Жүгері өсіру технологиясымен танысу және оны зерттеу

1. Кіріспе
2. Жүгері өсімдігіне сипаттама
3. Жүгері өсіру технологиясы
4. Жүгері жинау технологиясы
5. Қорытынды
6. Пайдаланылған әдебиеттер
Жүгері - дақылдардың бірі. Еуропалықтар Оңтістік Американы ашқан кезде «маис» деп аталатын, осы күнгі жүгері дақылдарын кездестірген. Оның алғашқы өкілін Еуропаға Христофор Колумб әкелген. Бұл данасын Х.Колумб испан короліне сыйға тартады. Ал біздің жүгерінің алғаш орныққан жері Молдавия болған. Дала ауылына кең таралуына оның мол өнім, көк балаусаны аса көп беруі де себепші болды. Бір жылдық астық тұқымдас жылылықты сүйетін өсімдік. Дара жынысты, бір үйлі өсімдік. Жүгері 12-140 С-та қаулап өседі. Аталық гүлшоғыры – собық. Тамыр жүйесі – шашақ, қосалқы тамырлары болады. В,Е дәрімендері, техникалық май, линолеум, желім, жасанды жібек алынады. Азот, фосфор тыңайтқыштары қажет.
Басқа да астық тұқымдастар секілді піскен жүгері дәні өте қоректі келеді, оның құрамында: көмірсу, ақуыз, май, калий, фосфор,магний, кальций т. б. минералдық тұздар, витаминдер бар. Азықтық жүгері дәнінен ұн, әртүрлі жарма, ал жүгері жармасынан — жүгері үлпілдегі, үлпек дән және қытырлауық «таяқша» алынады. Жүгері үлпілдегі , үлпек дәні және қытырлауық «таяқша » — қосымша баптаулы қажет етпейтін дәмді тағам. Организмге жақсы сіңеді. Оны үш мезгілгі аста: шай, суп, қуырылған нан қосылған сорпа, компот, шырын, кисель, простокваша, айранмен т.б. жеуге болады. Ол әсіресе балаларға пайдалы (ыстық сүтке қосып береді). Қант себілген жүгері үлпілдегі мен тәтті қытырлауық «таяқшаны» ет-женді және тез толатын адамдарға, сондай-ақ қант диабетімен ауыратындарға жеуге болмайды.
1. Полымбетова Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. Пайдалы өсімдіктер әлеміне саяхат. –Алматы: Ғылым 1999 –б221.
2. Еленевский А.Ғ., Соловьева М.П. Тихомиров В.Н Ботаника Системика высших или наземных растений.-Москва.2001-б374
3. Әметов.Ә.Ә Ботаника- Алматы 2004-Б.364.
4. Ізтаев.Ә., Отыншиев Астықтану және диканшылық негіздері.-Алматы 1994, -Б,325
5. Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанның жаздық бидайы. –Алматы: Ғылым 1991-Б162
6. Никитенко Биологические основы семеноводства зерновых культур.
7. Ремесло. Куперман, Животков Агротехника пщеницы интенсивного типа колос б303
8. Максименко, Кузнецов, Хацевич Пшеница в западной сибири Новособирск1975 б184
9. Носатовский, Пщеница, биология Колос 1965, б568
10. Ю.Д.Зыков, И.П.Копытин «Мал азығын өндіру» Алматы «Білім» 1994 ж. 7-15 б
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік универитетіСӨЖТақырыбы: Жүгері өсіру технологиясымен танысу және оны ... ... ... ... ... ТЖ-405Семей қаласы 2015Жоспар* Кіріспе * Жүгері өсімдігіне сипаттама * Жүгері өсіру технологиясы * Жүгері жинау технологиясы* Қорытынды * Пайдаланылған әдебиеттер ... ... - ... ... ... ... ... ашқан кезде  деп аталатын, осы күнгі жүгері ... ... Оның ... ... ... ... ... әкелген. Бұл данасын Х.Колумб испан короліне сыйға тартады. Ал біздің жүгерінің алғаш орныққан жері Молдавия болған. Дала ауылына кең ... оның мол ... көк ... аса көп ... де ... ... Бір жылдық астық тұқымдас жылылықты сүйетін өсімдік. Дара жынысты, бір үйлі өсімдік. Жүгері 12-140 С-та қаулап өседі. Аталық гүлшоғыры  -  ... ... ...  -  шашақ, қосалқы тамырлары болады. В,Е дәрімендері, техникалық май, линолеум, желім, ... ... ... ... ... ... ... жылғы алғашқы он жүгері өндіруші елдерЕлӨндіріс(тонна)NoteАҚШ332,092,180Қытай151,970,000Бразилия51,589,721Мексика22,500,000[F]Аргентина21,755,364Үндістан16,780,000Франция13,107,000Индонезия12,381,561Канада10,554,500Италия9,891,362World784,786,580[A]Басқа да астық тұқымдастар секілді піскен жүгері дәні өте қоректі келеді, оның құрамында: ... ... май, ... ... ... т. б. минералдық тұздар, витаминдер бар. Азықтық жүгері дәнінен ұн, әртүрлі жарма, ал жүгері жармасынан  --  жүгері ... ... дән және ...  ... ... ... , үлпек дәні және қытырлауық   --  қосымша баптаулы қажет ... ... ... ... ... ... Оны үш мезгілгі аста: шай, суп, қуырылған нан ... ... ... ... кисель, простокваша, айранмен т.б. жеуге болады. Ол әсіресе балаларға пайдалы (ыстық сүтке ... ... Қант ... ... ... мен тәтті қытырлауық  ет-женді және тез толатын адамдарға, сондай-ақ қант ... ... ... ... Жүгері өсімдігіне сипаттама Дүниежүзінде жиналатын жүгері дәні өнімінің 20-25%-ы азық-түлік ретінде қолданылады, соның өзінде ол, осымақсатта ең көп пайдаланылатын дақыл ... ... ... ... ұн, ... ... 250-ден астам тағам түрлері дайындалады. Кондитер бұйымдарын даярлау үшін оны бидай ... ... ... ... ... дәні ... ... спирт, глюкоза, қант, май, бал, аскорбин және глютамин қышқылдарын алуға қолданылады. Оны техникалық дақыл ... де ... ... ... ... ... жиналған жүгері собықтары консервіленген (қантты жүгері), мұздатылған түрде қолданылады. Жүгері дәнінің құрамында 9-12% ақуыз, 65-70% азотсыз экстракты заттар (АЭЗ), 4-6% май, 1,8-2,2% ... 1,2-1,5% ... ... 12-14% су болады. АЭЗ құрамына 90% крахмал, 10% тростник қанты кіреді. Крахмал эндоспермде, қант ұрықта шоғырланады, дәннің 262 ... 6,5%, ал ... ... 40%-ға ... ... ... сапасын көтеру үшін, тартар алдында бөлініп алынған дәннің ... ... және ... май ... Дән құрамында ақуыз, көмірсулар, майлар, күлді заттардан басқа ферменттер мен витаминдер бар. Ферменттер ... ... ... қорын өніп келе жатқан ұрыққа сіңімді жағдайға дейін ыдыратады. Негізгі ферменттер: ... ... ... (крахмалды қантқа дейін), липаза, майларды ыдырататын, ақуыз заттарды өзгертетін-протеолетикалық ферменттер, тотықтырушы ферменттер-пероксидаза. Витаминдер- ... ... ... ... ... рөл ... ... және әртүрлі химиялық қосындылар. Жүгері дәнінде В витаминінің кешені (В1, В2, РР, В6) және А ... ... ... - экономикалық аудандарға дұрыс орналастырғанда және жоғары агротехника қолданып өсіргенде одан өте ... ... дән және көк ... өнімі алынады. Малазықтық дақыл ретінде де жүгерінің маңызы зор. 100 кг жүгері дәнінің қоректік ... 134 ... ... тең ... ... қорытылатын ақуыздың мөлшері 7,9 кг, 1 кг дәнде 2-3,4 г ... 1-2 ... 0,5-1 г ... ... Демек, жүгері дақылының дәнібарлық мал түрлеріне бағалы құнарландырылған жемазық. Жүгері біздің елімізде сүрлемдік дақыл ретінде ... ... Оның ... мен ... пісу кезеңінде жеке собықтарынан, немесе собықтарын жапырақтары және сабақтарымен қосып сүрлем дайындайды. ... ... ... ... өте ... ... ... тепе-теңділігін арттыру үшін оған бұршақты шөптерді немесе жембұршақты қосқан дұрыс. Жүгерінің құрғаған жапырақтары мен ... ... азық ... ... ... ... ... жемдермен араластырып та пайдаланады. Ал жүгерінің жасыл жапырақтары мен сабақтары өңдемей-ақ тамаша мал азығы. Жүгерінің жасыл балаусасында жинаудың алдында 21,8% ... зат, 2,5% ... 1,8% ... 0,9% май, 4,7% ... және 12,4% АЭЗ ... ... өнеркәсіптің түрлі салаларында да кеңінен пайдаланады. Дәнінен спирт, крахмал, сірне, ... ... ... ... ... ... ... мен орамынан - линолеум, қағаз және тағы да ... ... ... ... ... ... да зор. Отамалы дақыл болғандықтан, өзінен кейін егістік жер жақсы қопсыған, арамшөптерден тазарған және тамыр, ... ... ... ... ... ... ... қалады. Сондықтан жүгері басқа дақылдар үшін жақсы алғы дақыл. Оны сүрі жерлерге ықтырма жасауға да себеді. Жүгерінің шыққан тегі - ... ... Бұл ... XV ғасырда Америкадан Испанияға әкелінген. Россияда, Қавказда, Молдавияда және Украинада екпе дақыл ретінде XVII ғасырдан бастап егіле ... ... ... да ... ... ... Жүгері дуниежүзінде кең тараған дақыл, егіс ауданы жөнінен (140,1млн га) бидай мен күріштен кейін үшінші орында. Егістік ауданы ... ... ... ... және ... ... ... Жүгері, сүрлемге өсіріле бастағаннан бері көптеген солтүстік аймақтарда орналасқан мемлекеттерде де өсіріле бастады. Кеңестер Одағы кезінде Қазақстанда ... ... егіс ... 2,5 млн ... болатын, оның 134,2 мың гектарына (1985 ж) дәндік жүгері себілетін. Қазіргі уақытта егіс ауданы күрт ... ... ... жүгері 170 мың гектарға өсіріледі, оның 100 мың гектары дәнді, 70 мың гектары сүрлемдік жүгері. Жүгеріні ... ... ... орынды АҚШ-28,8 млн/га, екінші орынды Қытай 23,5 млн/га , үшінші орынды Бразилия елі иеленеді 12,0 млн/га. Жоғары өнімді будандар өндіріске ... ... ... елдер жүгерінің потенциалды өнімділігін алуға қол жеткізіп отыр. Олар: Қытай әр ... орта ... 48,5 ц ... өнімін алып отыр, Иран - 76,2, Египет - 77,1, Канада - 78,2, Германия - 72,2, Испания - 77,4, Франция - 71,7, АҚШ - 89,2 ц, ... - 80,3, ... - 87,0, Чили - 91,3 және ... - 95,0. ... әр ... ... егістігінен орта есеппен 44,6 ц астық алынып жүр. Республикамыздың мемлекеттік жүгері будандарын сынау учаскелерінде әр гектардан алынған ... ... ... ... - 94,4, ... облысында - 101,8 ц жетті. Жамбыл облысындағы сортсынау нәтижесі бойынша Южный 3 ... ... ... ... - 116,7 ц, ВИР-156 ТВ - 106,1 ц астық берген. Морфологиялык ерекшеліктері. Жүгері (Zea mays L.), ... ... ... L.) ... ... морфологиялык белгілері мен биологиялық қасиеттері бойынша осы тұқымдастың басқа дақылдарынан көп ... бар. Оның ... ... түрі ... ... ... табылған жоқ. Жүгері тұқымынан бір ғана тамыр өніп ... 2-3 ... ... ... ... буын ... ... кезегі, 5-6 жапырақ кезеңінде екінші кезегі өсіп шығады. Буын тамырлары кезегі әрі қарай да пайда ... ... ... ... ... жүгері өнімінің мөлшеріне үлкен әсер етеді. Жүгерінің тамыры оңтайлы жағдайларда топырақтың 2-3 м ... ... ... 1-1,5 м жан- ... ... Оның ... ... төменгі сабақ буынынан ауа тамырлары өсіп, өсімдіктің жапырылып қалуына қарсы тұрады және қоректену мүмкіншілігін жақсартады. Жүгерінің астық пен жасыл ... ... өнім ... ... ... ... тамыр жүйесінің болуынан. Тамыр жүйесінің жетілуіне терең өңделген және ылғал жеткілікті топырақ, күннің қарқынды сәулесі, ... мен ... ... ... ... ... 1, 2  -  көктеу және гүлдену ... ... 3, 4  -  ... гүл ... және ... 5, 6  -  ... гүл шоғыры және масақша. Жүгерінің сабағы мықты, іші өзекшемен толтырылған, орташа биіктігі 2-2,5 м, буынаралықтар саны 8-25 ... ... - ... ірі, шет жақтары кірпікті, тақтасының үстіңгі жағы түкті. Тілшесі қысқа, мөлдір, құлақшасы жоқ. Жүгері  -  екі ... ... ... ... ... гүл ... - ... (сіпсебас) сабақтың басында орналасады, ал аналық гүл шоғыры - ... ... ... ... ... Бір ... бір-екі, кейде үш собық қалыптасады. Оның орташа массасы 250-300 г. Собық өзектен тұрады. Оның ... тік ... ... ... ... ... масақшалар орналасқан. Тұқымның қатарлары жұп, көбіне олар - 10-12. Собық бірнеше қабатты түрі ... ... ... ... ... кезеңінде түйін бағаншалары жапырақ орамынан сыртқа шығып, буда түрінде салбырап тұрады. Жүгерінің дәні ... түр ... ірі, 1000 ... массасы 250-300 г. Дән пішіні сортқа, қатарлардың орналасу тығыздығына байланысты, түсі - ақ, сары, ... және ... да ... болады. Түр тармақтары. Жүгері қазіргі жіктеу бойынша ... түр ... ... ... (дәннің сыртқы және ішкі құрылысы бойынша) бөлінеді. ... ... ... ... түр ... ... бүтін дәндері және олардың көлденең кескіндері: 1-тіс тәрізді; 2-кремнийлі; 3-крахмалды; ... ... Тіс ... (Z.m. indentata Sturt). Дәні ірі, ұзынша, үстіңгі жағы жаншылған. Оның ақуызы 8-20,0%, крахмалы -68-75%. Өсімдігі мықты, собығы ірі. Түр ... кең ... ... ... ... ... Кремнийлі (Z.m. indurata Sturt.). Дәні ірі және ұсақ, домалақ, беті тегіс, шыны тәрізді, ақуыз мөлшері 8-18,0%, крахмалы - 65-83%. Осы кең ... түр ... ұсақ ... ерте ... сорттары көп. Кремнийлі жүгерінің азық-түліктік және малазықтық маңызы зор. Қанттық (Z.m. saccharata Sturt.). Дәні ірі және орташа, бұрыштылау, беткі жағы ... ... ... 12,8%, крахмал - 65-83%, май - 8,1%, қант пен полисахаридтер 30% ... Бұл түр ... ... консерві өндірісінде пайдаланылатын көкөністі ерте пісетін сорттары ... ... (Z.m. amylacea Sturt.). Дәні ірі, беті ... ... ... ... 6,9-12,1%, крахмал 71,5-82,6%. Дәні тез ұнтақталып, ақтүсті жоғары сапалы ұн береді. Крахмал-сірне өнеркәсібінде пайдаланылады. Крахмалды-қантты (Z.m. ... Sturt.). ... ... ... тән ... ... Эндоспермі төменгі жағында ұнды, жоғары бөлігінде мөлдір болып келеді. Жарылмалы немесе күріш тәрізді (Z.m. everta). Дәні ... төбе жағы ... ... болып келеді. Ақуызы 10-12,5%, крахмалы - 62-72%. Жарма мен ... ... ... ... ... ... Дәнінің эндоспермі балауыз тәрізді. Эндосперм сыртының қаттылығы жарылмалы жүгерінікінен кем емес. Декстрин алу үшін пайдаланылады. Бұл топқа жататын ... ... және ... ... ... ... Қабықты (Z.m. tunicata Sturt.). Бұл жүгерінің дәнін масақша қауызы тығыз жауып тұрады. Өндірістік ... жоқ. ... ... елімізде кең таралғаны - кремнийлі және тіс тәрізділері. Малға жемге көбіне тіс тәрізділері, ал ұн және ... ... ... ... Өте ерте пісетін сорттары мен будандары кремнийлі жүгеріге жатады. Биологиялық ... ... ... ... Оның ... ... өне бастайды. Бірақ бұл температура егін көгінің біркелкі қаулап ... ... ... онша ... ... ... ... көп бөлігі ауруға шалдығып өліп қалады, ал шыққан көгі сирек және әлсіз болады. ... ... ... - ... көктеуден шашақгүл шыққанға дейінгі кезеңде жақсы өсіп-жетілуі үшін 20-25°С ... ... ... ... 12°С ... ... жүгерінің өсуі күрт бәсеңдейді, өсімдік сарғаяды және жиі ауырады. Ал температура 3°С-дан төмендесе көктемде жүгерінің көгі, ... ... өліп ... Жүгері көгінің көктемгі үсіктен кейін бір аптада қайтадан өсіп шығатын қабілеті бар. ... 3°С ... ... ... ... жоғалтады. Үсікке шалдыққан өсімдіктерді тез жинап алып пішен ретінде кептіру керек немесе сүрлемге салу керек, кешеуілдеткен ... ... ... ... үшін ... белсенді температура 10°С-дан жоғары болғанда басталады. Ерте пісетін жүгері сорттары мен ... үшін ... ... ... температура жиынтығы 1800-2000°С, орташа мерзімде және кеш пісетіндер үшін - 2300-2600°С Жүгері құрғақ шылыққа ... ... ... ... өсімдік, ылғалды тиімді пайдаланады. Ол 100 кг құрғақ зат түзу үшін 174-тен 406 ц-ге дейін су жұмсайды. Жүгерінің транспирациялық коэффициенті - 230-370. ... ... дән мен ... ... өнімінің мөлшері басқа дәнді дақылдардан көп болғандықтан, оған кететін су шығыны да жоғары болады. Көктеп шығудан сабақтануға дейін жүгері суды ... ... ... әрі қарай оның қажеттілігі арта түседі.Жүгеріні өсіру ... ... ... маңызы, таралуы, өнімі: Қонақ жүгері-азық түліктік және малазықтық дақыл.Африка, Үнді және Шығыс Азия ... ... ... ... ... саналады. Сондықтан, тағамдық өсімдік ретінде әлемде бидай мен күріштен кейін үшінші орын алады.  Қонақ жүгері алуан ... ... ... ... Дәні-малдың бағалы азығы, құрама жем, крахмал, спирт және қант ... ... ... ...  100 кг ... 119 ... ... ал көк балаусасында-23,5,  сүрлемінде-22,0, пішенінде-49,2 азықтық өлшем болады. Қонақ жүгері дәнінде 15 пайызға дейін протин, ... бай, ... ... 10-15 ... ... қант бар, одан қою шырын алынады. Перспективалы қант беруші дақылдар қатарына жатады.Қонақ жүгері  ... ... ... есептелінеді. Біздің арамызға дейін 3 мың жыл бұрын Үнді және Қытай елдерінде өсірілген, ал Орта Азия мемлекеттерінде 2,5 мың жыл ... ... ... ... 17 ... ...  Дүние жүзіндегі егіс көлемі48 млн. га, дән өнімділігі-14,2 ц/га. ТМД елдерінде қонақ жүгеріні 150 мың гектарға өсіреді, орташа ... ц/га. ... егіс ... ... ... перспективалы дақылдар қатарына жатады.Морфологиялық сипаттамасы: Қонақ жүгері дақылы Қоңырбастар тұқымдасына жатады. Көптеген түрлерінен біздің елімізде егілетіні кәдәмгі қонақ жүгері және ... үшін ... ... ... жүгерінің тамыр жүйесі шашақты, жақсы жетілген, топырақтың 2,5 м. Және одан да терең қабатына бойлап кетеді. Сабағының биіктігі 2 м, ал ... ... 3-5 м  ... іші бос өзекшемен толтырылған.Гүл шоғыры- шашақ,  ұзындығы 15-60 см, ... ... ... екі ... ... оның біреуі- қос жынысты, ал екіншісі- аталық, гүлденгеннен кейін түсіп қалады. Негізінен айқас тозаңданатын дақыл.Дәні-қабақты немесе жалаңаш, пішіні-дөңгелек, жұмыртқа тәріздес, ... ... ... ... 1000 дән ... 25-45г. Бір шашақты 1600-3500 дән болады. Жүгерінің биологиялық ерекшеліктері: ... ... ... ... ... ... 150-200. Жылу сүйгіш өсімдік. Қысқа мерзімдегі үсіктен өліп қалуы мүмкін. 30-35°С температурада жақсы өсіп дамиды, 40°С дейін ... ... ... ... ... температура жиынтығы 2250-2500° С. Жарық сүйгіш және қысқа күн ... ... ... ... ... ... өсе ... бірақта жоғары өнімді жақсы жылынатын, бос және ауа өткізгіштік ... ... ... жерлерде қалыптастырады. Өсіру технологиясының ерекшеліктері:Ауыспалы егістіктегі орны, бірінші кезекте, өсіру ... ... ... ... ... және ... ... егісте орналастырады.Тыңайтқыштар жүйесі: Көптеген зерттеушілер қонақ жүгері егісіне органикалық және минералдық тыңайтқыштарды берудің тиімділігін көрсетеді.Топырақ ... ... ... жүгері дақылы ылғалы жеткіліксіз аудандарда өсірілетіндіктен, топырақ ... ... ... ... жинау, сақтау және үнемдеп пайдалануға және арамшөптерді жоюға бағытталуы тиіс. Көктемгі топырақ өңдеу жүйелерінде ерте ... ... ... және тұқымды себер алдындағы культиватциялау. Себу тәсілі мен мөлшері: ... ... ... ... ... жеке ... және ... жағдайына байланысты болады. Сондықтан, белгілі көлемдегі өсімдіктермен саны мен олардың орналасу тәсілін дұрыс анықтаудың іс-саналық маңызы зор. Сол ... ... ... ... мен ... ... ... өнімділік қалыптастырудың басты факторлары болып есептеледі.Егістікті күтіп-баптау: Сепкеннен кейінгі тырмалау, қатараралықты өңдеу, өсімдікті арамшөптер, аурулар мен ... ... ... ... ... ... танаптарында кешенді тырмалау. Осы шараның әсерінен танаптағы 65-70пайыз арамшөптерді құртуға мүмкіндік туады. Дақылдың  вегетация кезеңінде КРН-4,2 культиваторымен 3 рет ... ... ... 7-8 ... ... ... 8-10 см ... екінші- одан кейін 7-10 күннен соң, 6-8 см тереңдікке, ал ... ... ... 4-6 см ... ... Қазақстанның оңтүстігінде қонақ жүгері танабын 3-4 рет суарады. Бірінші суғару өсімдіктің қарқынды өсу кезеңінде екінші-түтіктену кезеңінде минералдық тыңайтқыпен ... ... ... үшінші- шашақтану кезеңінде, ал төртінші-дән толысу кезеңі.Арамшөптермен, аурулар және зиянкестермен ... үшін ... ... ... ... ... ... жинау: Биік бойлы қонақ жүгері сорттарын тұқымға СМ-2,5 комбайнымен алдымен шашағы кесіліп, бастырылады, ал содан кейін сүрлем ... ... ... ... ... жинау технологиясы Жүгері жинауды бірнеше технологиялық әдіспен жүргізеді. Ол әдіс ... ... ... үшін ... ... Егер ... мал ... үшін жиналатын болса, онда оны піспей тұрған көк балауса кезінде сүрлем ... ... ... мен собығын тұтас ұсақтап турайды да сүрлемге салады.Ал егер жүгеріні дән үшін ... ... онда оны ... ... ... жүгері комбайнымен жинайды, ал комбайн жүгері сабақтарын ... ... ... ... ... да ... орамдарынан тазартады. Тазаланған собықтарды арнаулы молотилкаларда бастырып дән алады. Жүгеріні дән үшін жинаған кезде ... ... да ... ... Ол үшін комбайнға арнаулы жүгері жинайтын кондырры орнатылады. Ондай қондырғымен жабдықталған комбайндар собықты бөліп, дәнге бастырып, бірден тазалап шығарады. ... ... ... ... жұмыстарды сүрлем комбайндары атқарады. Олар жиналатын дақылдың сабақтарын орады, турайды және ұсақталған массаны көлікке тиейді. Осы ... ... ... КСГ-3,2; КС-1,8 сияқты маркалары және арнаулы жүгері жинайтын қондырғымен жабдықталған астық комбайндары қолданылады. ... ... ... КС-2,6 ... ... ... ... күнбағарды және басқа сүрлемдік дақылдарды жинауға арналған. Бұл комбайнмен биіктігі 4 м және ... 40 мм ... бар ... ... ... Комбайнның алым кеңдігі 2,6 м "Беларусь" және ДТ-75 тракторларымен агрегатталады. Комбайн жаткадан, қалбағайдан, турағыш аппараттан, ... ... пен ... транспортерден құралған. Комбайнның қалбағайдан басқа жұмысшы мүшелері трактордың қуат білігінен козғалысқа келтіріледі, ал ... ... ... ... ... ... мүшелері жүріс бөлігі бар рамаға бекітіледі. Жатка мен қалбағай рамаға топсалы орнатылғандықтан жұмыс кезінде жер бедеріне икемделіп ... Ол үшін ... ... және ... механизммен жабдықталған. Қалбағай айналмалы қалақшалардан тұрады. Оның қызметі кесілетін сабақтарды кескіш аппаратқа жақындату, кесіліп біткеннен кейін ... ... ... ... ... ... гидроцилиндр арқылы өзгертіп отырады. Қалбағай белдікті және шынжырлы берілістер арқылы жүріс дөңгелегі әсерінен қозғалатындықтан, оның айналыс жылдамдығы агрегаттың жылдамдығына қарай ... ... ... ... ... биіктігіне байланысты оның диаметрін 1800 мм шамасына дейін өзгертуге болады. Жатка платформа бойымен жылжитын шынжырлы-планкалы транспортерден, кескіш аппараттар, сырғымадан және ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі теңестіргіш механизмдегі серіппелерге түседі, шамалы бөлігі сырғымаға түседі. Сол сырғымалар көмегімен кескіш аппарат жер бетінен белгілі бір биікте ... ... ... ... ... ... ... жабдықталған. Мұндағы шалғы мен саусақтардың ара қашықтығы 90 мм. Платформаның бойымен жылжып жүретін шынжырлы-планкалы транспортердің жоғары білігі жетекші де ... ... ... және ... ... ... ... төрт шынжыр тармағы өзара планкалар арқылы жалғасқан. Ұсақтағыш аппаратта қоректендіргіш білікше мен пышақты барабан бар. Қоректенгіш екі ... ... Оның ... беті ... екіншісінің бетіне қырлы планкалар бекітілген. Ол екеуін серіппе ... ... және ... ... ... ... ... қарсы кескіш пышақ бекітілген. Оны барабанның пышағы жанап айналады. Барабанға қисық дүзді пышақтар бекітілген. Ол кесу күші біркелкі болу үшін ... ... ... ... ... тасымалдағыш болып табылады. Ұсақталған масса оның ішімен тасымалданып тиегіш транспортерге жетеді де әрі ... ... ... ... ... технологиясы мынадай ретпен атқарылады. Тракторға тіркелген комбайнның жұмысшы мүшелері іске қосылып, қозғалысқа келеді де егіс бойымен жылжи бастайды. Осы ... ... да ... ... кескіш аппаратқа жақындатады. Кесілген сабақтар жатка транспортердің үстіне түседі. Транспортер ол сабақтарды ... ... ... ... ... арасына қысып әрі қарай жылжыта береді де кескіш барабанға жақындатады. Барабан сабақтарды ... ... ... қысып кеседі де үлкен күшпен сүрлем тасымалдағышқа лақтырады. Сүрлем тасымалдағыштың ішінде барабан әсерінен ауа ағыны пайда болады да кесілген майда ... ... ... ... ... ... оны ... келе жатқан көлікке тиейді. Сүрлем дайындайтын комбайн КС-1,8 "Вихрь" да сүрлем және көк ... азық ... ... Бұл ... ... ... КС-2,6 комбайндікі сияқты. Айырмасы  -  мұнда тиегіш транспортер болмайды. ... ... ... ... ... ... арқылы бірден көлікке тиеледі. Тасымалдаушы құбыр арқылы лақтырылу жылдамдығын арттыру үшін, кескіш барабан КС-2,6 ... ... ... төмен карай кеспейді, керісінше, төменнен жоғары қарай кеседі. Кесілген сабақтарды бірден жоғары құбырқа қарай ... Бұл ... шөп ұнын ... ... ... ... де турауқа болады. Ол үшін астық комбайндарында жатка алдына жинап алғыштар (подборщик) бекітіледі. Астық комбайны мен сүрлем дайындау үшін оларды ... ... ... Ол қондырғы жоғарыда айтылған ЖКН-2,6 м жаткасы мен И-15У ұсақтағыштан тұрады. Жатка мен ұсақтағыш комбайн алдына бекітіледі. Жатка жұмысы жоғарыда ... ал ... ... ... ... мен ... құбырдан тұрады. Ол көлбеу камерасы мен бастырғыш аппарат аралығына орналасады. Жатка арқылы берілген сабақтар ұсақтағыш аппаратпен ... ... ... ... келе ... көліктерге тиеледі. Бұл кезде комбайнның басқа жұмысшы мүшелерін тоқтатып тастайды. Жүгеріні дәнге ... үшін ... ... ... қолданылады. Онымен қатар аралығы 70-90 см етіп отырғызылған жүгеріні үш түрлі әдіспен жинауға болады: жүгері дәні толық піскенде ... ... ... ... ... және ... ... жүгері дәні шала піскенде собықтарын бөліп, сабақтарын турайды; жүгерінің көк ... ... мен ... ... ... бірге турайды. Осындай үш түрлі әдіспен жинау үшін машинаны да үш түрлі жұмыс мүшесімен жабдықтайды. Бірінші әдіс ... ... ... үзетін білікшелер, екінші әдіс кезінде активті білікшелер, үшінші әдісте битерлі ... ... ... ... ... ... технологиясы: 1-собық шнегі; 2,4-собық транспортерлері; 3-тақтайша; 5-тазалағыш ... ... ... 7-дән ... 8-кескіш аппарат; 9-сабақ көтергіш; 10-бөлгіш; 11-карданды білік; 12-сабақ беретін ... ... ... ... 14-құбыр; 15-ұсақтағыш аппарат; 16-жүріс дөңгелегі. Машинаның мынандай негізгі тораптары бар (4.1.-сурет): сабақ көтеретін 9 және ... 12 ... ... ... 8, ... үзетін аппарат 13, ұсақтағыш аппарат 15, собық транспортерлері 2, 4, тазалағыш аппарат 5, қабық транспортері 5 және дән ... 7. ... ... және ... ... қосарлана жұмыс істейді. Сол қосарланған шынжырлар аралығында сабақ ... ... қуыс ... ... көтеретін шынжырларда саусақтар бар және олар жер бетіне көлбей қозғалады. Сондықтан саусақтар жүгері сабағын төменгі жағынан ұстайды да бірте-бірте көтере ... ... ... ... қозғалысын әрі қарай беретін шынжырлар жалғастырады және олар жай қарапайым шынжырлардан жасалған. Шынжырдың екі тармағы қосарланған жерінде жүгері сабақтары қысылады. ... ... ... ... үшін ... екі ... бір-бірінен жарты қадам озық немесе қалып орналасады. Сонда екі ... ... ... ... Шынжырдың жұмыс істемейтін тармақтары қалғандармен қапталған. Ол қалғандар машина алдына қарай үшкірленген. Сол үшкір ... ... 10 ... ... ... аппарат пышақтан және қарсы кескіш пластинкадан тұрады. Ол аппарат, сабақтар бергіш шынжырмен толық ... ... ... ... Кесу биіктігін гидроцилиндр арқылы реттеп отырады. Собық ... ... екі ... ... ... кезінде олар бір-біріне қарама-қарсы бағытта айналып тұрады. Білікшелер бетіне бедер жасалған. Олардың арасы жүгері сабағы өтетіндей, ал собықтары өте ... етіп ... ... ... ... ... сабақтарды осы білікшелер қысып әрі қарай жылжытады, ал собықтар өте алмағандықтан, үзіліп қала береді. Собық үзетін ... ... ... ал ... ұстақтағыш аппарат орналасады. Ұсақтағыш аппарат 15 білікшелер аралығынан шыққан сабақтарды турайды да түтік 14 арқылы ... ... ... аппарат 5 бірнеше білікшелерден құралады. Олардың біреуі  -  бетінде бедері бар шойын білікше, екіншісі  -  ... ... ... Осы білікшелер үстіне қысқыш орналасқан. Тазалағыш аппараттың шойын білікшелері мен ... ... ... ... ... ... қосарланған сегіз қосақ бар. Олар бір-бірінен жоғары және төмен ... ... ... науа пайда болады. Осындай төрт науамен жүгері собығы жылжып, сыртындағы орамдарынан ажырайды. Тазалағыш аппарат астында қабық транспортері 17 орналасқан. Оның түбі ... елек ... ... ... ... ... мен жеке дәндер осы транспортерге түседі. Қабықтар транспортермен тасылады, ал жеке дәндер ... ... ... ... ... арқылы дән шнегіне 7 барады. Машинаның жұмыс технологиясы мына ретпен ... ... ... ... бойымен жылжыған кезде бөлгіш 10 және көтергіш шынжырлар 9 сабақтарды бергіш ... 12 ... ... ... аппарат 8 кескеннен кейін бергіш шынжырлар оларды ... ... ... ... ... Ол ... сабақтың бас жағы қалқанға тіреледі де түп жағы алға ... ... ... ... Енді ... білікшелер аралығынан әрі қарай өтеді, оларды ұсақтағыш аппарат 15 турайды, сөйтіп қатар келе ... ... ... арқылы тиеледі. Білікшелер аралығында саңылау аз болғандықтан, собықтар одан өте ... ... ... 2. ... Транспортер оларды жоғары көтеріп сырғыма тақтайшаға 3 тастайды. Транспортер астында желдеткіш бар. Сол желдеткіштен ... ауа ... ... ... ... ... кезінде, оларды кейбір жеңіл қоспалардан тазартады. Собықтар ... ... ... ... ... 5 келіп түседі. Тазалағыш аппарат олардың сыртындағы қабықтарын ... ... ... да ... шнекке 2 жібереді. Шнек тазаланған собықтарды транспортерге 4 тиейді. Тазалағыш аппараттан шыққан қабықтар және үгітіліп түскен дәндер ... ... 6 ... ... ... ажырайды. Дәндер шнекке 7 түсіп, одан әрі транспортерге 4 барады. Транспортердегі 4 таза сабақтар мен дәндер ... ... ... ... ... ... 6 шыққан қабықтар жер бетінде шашылып қалады немесе қосымша қондырғы орнатылып, ол қабықтарды құбырмен 14 ... Бұл ... ... екі түрлі жұмыс атқарады. Біріншісінде қабықтарды жер бетіне шашып тастайды, екіншісінде қабықтарды ұсақтағыш аппарат туралған сабақтарқа қосып, ... ... ... ... Бұл технологиялық схема жүгері толық піскен кезде оны дәнге жинау үшін қолданылады. Ал жүгері дәні шала ... ... ... ... турап, собығын бөліп алу үшін комбайн жұмыс технологиясын онша өзгертпейді. Бұл кезде тек тазалағыш аппарат ғана, жұмыс істемейді. Ол үшін ... ... 3 ... ... яғни ... собықтары тазалағыш аппаратқа бармайды, бірден шнекке 1 барады да одан әрі ... ... 4 ... ... ... ... бөлмей, сабағымен қосып сүрлем үшін немесе көк балауса азық үшін жинаған ... ... ... ... ... Бұл ... ... үзетін білікшелерді битерлі білікшелермен алмастырады. Бергіш шынжырдан ... ... ... ... осы ... ... ... өтеді де тікелей көлікке тиеледі. Комбайнның басқа бөліктері жұмыс істемейді. Жүгері комбайндарымен жиналған собықтар қырманда арнаулы тазартқыш машиналармен тағы тазартылады. ... ... ... ОПП-5,0 собық тазартқыш жатады. Оның негізгі жұмысшы мүшесі, тазартқыш аппараты, комбайндікі ... ... ... Осы ... аппарат дара машина етіп жасалғандықтан оны тиегіш және түсіргіш механизмдермен ... ... ... ... аспалы түрде агрегаттайды.Қорытынды Сонымен, бүгінгі өздік жұмысымды қорытындылайтын болсам, астық тұқымдастардың көпшілігі азықтық ... ... ... ... қант ... өзге де ... ... өсімдіктерді адам тағамға пайдаланады. Қарабас, бидайық, атқонақ, бетеге, тарғақ, арпабастардың малазықтық өсімдіктер екені мәлім. Бамбук, қамыстан қағаз өндіруге ... ... ... ... астық тұқымдастар (бамбук, алып сүрекқамыс) құрылыс материалы ретінде жұмсалады. Қара ... ... ... арпабас, қонақ, итқонақтың кейбір түрлері  -  шектен шыққан арамшөптер.Жүгері-азық түліктік және малазықтық дақыл.Африка, Үнді және Шығыс Азия елдерінде ... ... ... ... ... ... тағамдық өсімдік ретінде әлемде бидай мен күріштен кейін үшінші орын алады.  Жүгері алуан түрлі мақсатта пайдаланылатын дақыл. ... ... ... ... жем, крахмал, спирт және қант өнеркәсібінде шикізат. Пайдаланылған әдебиеттер* Полымбетова Ф.Ә., Әбиев С.Ә, Сәрсенбаев Б.Ә. ... ... ... ...  - ... ... 1999  - б221.* Еленевский А.Ғ., Соловьева М.П. Тихомиров В.Н Ботаника Системика высших или наземных ... ... ... ... ... ... ... Астықтану және диканшылық негіздері.-Алматы 1994, -Б,325* Полымбетова Ф., Мамонов,ӘбиевҚазақстанның жаздық бидайы.  - Алматы: Ғылым 1991-Б162* Никитенко Биологические основы ... ... ... ... ... ... ... пщеницы интенсивного типа колос б303* Максименко, Кузнецов, Хацевич ... в ... ... ... б184* ... ... биология Колос 1965, б568* Ю.Д.Зыков, И.П.Копытин  Алматы  1994 ж. 7-15 б  
        
      

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу5 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу жайлы10 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу туралы12 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу туралы ақпарат12 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және оны зертеу6 бет
Жүгерінің өсіру технологиясымен танысу және зерттеу7 бет
Алматы облысы, Панфилов ауданының табиғи - климаттық жағдайы14 бет
Биогазды алу мәселелері38 бет
Гені бұзылған организм6 бет
Жамбыл облысы Байзақ ауданы «Мәдімәр» өндірістік-бірлестік жерлерінде мал шаруашылығына берік мал азығы қорын жасау44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь