қамтамасыздандырудың
ішкі жүйелеріне АЖО ... ... ... ... ... ... анализдеу, қадағалау, инфражүйелі ұйымдастырушы
байланыстар және т.б.
Ұымдастырушылық қамтамасыздандыру АЖО ... ... ... ... және ... ... ... ала ескереді.
Бағдарламалық қамтамасыздандыру жүйелік және қолданбалы ... ... ... ... ... жүйе және ... ... болып табылады, мысалы, БЕЙСИК
алгоритмдік тілі. Жүйелік бағдарламалар ... ... ... қамтамасыз етеді. Қажеттікке ... ... ... деп ... ... операциялық
жүйелердің мүмкіндіктерін кеңейтеді. АЖО желісінде және АЖО-ның ... ... ... ... ... ету үшін ... құралдар қолданылады, оларды жүйелік бағдарламаларға
жатқызуға болады.
Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыздандыру қолданушылар ... ... ... ... ... ... ... стандартты бағдарламалары өздерін алгоритмдік тілдегі
анықталған есептердің бағдарламалық шешімдері ... ... ... пакеті модульдік принциптер бойынша орындалған
және есептердің анықталған ... ... ... ҚБП мәселелік
бағдарламалық қамтамасыздандырудың негізгі түрі болып табылады. ... ... ... ... есептерді шешу шарттарын өзгертуге,
шешу қадамдарын бақылауға, алгоритмдерге түзетулерді ... және ... ... ... ... ... ҚБП ... терезеде іске
асады.
ҚБП мысалдары: есептеу операцияларын орындайтын әртүрлі құжаттары
құруға арналған ҚБП, ... ... ... үшін ҚБП,
баланстік есептердің ҚБП. Ерекше орын ... ... ... үшін ... ... беріледі, олар әртүрлі тағайындауды
бола алады: анықтамалық, кестелерді өндеу үшін, ақпараттар массивін енгізу
үшін, ... ... ... және ... ... ... жұмыс істеу үшін арналған пакеттер объектілерге тән процестерді
және қалыптарды ... және ... ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік береді.
3.4. Бағдарламалау аймағы
Delphi – бұл бірнеше негізгі технологиялар комбинациясы:
· Машиналық кодқа жоғары өңдіретін компилятор;
· Объектілі ... ... ... ... ... түп ... визуалды (демек,
жылдамдылығы тез) құрау;
· Деректер базасын құрау үшін масштабтық құралдар.
Delphi-ға кірістірілген ... ... ...
архитектурасында құрау үшін керек жоғары өңімділікті қамтамасыздандырады.
Бұл компилятор осы ... ... ... ең тез ... ... ... жылдамдылығы 486DX33 компьютерде секундына 120 мың жолдан
артық болып келеді. Ол ыңғайлы және оңай ... және ... ... тілдерге сай, дайын бағдарламалық ... тез ... ... және де 3GL ... сай ... сапалығын қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар Delphi тез әзірлеуді Си тілінде қоспаларды жазуды ... ... ... ... ... ... бар) ... етпей
қамтамасыздандырады.
Қосымшаны әзірлеу процесінде әзірлеуші компоненттер палитрасынан
дайын компоненттерді кисточкамен ... ... ... ... ... таңдап алады. Компиляция болмай, ол өз жұмысының нәтижесін қөре
алады - деректер көзімен қосылған соң, оларды ... ... ... бар, ... ... жылжуға, оларды сол немесе басқа түрде
ұсынуға болады. Бұл жағдайда Delphi-де жобалау интерпретациялық ортада
жобалаудан аса ерекшілігі жоқ, бірақ компиляцияны орындаған соң, біз ... ... ... ... ... кодтан 10-20 есе тез
орындалатын кодты аламыз.
Сонымен бірге бір компилятор екінші компилятордан ерекше болады,
Delphi-да компиляция тура тұылды ... ... ... ал кейбір
компиляторлар бағдарламаны р-кодқа айналдырады, ал ол сондан соң
виртуалды р-машинамен интерпретацияланады. Бұл дайын қосымшаның фактілік
жылдамдылығына көп әсер ... бұл ... ... назар кодты максималды пайдалануға
аударылыды. Бұл ... ... ... ... ... және де Delphi аймағы үшін өз объектілерін ... ... ... ... ... типі ... ... жоқ. Расында да, Delphi-да барлығы сол ортада ... ... ... ... ... үшін ... барлық
объектілерге және жабдықтарға рұқсаттары бар. ... ... ... фирмалармен берілетін объектілер, және сіз әзірлеген
объектілер арасында ... ... ... ... 270 ... ... сәтті терілген иерархияны
құрайтын негізгі объектілер кіреді. Бірақ-та егер де, Delphi-де қандай ... ... ... шешу ... ... онда ... «0-ден» бастаудың
алдында, үшінші фирмалармен әзірленген, бос таратылатын немесе коммерциялық
компоненттердің тізімін ... ... ... ... осындай фирмалар саны
кәзіргі кезде 250-ден астам, егер одан көп болмаса. Кейбір ... ... ... ... ... ... ойын ... сияқты оңай десем сеңбеуі мүмкін. Бірақ-та ол солай. Ол ... салт ... Windows ... ... ... әзірлеу
жеткілікті ауыр. Windows-тағы жағдайы түсінік және отладка үшін ... ... ... Delphi-да интерфейсті әзірлеу бағдарламашы үшін ең
қарапайым есеп болып табылады.
Delphi аймағы өзіне қолданушы интерфейсін және ... ... ... ... ... жылдамдырақ әзірленуі үшін,
визуалды жабдықтардың толық жиынтығын кірістіреді (RAD - rapid application
development). VCL- ... ... ... ... ... ... объектілерді, деректерді басқару
объектілерді, ... ... ... ... және ... басқару DDE және OLE объектілерді. ... ... тек ... ... ... ... компоненттер санын
көбейтуге болатындығын айтуға болады. Бірақ-та басқа фирмалар әзірлемелері,
және ... ... ... ... ... ... ... стандартты компонент VBX деп аталды. Бұл стандартта Delphi-мен
қабылданады. Бірақ-та ... ... ... ... бар. ... «бар ... ... оларды өзгертуге,
оларға бірденкені қосуға болмайтын. Ал VBX-ны жасау үшін С++ ... ... ... ... ... визуалды компоненттер объектілі
паскалда, дәл сол ... ... ... ... паскалда
жазылады. Сонда Delphi-дің визуалды компоненттері баптау және ... ... ашық ... ... ДБ объектілері SQL-ға негізделінген және де өзіне Borland
Database Engine-нің толық қуатын ... ... ... ... Borland SQL Link ... сондықтан Oracle, Sybase, Informix
және InterBase ДББЖ-не рұқсат жоғарғы тиімділікпен жасалады. Сонымен бірге
Delphi ... ... ... ... үшін ... офлайндық режимде әзірлеу үшін, Interbase локальды серверді
кірістіреді. Delphi аймағында локальды ... үшін ... ... ... ... бір компьютер үшін медициналық кәртешкені
тіркейтін шағын жүйені), информацияны сақтау үшін .dbf (dBase ... ... .db ... форматты файлдарды қолдана алады. Егер де
ол локальды ... for Windows 4.0 (бұл ... ... ... ... ... ). Егер де ол локальды қолданса, онда ... ... ... ... ... ... үлкен
жүйенің құрамында да жұмыс істейді.
Практикада ... ... осы- бір ... ... дәл сол
сияқты клиент-сервер архитектурасында қолдануға болады.
Delphi for Windows өзін Delphi Client-Server-дің ішкі ... ... және ... dBase және Paradox ... ДББЖ-мен жұмыс істейтін
жоғары өңімді персоналды қосымшалардың ... үшін ... Desktop Edition дәл сол ... тез әзірлеу аймағын және клиент-
серверлық версия (Client/Server Edition) сияқты бірінші класты компиляторды
ұсынады. Бұл ... ... тез, dBase және Paradox ... ... ... ... жеке ... қосымшаларды жасауға мүмкіндік
береді. Delphi әзірлеушіге Paradox, dBase, C++ және ... ... DLL-ды ... ... ... for Windows құрамына, Delphi Client-Server сияқты ... Object Pascal ... (бұл тіл Borland Pascal 7.0 ... ... ... ... 2.5 есеп беру ... ( бірақта мұның SQL-серверлармен
жұмыс істеу мүмкіндігі жоқ);
· қосымшаларды жасаудың визуалды ... ... ... ... ... ... сервер.
RAD Pack for Delphi-ға керек қосымшалар жиынтығы ... ... ... ... және ... ... Бұл ... бойынша оқулық, ең соңғы интерактивті отладка түрі, Borland Visual
Solutions Pack (редакторларды, электрондық кестелерді әзірлеу үшін ... ... VBX, ... ... бар VBX және т.б.), Borland
Pascal 7.0 ресурстарымен жұмыс істеу үшін Resource WorkShop, сонымен қатар
BP 7.0 ... Delphi ... ... ... ... Қолданушы нұсқауы
Несие беру пайда түсірудің ең бір пайдалы және жеңіл түрі. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... да кіші-гірім фирмалар
несие берумен айналысады. Менің дипломдық жұмысымның мәні сол кіші-гірім
фирмалардың ... ... ... программаны жазу.
Менеджер әрбір клиентке талай ... ... ... ... ... шарт жасауы керек, несиені қайтару графигін санауы керек. Содан
кейін клиент несиесін ай сайын ... ... ... бұл ... ... ... ... керек. Кейде клиент несиені қайтару мерзімін ... Өз ... кеш ... ... ... ... қайтарып
тастайды. Несиені мүлде қайтармаған жағдайлары да болады. ... ... ... ғана клиентке байланысты мәліметтер көбейе береді. Бір менеджерде бір
ғана емес, бірнеше клиент болады. Егерде фирманың ... ... ... ... кіші ... да, бірталай информация жиналып қалады. ... ... ... ай ... ... ... түрде жинақтаушы (сводный)
отчет жасалды. Сонымен қатар кейде ол ... ... ... ... ... бұл ... шешу үшін автоматтандырылған жүйе керек. Мәліметтер
базасы MS Access жүйесінде жасалды. Жалпы 10 ... ... ... ... ... ... ... қайталанбайды және өзгірістер
енгізу жеңілдейді. Программа Delphi ... ... ... ... ... ... ADO технологиясы бойынша ... бұл ... BDE-ге ... ... ... қажет етпейді.
Егер мәліметтер қорын файл серверде орналастырса бірнеші ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу алгоритмі мынадай:
Клиент ең берінші рет келген кезде оның мәліметтері енгізіледі. Аты жөні,
тұрғылықты ... ... ... РНН және ... ... ... ... Кепілзат жылжымайтын мүлік, тарнспорт
немесе ... ... ... ... мәліметтер енгізілгеннен кейін клиентпен келісім шарт жасалады.
Келісем шарт ... ... ... ... ... шарт ... ... несиені қайтару графигі жасалады.
Содан кейін келісім шарт ... ... ... ... оның ... программадан аламыз.
Жоғарыдағы мәліметтер дұрыс және уақытында енгізіліп отырылса менеджер кез-
келген уақытта керекті отчеттарды ала-алады.
Мәліметтер қорының сызбасы ... ... ... ... экономикалық негіздеу
Жаңа бағдарламалық өнімді енгізудің экономикалық тиімділігн анықтағанда
оны сауатты және дұрыс есептеу маңызды, көптеген экономикалық варианттардың
ішінен ең ... ... ... өнімді қолданудың маңыздылығы мен тиімділігі
төмендегідей. Қазіргі кезде ломбард ... ... ... аз ... ал ... ... ... сұрақтары тым аз.
Бұл дипломдық жобада «микрокредит мекемесіндегі кредит менеджерініњ АЖО»
микрокредит мекемесі қызметкерінің жұмыс ... ... ... ... ... енгізуде түсетін жылдық үнемдеу келесі
болады:
- мәселені шешуді тездету арқылы машина уақытына ... ... ... ... ... ... мен ... қауіпсіздігіне кететін
шығындарды азайту арқылы айлық төлем ақыдан түсетін үнемдеу.
4.2 Экономикалық тиімділік есебі
«Микрокредит мекемесіндегі кредит менеджерініњ АЖО» ... ... ... ... есептегенде жаңа АЖО жүйесін енгізуге
қажетті жалпы шығындарды есептеу, оның өзіндік құнын, ... ... ... ... ... де ... керек.
Жалпы шығындар есебі
Бағдарламамен қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... олардың құнын анықтау қажет (1
кесте).
4.1 кесте. Құрал- жабдықтардың ... | ... ... | |ы ... | |е ... |ен ... |
| | ... | | |
| | ... |нда | | | ... |Pentium |4 |2 |90 |360 |- |
| |IV | | | | | ... |HP ... ... ... |Көтерме |Жалпы |
| ... ... | ... ... ... ... |1018 ... | | ... тг.| |
| | ... | | | | ... |HP ... |Марка |Саны, |Көтерме |Жалпы құны|
| ... ... | ... ... |тг. |
| |1018 ... | ... тг.| |
| | ... | | | | |
| | ... | | | |
| | |дың ... | | | | |
| | ... |Енгізуге |Енгізген |
| | |ы ... | ... |соң |
| | ... | | |
| | ...... | | | ... |Pentium |4 |2 |90 |360 |- |
| |IV | | | | | ... |HP ... ... ... ... ... ... ... |алынатын | |дана |сауда |тг. |
| |1018 ... | | ... тг.| |
| | |мен | | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | | ... |- |4 |2 |15 |60 |- ... | | | | | | ... |- |4 |2 |12 |48 |- ... |7.0 |- |- |455 |- |455 ... | | | | | ... ... | | | | | | ... Delphi | | | | | | ... |- |- |- |- |937 |455 ... ... ... ... АЖО» ... қойлатын бағдарламаны орнату үшін кететін шығын қосымша ... ... ... бағдарламамен қамтамасыз етудің құнының 6% шамамен
анықталады жіне 27,3 мың тенгені құрайды.
Сонымен , қосымша к.үрделі шығындар:
,
мұнда ...... ... ... ...... орнату құны;
Ақырында, қосымша күрделі шығындар 482,3 мың тенгені құрайды.
Ағымдағы шығындар есебі
АЖО өзіндік құнының сметалық калькулыциясына келесі шығындар кіреді:
1. ... ақы ... ... ... ... ... ... қорғау және техникалық қауіпсіздік
4. Шикізат пен материалдар.
Электр энергиясы есептелмейді, тек функцияларды орындаушылар саны
қысқарады. Қалған ... ... ... ... ... ... мекемесіндегі кредит менеджерініњ АЖО» ... ... ... ... ... – Еңбек төлемі
| ... ... ... ... ақы |
| ... ... ... ақша |жылдық |
| ... | |ың ...... ... |
| ... | |тарифтік ... | |
| | | ...... | |
| | | ... ... | |
| | | | |ар ... мың. | |
| | | | |мың. ... | |
| | | | ... | |
| | | | |е | | ... |30 |120 |20,4 |140,4 |1684,8 ... | | | | | | ... |30 |60 |10,2 |70,2 |842,4 ... кейі | | | | | | ... ... ... қоры бір ... ақыны жұмысшылар санына
шаққанда алынады.
Әлеуметтік қажеттіліктерге қызметкерлердің негізгі айлық ақысынан
17% ... ... ... ... қоры ... қажеттіліктерге төленетін ақымен
бірге плюс әлеуметтік төлемдермен бірге барлық ... ... ... ... Еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігі
Еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... ... ... 10000 тенгемен анықтауға болады.
4.3 Кесте – Еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігіне шығындар
| ... ... |Бір ... | ОТ и ТБ ... ... ... ... кететін |шығын, тенге |
| | ... ... | ... ... |4 |10 000 |40 000 ... кейін |2 |10 000 |20 000 ... көп ... ... ... менеджерініњ АЖО» жоғарғы оқу орны
қызметкерінің қағаз жұмысына кететін көп ... ... ... да ... ... ... несиелік мекемесінің қызмет көрсету
аймағын зерттеу функцияларына ... ... ақша ... беру және
барлық құжаттарды ресімдеу жылына 180 ... ... ... ... ... – 15 ... ... тарифтік ставкасы 160 тг/сағ
екендігін ескере ... көп ... ... ... ... ... =160.165.1,17=30 888 тенге
● үстеме шығындар
Үстеме шығындарға құрал –жабдықтарды күту мен ... ... ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтардың ағымдағы жөндеуі мен күтімін жабдықтар ... ... ... (5 – 8%, қабылдаймыз5%).
Амортизациялық төлемдердің жылдық қорытынды қосындысы ... ... - ... құны ... ... тенге;
- амортизация нормасы жабдықтар құнына %-і.
Компьютерлерге қажетті амортизация ... ... ... ... 20% мен ... ... қойып, келесі Кестені аламыз:
«Микрокредит мекемесіндегі кредит менеджерініњ АЖО» ќызметініњ 4.4
Кесте- Амортизациялық ... ... және ... ... ... мың. тг. |
| ... | ... |937 |187,4 ... | | ... |703 |140,6 ... | | ... ...... ... құнның сметалық калькуляциясы
|Көрсеткіштер ... ... ... ... |
| ... |кейінгі шығындар |мың. тенге |
| ... мың. |мың. ... | |
| ... | | ... ... бірге | | | |
| |1684,8 |842,4 |842,4 ... ... және | | |40 ... ... |40 |20 | ... күтү мен |46,85 |35,15 |11,7 ... ... | | | ... | | | ... ... |187,4 |140,6 |46,8 ... |13 |13 |- ... қағаз |6 |6 | ... ... үшін ... |7 |7 | ... |1985,05 |1064,15 |920,9 |
3. ... ... өзін ... мерзімі мен жылдық үнемдеу тиімділікті
анықтау есебі
Күрделі шығындардың өзін ақтауын уақыт анықтайды, бұл уақыт ... ... ... ... құнын азайту немесе жаңа
технологияны енгізуден болған пайда арқылы толықтырылады.
Техникалық шаралардың ... ... ... ... ... ... шығындардың жалпы құнын жылдық пайдаға бөлу
арқылы формуламен ... = ΔК / ... = 482,3 / ... ... мекемесіндегі кредит менеджерініњ АЖО» ќызметкерініњ
автоматтандырылған ... ... ... экономикалық тиімділігін
есептеу, бұл жүйенің енгізілуі 0,75 жыл ... өзін ... ... ... ... ... = ... ,
мұнда С1 и С2 – жұмыстың жылдық өзіндік құны, енгізуге және ... мың. ... = 1985,05 ... мың.тенге
Эг= Эг1 + Эг2 ,
мұнда Эг2 – көп ... ... ... ... =920,9+30 888=914,8 мың.тенге
Экономикалық тиімділік есебінен технико-экономиялық көрсеткіштер туралы
қорытынды жасауға болады, олар 4.6 ... ... ... ... |Енгізгеннен кейін |
|Қосымша күрделі шығындар мың. Тенге |- |461,3 ... ... ... ... ... |4 |2 ... ... өзіндік құны, мың. |1985,05 |1142,17 ... | | ... ... | | ... пен ... |13 |13 ... ... |1684,8 |8403,4 ... күту мен пайдалану |46,85 |32,16 ... | | ... ... |187,4 |142,7 ... қорғау мен техника |40 |20 ... | | ... ... мың. тг. |- |914,9 ... ... мерзімі, жыл |- |0,75 |
5 ... ... ... ... ... ... ... ғылым, өндірістік қауіпті
жағдайларды және ... ... ... ... ... шараларын
жасайды немесе оқыс жағдайлардың, кәсіптік аурулардың алдын алу ... ... ... не ... ... ... жоқ.. ... мақсаты – жұмыс істеушінің қауіпсіздігіне және ауырмауы ... ... ... ... өнімділігін барынша жоғары көрсете алатындай
жағдайлармен қамтамасыз ету. Еңбек өнімділігі ... ... ... ... ... ... адам еңбегін жұмыс мезгілін үнемдеу,оның
белсенді жұмыс істеу периодын ұзарту, өнімнің ... ... ... ... ... ... өндірістік қорларды қолдануды жақсарту
апаттар санын азайту және тағы ... ... ... ... жақсарту және оның қауіпсіздігі ... ... ... төмендетеді, бұл еңбекшілердің
денсаулығын ... және ... ... қолайсыз жағдайларда жұмыс
барысындағы төленетін жеңілдіктер мен қосымша ақша төлемдерін азайтады..
Еңбек жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... артады, жұмысы қанағаттандырады, еңбек тәртібі
артады, өндірістік және қоғамдық белсенділік пен басқа да ... ... ... ... ... ... еңбек еркінділігіне сай конституциялық құқығына байланысты
туындайтын Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделген еңбек
қатынастарын Қазақстан Республикасының ... ... Заңы ... ... ... Конституциясына негізделген және жекелеген
қызметкерлер категорялары арасында еңбек қатынастарын реттейтін Заң ... да ... ... актілерден тұрады. Бұл Заң 1 қаңтар ... бері ... ... жұмысте берілген тарау келесі сұрақтардан тұрады:
● жарықтандыру есебі;
● жермен қосу ... ... ... ... оптималды жұмыс жағдайын анықтау;
● электрқауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын ұйымдастыру;
● өрт қауіпсіздігі.
5.1 Өндірістік санитария және ... ... бір ... ... ... ... мен ... :
S 1 жұм. = S каб – S комп / N ≥ 4,5 м2 (5.1)
V 1 жұм. = V каб – V комп / N ≥ 15 м3, ... – бір ... ... ... ... ... ауданы мен көлемі
S каб = 6,14 * 5,35 = 32,85 ... каб = 6,14 * 5,35*3,1 = 101,8 ... ... мен көлемі:
S комп = 0,95 * 0,6 = 0,57 м2,
V комп = 0,95 * 0,6 * 1,25 = 0,71 ... 1 жұм. = 32,85 – (0,57 * 2) / 2 = 15,8 м2 ≥ 4,5 ... 1 жұм. = 101,8 – (0,71 * 2) / 2 = 50,2 м3 ≥ 15 ... ... ... ... ... өндірістік еңбек қызметі негізінен көбінесе бөлімшелерде
өтеді, олардың ... ... ... бір ... ... ... қозғалу жиілігімен сипатталады.
Өндірістік ортаның метрологиялық жағдайларын ... ... ... ... ... мен ... оның қозғалысы
/ауаның жылдамдығы/, жылу берілу ... Бұл ... ... жиынтығы
организмнің қоршаған ортамен жылу алмасуына тікелей әсерін тигізеді.
Бірақ адам организміне қолайсыз метрологиялық жағдайлардың ұзақ уақытқа
әсер етуі ... ... не ... ... ... не ... ауаның жылдамдығы, жылу көздері/ термореттелуді ... ... не ... ... ... төмендейді, еңбек
өнімділігін төмендетеді және жиі ауруға шалдықтырады.
Өндірістегі микроклиматтың бірталай ерекшеліктері бар: ... ... ... ... төмен температурасы, жоғары
ылғалдылығы/, олардың ... бір ... ... жағдайларда
микроклиматтың параметрлері уақытқа және технологиялық процестердің
периодына, жыл мезгілдеріне т.б. ... ... ... бөлменің
горизонталь және вертикаль бойымен технологиялық процесстер сипатына,
құрал-жабдықтар ... ... ... мен ... ... ... мүмкін.
Өндірістік бөлмелердегі ауалы ... ... ... ... адамның денсаулығы мен жұмыс істеу қабілетіне ауадағы
газдардың ... мен оның ... ... ... ... беретін
маңызы зор.
Жұмыс істеу зонасы деп биіктігі еденнен 2 м биіктікте жұмысшының ... ... ... ... ... ... ... оптималды және рұқсат
етілген температура, ылғалдылық пен ... ... ... ГОСТ
адамның жыл мезгілдеріне байланысты энергия шығынын ескере отырып бекітеді.
ГОСТ сонымен қатар жұмыс зонасындағы артық жылу мөлшерін де ... ... ... ... үйлесімдіктер
есептеледі, олар адам организміне ұзақ және жүйелі әсер еткенде организмнің
термореттеу реакциясына күш ... ... ... ... қамтамасыз етеді,
жылулық комфорт жасайды, сол арқылы жоғары еңбек ету ... игі ... ... рұқсат етілген параметрлерінің әсер етуі
организмнің функционалды ... ... ... өзгерістерін туғызуы
мүмкін. Бірақ бұл жағдайда денсаулығы ... ... және ... ... ... ... мүмкін.
Барлық жұмыс кеткен энергия ... ... үш ... 1- ... 2- ... 3- ... Екінші категория екі топқа
бөлінеді: 2а және 2б. ... ... ... шығыны 172 Вт /150
ккал/сағ/ дейінгі ... ... ... ... не ... орындалатын,
бірақ жүйелі физикалық қозғалысты ... ауыр ... ... етпейтін
жұмыстар жатады. Екінші категорияға энергия шығын 172- 232 Вт ... ... ... ... ... Бұл отырып немесе үнемі жүрумен
байланысты, бірақ ауырды тасымалдауды қажет ... ...... 293 Вт /200- 250 ... ... ... сипатталады. Бұндай
жұмыстар жүріп 10 кг дейін жүк ... ... ... ауыр жұмыстар энергия шығыны 293 Вт /250 ккал/сағ/ ... ... ... ... ... ... ... /10 кг-нан ... ... ... 1 ... ... ... ... жылу шығару
көздеріне жатады, сол себепті бөлменің ... ... ... ... ... Компьютер орнатылған бөлмелерде
микроклиматтың белгілі бір параметрлері ... ... ... ... ... жайлы жағдайларды тудыратын микроклимат
параметрлері ... ... Бұл ... жыл ... ... ... және өндірістік бөлімшенің сипатына тәуелді жағдайда
бекітіледі. /1 Кестены қара/.
5.1 Кесте. Жұмыс категориясыныңауырлық ... ... ... оптималды параметрлері.
|Жыл мезгілі | Микроклимат параметрі ... ... ... ауа ... |22…24°С |
| ... ... ... |
| ... ... жылдамдығы |до 0,1 м/с ... ... ... ... ... |
| ... ылғалдылығы |40…60% |
| ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін желдеткіш
жүйесін енгізу қажет. Ол бөлмеден ластанған жылы ... ... және ... ауаны береді.
Механикалық желдеткіштің ең тиімді жетілдірілген ... ... ... ... орта ... тәуелсіз бөлмеде автоматты
түрде қалыпты жағдайды ұстап тұрады немесе белгілі бір бағдарлама ... не ... ... ... ... ... ... ылғалдылық, ауаның жиілігі мен жылдамдығын өзгертеді.
Кондиционер – бұл вентиляционды қондырғы, ол ... ... ... ... бөлмеде ауаның берілген параметрлерін ұстап
тұрады. Кондиционерлер екі ... ... ... толық кондиционерлеу
қондырғысы, үнемі бір температураны, салыстырмалы ... ... мен ... қамтамасыз етеді; жартылай кондиционерлеу
қондырғысы, тек бірнеше параметрдің, көбінесе температураның ... ... ... ... ... ... ... тыс жерде дайындауды және оны ауатаратқыш жүйе арқылы таратуды
қарастырады. Жергілікті кондиционерлерде ... ... ... ... ... Ауа ауатаратқыш құбырларсыз таратылады. Орталық
кондиционерлер ірі ... ... олар ... ... / 30-350 мың м3/сағ./. ... ... ... ... ... кабиналарында, жұмыс кабинеттерінде
т.б/ қолданады.
Олардың өнімділігі орталық ... ... ... ... ... қабылданған.
в/ Табиғи жарықтандыру
Рационалды табиғи жарықтандыру психологиялық комфорт қамтамасыз етеді,
көру және жалпы шаршауды болдырмайды, көздің кәсіптік ... ... ... ... ... көтереді және еңбек сапасын ... ... ... ... ... ... ... келесі негізгі
талаптарды қояды: жарықтың жеткілікті ... және ... көру ... сәйкес болуы тиіс, көру обьектісі мен фон аралығында көлеңке
болмауы, ... ... ... ... ... ... көзі ... тиіс; жарық көзі жұмыс істеушінің көзін шағылыстырмауы керек;
жұмыс ауданын ... ... ... бір ... ... ... ... электр қондырғылары қызмет көрсетуге залалсыз болуы
қажет.
Кәсіпорынның ... ... және ... ... және жасанды жарықтандыру қолданылады.
Табиғи жарық /күннің көрінетін жарық энергиясы/ организмнің жұмысын
реттейді, оның ... ... ... білу ... ... етеді,
бөлмеде бірқалыпты жарық тудыруға мүмкіндік тудырады.
Күннің жерге түсетін барлық жалпы энергиясы ... ... ... ... ... ... – көзге көрінбейді: ... ... және ... ... ... ұзақ ... ... немесе оның қажетті
мөлшерден аз ... адам ... кері әсер ... ... туғызады және олар ультракүлгін жетімсіздігі деп ... ... ... ... ... ... жанама –күндізгі
жарық бөлмеге ғимараттың қабырғаларындағы тесіктер ... ... ... ... ... ... ... енеді; комбинирлі – жанама және
жоғарғы жарықтандыру бірге қолданылады; бірлескен ... ... ... ... мен жасанды түрін бірге қолдану арқылы орындалады. Бұл
жағдайда көру жұмысының жағдайларына табиғи жарықтың ... ... ... ... ... ... ... ол арнайы СНиП
талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Бұл дипломдық жобада біржақта ... ... ... ... ... ... мағынасын анықтау
Мөлшерленген мағынасы /ТЖК/ келесідеі анықталады:
ен = е * m * c, ... – ТЖК ... , ... жарықтандыру климат коэффициенті /күннің тура сәулесін ескермейді/,
ғимараттың географиялық тұрған жеріне байланысты анықталады;
с – күн ... ... / тура күн ... ... ... тұрған жеріне байланысты анықталады;
Оргтехникамен жұмыс кезінде көру жұмысының ... ... ... етеді / айқындау обьектісінің ең аз размері - 0,3-0,5 мм/. е = 2 %
деп қабылдаймыз
Жобада ... ... типі ... ... m
= 1,00, с = 0,85. ... = 2 * 1,00 * 0,85 = 1,7 %.
Жарық ойықтары ауданын анықтау
Жанама жарықтандыруда жарық ... ... ... жуық ... ... ... ... (5.4), м2:
Sок = ен * ηо * Sn * Кзд / τо * τ1 * 100, ...... ... ТЖК -ң ... ... ... ... - жарық ойығының сәулені өткізудің жалпы коэффициенті, ... ... ... ... конструкция типі мен күннен қорғау
қондырғысына ... Бұл ... ... 0,30 ... аралығында
өзгереді. Есептеу үшін оны 0,30 тең деп аламыз.
Кзд - ... ... ... ... ... ... ... Кзд - 1,7- ден 1-ге ... ... бір ... биіктігіне қатынасымен анықталады.
Есептеу үшін 1,0 тең деп ...... ... ... ... - ... ... бөлімше қабырғаларынан шағылысып түскен
және жанындағы ғимараттың төбесінен ... ... ... өсуін
ескереді;
Sn – бөлме ауданы:
Sn = 5,35 * 6,14 = 32,849 м2.
Бөлме ... Z оның ... В ара ... тең ... = 5,35 м,
В = b / 2, мұнда b – бөлменің ені,
В = 6,14 / 2 = 3,07 ... / В = 5,35 / 3,07 = 1,74 = ... ... ... дейінгі биіктігін анықтау үшін жұмыс
қабырғасы еденнен ,8 м биіктікте , ал ... ... жағы ... 1,2 ... деп қабылданады. Жоғарыда көрсетілгендерді ескере отырып келесі
мөлшеді ... :
h1 = hок + 1,2 м – 0,8 м, ... hок – ... ... = 2,4 деп ... :
h1 = 2,4 + 1,2 м – 0,8 = 2,8 ... ... оның ... h1 ... ... терезенің
жоғары жағына дейін ара қатынасы тең болады:
В / h1= 3,07 / 2,8 = 1,096 = ... ... 2.2 [1] ... ... ... ... = ... – төбеден, қабырға мен еденнен шағылысып түсетін орташа ... – ең ... ... жұмыс орнына дейінгі ара қашықтық, м. а = 1 ... ... ... терңдігіне В ара қатынасы тең:
а / В = 1 / 3,07 = ... ... ... ... τ1 ... ... 5.6 кетеде [1] сәйкес тең болады: τ1 = 1,1.
Sок = 1,7 * 9,5 * 32,849 * 1,0 / 0,3 * 1,1 * 100 = 16,076 ... ... ... = hок * b, (5.6)
мұнда b – ... ... = Sок / ... = 16,076 / 2,4 = 6,698 м.
жобадағы бөлмелердің геометрикалық размерлерін ескере отырып нақтылы
6,698 м енді терезені ... үшін оның ... ... ... мүмкін
емес. Бір терезенің размерін қабылдаймыз:
S'1 ок = 2,4 * 4 = 9,6 м2 (нақтылық жарықтану).
Sок / Sn = 16,076 / 32,849 = 0,489 = 1 / ... / Sn = 9,6 / 32,849 = 0,29 = 1 / ... / Sn = 1 / 2 ÷ 1 / ... ... ... ... орналасу схемасы
г/ Жасанды жарықтандыру
Жасанды жарықтандыру көбінесе электр жарық көздерінің екі түрінің
көмегімен орындалады: ... ... және ... ... ... ... ... бірқатар артықшылықтары бар:
● сәуленің спектрлік құрамы табиғи, күндізгі жарыққа жуық;
● КПД жоғары /1,5- 2 есе ... ... ... ... ... ... ... / қыздыру лампасынан 3 есе артық/;
● қызмет көрсету мерзімі ұзақ..
Жарық ағынын коэффициентін ... ... ... ... ... жарық
есебі
Жарықтандыру есебі ауданы 32,849 м2, ені 6,14 м2, ұзындығы – 5,36 м2
бөлме үшін жүргізіледі.
Коэффициент тәсілі ... ... ... ... әрбір жарық
шырағы Фсв, келесі формуламен анықталады:
Фсв = Еmin * К * S * Z / N * η, ... Еmin – ... ... ... лк;
К – қор коэффициенті;
S – жарықтанатын аудан, м2;
Z – ... ... ... ескеретін коэффициент;
N – шырақтар саны;
η – пайдалану коэффициенті, бірлік бөлшегінде.
Люминесцентті лампаларға(комбинировалы) ... ... Еmin = 750 ... ... = 32,849 ... ... ... айрықша жиілікті режимдегі бөлмелерге
/люминесцентті лампаларымен/ тең болады: К = 1,3
Люминесцентті лампалар үшін Z тең 1,1 деп ... ... η ... ... i және төбенің сәулені
шағылыстыру қабілеті ρп және ... ... ρс ... ... ... формула бойынша анықталады:
i = A * B / (A + B) * Hp, ... А – ... ... ... – оның ені, ... = 5,35 м, В = 6,14 м; Нр – ... ... шырақты іліп қою биіктігі:
Нр = (hокна + 1,2 – 0,8),м, (5.9)
Нр = (2,4 + 1,2 – 0,8) = 2,8 ... : i = 5,35 * 6,14 / (5,35 + 6,14) * 2,8 = ... i = ... ... ... Коэффициенты отражения примем: ρ =
70 %.
Шырақтар санын N, бөлменің размеріне қарай анықтаймыз:
N = S / L2, ... S – ... ... ...... арасындағы қашықтық , м:
L = (1,5 ÷ 1,9) * Hр ; (5.11)
Қабылдаймыз: L = 1,7 * 2,8 = 4,76 ... :
N = 32,849 / 4,76 2 = 1,45. ... N = ... индексін біліп i, 5.3 Кестесінен табамыз η = 0,49;
(Шырақтардың түрі : ОД).
Осыдан шығады:
Фсв = 750 * 1,3 * 32,849 * 1,1 / 2 * 0,49 = ... ... ... жүйесі қабылданғандықтан, жұмыс
орындарындағы жарық ағыны ескерілген (ЛДЦ 20 жарық ... 820 лм - 2 ... ... ... ... ... (ЛБ 80 жарық ағын 5220 лм - 6 дана
және ЛД 30
жарық ағыны 1640 лм - 2 ... = 820 * 2 + 5220 * 6 + 1640 * 2 = 36240 ... ... ... ... ... ... есептейміз:
Ефакт = Fтабл * N * η / K * S * Z, ... = 36240 * 1,45 * 0,49 / 1,3 * 32,849 * 1,1 = 548,14 ... ... жарақаттану және кәсіптік аурулар
5.2.1 Еңбек жағдайларының сипаттамасы
Еңбек жағдайлары техникалық прогресспен, өндірісті ... ... даму ... және ... ... ... ... компьютерлік технология адам өмірінің барлық қызмет ету
саласында кеңінен ... Адам ... ... істегенде қауіпті
және зиянды өндірістік факторлардың әсеріне ... ... ... ... ВЧ, УВЧ, СВЧ), инфрақызыл мен иондаушы
сәулелер, шу мен ... ... ... тағы ... ... ... ... мен жүйке-жүйе жұмысына көптеген
жүктеме береді, көру органдарына күш түседі және қолдың бұлшық ... ... ... жүк ... ... орынының элементтерін дұрыс
орналастыру мен рационалды конструкциясы оператордың оптималды жұмыс орынын
ыңғайлы ... ... зор ... ... жұмыс орындары бар бөлме келесідей сипатталады:
● бөлме ұзындығы : 5,35 ... ... ені : 6,14 ... ... ... : 3,1 ... терезелердің саны : 1;
● жұмыс орындарының саны : 2;
● жарықтандыру: жасанды;
... ... саны : ... ... ... келесі факторлардың әсеріне ұшырайды, ... ... ... ... ... мүмкін:
● жеткіліксіз жарықтандыру;
● ЭЕМ –нан шу;
● дисплей экранынан сәуледен ... ... ... жылу ... ... ... ... себептеріне конструктивтік жетіспеушілік пен
техниканың, қосымша бөліктердің, инструменттердің істен шығуы; техниканың
жетімсіздігі; қолданудың ережесін ... ... ... мен ... ұйымдастырмау жарықтандырудың,желдетудің, жылытудың жетімсіздігі, шу
мен вибрацияның шамадан тыс артықтығы; қаіпсіз ... ету ... ... ... ... сәйкес қолданбау; еңбек
тәртібі мен қауіпсіздік ережелерін сақтамау; ... ... ... ... қызметкердің психофизиологиялық жағдайын
да , оның өз ісіне жауапсыз қарап, жүктелген жұмысты дұрыс түсіне ... ... Оқыс ... дәрігерлік көмекке дейінгі көмек
Алғашқы, яғни дәрігерге дейінгі көмекті оқыс жағдайда жарақаттанған
қызметкерге ... ... ... істейтін жолдастары көрсетеді, сонымен қатар
дәрігерді де шақырады,
Көрсетілетін көмектің тиімділігі ... ... ... ... білу қабілетіне байланысты. Әр қызметкер алғашқы ... ... ... ... ... жері мен ... пост орынын,
денсаулық сақтау ... ... ... ... мен өрт ... нөмірін де білуі қажет.
5.2.4 Кәсіптік аурулардың сипаттамасы
Көптеген компьютер тұтынушылар өзінің жұмыс орынына аз мән береді. Егер
ақшасы бола ... ол жаңа стол ... ... ... алғанша алдымен
жаңа процессор алады. Көп жағдайда жұмыс орыны дұрыс ұйымдастырылмайды.
Монитор ... ... ... көздеріне ыңғайсыз, қолдары клавиатурада
епсіз жатады... соның нәтижесінде ... ... және ... арыздана бастайды.
Монитордың орналасуы, жарықтандыру, креслоның биіктігі көзге маңызды
әсер етеді.
● Коьпьютермен жұмыс кезінде жарқтандыру тым ... ... ... ... болуы да тиіс емес, ең жақсы вариант –шашыранды көмескілеу жарық;
● Столды орналастырғанда терезе ... ... ... ... ... ... ... үшін қалың терезе перде ... алу ... ... алу ... , олар ... ... береді. Егер терезе жанында
болса, шешімі –перде, жалюздер. Мониторға киілетін ... ... ... ... ... ... ... кәсіптік мониторлар жабдықталады
және жеке де сатылады). ... ... ... ... беру ... ... көз аз ... Монитор экраны өте таза болуы тиіс, егер адам көзілдірік киіп жұмыс
істесе, көзілдірік те таза ... ... ... ... ... ... қажет
(арнайы салфеткамен немесе мониторды сүртуге арналған сұйықпен) ең ... ... бір рет, ... тазалығын күнделікті тексеріп отыру
қажет.
● Монитор мен клавиатураны жұмыс столында тура орналастыру керек, қырын
қарап отыруға болмайды;
... ... ... ... ... келуі тиіс немесе біраз төмен.
Басты үнемі тік ұстап отыру керек, алға қарай еңкеймей отыру ... ... ... ... ... ... ... демалыс беріп отырған жөн.
Кейде арнайы көзілдірік пен сүзгі қолдану да ұсынылып жүр.олар шынында
көру жүйесінің кейбір көрсеткіштерін ... ... ... ... Монитор экраны шамамен 50-60 см ара қашықтықта көзден алыс болуы
тиіс. Егер адам бұл ара ... ... ... болса, жұмыс істеу үшін
үлкен шрифт таңдап алуы тиіс.
● Егер ... ... 2-4 ... ... ... ... қолдану қажет: "жақыннан" және "алыстан" жұмыс істеу үшін.
Электромагнитті сәуленің деңгейі монитордың жанынан және ... ... ... ... ... ... ... керек, не онымен жұмыс істемейтіндер компьютердің ... ... ... ... ... тым ... орналастырады. Адам оны өзі
аңғармайды, мониторға қарау ыңғайлы болу үшін ол ... ... ... ... Мойынына күш түседі, адамның миы қанмен ... ... бас ... ... да зиянды әсерлер пайда болады.
Егер тұтынушы орындықтан ... ... оның ... ... жіне үнемі күнделікті осылай отырып жұмыс істегенде, әрқилы ... ... ... ... ... ... туады. Экран
ортасы шамамен көзге тұспа –тұс келуі не біраз төмен ... ... ... ... ... дұрыс тік отыруы шарт.
5.2 сурет. Компьютер операторының дұрыс отыруы
Арқасы бірнеше градусқа артқа қарй шалқайған. Мұндай ... ... ... ... мен саны ... қан ... ... әсіресе
жас ер адамдар үшін. ... ... ... ... ... ... иықтарымен бірге жалпы осьте ... ... ... ... ... тек ... ған атқарады. Мықынды денеге тік ұстау
қажет, тізелері –мықынға тік бұрыш жасап орналасқан. Аяқтары ... ... ... тұрады.
Ыңғайлы жұмыс креслосын ал,ан қажет, ол компьютерде жұмыс істегенде тік
дұрыс отыруын қамтамасыз етеді. Орындықтың ... және ... ... реттеп, роликпен жылжып отыруын қамтамасыз ету де қажет.
Ыңғайлы арқа адамның омыртқасының иілгенін дәл ... және ... ... ... ... Орындықты шақтап қана алға біраз жылжыту
қажет, омыртқаға ... ... ... мен ... ... ... шақтап майыстырады- бұл мықынға түсетін салмақты ... ... ... немесе жартылай қатты болуы керек, төменгі ... ... ... қолданылатын заттардың орналасуы ұзақ ... ... ... ... ... тиіс, әсіресе ауыр жүктерді көтергенде
(мұндай еңкейген кезде омыртқа аралық дискілерді зақымдап алуы мүмкін).
Егер адам ... кө ... ... ... астына қоятын арнайы
төсеніш алуы керек. Бір-бірінен ажыратылған екі ... ... ... екі жартысын қажет жағдайда қажетіне ... ... ... клавиатура қымбат, онымен жұмыс істеуге үйрену
қажет, тым көп ... бұл ... ... ... ...... ... шу. Жүйелік блоктар
шуылдайды, ал винчестерлер, әсіресе ескі модельдері "құлақты ... ... ... ... ұзақ ... жұмыс істесе, бұл фактор
жоғары шаршауға әкеледі. Мәселені шешудің жолдары:
... ... ... ... алу, онда ... блок ... ... компьютерді еденге (столдың астына) орналастыру;
● импозантты экран жасау, жұмыс ... ... ... алшақтатады,
жүйелі блок астына шуды азайтатын төсеніш салынады;
Тек жүйелі блокты қалыпты ... ... ... ... керек:
желдеткіш алдында бос кеңістік болуы ... (бұл, ... ... ... ... ... және желдеткіш жанында (оның
тесіктері әдетте артқы қабырғасында болады).
Жұмыс ... ... ... тиімді ұзақ жұмыс істеуге маңызды.
Бөтен шу көздерін болдырмау қажет. Көптеген адамдар тек бір ғана ... ... егер ми ... бірнеше көздерден алса (мысалы, компьютер
+ радио), тез шаршайды. Екінші ... ... ... ... ... ... ... арттырады. Егер сіз шулы кафеде жұмыс істейтін
болсаңыз, құлаққап ... ... ... ... ... оңай ... және табиғат үні музыкасын тыңдаңыз.
Компьютерде жұмыс істеу барысында әр сағаттан соң он ... ... ... кезінде алысқа қарау керек, креслодан ... ... ... ... жай ... Әрбір екі-үш сағат аралығында көздің
бұлшық еттерінің жиырылуын шешетін тесікті көзілдірік киіңіз.
2. Жекелеме қорғау құралдары
3.
Өндірісте жекелеме ... ... деп ... қолданғанда жұмыс
істеушіге өндірістік қауіпті және зиянды факторлардың әсерін жоғалтатын
немесе ... ... ... ... ... ... қолдану
сипатына қарай екң категорияға бөлінеді: ұжымдық және жекелеме қорғау.
Ұжымдық ... ... ауа ... ... ... және бөлмені жылыту қондырғылары), жарықтандыруды қалыптандыру
(жарықтандыру көздері, ... ... ... вибрациядан,
ультраүннен, электр тогынан, статикалық электрден, механикалық, химиялық
және биологиялық әсерлерден сақтандыру құралдары ... ... ... ... ... ... киім ... киім, аяқты, көзді, құлақты қорғау құралдары, ... ... ... ... ... ... жеке ... болады және оны
қолданып болған соң қызметкер жұмыстан шыққанда не басқа жұмысқа ауысқанда
және құралдың қызмет ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру құралдарын қолдану мерзімі оларды іс жүзінде
қолдануға берілген күннен бастап есептеледі. ... ... ... ... ету ... 4 ... 6 айға ... міндетті: жұмыс істеушілерді ... ... ... ... ... ... білуге үйретуге; жұмысқа сақтандыру
құралдарынсыз, кір жұмыс киіміме, сынған сақтандыру құралдарымен жұмысқа
рұқсат бермеуге. Жұмысшылар мен ... өз ... ... ... ... ұқыпты қарауға тиіс, құралдарды жөндеу,
тазарту қажеттілігін әкімшілікке мезгілінде хабарлап ... ... ... ... жұмыс киімдерін және басқа сақтандыру құралдарын кәсіпорыннан
алып шығуға тиым салынады.
Сақтандыру құралдарын дұрыс берудің ... ... ... ... ... жүктеледі.
5.4 Кәсіпорын мәдениеті
Кәсіпорын мәдениеті – бұл жаңа ... ... ... ... ... ... ... құрылған кәсіпорының жалпы
деңгейі. Кәсіпорынның жоғары мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... әрбір жұмыс
атқарушыға барынша жоғары қауіпсіз жағдайлар туғызады, өндірістік жарақат
алу мен ауруларды төмендетеді, ұжымдағы ... ... ... ... тиіс ... ... ... мен кәсіптік аурулармен ауыру мөлшерін жүйелі
түрде төмендету;
● құрал-жабдықтарды, бөлімшелер мен кәсіпорын территориясын ... ... ... ... ... эстетика мен
қоршаған ортаны қорғау тұрғысынан таза ... ... ... ... және ... арнайы жұмыс киімдерімен
және сақтандыру құралдарымен қамтамасыз ету;
Кәсіпорын мәдениетін көтеру ... ... ... ... ... ғылыми түрде ұйымдастыру жоспарына енгізеді.
5.4.1 Кәсіпорынның интерьері
Интерьер (франсуздың. Interieur-ішкі деген сөзінен)- бұл кез ... ... ... талаптарына сай, еңбек қауіпсіздігі мен
өнідірістік санитария, эргономика мен еңбек ... ... ... ішкі ... ол оның ... қызметіне
жауап береді.
Интерьерге кәсіпорынның мәдениетін көтеру және ... ... ... ... ... беріледі. Интерьерді ұйымдастыру
барысында оны құрайтын келесі ... ... ... ... мен ... ... санитарлық техника мен жарықтандыру
жүйесі, көпшілік ақпарат құралдары, көгалдандыру.
5.4.2 Функционалды бояу
Бөлімшелер мен жиһаздардың бояуы оларды сырттай ... ... ... көңіл-күй тудыруға мүмкіндік беруі қажет. ... ... ... мен ... терезе шынысына шағылысып, белгілердің дәлділігі
мен нақтылығын азайтады және ... ... ... ... әсіресе ұзақ уақыт жұмыс атқарған уақытта. Шағылысу барынша аз
мөлшерде болуы керек. Артық ... ... ... үшін ... ... қажет.
Терезелердің орналасуына байланысты қабырғалар мен еден келесі түспен
боялуы тиіс:
оңтүстік жаққа қараған ...... ... ... ... ...... қараған терзелер – қабырғалары ашық-қызғылт немесе қызғылт-
сары түсті; едені –қызыл-қызғылт;
терезелері ... ...... ... ... немесе жасыл;
едені- қызыл-қызғылт;
терезелері батысқа қараған – қабырғалары сары-жасыл немесе көгілдір-
жасыл түсті; ... ... ... ... ... ... шағылысу коэффициенттері дәрежесін
қамтамасыз ету қажет: төбе үшін: 60...70 %, ... үшін ... үшін : ... 30%. Басқа қабырғалар мен жиһаздар үшін: 30... 40%.
5.5 ... ... ... ... ... ... ... компьютер операторы мен басқа оргтехникамен (принтерлер,
сканер, ксерокс және т.б.) ... ... ... ... рұқсат етіледі:
● жасы 16-дан кем емес;
● медициналық тексеруден өткен;
● еңбекті қорғаудың ... ... ... ... ... еңбектң қоғаудан инструктаж алғандар;
... ... ... ... жұмыс түрлеріне
үйретілгендер.
5.5.1.2 оператор міндетті:
● ережелер мен нұсқауларда бекітілген ішкі ... ... ... ... мен ... ... ережелеріндегі
талаптарды орындауға;
● жетекжісіне дербес компьютер мен басқа ... ... ... ... ... қауіпсіз атқаруға болмаса;
● жұмыс орнында бөтен адамдардың болмауына;
● қажет болған жағдайда ... оқыс ... ... ... ... ... көмек көрсете білуі;
● өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау;
● өз мамандығы бойынша ... ... ... түрде медициналық
тексеруден өту;
5.5.1.3 Қызметкер берілген жұмыс ... ... ... және
зиянды факторларды білуі қажет:
● электр тогынан жарақаттану немесе ... ... ... не ... ... алу ... компьютер мониторының дұрыс орналаспау не дұрыс жұмыс атқармауынан
зиянды әсерін;
● монитордың, клавиатура, орындық пен столдың дұрыс орналаспауынан
пайда болатын ... ... ... ... және ... ... ... бөлінетін зиянды булар, газдар мен аэрозолдардың зиянды ... ... қала ... ... бара жатқанда және жұмыстан кейін
жүргіншілерге қатысты жол ережелерін , ал транспортпен жұмысқа алып ... ... ... ... ... Суды ашық су ... ... тиым салынады. Ішуге арналған
су қайнаған болуы тиіс, ол үшін ... ... ... су ... ал ондай мүмкіндік болмаған жағдайда жұмысшы қайнаған ... ... алып ... ... ... кез ... жұмысты орындау кезінде қауіпті дұрыс
сезіне білуі керек және сабыр сақтау да қажет. ... ... жоқ ... жіберілмейді.
5.3 сурет Монитордан көзге дейінгі ара қашықтық
5.5.2 Жұмыс басталар алдындағы еңбекті қоғауға қойылатын талаптар
5.5.2.1 ... ... ... ... ... ... жетекшісінен қауіпсіз еңбек қауіпсіздігі тәсілдері және
жұмыс жолдары мен оларды орындаудың өндірістік тапсырмаларын алу ;
... ... ... ... ... ... барлық
түймелерін салу, шашы бетін, көзін жаппайтындай дұрыс тарап жатқызу;
● жұмыс орынын қауіпсіз ... ... ... тым биік аяқ киім киіп келуге тиым салынады.
5.5.2.5 Компьютерді не ... ... іске ... ... ... ... ... мен розетканың дұрыстығын тексеру қажет.
Вилкалар мен ... ... ... ... ... болуы
қажет.бұл вилкалар мен ... ... ... ... ... ... ол компьютердің немесе басқа прибордың ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жермен қосу қарапайым
әдіспен орындалады;
5.5.2.3 Жұмысқа қосылатын жабдықтың корпусы бүлінбегеніне көз жеткізу
қажет және оның ... ... ... ... ... тексеру
қажет. Жұмысқа қосылатын ... ... ... ... ... ... ... жабысқақ ... және ... да ... қалмауы тиіс.
5.5.3 Жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік талаптары
5.5.3.1 Жұмыс кезінде сусын ішуге, тамақ жеуге тиым салынады;
5.5.3.2 ... ... ... да ... ... ... ... Оргтехникамен жұмыс істейтін бөлмеде табиғи жәнежасанды
жарықтандыру, табиғи желдету ... және ... іс ... ... ... сай блуы ... ... орындарын электр кабельдері мен
трансформаторлардың, оргтахниканың жұмысына кедергі келтіретін жерлергежәне
оператордың денсаулығына ... ... ... ... тиым
салынады;
5.5.3.4 Компьютерлер орнатылған бөлменің ... ... ... ... ... ... ойықтары реттелетін
қондырғылармен, яғни ... не ... ... Бір компьютер тұтынушыға қажетті жұмыс ауданы 6 м2 аз емес
олардың қатарласып және орталықта орналасуы ... ... ... – 4 ... қосымша қондырғыларсыз (принтер, сканер и т.п.) қолданғанда
төрт сағаттан кем емес жұмыс уақытында бір жұмыс орнына кем дегенде 5 ... ... ... ... ішкі ... ... қолданылатын
полимерлі материалдар ПК мен санитарлы-эпидемиалогиялық экспертизадан өтуі
тиіс. Еденнің үстінің антистатикалық ... ... ... ... ... ... жүргізіліп отырады. ... ... ... ... ... ... жоқ ... қолдануға
тиым салынады;
5.5.3.7 Бейнемонитордың экраны оператордың көзінен 60 – 700 мм ... ... ... ... ... етілетін қашықтық 500 мм;
.5.3.8. ПК мен үзіліссіз жұмыс уақыты 2 сағаттан артпауы ... ... ... ... ... ... ... еңбек қауіпсіздінің талаптары
5.5.4.1 Жұмыс аяқталған соң қызметкер ... ... ... жұмыс орынын тәртіпке келтіру;
● инструменттер мен саймандарды сақтауға арнайы арналған жерге жинау;
● барлық ... ... ... мен ... ... ... ... орынын өрт қауіпсіздігі талаптарына сай тәртіпке келтіру;
5.5.5 Авария, өрт, жарақат алу кезіндегі іс қимылдар
Авария ... ... ... не ... егер оның ... мүмкін
болғанда тездетіп бірден жұмысты тоқтату керек, өз басының қауіпсіздігіне
және ... ... ... ... ... ... болған жағдай
туралы жұмыс жетекшісіне хабарлау қажет.
5.5.5.2 Өрт туындаған жағдайда дереу жұмысты ... 01 ... ... өрт ... бөліміне хабарлау және қолда бар құралдар
көмегімен өртті сөндіруге әрекет ... ... ... алған жағдайда дәрігерлік пунктке барып көмек ... ... ... ... ... сол ... қалдыру абзал,
жұмыс жетекшісіне тікелей немесе жолдастары арқылы хабарлау ... ... ... үшін ... ... ... осы ... нұсқауларды сақтамағаны және
бұзғаны үшін тәртіптік, әкімшілік жіне қылмыстыұ жауапқа тартылады.
5.5.6.2 Бөлімшелер жетекшілері, цехтар мен ... ... ... ... ... қызметкерлердің авария мен жарақаттануға
соқтырған іс әрекеттері үшін Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... не ... түрде жауапқа тартылады.
5.5.6.3 Әкімшілік кінәлі адамдардан аварияның нәтижесінде ... ... ... құқылы, ал қызметкерлеріне уақытша не ... ... ... ... ... ... ... шаралар
орындайды.
Пайдаланым талаптары
ПК жабық ,жылумен қамтамасыз етілетін бөлмелерде пайдалануға ... ... ... ... ... ... температурасы 12 -27˚С шамасында;
● қоршаған ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 60 ± 15 %;
● атмосфералық қысым 84 –тен 107-ге КПа ... ... ... ПК-ны бір фазалы жүйеден кернеуі 187- 242
вольт жиілігі 50-60 Гц ауыспалы токтан орындалады;
... ... ... жермен қосу контурының
қарсылығы 4 Ом-нан артпауы тиіс;
● ПК-ны қоректендіру үшін жеке ... ... ... ... және ... ... ... қосылмауы қажет;
● ГОСТ 63254-76 бойынша сыртқы электр жүйесінің ... 0,3 ... ... ішкі ... өрісінің кернеуі 200 А/м артпауы керек;
● қоршаған ортаның ... ГОСТ 16325-76 ... 0,75 мг/м ... ... ... коррозия тудыратын басқыншы сұйыұтар булары болмауы
керек;
... ... ... ... ... ... ара
қашықтығы2 метрден кем емес т.б.);
● жүйелі блоктың артқы қабырғасындағы желдеткіш тесіктерді ... ... ... ... ... жиі күн ... ... зоналарда жүйені кернеуді
шектеуіштер арқылы қосады.
ПК-да жұмыс істегенде келесі қауіпсіздік ... ... ... ПК –да ... істеу кезінде сыртқы қосқыштарды шншуге және қайта
қосуға болмайды;
... ... ... алынған жағдайда жұмыс істеуге тиым салынады;
● жүйелік шнур ... ... ... ... ... болмауын
қадағалау қажет;
● жүйелік шнурды зақымдау қауіпі бар ... ... ... ... орынға ПК-ны орналастыруға болмайды. Құлаған жағдайда ол
істен ... ... сол ... өрт- және электрқауіпті;
● рұқсат берілгеннен жоғары температурада ПК-ны ... ... ... ... ... ... қалыпты жұмыс істеуіне
күмән туса, оны ... ... ... ... ... сұраңыз;
● ПК-ны қайтадан іске қосу оны ... соң 20 ... ... кернеуін тексеру
Компьютерді алғашқы іске қосар алдында желінің кернеуі компьютерге
сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істей алады, мысалы, 220 және 110 В). Қажет болған жағдайда
жүйелі блокта кернеуді қосқышты орнатуға болады.
Кернеуді ... ... ... ... ... ... қатты тербеліп
өзгеруі мүмкін. Компьютер үшін мұндай өзгерістер қажетсіз ... тым ... ... кетуі зиянды), сондықтанкомпьбтерді жүйеге кернеу
стабилизаторлары арқылы қосқан дұрыс. ... ... ... үшін ... ... қоректендіру қондырғылары
(UPS) қолданылады, олар тек тұрақты қоректендіру ... ... етіп ... ... 5 ... бірнеше сағатқа
дейінгі өшірілгенінде жұмысын атқаруға мүмкіндік береді(қондырғының қуатына
байланысты). Осы уақытта ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған бағдарламалар жұмысын толық тоқтатуға болады.
Локальды жүйелердегі серверлар және ... ... ... ... үшін үзіліссіз қоректендіру қондырғысын қолдану ... ... Үйде ... ... үшін ... ... ... стабилизаторды қолдануға болады, олар компьютердің тұрақты
жұмысын ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Компьютерді іске қосу
Компьютерді і ске қосу үшін қажет:
● егер ... ... ... ... ... ... өшіру;
● принтерді қосу (егер қажет болса);
● мониторды іске қосу;
● компьютерді принтерді іске қосу ... ... ... ... жұмысы туралы мәлімдеме ... ... іске ... ... мәлімдеме пайда болады.
Компьютерді өшіру
● Жұмыс істеп тұрған ... ... ... және компьютерді
өшіруге дайындау;
● Компьютерді өшіру ( компьютер корпусындағы айырғышпен);
... ... ... ол ... болса);
● Мониторды өшіру ;
● егер компьютер кернеу стабилизаторы арқылы іске ... ... ... ... ... орнату
Компьютердің жүйелі блогын соққылар мен вибрация әсеріне шалдықпайтын
жерге орналастыру ... блок ... ... ... қоюға
болмайды, себебі оның жұмыс істеуі кезінде болатын вибрациялар компьютерге
зиянын тигізеді. ... ... ... ... ... барлық
кабельдерді компьютер өшірілген кезде қосуға және ... ... ... ... ... ... ... Бірнеше айдан кейін
компьютерді сервистік орталыққа жиналған ... ... ... ... ... немесе бұл жұмыстарды компьютердің кепілдік мерзімі біткен ... ... ... қосу ... ... қосу қондырғысының есебі үшін вертикалды жерменқосқыштар мөлшері
және қосатын ... ... ... ... қосу ... ... талаптардан артып кетпеуі қажет (ПУЭ). Жермен қосқыш қоғаныш
қондырғысын орнату үшін негізінен ... ... ... 40-80 мм ... 2-3 м, ... ... ... жалғасқан кесінді 4*12 мм кем емес
қолданылады.
Токтың жүруіне қарсылық Rтр , Ом, ... ... ... ... ... тартылғанда , келесі формуламен анықталады:
Rтр = 0,366 * ... ((lg(2 * l / d) + 1 / 2 * lg(4* t + l / 4* t - ... l, ... ρрас – топырақтың есептік қарсылығы, Ом * м;
l – вертикалды жерменқосқыштың ұзындығы, м;
d – жерменқосқыштың ... ... ...... ... қосу кесіндісіне дейінгі ара қашықтық, м;
t – ... ... ... ортасына дейінгі ара
қашықтық, м:
t = h + 1 / 2,
t = 0,8 + 2 / 2 = 1,8 ... ... (құм) ... ρрас = 700 Ом * ... = 2 ... = 0,04 ... = 0,8 ... = 0,366 * 700* ((lg (2 * 2 / 0,04) + 1 / 2 * lg (4 * 1,8 +
+ 2 / 4 * 1,8 – 2)) / 2 = 272,07 ... ... ... ... ... ... = Rтр / Rдоп, (5.14)
мұнда Rдоп – жерменқосқыш қондырғының рұқсатты ... Ом ... ... ), Rдоп = 4 ... = 272,07 / 4 = ... n' = 69.
Вертикалды жерменқосқыштар саны мен олардың ара қашықтығы арқылы ... ... ... ... ... ... коэффициентін
табамыз:
ηтр = 0,52.
Қосу кесіндісінің қарсылығы n ηтр ескере отырып формула бойынша
анықталады:
n = Rтр / Rдоп * ηтр, ... = 272,07 / 4 * 0,52 = ... = 131 ... жолының қарсылығы Rп, Ом, формула бойынша анықталады:
Rп = 0,366 * ρрас / Lп * lg (2 * L2п / b * h), ... Lп – ... ... ... – жолдың ені, м.
Қабылдаймыз b = 0,3 м.
Lп = 1,05 * 2 * l * n
Lп = 1,05 * 2 * 2 * 131 = 550,2 ... = 0,366 * 700 / 550,2 * lg (2 * 550,22 / 0,3 * 0,8) = ... [1] ... ... қосу ... ... ... = 0,28.
Артынан жерменқосу қондырғысының жалпы қарсылығы Rобщ, Ом, формуламен
анықтаймыз:
Rобщ = Rтр * Rп / Rтр * ηтр + n * Rп * ηп, ... = 272,07 * 2,98 / 272,07 * 0,52 + 131 * 2,98 * 0,28 = 3,2 ... < ... Ом < 4 ... ... ... және ... құрылысы кезінде адамдарды эвакуациялауға
қолайлы жағдайлар жасау негізгі жұмыс болып есептеледі.
Эвакуациялау жолы – ... ... ... ... ... ... тиімділігі адамдар бөлмеден сыртқа шығуына кеткен ең аз
мерзім, минут, ... ... сол ... ... ... ... беріледі: τд ≥ τр, τр = 0,85 * 1 / υ
+ N / σ * n * m, ... τд – ... ... ... ... ... I ... бөлмеден – 1,5 мин.;
τр – мәжбүрлі эвакуацияныңесептік ұзақтығы;
0,85 – коэффициент, адамдардың қозғалу жағдайын ескереді;
l – ең алыс ... ... ... ... ... ... ... – горизанталды жердегі адамдардың қозғалу жылдамдығы тең 16 м/мин;
N – эвакуацияланатын адамдар саны;
σ – ... ені, ... – ені 1 м ... ... жолдың өткізу қабілеті, есіктер мен
баспалдақтар үшін 1,5 м дейін тең 50 адам ... – ені ... ... саны.
Қабылдаймыз :
l = 4 м, N = 2, σ = 0,5 м, n = 25 адам/мин, m = 1.
Сонда
τр = 0,85 * 4 / 16 + 2 / 0,5 * 25 * 1 = 0,37 ... ... ... 0,37 минут рұқсат етілген 1,5 минуттан
артпайды, яғни адамдарды қауіпсіз эвакуациялау талаптарына сай келеді.
5.6 Электрқауіпсіздік
Көптеген қауіпті және ... ... ... ... ... сырт ... ... Оның қауіпті, көбінесе өмірге қауіп төндіретін
әсері тек адамның тікелей ток жүретін сыммен контакталасуы арқылы көрінеді.
Адам ... ... ... ... ... тері ... қабатының
қарсылығынан және ішкі ұлпалардың қарсылығынан тұрады (шамамен 500 Ом).
Тері ... ... оның ... ... ... және соған
сәйкес электрмен зақымдану ... ... ... ... қарсылығын 1 кОм деп қабылдаймыз. Тері жамылғы қабатының қарсылығы
токтың кернеуі артұан сайын 10 есе арта түседі, сондықтан ... ... ток ... ... нәтижесінде зақымдану зардабы өте ауыр болады.
Зардап шеккен адамның денесіндегі токтың жүру жолы маңызды. Егер ... ... ... ... ... ми, жүрек, өкпе , яғни «бас -
қолдар (аяқтар)», «қол - қол (аяқтар)» өте қауіпті.
Психофизиологиялық ... ... ... ... ... ... өте ауыр ... ауру әлсіреген, мас адамдарда
байқалады.
Адамда өлімге ... ... ток ... 0,05 А, 0,5 А аз ... (1000 В ... ... ... адамдар медициналық тексеруден өтуі тиіс,
қауіпсіз жұмыс жолдарын ... ... ... ... ... көрсетеді,
техникалық қауіпсіздік бойынша белгілі біліктік категориясы беріледі.
әкімшілік жұмыс істеушілерді ... ... ... және ... ... етуі ... қатар, жерменқосылғыштар жағдайын үнемі тексеріп отырады,
электротехникалық сақтандыру ... ... ... Өртқауіпсіздігі
Ошақтан тыс материалды шығын келтіріп жанатын от өрт деп ... ... ... үшін ... шаралары
ұйымдастырылады, яғни обьектілерде өртті болмауы қарастырылады, ал егер өрт
бола қалған ... оның ... ... ... ... алу ... құндылықтарды сақтау шараларымен қамтамасыз етіледі.
Бұл үшін өртті болдырмау жүйесін ұйымдастырады - ... ... ... ұйымдастыру шаралары мен техникалық құралдар жиынтығы.
Одан басқа, өрттен сақтандыру жүйесі құрылуы қажет.
Оттың тұтануы мен ... ... ... ... өрттің алдын алу талаптарын ... және өрт ... ... пайда болады.
Негізгі өрт сөндіргіш құралдарға жататындар – су, судың буы, ауалы-
механикалық және химиялық көбіктер, ... ... ... ... ... газдар), сусылдақ заттар (өртсөндіргіш ұнтақ құрамдар, ... және ... ... (асбесті ткандер).
Жобада бір ауалы көбікті ... 4-6 % - ті ... сулы ... ... ... 5 ... ... ұзындығы – 4,5 м, әсер ету ұзақтығы 20 мен 45 с, массасы
толық (зарядымен) – 7,5 және 14 кг ... не ... не кіші ... ... ... ... ... басқаруды ұйымдастыру мәселесі пайда
болады. Үлкен емес ұйымдар ол үшін ... ... ... бірақ та
үлкен корпоративті кәсіпорындар компьютерленген автоматизация жүйелерін
қолданылады, олар информацияны ... ... ... және ... ... басқаруға мүмкіндік береді.
Үлкен компаниялар аппараттық құралдардағы техникалық жаңалықтарды дәл
кезде қолдануға асығады, бірақ-та ... ... ... ... ... үшін ... емес әдісті, творчестволық шешімді қолдану ... ... ... ... және іске ... барысында эргономиканың
негіздерін ... ... ... ... ... ... шешуге мүмкіндік береді.
Жасалынған жұмыс нәтижесінде жоѓарѓы оќу ... ... ... орны ... ... комиссиясыныњ АЖО»-та
ќ±жат ќабылдау операциялары ... алу және ... беру ... ... санын азайтуға мүмкіндік туѓызды. Оперативті
есепке алудың ... ... ... барысында болатын қателіктер
саны азайды.
Жыл сайын жазда жоғары оқу ... және ... ... ... ... Осы ... үшін оқу орны
арнайы қаражат бөледі, өйткені қабылдау комиссиясының атқаратын жұмысы өте
көп. Әсірісе күнделікті, жұма ... және ... ... статистиканы беру
үшін барлық істерді санап, сорттап шығу керек. ... ... ... ... түрі ... Бұл ... өте көп уақытты алады, және
қате жіберу ықтималдығы өте жоғары. Осы проблеманы ... ... ... ... болып табылады. Дәлірек айтқанда проблеманы шешу
үшін арнайы программа жазылу керек, және мәліметтер базасының ... ... ... ... ... ... ... жұмысының жылдамдылығы өсті және олардың
шаршағандығы азайды.
ӘДЕБИЕТ
1. Дж. Тельман, "Основы ... баз ... ... ... и
статистика', 1983г.
2. Дейт К., "Введение в системы баз ... ... ... 1980 г.
3. Когловский М.Р., "Технология баз данных на персональных ЭВМ", ... и ... 1992 ... ... П. В. “Delphi 3.0 и создание баз данных”. Москва 1997г.
5. Джон ... ... ... ... — пер. с англ. — М.:Бином, 1995г.
6. A.M.Епанешников, "Программирование в среде Delphi ... Дж. ... ... баз ... в ... ... М: Мир
1978г.
8. С.М.Диго "Проектирование и использования баз ... ... ... ... ... ... А., Ахаян Р., Макашарипов С. ... ... ... 1997.— 704 ... Атре Ш. ... ... к организации баз данных. – М.: Финансы и
статистика, 1983. – 320 с.
11. Бойко В.В., Савинков В.М. ... баз ... ... – М.: ... и статистика, 1989. – 351 с.
12. Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для ... ... -М.: Мир, 1991. – 252 ... ... В.В. ... язык запросов (SQL). – СПб.: ИТМО,
1994. – 80 с.
14. Мейер М. Теория ... баз ... – М.: Мир, 1987. – 608 ... ... Т., Фрай Дж. ... структур баз данных. В 2 кн., – М.:
Мир, 1985. Кн. 1. – 287 с.: Кн. 2. – 320 ... ... Д., ... Ф. ... ... – М.: Финансы и статистика,
1985. – 344 с.
17. Paradox for Windows: ... ... Под ... Д. А. ... ... ... 1993.
18. Брябрин В.М., "Программное обеспечение ... ЭВМ", ... 1989 ... ... Ю.А. ... ... технологии». М., 1998
20. «Кибернетические диалоговые системы», И.П.Кузнецов.
21. «Рекоммендации по общепользовательскому ... ... ... Подборка рефератов из сети Internet. Московская коллекция ... ... ... ... ... ... Main;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, Menus, DB, DBTables, ComCtrls, ToolWin, ImgList;
type
TfrmMain = ... ... ... ... ... ... ... TMenuItem;
N8: TMenuItem;
N9: TMenuItem;
N10: TMenuItem;
N12: TMenuItem;
ImageList1: TImageList;
N13: TMenuItem;
tblMaterials: TTable;
tblTypeM: TTable;
tblTypeMKOD: TAutoIncField;
tblTypeMNAME: TStringField;
tblEdIzm: TTable;
tblEdIzmKOD: TAutoIncField;
tblEdIzmNAME: TStringField;
tblMaterialsKOD: TAutoIncField;
tblMaterialsNAME: ... ... ... ... ... ... TTable;
tblOrganizationsKOD: TAutoIncField;
tblOrganizationsNAME: TStringField;
tblOrganizationsADRES: TStringField;
tblOrganizationsTEL: TStringField;
N14: TMenuItem;
N15: TMenuItem;
N17: TMenuItem;
tblDocum: TTable;
tblDocumKOD: TAutoIncField;
tblDocumDOC: TIntegerField;
tblDocumORGANIZATION: TIntegerField;
tblDocumDATA: ... ... ... ... ... TFloatField;
tblDocMatKOL: TIntegerField;
tblDocMatITOG: TFloatField;
DataSource1: TDataSource;
DataSource2: TDataSource;
tblDocumSORG: TStringField;
tblDocumTYPEDOC: TIntegerField;
tblDocMatSMAT: TStringField;
N11: TMenuItem;
N16: ... ... ... ... TStringField;
tblOrganizationsBIK: TStringField;
tblOrganizationsDATA: TDateField;
tblDocumKOL: TIntegerField;
tblDocumSUMMA: TFloatField;
tblDocumDOG: TStringField;
tblNDS: TTable;
tblNDSKOD: TAutoIncField;
tblNDSNAME: TStringField;
tblNDSSUM: TIntegerField;
N3: TMenuItem;
N18: TMenuItem;
tblDocumNDS: TIntegerField;
tblDocumSUMNDS: TFloatField;
tblDocumITOG: TFloatField;
tblDocumSNDS: TStringField;
tblDocumSTNDS: ... ... ... ... TStringField;
tblDocumnBIK: TStringField;
tblDocumnBANK: TStringField;
tblDocMatnEDIZM: TStringField;
tblDocumnNDS: TIntegerField;
N19: TMenuItem;
N20: TMenuItem;
N21: TMenuItem;
N22: TMenuItem;
N23: TMenuItem;
N24: TMenuItem;
procedure FormCreate(Sender: TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: ... ... ... ... ... ... ... N9Click(Sender: TObject);
procedure N10Click(Sender: TObject);
procedure N12Click(Sender: TObject);
procedure N15Click(Sender: TObject);
procedure N17Click(Sender: TObject);
procedure N16Click(Sender: TObject);
procedure tblDocumTYPEDOCGetText(Sender: TField; var ... ... ... ... tblDocumDOGGetText(Sender: TField; var Text: String;
DisplayText: Boolean);
procedure N20Click(Sender: TObject);
procedure N21Click(Sender: TObject);
procedure N23Click(Sender: TObject);
procedure N24Click(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... ... TypeM, EdIzm, ... Post, EditPost, Realiz,
EditRealiz, General, NDS, RepDocPost, RepDocRealiz, ... ... ... ... := ExtractFilePath(Application.ExeName) +
'Base\';
tblTypeM.Open;
tblEdIzm.DatabaseName := ExtractFilePath(Application.ExeName) +
'Base\';
tblEdIzm.Open;
tblMaterials.DatabaseName := ExtractFilePath(Application.ExeName) +
'Base\';
tblMaterials.Open;
tblOrganizations.DatabaseName ... + ... := ... ... := ... ... := ... +
'Base\';
tblDocumDATA.EditMask := '!99/99/00;1; ';
tblDocum.Open;
tblDocMat.DatabaseName := ... ... ... TObject; var Action:
TCloseAction);
begin
tblDocum.Close;
tblDocMat.Close;
tblMaterials.Close;
tblTypeM.Close;
tblEdIzm.Close;
tblOrganizations.Close;
tblNDS.Close
end;
procedure TfrmMain.N6Click(Sender: ... ... ... ... frmTypeM);
frmTypeM.Show;
end;
procedure TfrmMain.N13Click(Sender: TObject);
begin
Application.CreateForm(TfrmEdIzm, frmEdIzm);
frmEdIzm.Show;
end;
procedure TfrmMain.N9Click(Sender: TObject);
begin
Application.CreateForm(TfrmOrganizations, frmOrganizations);
frmOrganizations.Show;
end;
procedure ... ... := ... := n + ... := ... frmEditPost);
frmEditPost.ShowModal;
end;
procedure TfrmMain.N12Click(Sender: TObject);
begin
tblDocum.Last;
n := tblDocumDOC.AsInteger;
tblDocum.Append;
tblDocumDOC.AsInteger := n + 1;
tblDocumDATA.AsDateTime := Date();
Application.CreateForm(TfrmEditRealiz, frmEditRealiz);
frmEditRealiz.ShowModal;
end;
procedure TfrmMain.N15Click(Sender: ... := ... := ... := 'TYPEDOC = 1';
frmMain.tblDocum.Filtered := True;
Application.CreateForm(TfrmPost, frmPost);
frmPost.Show;
end;
procedure ... ... := ... := False;
frmMain.tblDocum.Filter := 'TYPEDOC = 2';
frmMain.tblDocum.Filtered := True;
Application.CreateForm(TfrmRealiz, frmRealiz);
frmRealiz.Show;
end;
procedure TfrmMain.N16Click(Sender: TObject);
begin
frmMain.tblDocum.Last;
n := frmMain.tblDocumDOC.AsInteger;
Application.CreateForm(TfrmGeneral, frmGeneral);
frmGeneral.Show;
end;
procedure ... TField; var ... ... ... = 1 then
Text := ' Поступление';
if tblDocumTYPEDOC.AsInteger = 2 then
Text := ' Реализация'
end;
procedure TfrmMain.N18Click(Sender: TObject);
begin
Application.CreateForm(TfrmNDS, frmNDS);
frmNDS.Show;
end;
procedure TfrmMain.tblDocumDOGGetText(Sender: TField; var ... ... ... = '' ... := ' Без договора';
end;
procedure TfrmMain.N20Click(Sender: TObject);
begin
Application.CreateForm(TfrmRepDocPost, frmRepDocPost);
frmRepDocPost.ShowModal;
end;
procedure TfrmMain.N21Click(Sender: TObject);
begin
Application.CreateForm(TfrmRepDocRealiz, ... ... ... ... not ... ... := ... TfrmMain.N24Click(Sender: TObject);
begin
frmOstatok.show;
end;
end.
unit EditDocMat;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls, DB;
type
TfrmEditDocMat = class(TForm)
Label1: TLabel;
Button1: TButton;
Button2: TButton;
GroupBox1: ... ... ... ... ... TDBEdit;
Label3: TLabel;
DBEdit2: TDBEdit;
Label5: TLabel;
DBEdit3: TDBEdit;
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
procedure DBEdit1Change(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
frmEditDocMat: TfrmEditDocMat;
implementation
uses Main, ... ... ... ... Action: ... ... = mrOK ... := frmMain.tblDocumKOL.AsInteger +
1;
frmMain.tblDocumSUMMA.AsFloat := frmMain.tblDocumSUMMA.AsFloat +
frmMain.tblDocMatITOG.AsFloat;
frmMain.tblDocumSUMNDS.AsFloat := frmMain.tblDocumSUMMA.AsFloat *
frmMain.tblNDSSUM.AsFloat / 100;
frmMain.tblDocumITOG.AsFloat := ... ... := ... TfrmEditDocMat.DBEdit1Change(Sender: TObject);
begin
if frmMain.tblDocMat.State in [dsInsert, dsEdit] then
if (DBEdit1.Text '') and (DBEdit2.Text '') then
frmMain.tblDocMatITOG.AsFloat := ... ... ... ... SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls;
type
TfrmEditEdIzm = class(TForm)
Label1: TLabel;
GroupBox1: TGroupBox;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
DBEdit1: TDBEdit;
DBEdit2: TDBEdit;
Button1: TButton;
Button2: ... ... TObject; var Action: ... Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
frmEditEdIzm: TfrmEditEdIzm;
implementation
uses Main, EdIzm;
{$R *.dfm}
procedure TfrmEditEdIzm.FormClose(Sender: TObject;
var Action: TCloseAction);
begin
if ModalResult = mrOK ... ... ... ... Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls, Buttons, DB;
type
TfrmEditMaterials = class(TForm)
Label1: TLabel;
GroupBox1: TGroupBox;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
DBEdit1: TDBEdit;
DBEdit2: TDBEdit;
Button1: TButton;
Button2: TButton;
Label4: TLabel;
DBLookupComboBox1: ... ... ... ... ... ... TDBMemo;
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
frmEditMaterials: TfrmEditMaterials;
implementation
uses Main, ... ... ... ... Action: ... ... = mrOK ... EditNDS;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls;
type
TfrmEditNDS = class(TForm)
Label1: TLabel;
GroupBox1: ... ... ... ... TDBEdit;
Button1: TButton;
Button2: TButton;
Label4: TLabel;
DBEdit3: TDBEdit;
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... Main, ... *.dfm}
procedure TfrmEditNDS.FormClose(Sender: TObject; var Action:
TCloseAction);
begin
if ModalResult = mrOK ... ... ... ... Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, StdCtrls, DBCtrls, Mask;
type
TfrmEditOrganizations = class(TForm)
Label1: TLabel;
GroupBox1: ... ... ... TLabel;
Label5: TLabel;
DBEdit1: TDBEdit;
DBEdit2: TDBEdit;
Button1: TButton;
Button2: TButton;
DBEdit3: TDBEdit;
DBEdit4: TDBEdit;
Label6: TLabel;
DBEdit5: TDBEdit;
GroupBox2: TGroupBox;
Label7: TLabel;
DBEdit6: TDBEdit;
Label8: TLabel;
DBEdit7: TDBEdit;
Label9: TLabel;
DBEdit8: ... ... ... ... TObject; var Action: ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
frmEditOrganizations: TfrmEditOrganizations;
implementation
uses Main, Organizations;
{$R *.dfm}
procedure TfrmEditOrganizations.FormClose(Sender: TObject;
var Action: ... ... = mrOK ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls, ... ToolWin, ... ... = ... ... ... ... TGroupBox;
GroupBox2: TGroupBox;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
DBEdit1: TDBEdit;
DBEdit2: TDBEdit;
GroupBox3: TGroupBox;
DBLookupComboBox1: TDBLookupComboBox;
GroupBox4: TGroupBox;
DBGrid1: TDBGrid;
ToolBar1: TToolBar;
ToolButton1: TToolButton;
ToolButton2: ... ... ... ... ... TDBEdit;
RadioButton1: TRadioButton;
RadioButton2: TRadioButton;
GroupBox6: TGroupBox;
DBLookupComboBox2: TDBLookupComboBox;
GroupBox7: TGroupBox;
Label4: TLabel;
DBText1: TDBText;
Label5: TLabel;
DBText2: TDBText;
DataSource2: TDataSource;
Label6: TLabel;
DBText3: TDBText;
Label7: TLabel;
DBText4: TDBText;
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: ... ... ... ... ... ... ... RadioButton1Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton2Click(Sender: TObject);
procedure DBLookupComboBox2CloseUp(Sender: TObject);
procedure Button3Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
frmEditPost: TfrmEditPost;
implementation
uses Main, ... ... ... ... TObject; var ... k: ... ... = mrOK then
begin
if frmMain.tblDocMat.RecordCount = 0 then
begin
Application.MessageBox( MB_OK + ... := ... not ... ... ... frmMain.tb .AsInteger, []);
k := frmMain.tblKOL.AsInteger;
frmMain.tblMaterials.Edit;
frmMain.tblKOL.AsInteger := k + ... := ... := n + ... ... ... м
Т±тынушылыќ
Несие формасы
¦лттыќ
Халыќаралыќ
Аќшалай
Банктік
Мемлекеттік
Ипотекалыќ
Тауарлыќ
Коммерсиялыќ
Т±тынушылыќ
Лизингтік
Аќшалай
Тауарлыќ
Аралас

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қонақ үйдегі қызмет көрсету сапасы41 бет
«Деканат» - автоматтандырылған ақпараттық жүйе44 бет
«Теміржолдық касса» мәліметтер базасы95 бет
«Қабылдау комиссиясы жұмысын автоматтандыру»63 бет
АТФ банктiң автоматтандырылған жұмыс орнын жасау58 бет
Басқару жұмыстарын автоматтандыру61 бет
Басқару жұмыстарын автоматтандыру мәселелері туралы23 бет
Диспетчердің теміржолдық вокзалдардағы жолдық билеттерді шапшаң дайындауға арналған АЖ жетілдіру52 бет
Дәмхана жұмысын автоматтандыру41 бет
Жобалаушылардың автоматтандырылған жұмыс орындары6 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь