Доплер эффектісі

Кіріспе
1.Доплер эффектісінің ашылу тарихы
2. Негізгі бөлім
2.1 Тәжірибелік зерттеулер.
2.2 Доплер эффектісінің мәні
2.2 Математикалық сипаттамасы
2.3 Релятивистік Доплер эффектісі
3. Қорытынды
Кристиан Доплер -(1803-1853) австриялық физик және астроном, Вена Ғылым Академиясының мүшесі(1848ж), Венада және Зальцбургта білім алған. 1847 жылдан бастап, Хемництағы Тау-кен академиясының профессоры, 1850 жылдан бастап Венадағы Политехникалық институтпен университеттің профессоры. Негізгі еңбектері жарықтың абберациясына, микроскоп пен оптикалық дальнометрдің теориясына, түстердің теориясы және т.б. арналған. 1842 жылы бақылаушы қабылайтын тербелу жиілігінің бақылушы қозғалысының жылдамдығы мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негіздеді.
Допплер эффекті бақылаушы қабылдайтын толқын жиілігінің сол тербеліс көзінің қозғалу жылдамдығына қарай өзгеруі. Мысалы,дыбыс(электромагниттік тербеліс) көзі бақылаушыға жақындаса, онда бақылау орнында жиіліктің артатыны, бақылаушыдан алыстаса, жиіліктің кемитіні байқалады.Радиолокациядаұшақтардың ұшу жылдамдығын, астрономиядаи жұлдыздар мен тұмандықтардың радиалды қозғалыс жылдамдығын анықтау үшін пайдаланылады. Жұлдыздар қозғалысында бұл құбылыс көбінесе жарықтың қызаруы және көгеруі арқылы көрінеді. Алыстаған жұлдыздың жарығы қызара түседі, ал жақындап келе жатқан жұлдыздың жарығы көгере түседі.
1. Ашылу тарихы
Доплер судағы толқындарды бақылай отырып, бұндай құбылыстар ауада басқада толқындармен болады деп жорамалдады. Толқындық теорияның негізін қалағанда, 1842 жылы ол бақылаушыға жарық көзінің жақындауы бақыланған жиілікті арттырады, ал алыстауы кемітеді деп есептеді. Доплер қабылаушы қабылдайтын, дыбыстық және жарықтық тербелістердің жиілігінің бақылушы қозғалысының жылдамдығы мен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негізін қалады. Бұл құбылыс оның құрметіне Доплер эффектісі деп аталды.
Доплер бұл қағиданы астрономияды қолданды және оптикалық және акустикалық құбылыстар арасында қатысты зерттеу жүргізді. Ол барлық жұлдыздар ақ түс таратады бірақ түс олардың жерге немесе жерден қозғалысына байланысты өзгереді деп жорамалдады. Бірақ түстің өзгеруін ол уақыттардағы құрылғымен бақылу мүмкін емес болатын. Спектральді анализдің ашылуы ғана Доплер эффектісінің оптикада тексерілуіне мүмкіндік берді.
1. Ж.Абдула Т. Аязбаев Физика курсының лекциялары Алматы, 2012 528 б.
2. Ландау,Л.Д.,Лифшиц,Е.М.Теория поля.— Издание 7-е, исправленное.—М.:Наука, 1988.— С.158-159
3. Трофимова Т.И. Курс физики. М, Высшая школа, 1981-1999 г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІБӨЖОқу пәні: «Физика»Тақырыбы: ... ... ... ... ... заттардың химиялық технологиясы»Орындаған: ХН-401 тобы,  Жұмабеков А.Тексерген: Абдуахитова  О. Т.Семей, 2015Жоспар:Кіріспе1.Доплер эффектісінің ашылу ... ... ... ... ... ... сипаттамасыРелятивистік Доплер эффектісі3. ҚорытындыКіріспеКристиан Доплер -(1803-1853) австриялық  физик  және  астроном,  Вена  ... ...  ...  және  ...  білім  алған.  1847жылдан бастап, ...  ...  ...  ...  1850  жылданбастап  Венадағы  Политехникалық  институтпен   ...   ...  ...   жарықтың   абберациясына,   микроскоп   пен   оптикалықдальнометрдің теориясына, түстердің теориясы және т.б. ...  1842  ... ... ...  жиілігінің  бақылушы  қозғалысының  жылдамдығымен бағытының тербелу көзіне қатысты тәуелділік теориясын негіздеді.Допплер  эффекті  ...  ...  ...  ...  сол   тербеліскөзінің қозғалу жылдамдығына  ...  ...  ...  көзі  ...  ...  онда  бақылау  орнында   жиіліктіңартатыны,       ...       ...       ...        ... ұшу жылдамдығын, астрономиядаи  жұлдыздармен   тұмандықтардың   радиалды   қозғалыс    жылдамдығын    ...    ... ... ... бұл құбылыс көбінесе жарықтың  қызаруыжәне көгеруі арқылы көрінеді. Алыстаған жұлдыздың жарығы ...  ...  ... келе жатқан жұлдыздың жарығы көгере түседі.1. Ашылу тарихыДоплер судағы толқындарды бақылай отырып, бұндай  ...  ...  ... ... деп ... Толқындық теорияның негізін  қалағанда,1842  жылы  ол  бақылаушыға  ...  ...  ...  бақыланған  жиіліктіарттырады, ал алыстауы кемітеді деп есептеді. Доплер қабылаушы  қабылдайтын,дыбыстық және  ...  ...  ...   ...  қозғалысыныңжылдамдығы  мен  бағытының  тербелу  көзіне  қатысты  тәуелділік   ... ... Бұл ... оның ... ... эффектісі деп аталды.Доплер бұл қағиданы астрономияды қолданды және  оптикалық  және  акустикалыққұбылыстар арасында қатысты зерттеу ... Ол  ...  ...  ақ  ... ...  түс  ...  ...  немесе  жерден  қозғалысына  байланыстыөзгереді деп жорамалдады. Бірақ түстің өзгеруін ол  ...  ...  ...  емес  ...  ...  ...  ...  ғана  Доплерэффектісінің оптикада тексерілуіне мүмкіндік берді.Негізгі бөлім2.1 Тәжірибелік зерттеулер1845 жылы голланд метеорологі Христофер Бейс-Баллот,  Утрехт  пен  ...  ...  ...  ...  үшін  ...  ...  ...  Солуақыттардағы барынша жоғары жылдамдық деп  есептелетін  40  миль/сағ(км/сағ)жылдамдықпен қозғалатын локомотив, трубалық  тобымен  қоса  ашық  ... ... ... ... ...  және  ...   ... өзгерісін тыңдады. Сол жылы Доплер  турбалы екі локомотивті  қолданаотырып  тәжірибе  жүргізген  болатын.  ...  ...  ...  ... ал ...  ...  ...  тұрды.  Ол  оркестрлер  бір  нотаныойнағанда  диссонанста ... деп ... 1846 жылы ол  ...  теориясыныңқайтадан қаралған нұсқасын  ұсынды.  Бұл  жолы  ол  қозғалыс  көзінінің  де,бақылаушының да қозғалысын  ...  ...  1848  жылы  ...  физигіАрман Физо Доплердің жұмысын, оның теориясын  жарыққа  да  (аспан  жарықтарыспектрлеріндегі сызықтар араласуыны  ...  ...  ...  ... жылы ... Мах ... ... қатысты  жұлдыз  спектрлеріндегі  жұтылусызықтарындағы Доплер эффектісін бар екендігін ... ...  ... ... ... ... қасынан сиренасы  қосылған   машинаөткенде  оңай  бақыланады.  Егер  ...  ...  бір  ...  ...  ... және ол дыбыс өзгермейді. Машина бақылаушыға қатысты  қозғалыссызболса, онда бақылаушы ... ...  ...  ...  ғана  ...  Ал  ...  ...  жақындайтын  болса,  дыбыстық   толқын   ұзындықтарыныңжиілігі ... және ... ... ... ... ...  дыбыстан  дажоғары дыбыс естиді. Машина бақылаушының қасынан өткенде,  бақылаушы  сиренашығарып тұрған негізгі дыбысты естиді. Ал ... ...  өтіп  ...  ... ... ... толқын  ұзындығы  жиілігінің  азайғандығы  салдарынан,барынша төменірек дыбысты естиді.1- сурет.Қандай да бір  ...  ...  ...  үшін  (мысалы,  дыбыс)  осы  ортағақатысты толқын көзінің де, қабылдағыштың да қозғалысын  ...  алу  ... үшін ... ... ... етпейтін электромагиттік  толқындар  үшін(мысалы, жарық) ваккумда ... ...  ...  ...  ... ғана ... ... ортада реятивті жылдамдығы бар зарядталған  бөлшектердің  барболуы да ...  Бұл  ...  ...  ...   ...  ... ... бар черенковсий сәулеленуі тіркеледі.2.3 Математикалық сипаттамасыЕгер толқын көзі ортаға ... ...  ...  онда  ...  ...  ...  ...  жылдамдығымен  бағытына  тәуелді.  Егертолқын көзі қабылдағышқа  қарай  бағытталатын  болса,  ...  өзі  ... қуып ... ... онда  ...  ұзындығы  азаяды,  өзі  шығаратынтолқыннан қалып қойса—толқын ұзындығы артады:(1)мұнда,  ω0—толқын  ...  ...  ...  бұрыштық  жиілік,  с—ортадағытолқынның таралу жылдамдығы, υ—ортаға қатысты толқын көзінің ... ... ... тіркеу жиілігі(2)Сәйкесінше егер қабылдағыш толқынға  қарсы  қозғалатын  болса,  ол  ... ... және ... ... ... қабылдағыштың жылдамдығы.Екінші формуладағы ω0 орнына (1) ω жиілік мәнін қойып,  жалпы  жағдай  ... ... ... ... ... ...  ...  толқындардың  таралу,  жиілік  үшін  формуланықатыстықтылықтың  арнайы  теориялық  теңдеуінен  ...  ... ... ... ...  қажет  етпейтіндіктен,  бақылаушымен толқын көзінің қатысты жылдамдығын ғана қарастыруға болады.Мұнда,  с—жарық  ...  υ—   ...   ...   толқын   көзініңжылдамдығы, Ɵ—қабылдағыштың санау жүйесіндегі  толқын  ...  ...  ... ... арасындағы бұрыш. Егер толқын көзі бақылаушыдан  біртіндепалыстайтын болса, онда  Ɵ=0, егер жақындайтын болса, онда  ... ... ... екі ... байланысты:– жиіліктің  бақылаушы  мен  толқын  көзінінің  ...  ...  ... ... уақыттың релятивистік баяулауы.Доплер эффектісін бақылауҚұбылыс кез келген толқындар және бөлшектер ағынына тән  болғандықтан,  оныдыбыстар үшін бақылау  өте  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қабылданады.  Ол  үшін  жылдам  қозғалатын  автомобильнемесе пойыздың дыбыс шығара отырып, мысалы,  сирена  ...   жай  ...  ...  ...  ...  ...  жақындаған   сәтте   дыбысүдемелілігі жоғары болады, сосын көлік дәл  қасыңызға  келген  ...  ... және ары ... өтіп ... ... ... ... барынша  төменнотада естіледі.2-сурет.Тұрған орнын қозғалтпайтын микрофон,  солға  қозғалып  келе  жатқан  милициямашиналарының  сиренасы  ...  ...  ...  ...  ...  ... қабылдап тұрған екі дыбыстың әрқайсысының жиілігін көруге ...  ...  ...  ...  ...  ...  және  қызыл  ығысу)туралы заманауи теориялардың ажырамас бөлігі  болып  табылады.  Бұл  ...  ...  ...  ...  үшін  және  ...  ось  маңындаайналуын, планеталардың айналу параметрларын, ... ...  ...  ...  ...  ...   ...   траекториясын,термоядролық  реакцияларды  бақылауда,  физика  мен  ...  (ауа  ...  ...  ...  ...  ...  радарларда)   әр   түрлісалаларында кеңінен қолданыс ... ...  ...  ...  ... қолданылады: ультрадыбыстық диагностика жасайтын құрылңылардың  көпшілігіосы құбылысқа негізделіп жасалған. Негізгі қолданылу аумағы:- Доплерлік радар — объектіде  бейнеленген  ...   ...  ... ... ...  ...  арқылы  объектінің  жылдамдығы  есептеледі.Доплерлік  ...  ...  ...  ...  ...  кемелердің,автомобильдердің, гидрометрлердің,  теңіз  және  өзен  ағыстарының,  соныменбірге басқа ... ... ... ... ... ... ығысуы  арқылы  жұлдыздар,  галактикалар  және  т.б.аспан денелерінің қозғалысының радиалды ... ...  ...  ...  ...  жылдамдығын  сәулелік  жылдамдығы  деп   атауқабылданған.Доплер эффектісінің көмегімен  аспан  спектірі  ...  ...    ...    ...    ...    тербелістердің    тоқынұзындықтарының өзгеруі спектр көзіндегі барлық спектральді ...  ... ... ... ...  егер  сәулелік  жылдамдық  бақылаушыданбағытталса қызыл ығысу, егер сәулелік  ...  ...  ...  ... күлгін ығысу деп аталады.3-сурет  Қызыл ығысу- Спектр  сызығының  ұзындығының  ұлғаюы  ...  ...  ... ... ... ...  ...  ағынының  жылдамдығын  контактісіз  өлшеу.  Доплерэффектісінің көмегімен сұйықтар және газдар ағынын жылдамдығы өлшенеді.  ... ... ... ... ... ... қажет  етпейді.Жылдамдық  біркелкі   емес  орталарда  (пішімдер  бөлшектеріндегі,   негізгіағынмен    ...    ...    ...     ...     газкөріршелеріндегі) ультродыбыстың немесе  оптикалық  сәулелену,  толқындардыңшашырауы бойынша ... ... ... ... ... объектіні анықтау үшін.Координаттарды  анықтау.  Коспас-Сарсат   спутниктік   жүйелерінде   ... ... ... ... ...  ...  арқылықабылданған радиосигнал арқылы анықталады.Пайдаланған әдебиеттер тізімі:Ж.Абдула  Т. Аязбаев  Физика ... ... ... 2012 528 ... ...  Издание  7-е,  исправленное.—М.:Наука,1988.— С.158-159Трофимова Т.И. Курс физики. М, Высшая школа, 1981-1999 г.  
        
      

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Доплер эффектісі туралы4 бет
Күн айналысы9 бет
Ғалам эволюциясының моделі8 бет
Ганн эффектісі4 бет
Допплер эффектісі6 бет
Парник эффектісі туралы5 бет
Трансформаторлар және автотрансформаторлар. Холл эффектісі5 бет
Corel draw графикалық редакторы30 бет
Аймақтық және интегралдық реография8 бет
Атмосфералық ауаның ластануы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь