Былғары және мехтің сапасы мен оны басқару

Кіріспе
1 Сапа және сорт.
2 Былғары мен мехтық микроқұрылымының сипаттамасы.
3 Былғарының, мехтің, және тондық қой терісінің химиялық құрамы мен қасиеттері.
Колданылган әдебиеттер тізімі
Былғары және мех шикізаттарының және өнімдерінің сапасын тексеру өте маңызды шара болып табылады. Бұл халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына әсерін тигізіп,тұтынушыларға тек сапалы өніммен жасалған өнімнен жасалған былғары бұйымдарын сатуға мүмкіндік береді. Сондықтан, міндетті түрде пайдаланатын шикізаттың, былғарының және мехтардың құрамын химиялық,физико-химиялық, механикалық әдістермен анықтап, оның мемлекеттік стандартка сайкес болуын қадағалау керек. Былғары мен мехтың құрамында болатын хром, цироний, титан қоспалары, өсімдіктен алынатын және синтетикалық илегіш заттар, әртүрлі майлар, бояулар, әрлеу заттары дайын өнімнің сапасына өздерінің әсерін тигізеді.
Сонымен қатар,былғары тканінің және түгінің физика механикалық қасиеттерін анықтаудың да өте маңызы бар. Өйткені былғары және мех өнімдерінің тұтынысқа төзімділігі де сол көрсеткіштерге байланысты.
Оқулықта осы мәселелердің бәрі толығымен қамтылған. Оқулық жоғарғы оқу орындарының жеңіл өнеркәсіп саласында оқитын студенттерге, ғылыми мамандарға және инженер-техник қызметкерлеріне арналған.
Былғары мен мехтің сапасын анықтайтын қасиеттері төмендегі талаптарға сай болуы керек:
1. Өнімді дайындаған кезде қазіргі заманғы жеңіл өнеркәсіп салалары: тігін, аяқ киім, былғары, былғары галантерея өнімдеріне беріктік термошыдамдылық, белгілі қалыңдық және тығыздық беру керек.
2. Былғары мен мех өндірісінде технологиялық жағынан материал және еңбек, энергия шығындары аз жұмсалуы керек. Тұтынымдық сапасының қасиеттері өнімнің комфорттылығын, эстетиқалық әдемілігін сақтауға және беріктігін қамтамасыз етуі тиіс.
Өнімнің сапасын бағалау кезінде оның сорттылығы ескеріледі. Былғары, мех және тондық қой терілерін сорттау, олардың физиқа-механиқалық көрсеткіштерін анықтап, химиялық талдау жасалынғаннан кейін атқарылады.
Сапалық көрсөткіштері болмаған кезде сорттау жүргізілмейді. Аяқ киімнің жоғарғы бөлігінің былғарысының сортын анықтау ауданда және ақау кемістігіне байланысты жүргізіледі. Былғары зауыттары жоғары сортты өнімді көп шығарса, өнімнің сорттылық коэффициен ті де жоғары болады. Сорттылық коэффициенті деп - барлық дайын өнім бағасын ең жоғарғы сортты өнімнің бағасына келтірілген көрсеткішті айтады.
1 http://ansya.ru/health/5v072600-jeil-nerksibi-bjimdarini-tehnologiyasi-jne-rastirilui/pg-11.html
        
        ҚАЗАҚСТАН    РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ  СЕМЕЙ                          ... ...  ... ... ... Былғары және мехтің сапасы мен оны басқару. Тексерген:Муслимова Н.Р.Дайындаған: Нұржанқызы ... Сапа және ... ... мен ... ... сипаттамасы.3 Былғарының, мехтің, және тондық қой терісінің химиялық құрамы мен қасиеттері.Колданылган әдебиеттер тізіміКІРІСПЕБылғары және мех ... және ... ... тексеру өте маңызды шара болып табылады. Бұл халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына әсерін тигізіп,тұтынушыларға тек ... ... ... өнімнен жасалған былғары бұйымдарын сатуға мүмкіндік береді. Сондықтан, міндетті түрде пайдаланатын шикізаттың, былғарының және ... ... ... ... ... ... оның ... стандартка сайкес болуын қадағалау керек. Былғары мен мехтың құрамында болатын хром, цироний, титан қоспалары, ... ...  және ... ... ... ... ... бояулар, әрлеу заттары дайын өнімнің сапасына өздерінің әсерін тигізеді.Сонымен қатар,былғары тканінің және түгінің физика механикалық қасиеттерін анықтаудың да өте ... бар. ... ... және мех ... тұтынысқа төзімділігі де сол көрсеткіштерге байланысты.Оқулықта осы мәселелердің бәрі толығымен қамтылған. Оқулық жоғарғы оқу орындарының жеңіл өнеркәсіп саласында оқитын студенттерге, ... ... және ... ... арналған.1  САПА ЖӘНЕ СОРТБылғары мен мехтің сапасын анықтайтын қасиеттері төмендегі талаптарға сай болуы керек:1. Өнімді дайындаған ... ... ... ... ... ... ... аяқ киім, былғары, былғары галантерея өнімдеріне беріктік термошыдамдылық, белгілі қалыңдық және тығыздық беру керек. 2. ... мен мех ... ... жағынан материал және еңбек, энергия шығындары аз жұмсалуы керек. ... ... ... ... комфорттылығын, эстетиқалық әдемілігін сақтауға және беріктігін қамтамасыз етуі тиіс.          ... ... ... ... оның ... ескеріледі. Былғары, мех және тондық қой терілерін сорттау, олардың физиқа-механиқалық ... ... ... ... ... ... атқарылады. Сапалық көрсөткіштері болмаған кезде сорттау жүргізілмейді. Аяқ киімнің жоғарғы бөлігінің былғарысының сортын анықтау ауданда және ақау кемістігіне байланысты жүргізіледі. ... ... ... ... ... көп ... өнімнің сорттылық коэффициен ті де жоғары болады. Сорттылық коэффициенті деп - барлық дайын өнім бағасын ең жоғарғы сортты өнімнің ... ... ... ... x1a1+x2a2+x3a3+x4a4           ... а1 - 1м2 I ... ... ... - х; а2 - 1м2 II сортты былғарының бағасы - х2;а3 - 1м2 III ... ... ... - х3; а4 - 1м2 IV ... ... ... - х4.Мехтің сорты оның түкті жабынының жағдайына байланысты болады. Мехтің сапасын анықтау кезінде сорттиан басқа кемістіктері ескеріледі және жеке-жеке есепке ... ... ... ... ... ... ... Сапаны бағалау сынақ құралдарына байланысты бірнеше әдістерден тұрады. Атап ... ... әдіс ... ... ... іске ... органолептикалық әдіс керу, ұстап көру арқылы анықталады. Экспертті әдіс мамандардың көзқарасына негізделген де, социологиялық әдіс тұтынушылардың талап тілегін ... ... ... ... ... ... колдану арқылы алынған тұжырымдарды есептейді.Былғары мен мехты, тондық қой терісінің сапасын инструменталды әдіспен бағалаған кезде ... ... ... микроскопиялық және физикалық-химиялық сынақ жұмыстары жүргізіледі. Бұл әдістердің негізінде терінің ... ... ... ... сипаттама беріледі жәие физиқалық-химиялық қасиеттері аныкталады. Сапаны тәжірибелік әдіспен бағалау (киіп жүру) өте сирек колданылады, себебі бұл ... ... ... көп алады және материал шығынын қажет етеді. Қазіргі кезде былғары мен мехтің сапасын анықтау динамикалық жағдайда сынақтан өткізетін неше ... ... ... атқарылады. Бұл құралдар өнімді пайдалану кезіндегі оған әсер ететін күштерді модельдеу арқылы қысқа уақыт ішінде өнімнің сапасын анықтап ... ... ... мен ... беріктігін, созылмалығын, иілгіштігін үйкеліске төзімділігін, су өткізгіштігін және басқа қасиеттерін анықтайтын құралдар жатады. Лабораториялық жағдайда өнімнің сапасын ... әр ... ... ... ... ... болмағандықтан, математиқалық статистика әдісі қолданылады. Сондықтан лабораториялық талдауда орташа сынақ алу үлкен манызға ие. Химиялық талдау жасаған кезде ... мен ... және ... қой терісінің ылғалдылығы, минералды және май тектес заттардың мөлшері, көн ... ... ... ... қышқылдылық, талшықтағы негізділік, кей жағдайда ондағы ас тұзы мен ауыр ... ... ... ... ... ... ... жүру барысы туралы мәлімет береді. Өнімнің химиялық құрамы анықталып болған соң, физикалық-механикалық сыннақ жүргізіледі де сортталады, одан ... ... ... қатегорияларға бөлінеді. Физикалық-механикалық сынақтар, лабораториялық талдаулардың көрсеткіштері өнімнің сапалық негізгі қасиеттерін анықтайды. Мысалы: былғары мен мехтің және қой терісінің киюге ... ... ... ... ... және ... анықталады. Микроскопиялық талдау микроқұрылымдық элементтерде болып жатқан өзгерістерді, терідегі, жүндегі және өндіріс барысындағы, сонымен бірге жартылай фабрикатпен байланысқан заттардың ... ... ... ... әдіс ... микроскоппен зерттеу әдісі.2  БЫЛҒАРЫ МЕН МЕХТЫҚ МИКРОҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ СИПАТТАМАСЫ.Өзеңнің микроқұрылымын сипаттайтын элементтеріне құрылымдық элементтердің реттілігі (регулярность) мен жинақылығы ... ... ... (угол переплетения) талшықтардың түзулігі (извитость) және талшықтар тобының жіктелу ... ... ... мен мех және ... қой ... ... ... талшық топтарынан тұрады, олар күрделі шиеленіскен тұйық ілмектер құрайды. Өрілу бұрышы - талшықтар тобының ... ... ... ... ... ... көлбеулігін анықтағанда, талшықтар тобының бағытын ескереді. Талшықтар тобының үш түрлі өрілуі бар: тік (вертикальды)- ең ... ... ... ... - ең кіші және аралық бұрышпен.Өрілу бұрышы шикізат және оның ... ... ... ... ... терісі (чепрақ) тығыз және үлкен бұрышпен өрілген талшықтармен сипатталады, ал қол терілері ең кіші бұрышпен өрілген талшықтардан ... Бұл ... ... ... ... ... Оны ... микроскоп арқылы өлшеуге болады. Егер өрілу бұрышы 10-20°С төмен болса, теріде технологиялық және эксплуатациялық ақау бар деп ... ... ... өзең ... ... тобының жақындасу дәрежесін сипаттайды. Ол көрсеткіш шикізат түріне, топографиясына, өндірістік үрдістің режиміне байланысты болады. Мысалы, жібіту толық жүрмеген кезде ... ... өте ... орналасуы теріс фактор деп есептеледі. Бұл көрсеткішке механикалық әсердің ықпалы бар. Мысалы, ... ... ... талшықтар жіктеліп, былғары жұмсақ болады. Ал, престеу, ... ... ... ... ... ... ... былғары да сондай қасиетке ие болады.Талшықтар тобының түзулігі, негізінеи теріні қышқылдармен және ... ... ... ... "Жас" ... оның ... бос ... байланысты, талшықтар тобы тасқыңды, керілмеген, созылмаған. Ал, өңделген теріде талшықтардың табиғаты өзгеріске ұшырап, ұзындығы қысқарады. Талшықтар тобының түзулігі ... ... ... тығыз байданысты. Талшықтар тобының жіктелуіне шикізаттың түрі және оны өңдеу тәртібі әсер етеді. Егер талшықтар тобы, талшыққа одан әрі ... және одан да әрі ... ... ... беткі қабаттың тартылуы болмайды. Жүн талшығының микроқұрылымдық көрсеткіштеріне кортекс қабатының анық контуры, қабыршақ қабатта саңылаулар мен деформациялардың болу болмауы, қабаттың өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... және эстетикалық қасиеттерінің ішіндегі төзімділігіне, шыдамдылығына, жалтырауына әсер етеді. 3 БЫЛҒАРЫНЫҢ, МЕХТІҢ, ЖӘНЕ ... ҚОЙ ... ... ... МЕН ҚАСИЕТТЕРІ.Былғары, мех және тонға арналған қой терісінің химиялық құрамын талдау кезінде оның ылғалдылығы, минералды, ақуызды, ... және ... ... ... ... ... ... мен ауыр металдар тұздарының құрамы анықталады. Былғары және мехты химиялық талдау нәтижесіндегі шыққан зат мөлшерін пайызбен (%) ... ... екі түрі бар:* ... ... ... ... мехтің шартты түрде алынған салмағына шағады, 18%-ды ылғалдылығы бар. * Зат мөлшерін былғары немесе мехтің абсолютті құрғақ массасына шағады. ... ... мен ... ылғалдылығын 105-130°С-та кептіргіш шкафта анықтайды. Сол сияқты рентгендік әдіс арқылы, жоғары жиіліктегі электр тоғынын көмегімен де анықтауға болады. ... мен ... ... ... ... ... әсер етеді және ол былғары мен мехтің табиғатына байланысты болады. Былғарыдағы ылғалдылықтың мөлшеріне илеудің түрі, ... ... ... ... мен ... әсер ... ... былғары мен мехтің физиқалық-механиқалық қасиеттеріне, атап айтқанда оның қалындығына, тығыздығына, ауданына, созған кездегі беріктігі мен созылғыштығына әсер ... ... ... мен мехтің құрамындағы ылғалдылық стандартқа сәйкес болу керек, ол ... ... ... Бұл ... ... салыстырмалы ылғалдылығы 80% болған кезде сақталады. Ақуызды заттар (көн ... Көн ... ... заты ... мен ... және тондық қой терісінің маңызды құрамдас бөлігі, олар шикізаттан өнімге көшкен ақуызды заттың мөлшерін сипаттайды. ... көн ... ... көп ... соғұрлым өнім сапалы деп есептелінеді. Бірақ, бұл пікір тек талшықтары бұзылмаған, дұрыс сақталмаған шикізатқа ғана тән нәрсе. Көн ... ... ... өнімде бірдей болмайды. Мысалы, 18%-ды ылғалдылықта аяқ киімнің төменгі бөлігіне арналған былғарыда көн заты 40-50%, аяқ ... ... ... ... ... 50-70%, қоян ... 61-66%, тон терісінде 62-63% аралығында болады. Көн затының мөлшерін Кьелдаль әдісі арқылы анықтайды, сондай-ақ оксипролин мөлшерімен және амин ... ... ... табу ... да ... ... заттар (жировые вещества). Былғары мен мехтің және тондық қой терісінің құрамында шикізаттан ... ... май және ... ... енгізілген майлар болады. Олардың мөлшері өңделу әдісіне және ... ... ... ... отырады, кебінесе ол 5-30% аралығында болады. Былғарыда майлы заттардың мөлшері көбейгенде оның бу, ауа, су өткізгіштігі ... да, ... ... ... ... ... ие болады. Былғарыдағы байланыспаған май мөлшерін органикалық еріткіштермен экстракциялау арқылы анықтайды. Ал, байланысқан майлы заттар тек күшті сілтілермен гидролизденгенде ғана ... ... ... ... ... ... және өзең ... біркелкі таралмайды, терінің бос, жұқа жақтарын және сыртқы қабатын көбірек, ал тығыз қалың жерлеріне аздау таралады.Сақтау кезінде және кигенде былғарыдағы ... ... ... ... өзгеріске ұшырауы мүмкін, май дақтары түзіліп, қызуы да ықтимал, себебі майлы заттардың өзгеруі барысында жылу бөлінеді. Минералды заттар. Былғарыда, мехта және ... қой ... ... ... ... ... шикізаттан өтеді, ал қалған бөлігі шикізатты консервілеуде, илеуде жартылай фабрикатты өңдегенде әртүрлі тұздар күйінде беріледі. ... мен ... ... минералды заттардың мөлшеріне қарап, технологиялық үрдістердің (күлден арылту, илеу, ... ... ... шаю, ... ... ... ... анықтауға болады. Былғары мен мехтегі және тондық қой терілеріндегі минералды заттар тексерілетін объектінің органикалық бөлігін жағып жібергеннен соң, ... ... ... ... ... ... қолданылмаған, ылғалдығы 18%-к тең болатын былғарыда күл мөлшері 0,5-2%; минералды толықтырғыштар қолданылған болса - 3,5-5% хроммен иленген былғарыда 4-12% ... ... оның ... ... ... хром оксиді құрайды. Былғары құрамында көп мөлшерде ерігіш минералды заттар болса, ... көп ... ... ... ... ... сыртқа шығып, тұз таңбаларын түзуі мүмкін, бұл ... ... ... ... ... ... заттар. Былғары құрамындағы сумен шайылатын заттар, таннидпен және синтетиқалық ... ... ... ... ... ... заттардың құрамында таннидтер, анотаннидтер, органикалық және бейорганикалық толықтырғыштар, азырақ ... ... ... ... заттар негізінен былғарының тығыздығын сипаттайды, олардың артық мөлшері былғарынын эксплуатациялық қасиеттеріне кері әсер етеді. Сумен шайылатын ... ... сон, ... ... ... ... ... заттар былғарының көлеміне, қалыңдығына және ауданына әсер етеді, ... ... су ... ... ұшырамайды, шайылатын заттары жоқ былғарыны бос күйінде кептіргеннен кейін былғарының көлемі азайып, қалыңдығы мен ауданы кемиді. Ал, ... ... ... ... өзгермей, қалыңдығы ғана азаяды.Таннидпен илеген былғарының құрамында шайылатын заттардың мөлшері көп болса, жиырылу температурасы төмендейді, шайылатын ... ... соң ... ... ... ... молекулааралық әсерлесу күшейеді. Стандарт бойынша шайылатын заттардың мөлшері юфть былғарысында 5-6%, аяқ ... ... ... ... ... 20-25% ... Шайылатын заттардың жалпы мөлшері майдың құрамы анықталған сынақты сумен шайғаннан соң булап, кептіруден шыққан құрғақ қалдық мөлшеріне тең болады. Олар ... және ... ... ... ... шайылатын заттар, былғарыдағы еритін минералды заттардың мөлшеріндей болады. Олардың санын сумен шайылатын жалпы заттарды анықтау ... ... ... ... ... шайылатындардың жалпы санынан бейорганикалық шайылатын заттарды алғандағы айырмаға тең болады. Шайылатын ... ... ... ... шайылатындар мен анотаннидтердің айырмасынан табады. Илегіш заттар. Байланысқан илегіштер. ... ... ... және тері ... байланысқан илегіштердің мөлшерін олардың құрамындағы хромның, алюминийдің, цирконийдің немесе басқа қосылыстардың оксидтеріне есептегендегі ... ... ... және ... заттармен иленген былғарыдағы байланысқан илегіштер мөлшерін жанама ... ... ол ... ... ... + күл + ... заттар + органикалық шайылатын заттардың мөлшерін алып тастайды. Былғарыдағы ... ... (Би) ... заттар (Аз) мөлшеріне қарап илегіштік санын (Ки) анықтайды. Ол ... ... = ... ... саны былғарының эксплуатациялық қасиеттерімен тығыз байланысты, оның ... 40-65% ... ... Белгілі бір деңгейге дейін оның жоғарылауы, былғарынын жиырылу температурасын көтереді, беріктігін ...         ... ... ... Илеу ... ... ... илегіш заттардың мөлшерін олардың оксидтеріне есептейді. Былғарыдағы немесе тері өзеңіндегі хром мөлшері, хроммен илеу әдісінің ... ... Хром ... ... серпімділік, икемділік қасиеттерін оның химиялық заттар әсері мен микроорганизмдерге тұрақтылығын анықтайды. Былғары мен мех құрамындағы хромның мөлшері ... ... ... ... әртүрлі болады. Мысалы, минералды илегіш заттардың мөлшері мехтің тері өзеңінде 0,5% болса, хроммен иленген былғарыда 7%-ға дейін жетеді. Мех пен тон ... хром тек ... ғана ... ... бірге бояу үрдісімен бояуға дайындауда да беріледі. Хроммен иленген былғарының қасиеті (жиырылу температурасы, қайнатудағы кішіреюі, көлемінің қалыптасуы) тек хромның мөлшеріне ғана ... ... ... ... хром ... сипаты мен олардың ақуызбен байланысу түріне де қатысты.Минералмен иленген былғарының құрамына талдау жүргізгенде, оның құрамдас ... саны ... кем ... ... 92-96%. ... ... ... былғарыда оксидтер түрінде емес комплексті қосылыстар күйінде болады, сондықтан оның мөлшері ... ... хром ... мөлшерінен 2,29 есе көп болады. Қышқылдылық. Былғары мен мех және тондық қой терісінде бос қышқыл мен ақуыздың функциональды топтарымен ... ... ... ... белоктағы тұздардың және басқа да қосылыстардын құрамында болады. Байланыспаған ... ... ... жинала беруі мүмкін, бұл өнімнің сапасына кері әсер етіп, оны сақтау кезінде бүлдіреді. Гидролиз үрдісінің нәтижесінде байланысқан ... ... бос ... ... ... ... ... қалийдің рН көрсеткіші мөлшерімен анықтайды, оны зерттелетін сынақ мөлшерін 0,1 н. КС ... ... ... ... ... ... ... рН көрсеткіші 3,8-5,5 өңделген қоян терісі мен қой терісінде рН көрсеткіші 3,5-4 аралығында ... ... ... Хроммен иленген былғарыны немесе тері өзеңінің талшықтағы негізділігін анықтағанда, ол жанама ... ... ... ... ... ... негізділік, ондағы хром қосылыстарының негізділігін көрсетеді. Талшықтағы негізділік шартты түрде болғанымен, былғары ... әсер ... ... ... негізділік төмендеген сайын былғары мен мехтің жиырылу температурасы ... ... ... суда ... ... ... ... 80%-дан асатын болса, былғарының беті тартылуы (садка) мүмкін.КОЛДАНЫЛГАН ... ... ...  
        
      

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Былғары және мехтің сапасы мен сапаны басқару5 бет
Былғары және мехтың сапасы мен оны басқару7 бет
Былғары және мех өңдеу технологиясы12 бет
Тері түрлері5 бет
Терінің жүн жамылғысына сипаттама дерма құрлысы6 бет
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Ірі кара малын сою және терісін сыпыру, былғары және тондық-мех шикізатын дайындау5 бет
Аяқ киімге арналған былғары шикізаттары7 бет
Аяқ-киімге арналған былғары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь