Доплер эффектісі


Кіріспе
1.Доплер эффектісінің ашылу тарихы
2. Негізгі бөлім
2.1 Тәжірибелік зерттеулер.
2.2 Доплер эффектісінің мәні
2.2 Математикалық сипаттамасы
2.3 Релятивистік Доплер эффектісі
3. Қорытынды
Кристиан Доплер -(1803-1853) австриялық физик және астроном, Вена Ғылым Академиясының мүшесі(1848ж), Венада және Зальцбургта білім алған. 1847 жылдан бастап, Хемництағы Тау-кен академиясының профессоры, 1850 жылдан бастап Венадағы Политехникалық институтпен университеттің профессоры. Негізгі еңбектері жарықтың абберациясына, микроскоп пен оптикалық дальнометрдің теориясына, түстердің теориясы және т.б. арналған. 1842 жылы бақылаушы қабылайтын тербелу жиілігінің бақылушы қозғалысының жылдамдығы мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негіздеді.
Допплер эффекті бақылаушы қабылдайтын толқын жиілігінің сол тербеліс көзінің қозғалу жылдамдығына қарай өзгеруі. Мысалы,дыбыс(электромагниттік тербеліс) көзі бақылаушыға жақындаса, онда бақылау орнында жиіліктің артатыны, бақылаушыдан алыстаса, жиіліктің кемитіні байқалады.Радиолокациядаұшақтардың ұшу жылдамдығын, астрономиядаи жұлдыздар мен тұмандықтардың радиалды қозғалыс жылдамдығын анықтау үшін пайдаланылады. Жұлдыздар қозғалысында бұл құбылыс көбінесе жарықтың қызаруы және көгеруі арқылы көрінеді. Алыстаған жұлдыздың жарығы қызара түседі, ал жақындап келе жатқан жұлдыздың жарығы көгере түседі.
1. Ашылу тарихы
Доплер судағы толқындарды бақылай отырып, бұндай құбылыстар ауада басқада толқындармен болады деп жорамалдады. Толқындық теорияның негізін қалағанда, 1842 жылы ол бақылаушыға жарық көзінің жақындауы бақыланған жиілікті арттырады, ал алыстауы кемітеді деп есептеді. Доплер қабылаушы қабылдайтын, дыбыстық және жарықтық тербелістердің жиілігінің бақылушы қозғалысының жылдамдығы мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негізін қалады. Бұл құбылыс оның құрметіне Доплер эффектісі деп аталды.
Доплер бұл қағиданы астрономияды қолданды және оптикалық және акустикалық құбылыстар арасында қатысты зерттеу жүргізді. Ол барлық жұлдыздар ақ түс таратады бірақ түс олардың жерге немесе жерден қозғалысына байланысты өзгереді деп жорамалдады. Бірақ түстің өзгеруін ол уақыттардағы құрылғымен бақылу мүмкін емес болатын. Спектральді анализдің ашылуы ғана Доплер эффектісінің оптикада тексерілуіне мүмкіндік берді.
1. Ж.Абдула Т. Аязбаев Физика курсының лекциялары Алматы, 2012 528 б.
2. Ландау,Л.Д.,Лифшиц,Е.М.Теория поля.— Издание 7-е, исправленное.—М.:Наука, 1988.— С.158-159
3. Трофимова Т.И. Курс физики. М, Высшая школа, 1981-1999 г.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

БӨЖ

Оқу пәні: Физика

Тақырыбы: Доплер эффектісі.

Шифр, мамандық: 5В072000, Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы

Орындаған: ХН-401 тобы, Жұмабеков А.

Тексерген: Абдуахитова О. Т.

Семей, 2015
Жоспар:

Кіріспе
1.Доплер эффектісінің ашылу тарихы
2. Негізгі бөлім
Тәжірибелік зерттеулер.
Доплер эффектісінің мәні
Математикалық сипаттамасы
Релятивистік Доплер эффектісі
3. Қорытынды

Кіріспе

Кристиан Доплер -(1803-1853) австриялық физик және астроном, Вена Ғылым
Академиясының мүшесі(1848ж), Венада және Зальцбургта білім алған. 1847
жылдан бастап, Хемництағы Тау-кен академиясының профессоры, 1850 жылдан
бастап Венадағы Политехникалық институтпен университеттің профессоры.
Негізгі еңбектері жарықтың абберациясына, микроскоп пен оптикалық
дальнометрдің теориясына, түстердің теориясы және т.б. арналған. 1842 жылы
бақылаушы қабылайтын тербелу жиілігінің бақылушы қозғалысының жылдамдығы
мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негіздеді.

Допплер эффекті бақылаушы қабылдайтын толқын жиілігінің сол тербеліс
көзінің қозғалу жылдамдығына қарай өзгеруі. Мысалы,дыбыс(электромагниттік
тербеліс) көзі бақылаушыға жақындаса, онда бақылау орнында жиіліктің
артатыны, бақылаушыдан алыстаса, жиіліктің кемитіні
байқалады.Радиолокациядаұшақтардың ұшу жылдамдығын, астрономиядаи жұлдыздар
мен тұмандықтардың радиалды қозғалыс жылдамдығын анықтау үшін
пайдаланылады. Жұлдыздар қозғалысында бұл құбылыс көбінесе жарықтың қызаруы
және көгеруі арқылы көрінеді. Алыстаған жұлдыздың жарығы қызара түседі, ал
жақындап келе жатқан жұлдыздың жарығы көгере түседі.

1. Ашылу тарихы

Доплер судағы толқындарды бақылай отырып, бұндай құбылыстар ауада басқада
толқындармен болады деп жорамалдады. Толқындық теорияның негізін қалағанда,
1842 жылы ол бақылаушыға жарық көзінің жақындауы бақыланған жиілікті
арттырады, ал алыстауы кемітеді деп есептеді. Доплер қабылаушы қабылдайтын,
дыбыстық және жарықтық тербелістердің жиілігінің бақылушы қозғалысының
жылдамдығы мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын
негізін қалады. Бұл құбылыс оның құрметіне Доплер эффектісі деп аталды.

Доплер бұл қағиданы астрономияды қолданды және оптикалық және акустикалық
құбылыстар арасында қатысты зерттеу жүргізді. Ол барлық жұлдыздар ақ түс
таратады бірақ түс олардың жерге немесе жерден қозғалысына байланысты
өзгереді деп жорамалдады. Бірақ түстің өзгеруін ол уақыттардағы құрылғымен
бақылу мүмкін емес болатын. Спектральді анализдің ашылуы ғана Доплер
эффектісінің оптикада тексерілуіне мүмкіндік берді.

Негізгі бөлім

2.1 Тәжірибелік зерттеулер

1845 жылы голланд метеорологі Христофер Бейс-Баллот, Утрехт пен Амстердам
арасындағы темір жолындағы дыбыс үшін Доплер эффектін дәлелдеді. Сол
уақыттардағы барынша жоғары жылдамдық деп есептелетін 40 мильсағ(кмсағ)
жылдамдықпен қозғалатын локомотив, трубалық тобымен қоса ашық вогондарды
сүйреді. Боллот вогонның қозғалысының жақындау және алыстау мерзіміндегі
ноталар өзгерісін тыңдады. Сол жылы Доплер турбалы екі локомотивті қолдана
отырып тәжірибе жүргізген болатын. Олардың біреуі станциядан қозғалып
кетті, ал екіншісі қозғалмай орынында тұрды. Ол оркестрлер бір нотаны
ойнағанда диссонанста болады деп бекітті. 1846 жылы ол өзінің теориясының
қайтадан қаралған нұсқасын ұсынды. Бұл жолы ол қозғалыс көзінінің де,
бақылаушының да қозғалысын ескерді. Кейінірек 1848 жылы француз физигі
Арман Физо Доплердің жұмысын, оның теориясын жарыққа да (аспан жарықтары
спектрлеріндегі сызықтар араласуыны есептеді) қолдана отырып, жалпылады.
1860 жылы Эрнст Мах жұлдыздың өзіне қатысты жұлдыз спектрлеріндегі жұтылу
сызықтарындағы Доплер эффектісін бар екендігін дәлелдеді.

2.2 Құбылыстың мәні

Доплер эффектісі тәжірибеде бақылаушының қасынан сиренасы қосылған машина
өткенде оңай бақыланады. Егер сирена белгілі бір дыбыс шығарады деп
есептесек, және ол дыбыс өзгермейді. Машина бақылаушыға қатысты қозғалыссыз
болса, онда бақылаушы сирена беріп тұрған дыбысты ғана естиді. Ал егер
машина бақылаушыға жақындайтын болса, дыбыстық толқын ұзындықтарының
жиілігі артады және бақылаушы шындығында сирена шығарып тұрған дыбыстан да
жоғары дыбыс естиді. Машина бақылаушының қасынан өткенде, бақылаушы сирена
шығарып тұрған негізгі дыбысты естиді. Ал машина арықарай өтіп кетіп және
алыстай түскен сайын, толқын ұзындығы жиілігінің азайғандығы салдарынан,
барынша төменірек дыбысты естиді.

1- сурет.

Қандай да бір ортада таралатын толық үшін (мысалы, дыбыс) осы ортаға
қатысты толқын көзінің де, қабылдағыштың да қозғалысын назарға алу керек.
Таралуы үшін ешқандай ортаны қажет етпейтін электромагиттік толқындар үшін
(мысалы, жарық) ваккумда толқын көзінің қозғалысының қабылдағышқа қатысты
жылдамдығы ғана маңызды.

Сонымен қатар, ортада реятивті жылдамдығы бар зарядталған бөлшектердің бар
болуы да маңызды. Бұл жағдайда, зертханалық жүйеде Доплер эффектісіне
тікелей қатысы бар черенковсий сәулеленуі тіркеледі.

2.3 Математикалық сипаттамасы

Егер толқын көзі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Доплер эффектісі туралы
Ганн эффектісі
Допплер эффектісі
Фотоэффект. комптон эффектісі
Парник эффектісі туралы
Трансформаторлар және автотрансформаторлар. Холл эффектісі
Датчиктердің түрлері, құрылысы, қолдану аясы
Биологиялық ұлпалардың дыбыспен әрекеттесуінің физикалық негізі
Интроскопияның физикалық негіздері
Жалпы физика дәрістер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь