Өмірлік жол жеке тұлғаның индивидуалды әлеуметтік тарихи дамуының формасы

Даму жеке тұлғаның өмір сүру процесі, бұл кезде әртүрлі қиындықтар болуы да мүмкін, ол жеке тұлғаның дифференциация және интерграциясы, жаңа қасиеттердің пайда болуы немесе тұлғаның жаңалануы. Жаңалану құрылымында оның өткен өмірінен де белгілер әсер ететіні белгілі: оның қабілеті мен білімі, қолынан келетін дүниелер, әлеуметтік ортадағы өзін ұстауы сияқтылар. Жеке тұлғаның дамуы оның психикалық функцияларымен тығыз байланысты болғанымен оған тәуелді емес. Жеке тұлға дамуы жалпы құрылымның деңгейіне байланысты бақыланады. Алайда өзгерістер күнделікті болып жататын, көп байқала бермейтін функциялық өзгерістер, тәжірибе алу, жеке тұлғаның санасының механизміндегі микроөзгерістерге байланысты жүзеге асады. Жеке тұлға өміріндегі микроөзгерістерді байқау бізге қиынға соғады себебі біз тұлға өзгерісін көп жағдайда оның өміріндегі кризистік жағдайларға байланысты деп жалпы түрде қараймыз. Алайда кризистік жағдайлар көп бола бермейді, ал даму процесі үнемі жүріп отырады.Жеке тұлғаның дамудағы микроөзгерістері мен өміріндегі бір сәттік өзгерістердің жалпы механизмін түсіну даму психологиясы мен жеке тұлға генетика зерттеулерінің тапсырмасы болып табылады.
Даму проблемасы өте күрделі және жан жақты процесс. К.А.Абульханова Славскаяның пікірінше даму жеке тұлғаның өз өмірінің қозғалысының траеоториясын қадағалайтын субъектісіне айналуы. Оның пікірінше дамуды жай ғана өзгеруден бөлек қарастыру керек деп есептейді. Мұнымен әрине келісуге болады бірақ жеке тұлғаның қалыптасуы мен өмір жолының субъектілі детерминациясының әртүрлі деңгейлеріне мән беру керек. Сонымен қатар бұл кезде жеке тұлға өміріндегі детерминацияның объективті және субъективті фактор пропорциялары және психикалық дамуда өзгерістер болады.Б.Г.Ананьев психологиясында адамның өмірлік жолындағы әлеуметтік және табиғи қасиеттердің араласуы формаланған және эмпирикалық дәлелденген. Ананьев психобиоәлеуметтік даму туралы өзінің жаңа ғылыми зерттеуінде айтқан болатын, ол оны ОНТОПСИХОЛОГИЯ деп атаған болатын. Онтопсихология Ананьевтің ойынша жеке тұлғаның әлеуметтік тарихи жолы мен индивидтің табиғи онтогенезін психологиялық зерттеу. Тұлғаның дамуының алғашқы пункті табиғи, генетикалық құрылымды индивид. Генетикалық бағдарлама ол дамудың ең алғашқы бағдарламасы. Генетикалық бағдарламаға байланысты адам өміріндегі басқа да фазалар бірінен соң бірі жүріп отырады: ұрықтану, туу, даму, пісіп жетілу, қартаю және әрине өлім. Бұл фазалардан ешкім де құтыла алмаған әрине адам өмірінде оқыс оқиға болып аяқ астынан қайтыс болып кетпесе. Онтогенездің бұл фазалары адам денесінің соматикалық құрылымы мен функцияларына ғана емес сонымен қатар адамның психофизиологиялық құрылымы мен функцияларына да қатынасы бар деп есептеледі.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіШәкәрім атындағы Семей мемлекеттік ... ... жол жеке ... индивидуалды әлеуметтік тарихи дамуының  формасыОрындаған:Максутханова А.А.Тексерген:Адильжанова Қ.С.Семей 2015Даму жеке тұлғаның өмір сүру процесі, бұл кезде әртүрлі қиындықтар болуы да ... ол жеке ... ... және ... жаңа қасиеттердің пайда болуы немесе тұлғаның жаңалануы. Жаңалану құрылымында оның өткен өмірінен де белгілер әсер ететіні ... оның ... мен ... ... ... дүниелер, әлеуметтік ортадағы өзін ұстауы сияқтылар. Жеке тұлғаның дамуы оның ... ... ... ... болғанымен оған тәуелді емес. Жеке тұлға дамуы жалпы құрылымның деңгейіне ... ... ... ... күнделікті болып жататын, көп байқала бермейтін  функциялық өзгерістер, тәжірибе алу, жеке ... ... ... ...  байланысты жүзеге асады. Жеке тұлға өміріндегі микроөзгерістерді байқау ... ... ... себебі біз тұлға өзгерісін көп жағдайда оның өміріндегі кризистік жағдайларға байланысты деп жалпы түрде қараймыз. Алайда кризистік ... көп бола ... ал даму ... ... жүріп отырады.Жеке тұлғаның дамудағы микроөзгерістері мен өміріндегі бір сәттік өзгерістердің жалпы ... ... даму ... мен жеке ... ... ... ... болып табылады. Даму проблемасы өте күрделі және жан ... ... ... ... ... даму жеке ... өз ...  қозғалысының траеоториясын қадағалайтын  субъектісіне айналуы. Оның пікірінше дамуды жай ғана өзгеруден бөлек қарастыру керек деп есептейді. Мұнымен ... ... ... ... жеке ... ... мен өмір жолының субъектілі детерминациясының әртүрлі деңгейлеріне мән беру керек. Сонымен қатар бұл ... жеке ... ... ... ... және ... ... пропорциялары және психикалық дамуда өзгерістер болады.Б.Г.Ананьев психологиясында адамның өмірлік жолындағы әлеуметтік және табиғи қасиеттердің араласуы ... және ... ... ... психобиоәлеуметтік даму туралы өзінің жаңа ғылыми зерттеуінде айтқан болатын, ол оны ОНТОПСИХОЛОГИЯ деп ... ... ... ... ... жеке ... ... тарихи жолы мен индивидтің табиғи онтогенезін психологиялық зерттеу. Тұлғаның дамуының алғашқы пункті табиғи, генетикалық құрылымды индивид. Генетикалық бағдарлама ол ... ең ... ...  ... ... байланысты адам өміріндегі басқа да фазалар бірінен соң бірі жүріп отырады: ұрықтану, туу, даму, пісіп жетілу, ... және ... ... Бұл ... ... де ... алмаған әрине адам өмірінде оқыс оқиға болып аяқ астынан қайтыс болып кетпесе. Онтогенездің бұл ... адам ... ... ... мен ... ғана емес ... қатар адамның психофизиологиялық құрылымы мен функцияларына да қатынасы бар деп есептеледі.Онтогенездің заңдарына байланысты психофизиологиялық функцияларының дамуы және қартаюы органикалық қажеттіліктер мен ... ... Ол ... өмірде болатын жағдайлар мен жағдаяттарға формальды реакциясын анықтайды. Мысалға алатын болсақ бір тұлға  жағдайды өзіне қатты жақын алатын болса оның ... ... ... мүмкін, ал аса жақын қабылдамайтын бала одан тез өтіп кете алады.Генетикалық бағдарланған онтогенез тұлғаның бүкіл өмірінің құрылшымына ... және ол өте ... рөл ... ... адам өз ... ... қоятын жоспарлары мен қалауларын өзінің физикалық, психофизикалық мүмкіндіктері мен өзінің жас ... ... ... ... жасы онтогенездік мінездеме сияқты өмірлік шешімдердің  уақытылы ... ... емес ... өз әсерін тигізеді.мысалға әйел адам балалы болғысы келсе бала туа алатын жасында үлгеруі тиіс ... ... ... ... ... ... мәні бар: оқудың, жұмыс жзасаудың, карьера құрудың, араласудың тіпті өлудің де өз  ... бар ... ... ... ... де ... мәнге ие. Психологиялық тұрғыдан өлім проблемасы адамның өз ... ... ... бөлу арқылы әр нәрсені өз уақытында жасауына мүмкіндік береді. Өлім мәселесі әрқашан да адам ... ... ... Ол ... көптеген философтар, жазушылар мен ақындар  өз еңбектерінде жырлайды. Ол туралы философтар мен ... өлім мен ... ... ... білуге ұмтылып  зерттейді. Тіпті өлім мен өлу туралы ТАНАТОЛОГИЯ ... ... да бар. (    ... ... ... ... ... теориялық көзқарастарда жеке тұлғаның әлемге деген көзқарасына үлкен мән беріледі. ... біз ... ... балаларға ашық тұлға немесе тұйық деп айтып жатамыз. Органикалық қажеттіліктердің құрылымы және жалпы психофизологиялық денсаулығы ... ... ... ... ... ... өз ... тигізеді. Бұл дамуда тек қана өмірге деген көзқарас пен қажзеттіліктерге байланысты ... ... емес ... өмір жолы ... ... салыстырғанда адамның индивидуалды дамуының кешіккен түрі.  Өмірлік жол ол тұлғаның тарихы, ал тұлға бір адам болғанымен индивидтен ... жас ... ... Адам ... болып туылады, тіпті ол анасының құрсағының ішінде жатқанның өзінде индивид ... ... ... ол ... ...  ... ... араласқанда және әлемді танып біліп сана сезімі ... ғана ... ғана бола ... Тұлғаның қалыптасу деңгейін анықтау оңай емес. Ол жеке тұлғаның ... ... ... ... ... балалық негативке, немесе қырсықтық белгілеріне,алаңдаулар мен естеліктерге. Б.Г.Ананьевтің ойынша биография туралы үш төрт жастан ерте емес кезеңде ғана айтуға болады. ... ... ... ол ... ... ... уақытта , жасөспіпімдік  кезеңде ғана сөз қозғауға болады, ... дәл осы ... ол ... өмірлік жолын таңдай алатындай сана сезімі қалыптасады. Биография үшін ең ... ол ... өз ... жай ғана ... ... емес оны ... да  бір жоспарларға сәйкес еңбек етіп, қоршаған ортамен тығыз байланысты болуы.  Тұлғаның ... бір ... ... екі ... ... анықталады. Біріншіден, әлеуметтік бағдарлама ол  барлық адамдарға міндетті болып табылады, ол белгілі бір тарихи эпода жүреді. Әлеуметтену ... ... ... яғни ... ... жастық шақта ерекше түрде жүреді. Сонымен қатар ол бұдан ... де ... ... ... адам ... ... ... араласуда  жаңа талаптарға бейімделеді. Оған сонымен қатар жаңа ... , ... ... орта ... ... ... ... күтетін жағдайларға бағынуға тура келеді. Үнемі әлеуметтік дамуда болмаса адам өмірден қалып қояды.Сонымен әлеуметтену дамудың тәсілдерінің бірі болып табылады, мұның ... ... ... механизмдері мен мәдениетті меңгеруі жатыр. Бұдан бөлек тағы да бір тәсіл бар ол тұлғаландыру. Ол өмірдің тұлға ... өмір ... және ... осы ... ... барлық жағдайлармен байланыстырып жүргізуіне байланысты болмақ.егер де ... ... ... мен қоршаған ортаның талаптарына бейімделуі болса, ал тұлғалану ол бұған қарама ... яғни ... мен ... ... өзін өзі ... ... табылады. Өзін өзі сендіру ауқымды түрде қарастырғанда тұлғалану деген сөз, яғни ... тек қана ... ... ... ... қана әрекет жасауы емес сонымен қатар өзінің де ойларына сәйкес дамуы ... ...  ... жан ... ... табылады. Бұл еңбектегі, қарым қатынастағы, жан жақты меңгеруіндегі  жеке тұлғаның өмір ... ... ... ... ... Ол ... және талант болып табылады, ал жалпы ол индивидуалдылық.  Оның ... ... өз ... қайталанбайтын әлеуметтік индивидуал. Адамда барлық жағынан керемет ... ... ... тән бола алатын қасиет болмайды. Мұнай тұжырымға жаңа заманғы ғылым келген ... ... ... ... ... ... ... профессионалды білімдерді, сонымен қатар қылық әрекеттің нормалары мен ережелерін, әлеуметтік ортада өзін ұстауын және тағы басқаларды меңгермей ... ...  Дәл  ... ... ... ... ... түрде жүреді, ал меңгеру іс әрекеттің ең маңызды формасына айналады. Баланың белсенділігіі оынң ата анасының , ... ... қоса ... ... ... ... дамиды. Кішкентай бала әлі де барлық затқа ... және өз ... ... ... ... жоқ, ол педагогтардың объектісі. Мәселе пісіп жетілуде жатыр. Пісіп жетілу дегеніміз тұлғаның енді қоршаған ... ... ... ... емес, оған өзі араласуы болып табылады.Пісіп жетілу оның ішкі әлемінің дамып, қоршаған ортада өзіндік  шешімдерді ... алуы ... ... ... адам бұл қасиет бекер берілген еместігіне және осы арқылы ол қоршаған ортадағы адамдарға қуаныш сыйлай алатындығына үміттенеді.  Жетілу  іс ... ... аса ... да одан ... үлкен мағынаға ие.  Жетілу өте үлкен мағынаға ие, өйткені ол мәдениеттегі бар нәрсені меңгеру ... ... ... ... ... ... ... жақын болып табылады.  Шығармашылық алдымен ерекшелік, іс ... ... ... ... ... Ал ...  шығармашылық сияқты әрқашан ерекше немесе жаңа болуы міндетті емес.Антон ... ... ... ... үйінің жанына бақ орнатқан кезде раушандар мен сирендердің жаға сұрыптарын отырғызған жоқ, яғни ол шығармашылықпен айналыспады. Ал өзінің ... мен ... ... ... ... ол ... екі әрекетінде де қоршаған ортаға қандай да бір пайда әкелуге, қоршаған ортаны жаңаландырып ... , ... ... ... Оның ... ауқымды мағынада жетілудің айқын айғағы. Тұлғаның жетілу позициясы адамның өмірді түсінуінен туындайды, оны ... ... ... ... Адам және әлем ... дәл және ... ... көрсеткен болатын. Адам өмірінің мәні басқа адамдарға жарық және жылу сыйлау. И.А.Бунин өзінің өмірінің соңында мынадай тұжырымға ... ... ... ... ... зат ... мәнге ие болуы және қандай іс жасасақ та қоршаған ортаның гүлденуіне және қоршаған ортада барлығы жақсы болуына өз үлесімізді ... ... ... ... оны ... ... қандай да бір ойластырылған жоспар бойынша құрылуы мүмкін. Өмір сүрудің мұндай тәсілі субъектілік детерминацияның жоғарғы деңгейіне сәйкес келеді. Бұл деңгейде адам өз ... ... ... және басшысы. Ол өз өмірінің мәнісін іздейді және оны ... соң оны ... және ... ... керектігін түсінеді, алдына мақсаттар  қойып оның ішінен ең маңыздысын таңдап алады.  Ол кедергілерге қарамастан осы мақсатына жетуге тырысады. Өмір ... ... жолы ... күш салуды талап етеді, және ол оңайшылықпен орындала сала ... ... өмір ... ... ... дамудың ең тиімдісі болып табылады. Өте мазасыз және максималды белсенді өмір іс ... ... ... ... ... ... ... Іс әрекет кезінде олар формаланып жаңаланады және ... бір ... ... Өз материалдарымнан адамның күделікті іс әрекетке басымен кіріп кететіндігіне және барлық адамның басқалар сияқты жаттанды ... ... ... ... ... мен ... көз жүгітпей ақ сол бұрынғы қалыптасып қалған қағидалармен өмір сүруді таңдайтындықтарына яғни отбасын құру,өмірге ұрпақ ... оқу ... ... ... , басқалардыкіне ұқсамайтын индивидуалды ерекше жоспарлар құруға талпынбайтындықтарына бір мысал ... ... Ш.42 ... ... ... ... жеке фирмада бас есепші болып жұмыс жасайды. Өзінің өмірі туралы: Мен өз өмірімде ештеңені өзгерткім келмес еді...ешқандай жаңалықтар жоқ. Барлығы ... ... өзі ... ... проблема жоқ. 18 жасымда бала кезден танитын ... ... ... Ол ... ... мен келістім. Барлығы сияқты ойланбастан техникумға оқуға түстім.Қазақстан Республикасының Білім және ... ... ... ... мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Тұлғаның өмірлік жолда  дамуының  ... ... ... А.А. ... Қ.С.Семей 2015Алдыңғы тарауларда біз тұлғаның дамуын оның барлық өмілік  ауқымында  қарастырдық.Бірақ көрінбейтін тұлғалық өзгерістері тұлғаның ... ... ... ... ... кезде күнделікті  жүреді. Тұлға құрылымының  болып , тұлғаның барлық іс-әрекеті мен мінез-құлқына сонымен қатар , оның өмірлік жолында ... ... ... ... ... ... ... табылады. Тұлға қасиеттерінде процесстердің қарым-қатынас арқылы өтуі теориясын С.Л.Рубинштейн ...  ... ...  мінез бітістерінің тұрақты көрінуіне,  әрекеттер қорытындысы  -  қабілетке әкеледі (1). Психикалық процесстердің көкейкестілігі, олардың ... мен ... ... ... ... мен құрылымы , сонымен қатар, тұлғаның құрылымы мен мінезіне байланысты болады. Алайда, өмірлік жол ... ... ... жаңа формаға еніп,  тақырыбында экзистенционалды қобалжулар дәрежесіне дейін жетеді. Сонда қабылдау пайымдау ... ... ес еске ... ... ... ой- ойлауға, эмоциялар- эстетикалық, этикалық және интеллектуалды қобалжуларға айналады. Осының барлығы тұлғаның ішкі өмірін,  оның субьективті әлемінің ... ... ... өмірлік белсендіру тағдырлық және  тұлғалық-дамытушы мағынаға ие ...  ... ... ... Ол жағдайлар немесе оларға деген қажеттілктің болуы арқылы шақырылады. Ол үшін адам жағдайды оған ... , оны ... ... ... ... ... амалын шешетін  өмірлік мәселе ретінде қабылдау керек. Нақтыланған құндылықтарды бекітуге бағытталған, өмірлік маңызды ... ...  ... ...  іске ...  , осылайша  өмірлік таңдау іске асады.  ... ... ... ... ... ... ... қарағанда, тез өзгеретін  жағдайлар арқылы  өтіп жатыр. Саяси құрылыстар, әлеуметтік құрылымдар, заңдылықтар, қоғам идеологиясы өзгеріп, жаңа ... ал ... ... жаңа ... ... , ... , адамдардың демалысы  үшін жаңа мүмкіндіктер шығады. Қоғам тұлғаға жиі кездесетін оның ... ... мен ... жиі ... ... ... түрлі талаптар қояды. Бұл тұлғаның өмірлік жолындағы имманенттік (имманентную) мәселені ... яғни ол  тез ... ... апат жағдайларының қайта құрылуы кезінде  көтерілетін деңгей.Расыменде, нақты ... ... ... ... мен ... болатын адамдардың дамуы мен өмірлік бөлінуіне қатысады. Әрине, тарихи тектен  шыққан  өмірлік мәселеден басқада, микроорта жағдайлары ... ...  ... ... де бар. ... ... тұлға арқылы сезіліп, өз өмірінің негізін және жақын адамдары, сонымен қатар кіші және үлкен топтағы әртүрлі қарым-қатынас арқылы ... ...    ... ... мен ... үшін ... ... қажет ететін міндеттер ретінде қарастырылады. Туындаған мәселе осылайша қабылданбауы да мүмкін, осындайда адам соған сәйкес міндеттерді қоймайды, ... ... ... Ондай жағдайда, ол үшін шешімді оның жақын адамы ... ... ... бұл ... ... өте келе ... жағдайлардың обьективті динамикасында өзінің маңыздылығын жоғалтады .Адамдар өмірлік міндеттерді әртүрлі қояды және ... ... жеке ... ... ... ... ойға ... 2)	Әлеуметтік бағдарлама, қоғам ұйғарымына сәйкес;3)	Алдыға қарамастан жағдайлық, нақты жағдайда маңызды қажеттіліктерге сүйене отырып;4)	Кейбіреулері ... ... ... және ... шешпеуді ұйғарады. Тұлғаның өмірлік жолында өмірлік іс-әрекетінің психологиялық механизімдері болып , өмірлік ... ... ... ... шешу мен қойылу тәсілдерін  іске асыру болып табылады. Тұлға жалпы   ретінде қатысады. Ол үшін онда ... ... ... мен сана бар. ... ... шешуде ол биографиялық ойлау ретінде қатысады. Осындай ойлауда биографиялық (автобиографиялық) ес ... ... ... ... ішкі ... өз ... ... диалог, )  бірігеді.  Осының барлығы өмірлік мәселелер арқылы шақырылған қабылдаулар,  эмоция арқылы еніп, ... ...  ... ішкі өмірлік жиынтықты құрайды. Биографиялық ойлау термині ... жат және ... ... ... Р.А. ... ... ... ол онда арнайы дәлелденбеген) (2). Оның қолдануы аналогия бойынша биографиялық (автобиографиялық) ес түсінігімен анықталып көрсетілген. ... ... ... ... іс-әрекетіндегі маңызды танымдық қабілеттер, өмірді адекватты түрде түсіну жетістігінің инструменті. Биографиялық ойлаудың тәжіриблік жағы өмірге, өмір сүру іс-әрекетіне және өмірлік ...  ... ... ретінде көрінетінің ескерген жөн.Біз биографиялық ойлауды К.А.Абульханованың лабораториясының зерттеу пәніне айналған әлеуметтік әртүрлілілік ретінде қарастырамыз. Ол ... деп ...  . ... өмір ... ... ... ойлау мен қажеттілік қабілетіне ие (3,41). Дәйексөзде көрсетілгендей әлеуметтік ойлау тарихи-әлеуметтік (тарихи уақиғалардың мағыналары, ... ... ... ... ... (тікелей қатынас кезіндегі  адамдардың тұлғасы мен қарым-қатынасты түсіну) және биографиялық (өзіндік өмірлік жолын түсіну) аспектіден тұрады. Біздің көзқарасымыз ... ... ... осы үш аспектілері оның -  тарихи-әлеуметтік, коммуникативті-әлеуметтік және әлеуметтік- биографиялық   үш түрлігімен есептеуге болады (4). Әдетте адам ... ... ... ... ... ... қоса, болашақта толығымен саяси жағдайлар, қарым-қатынас, кәсіби жұмыстар ... ...  ... ... мінезін нашар талқылайды немесе өзіндік өмірлік жағдайларын ... ... өзін және өз ... аз ... Әлеуметтік әсіресе биографиялық ойлаудың маңызды қызметі проблематизация болып табылады, яғни, ... орын ... мен ... ... қабылдауға тура келетін  өмірлік қайшылықтардың адекватты көрінісімен сәйкес өмірлік ... ... ... және ... ...  ... және ... нақты жағдайларды  ескеріп, мезгілімен және ретті болған жағдайда ғана ... ... ... Егер ақылды шешім  нақты әрекет ету уақыты мен орын жағдайында үзінді кезінде қабылданса, онда ол ... және ... ... мүмкін. Әлеуметтік ойлау процедурасына категоризация жатады. Ол өз кезегінде  -  категория деп аталатын ұқсас әлеуметтік құбылыстарды ... ... ... Олар өздерінің есімдерін алып үлгермей,  арқылы өмір сүріп жатқанда ,  әсірсе қоғамада түбегейлі өзгерістің ... ... ... оңай ... ... ойлаудың негізгі процедурасы интерпретация болып таылады. Ол ... ... мен ... ... сіңіретін құбылыстардан, субьектінің өзі жасаған ойлары, жағдайларын соған ұқсас етіп қайта қалыптастырудан тұрады. Тарихи-әлеуметтік және коммуникативті-әлеуметтікке қарағанда ... ... ... ... мен ... ... ... деп болжауға болады. Көп мөлшерде биографиялық ойлау каузальды атрибуцияның қорғаныс механизімдерінің әрекетінде ... яғни олар ... ... ... сезіміне жеткізуі мүмкін. Ойлау нысанының өзгеруі (деформация) қорғаныс механизімдерінің ықпал етуі арқылы, тұлға құрылымында мінез-құлықтың еріктік және қорғаныс балансы ... ... ... ...  болуы мүмкін. Әлеуметтік ойлаудың келтірілеген өзіндік түрлеріМен деңгейінің елігуі обьектісінде ғана емес, ... қоса  ... ... де тән. Осылайша, тарихи-әлеуметтік ойлаудың қорытынды жемісі, тарихи процесстер мен ... ... ... болып табылады. Коммуникативті-әлеуметтік ойлау тұлғаның адами қарым-қатынасын , имплициталық теорияны орнату үшін қызмет етеді. Биографиялық ойлау процессінде тұлға өзіндік ... жолы ... ... Ол өз ... ... ... категоризациясы, интерпретациясы, проблематизация актерінің көптеген варианттарын көрсетеді және жалпы өмірлік жолдың субьективті суретінің ... ... ... ... ... ... ... түсінігін Б.Г.Ананьев енгізген. Оның көзқарасы бойынша тұлғаның сана сезімінде өмірлік жолдың субьективті суреті  (5,155) құрылады.  Тарихи-әлеуметтік немесе ... ... ... ... ...  тұлға құрылымы бұрмаланады:  субьективті болашақ қысқартылады, тез арада болашақ ... ... ... ... ... (2,6,7).  ... жол мен ... сурет концепциясы негізінде тұлғалық процесстер , олардың әлеуметтік өмірлік іс-әрекеті ... ... ... ... қабылданады. Ойлаудың барлық түрі- ол ең алдымен интеллектуалды процесс. Когнитивті бағыт ... ... ... ... ... , оның ақпаратты қайта өңдеуі , соның ішінде, өзіндік қажеттіліктері мен потенциалы , шешім қабылдау нәтижесі мен жағдайлары, өмір ... ...  ... ... ... бойынша , ортақ интеллектуалды қабілеттері,  өмірлік шешім қабылдауына байланысты назар аударады.Интеллект қаншалықты жоғары болса, индивидуалдылық соншалықты ... ... ... және адам қажетті ақпараттарды өңдеп, өмірлік міндеттерді табысты орындай алады. Американдық психолог Дж.Зиманның (8) ойы ... ... ... Г.Томэ  (10) мен финдық психолог Х. Хурмеде (9) осыған ұқсас ойлайды. Олардың пікірлерінше, ... ... ... ... жағдайларда  өкілетті болатын, когнитивті құрылым  үлкен рөл ойнайды. Осы ... ... ... жол ...  мен  ... біліміне  байланысты  , ,  зерттелінеді. Б.Г.Ананьев тұлға құрылымындағы маңызды ...  ... ... ... ... ...  ... әріптестерімен бірігіп осы сұрақты зерттеген. Ол тұлға мен интеллектіні дәйексіз ... ... деп ... ... ... ... қоғамдық мінез-құлық пен мотивациялар ( әлеуметтік өмірлік іс-әрекетті ... ... И.Л.) ... ... ... ... және ... түсіну, бейнелеумен байланысты (5,307), ал интеллект көбінесе тұлғаның өмірлік жоспарларының адекваттылығымен анықталады.Әлеуметтік перцепция саласында ... ... ... деп ... байланысты  биографиялық ойлаумен  байланыстыру заңды сұрақ. Адамдарды түсіну және олармен адекватты қарым-қатынас ... білу  -  ... ... ... ... ал ... ортамен қарым-қатынас, серіктесу немесе қақтығысу- әр адам өмірінің маңызды бөлшегі. Биографиялық ойлау мазмұнының бар ...  ... өмір ... қоршағандардың мінезі мен адами қарым-қатынастар туралы ойлануды  құрайды. Биографиялық ойлау тұлғалық рефлексияға өте жақын, бірақ онымен бірікпейді. Биографиялық ойлау ол тек қана ... ғана ... ... ... ол ... ... шешімі. Бұл құбылыстардың арақатынасы жайлы сұрақ  әлі зерттелмеген.Биографиялық есБиографиялық ойлауда ой обьектісі ... ... ... ес формасында  көрсетіледі (11,12). Онда өткен шақтағы  аз немесе көп  сүрген тірі  бейнелер, ... еске ... ... Олар ... ... сезімдік негізін құрайды. Бұдан басқа, ойлауда қазіргі және болашақтағы бейнелер , ... ... ... ... ... 1966 жылғы В.В.Нуркованың мақаласын шолуда биографиялық ес табиғатының теориялық ...  және ... ... ... Осы ес түрі XX ... 80-ы жыл соңында белсенді зерттеліне басталды. Бірақ алғашқы зерттеулер ертеректе жүргізілген, мысалға,  30-ы жылдары П.П.Блонский жүргізген, бірақ ол ... ... неге ... ...  аталынбайды. Нәтижесінде В.В. Нуркованың әртүрлі зерттеу материалдарын талдай келе, автобиографиялық еске ... ... ...  ... өзін және ... ... жолын ойлай келе, көрініс түрінде жазылған уақиғалық құрылымды өзінше түсіндіреді немесе түсіндірмейді (неинтерпретирует). Биографиялық ойлау биографиялық еске ... ... ... ес ... ... ... шынайы әсерлерді ойша ұқсатуға байланысты. Көп жағдайда олардың құрылымы тұлғаның мотивациялық-қажеттілік сферасына байланысты болғандықтан, олар психо-логикаға бағынады . З.Фрейд заманынан ... ... ес ... ... ... ... ... (ығыстыру, орнын басу, оқшаулау, мойындамау, регрессия) ойнайтыны мәлім , өзін-өзі ақтау, өзін-өзі қорлау, ... ... ... ... ... ес ... нығайтатын (немесе өкінішке орай, өмірді бұзатын) күшке ие. Адам өмірлік шешім қабылдар кезінде таңдау жасауда одан ... ... табу үшін   ... қате ... ... үшін  өз ... шағына жүгінеді. Болып кеткен жылдар ішіндегі немесе сол жылдардыға  белсенді боялған еске түсірулер  адамды қуантады, жұбатады ... ... Ары ... өмір сүру күші болу ...  адам  ... кейбір жарақатталған жағдайларды еске түсірмеуі де жақсы болады.  Бірақ жағдайлар өте қатты және маңызды  ... ол ... ... ... ... ... саналық жабырқауды талап етеді. Онда біз ұмытудың ерекше формасы  -  естен шығарумен жұмыс ... Бұл енді тек қана ... ... қана ... сана мазмұнына бағытталған, моральдық әрекет. Дені сау тұлға өткен шақтан сабақ алып , ... ...  есте ... ...  ... ... шақта , невротикалық қабілетімен ерекшеленеді.   Қайта жаңғыру процесі биографиялық есте ... ... ... ... ... ...  жүріп жатқанда, өткендегі оқиғаларды еске түсіру  ерікті мақсатқа бағытталған болады.  Еске түсіру қиындығын алдын алу үшін және еске ... ... ... естен басқа, ойлау мен ерік қатысады, онда мнемологиялық іздеу ... ... еске ... ырықсыз, ассоциативті түрде туындауы мүмкін, себебі, биографиялық еске маңызды түйсіктер мен  қабылдаулар , сонымен қоса,  ... ... дәм, иіс ... қатысады. Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіШәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Тұлғаның психологиялық уақытыОрындаған: Максутханова А.А.Тексерген:Адильжанова Қ.С.Семей 2015 - бұл ... ерте не кеш ... да  ... ... ... ... сезіледі. Өмірге деген қарым-қатынас  -  бұл ... он ... ғана ... өмір ... ... ... ... осы қысқа ғана уақыт аралығында өз өмірін сүру ғана емес, сонымен қоса құрауы да ... Адам ... ... ... ... ... басқарады? Өзінің өмірлік жоспарлары мен ойларын іске асырып үлгере ме? Оған  ... өте ... ... ...  ... ретінде  қалыптасып үлгере ме? Әр адамды айқын қобалжытатын, бұл  барлық өмірлік маңызды экзистенционалды ... ... ... ... болу ... ... әміршісі болмаса да, оны басқару мен қолдануда шебер болуы керек. Себебі уақыт ... ... ... ...  ескеруіміз жөн. Уақыт материя деңгейіне сәйкес әртүрлі формада болады. Біріншіден, ... ... бар. Біз оны ... еске ... және ... ...  ... Физикалық уақыт фундаменталды, оған деген қатынаста басқа уақыт формаларының сипаты беріледі. Биологияның, әсіресе ... және ... ... дамуы , тірі материяның өмір сүру формасы ретінде биологиялық уақыттың шындығын  айқындаған. Биологиялық уақыт- жалпы тірі ... пен ... ... ... ету ... Ол кері ... ... тізбегі мен ұзақтығымен сипатталады. Гуманитарлық ғылымда адам өміріне қатысты тарихи уақыт зерттелінеді. Онда жекелей мезеттер (моменты)  -  ... ... мен ... ... Оларда дәл солай кері айналмайды: тарихты алдыға айналдыруға ... Әр ... ... ... ... ... және алдағы тарихи даму табалдырығы үшін қызмет ... ... ... биологиялық және тарихқа байланысты, бірақ спецификалық ерекшеліктеріне ие психологиялық уақытпен айналысады.Психология тарихында нақты  уақыт модальдылығына сол немесе басқа да  ... ... ... қызығушылығы белгіленген. Тұлғаны нақты стимулдар аймағынан табу, оның қабылдауы мен мінез-құлқына себепші:  ... ...   ... ... ... уақытпен айналысқан. Егер де айтып кеткендей, гуманистік психология болашаққа көп мән берсе, онда психоанализ тұлға ... ... ... ... тұлға тарихында неврозбен оның актуалды мәселелер тамырын ... ... ... ... онда ол өткен шақ (дағдылар мәселесі) пен қазіргі шаққа (қазіргі мезетте әрекет етіп тұрған стимул реакциясына байланысы) көп ... ... жасы ... ... ... ... мәселесін Б.Г.Ананьев терең ойластырған (1). Ол былай деп ...  (1,41). ... жас ... өз ...  адам ... ... және ... уақыттың табиғи және мәдени қоспасын көрсетеді. Тарихи ... ... енуі ...  -  психикалық дамудың ішкі механизімдерінде қолданылады. Б.Г.Ананьев өмір жолындағы алуан түрлікті және сол дәуірдегі жастық шақтың өзгеруін және ... ... ... даму ... ... ... ... бағалап, экономикалық-әлеуметтік факторларды зерттеудегі маңызды әсерін  ылғи да ... ... ... уақытАдам психологиясында психологиялық құбылыстардың өлшенетін,  обьективті өту уақыты болады. Бұл уақыт  өзіндік құрылымы (латенттік және қозғалыс компоненттері) бар ... ... яғни ... ... ... ... ... дейін баратын міндеттерді ойша шешу уақыты. Уақыт ... ... ... мен ... нақтылығы бар. Психика ми қасиеті ретінде, психикалық процесстер фазасының тізбегі, темпі, ритмі мен жылдамдығы түрінде обьективті уақыт параметрлеріне ие. Көбінесе бұл ... типі мен ... ... ... ... ... психологиялық уақыт, заңдылықтардың жылдамдығы мен фазалар тізбегінің дамуы ретінде индивидуалды психикалық уақытта іске асады. Психиканың ... ... ...  өмір  ... ... ... Психологиялық уақыт биологиялық және хронологиялықпен (төлқұжаттық) сәйкес келмеуі мүмкін. Сондықтан сол бір адам сол не басқа да ... ... ... ... ... және де ... мүшілері жетілген мысалға, тұлғалық және ақыл-ой инфантилділігімен үйлесуі мүмкін. Обьективті психологиялық уақытпен қатар, субьективті яғни , ... ... ... ... ... процесстердің уақытша сипаттардың субьективті  бейнеленуі  қолданылады. Бұл біріншіден, тікелей қабылдау мен ... ... ... яғни ... сәйкес бағалау мен өлшеу сияқты. Психология адам қабілеттерін уақыт ішінде бағдарлануын , оның темпераменті мен  сенсорлық ұйымын, ... ... ... табуды зерттейді. Бір жағынан үзілістің толуынан уақыт бағасы байланысты екендігі анықталды. Уақыттың толтырылмаған кесінділері өте ұзақ, айқын  жағдайлармен , ал ... ... ... ... есте бәрі басқаша: толтырылған уақыт аралығы (интервал) ұзақ болып, ал толтырылмағандар қысқаша, жалықтыратын болып қабылданады. Адамның уақыт ішіндегі бағдарлануы ол ... ... ... және тек қана ... ... пен ... ғана ... сонымен қатар, ойлаудан да көрінеді. Біз ойлаудың көмегімен тарихи және геологиялық уақыттың  ... ... ... ... ... ... ... туралы ойлап, өз өмірімізді адамзат тарихы және шексіздікпен  ... ... ... ... субьективті уақыт  -  түйсіктен бастап, ойлаумен аяқталатын психикалық процесстерді қамтамасыз ететін, обьективті уақыттағы бағдарлану мен бейнелеу болып табылады. ... ... ... ... ... уақыт немесе уақыт ішінде оның өмірлік жолының тұлға санасында бейнеленуі ретінде,  тұлғаның психологиялық уақыты бізді  ерекше қызықтырады.    ...  ...  ... ... ... ... Б.Г.Ананьев өмір жолының субьективті суреті деп көрсеткен .Тұлға  өмірлік жолында өзінің өмірлік іс-әрекетін уақыт ... ... ... ол өмір ... ... ... қоса, мақсаттық-себепші, салдарлы-себепші  байланысты құрады. Тұлға уақытын зерттеуші атақты Е.И.Головаха мен А.А.Кроник оларды адамның өмір сүру жолындағы мақсаттық және ...  ... ... ... адам  ... ... формасы ретінде анықтайды (2,213). Өмір жолының субьективті суретінде өмір жағдайлары мен болып ... ... , ... ... ... ... ... көрінісі табылып, жағдайлар мен уақиғаларды тұлғалық сезіну негізінде құрылған, олардың оның өмір ... ... мен  ... ... ... (3).  Өмір уақытының бейнесі айқын аксиологиялық аспектіге ие: адам өмір ... ... өмір ... ... ... ... жұмыста бәрін іске асырып үлгергісі келеді. Уақыт құндылығы өмір жолы ... ... ... уақытқа деген тәжірибелік қарым-қатынастың пайда болуына алып келеді. Уақытты тек ... қана ... ... ... ... ... ... ұйымдастырып, онымен иеленуге тырысады.  Сондықтан да психологияда , тұлғалық уақыт  -  бұл іс-әрекет пен ...  - ... ...  ... өмір ... ... ,  ... іс-әрекетте іске асатын, адам санасы мен сана-сезімінің тұлғалық психотемптік ұйымдасуы деген көзқкарас бар (4,5).  ... ... ... мен  ... ... бейнеленуі  -  субьектінің өмірлік іс-әрекетінің қажетті қызметі. Осылардың іске асуы үшін адамда, өткен шақтағы ес , қазіргі ... ... мен ... ... ... үш ... уақыт модальдылығымен  іске асады.  Бірақ ... үш ... ... ... ... ... ұғынуға енеді. Олар өз кезегінде болашақ, өткен шақ, қазіргі шақтаға бейнелерді ... ... ... мен қиялдауды біріктіреді. Дәл осы биографиялық ойлау арқылы тұлға ... ... ... мен ... анықтайды.Психологиялық осы шақПсихологиялық осы шақ деген не? Жалпы алғанда оның өмірлік жолда қандай ... бар? (Лев ... ...  ... ... аса маңызды мән берген.  (5.279-280). Өмірлік жол ауқымында осы шақ  -  әлі аяқталмаған өмірлік жұмыстармен ... ... ... ... аралықта осылайша түсіну үшін, түсіну бойынша арнайы ішкі ... ... ... яғни ... ... ... ... өмірлік жоспарлар мен мақсаттар көзқарасы бойынша болып жатқан жағдайларды қорытындылау. Осы шақты қорытындылау, оның ... ... ... болмаса мүмкін емес. Басқаша айтқанда, осы шақты қабылдау өмірдің ортақ контексіне байланысты . Бұл контекст өмірлік жолдың субьективті ... ... ... Ол ... жолды түсінудің жемісі болып табылады, сонымен қоса өткен шақта болған, қазіргі шақта орны бар, болашақта алдын ала болжанған өмір ... тән ... ... ... Е.И.Головаха мен А.А.Кроник (6) зерттелушілерден қазіргі шақ туралы көзқарастарын анықтау мақсатында ... ... ... ... 263 (76%)  - ы ... ... ... басы мен соңы) даталанған 345 жағдайларды айтқан. Жағдайлардың 263-ін ... ... ... ... ... ал ... ... шамалап, яғни іске асыру процесінде болған. Жағдайлардың 18 % -ында басы мен соңы ... ... ал 4 %-ы ... болған. Сонымен қатар, бастапқы және соңғы күннің әртүрлігімен өлшенетін  жағдайлардың ұзақтығы бекітілген.  ... ...  ...        62 %-ы ... айға , ал 40 %-ы жыл және он ... ... созылатыны анықталды. Сонымен қоса, жағдайлардың ұзақтығы  сағатқа (7%), тәулікке (10%), аптаға (13%), айға (8%)  ... ... ... ... ... қазіргі шақ ұзақтығы  бойынша минуттан бастап он жылдыққа дейін тым ... ... ... ... ... кезде, адамдарда болып жатқан жағдайларды есте сақтап қалу үшін, дамыған сезім ... ... ... жұмыс істейді. Сол кезде біз, арнайы тіркеулер, есте сақтау үшін кинотүсірілім мен суретке түсіру сияқты,   еске сақтап ...  ... ... ...   Осындай тәсілдер арқылы, өмірлік жол концепциясының адекватты субьективті суретін айқын құруға, ... ... ... ... ... ... шақты қабылдаудың басқа да мәні бар, ол өткенді тарихи растау, яғни ол тек қана ... ... үшін ... ... ... жаңа ... пен адамдар үшін маңызды. Психологиялық өткен шақПсихологиялық өткен шақтың екі маңызды қалыптасу формасын белгілеуге болады. Біріншіден, уақыт тұлға құрылымында қатып ... ... ... ... ...  -  субьект іс-әрекетінің құрылымдық тарихын іске асыру, ал ...  -  ... ... ... ... ... ... Екіншіден, өткен шақ естің арқасында сақталады. Бұнда биографиялық (автобиографиялық) ес туралы сөз болып жатыр. Биографиялық ес түсінігімен ... ... ес ... ... ... ... бар. Егер ... белгі түрінде ақпаратты сақтауға бағытталса, онда біріншісі біз өзіміз көзбен көрген, бастан кешірген жағдайлар мен фактілерге қатысты бейнелік ... ... ... Бұл ... ... біздің өмірлік жолымызға қатысты емес, бірақ-та олардың ішінде өмір әсерлері мен жағдайлары болып табылатын биографиялық сипаттағыларда бар. ... ... шақ ... ес ... ылғи да ... ... мен талдау процесі кезінде субьект арқылы қызықтырылады. Ес индивидуалдылықтың маңызды ішкі ... ... және ... ... ішінде тепе-теңдігін сақтауда маңызы бар.  К.Д. Ушинский ... ...  ... ... ... оның іс-әрекет процесінде саралануы, құрылымдылығы , түсінушілік пен модальдылығына әсер етеді. Психологиялық өткен шақ қатып қалмағандығын тағы айта ... жөн. Ол жас ... ... ... ...  жаңарады , сонымен қатар, жаңа өмірлік жағдайлар мен уақиғаларға байланысты ... ... ... ... суретінде,  субьект болашақ уақытты болжау  туралы елестету - антиципация қабілеттеріне ие. Елестету көп жағдайда болашаққа бағытталғаны баршаға мәлім. Бұл ... ... ... ... өмірлік жоспарлар мен болжамдар сияқты формада көрсетіледі.  Өмір жолының субьективті суреті құрамы ...  ... ... болашағының созылыңқылығымен өзгешеленеді. Басқалар болашаққа қатты ұмтылу көрегендігімен ерекшеленеді. (Осындай адамдар қатарына Александр Блокта жатқан. Ол өзінің күнделігінде мынадай ... ...  (8,168). ... ... ... күннен ештеңе көрмей, тек осы бір күнмен өмір сүретін адамдар да көп емес ... ... ... ... ... рөліне ертеректе назар аударған.  Өмірлік жолда  тұлға дамуында дені сау, қалыпты шарттармен мақсаттық ... бар ...  ... ... ... тұлғаны жүйкелендіріп, табу сауықтырылады. Өмірлік жоспарлар мен ... ...  ... ... ... ... ... жайғайлар арқылы,  тұлға дамуында болашақта өзіндік дефектілермен байланысты күңгірт есте сақталады. Осылайша , Е.Ф.Рыбалконың (9) ... Тхай Чи ... ... 30-40 жас шамасындағы вьетнамдық соғыс инвалидтерінің психологиялық уақыт ерекшеліктері зерттелінген. Дені сау адамдарға қарағанда, инвалидтерде қазіргі шақ пен болашақ ... ... ... ... ... ... орташа психологиялық жасы дені сау құрдастарынан қарағанда жоғары. Инвалидтердің каузограммасында болашаққа қатысты ... ... ... аз. Басқа жағынан, Тхай Чи Зунгтың мектеп оқушыларын зерттеу мысалында көрсеткендей, интенсивті дамушы тұлға үшін, өмірлік жолдың ... ... ... тән. ... ... өмір ... адекватты түсінумен ерекшеленеді, ал маңызды еместері психологиялық жасты ... ... ... ерте ... құмар жастардың уақытты түсінуі мен қобалжуларының ерекшеліктері зерттелінген (10). ... ... ... ... ... ... байқалып, өткен шақ, болашақ, осы шақтағы уақыт . ... ... ... ... ... ... ... Ерте алкогольдік жағдайда қазіргі шақтағы дезактуализация (адамдар өмірде қазіргі шағын бағаламайды) жүреді. Психологиялық тұрғыдан мұндай девианттар өздерінің хронологиялық уақытынан өздерін ...   ... ...  ... ... ...  ... айқындаған (3). Инвалидтер алыстағы перспективаларына шолу жасамайтын қабілеттерімен ерекшеленетіні байқалды. Себебі, Р.А.Ахмерованың көзқарасы бойынша, ...  ... ... өмірлік бағдарламалары аз ойластырылған, жағдайлар арасындағы себепші-мақсаттық байланыстар саны көп емес.   ...  егер адам өз ... ... ... ойлауға қабілетті болғанда ғана,  онда өмірлік шығармашылық қабілеттері көп байқалады ... ойға ... ... мен  үш ...  ... ... ... ең жоғары және бірігу процесі ойлау болып табылады. Оның орны сана құрылымында және өмір ... ... ... бірігу қызметтері сақталады. Барлық уақытша модальдылықтың  бірігуі , яғни  ес, қиял, қабылдау процесстері мен ... да ... ... ойлау процесінде іске асады. Ойлау  өмірлік уақыттың барлық ... ... ...  құралы болып, қиял (болашаққа қатысты иллюзия), қабылдау (перцептивтік қорғаныс), естің (ығыстыру) қорғанысын жеңіп шығу  ... ...  ... . ... ... ... ... мүмкін. Ойлау, ес пен елестетудің  көмегімен,  ... ... ... ... ... кешіріп немесе оны  болашақтағы көзқараспен бүгінгі күнде қарап не болмаса оны өткен ... ... ... ... ...  ... ішінде саяхаттау  мүмкін және бұл қабілетті  психолог В.И.Ковалев трансспективті деп атаған (11). Бұл механизм ... ... ... көрінуі болып табылады және қазіргі шақтың бейнесін (оны актуалиспекті деп атауға болады), өткен шаққа қайта оралу (ретроспективті), болашақта ... ... ... ... ... ... ... аспекті , қоғам тарихи мен онтогенез аумағында, тарихи және биологиялық ... ... ... өмір жағдайларының бейнеленуінен көрінеді. Бұл қатынаста тұлға үшін маңызды тарихи білімдері , оның гуманитарлық білімі ... ... ... сабағында және тарихи романдарды стихиялы түрде оқу, тарихи фильмдерді көру, ауызша аңыздармен танысу, тарихи уақыт туралы көзқарастардың болуы,  тарихи ... ... ... қоса ... үшін ... ... құралына айналады. Барлық оқылған, бастан кешілген, түсінген тарихтың барлығы тұлға тарихының бір бөлшегіне айналады, бұл оның ... ... ... ... ... Адам өз ... өткен шақты, осы шақты , болашақты қайта жаңғыртқан кезде, дені сау тұлға үшін ... ... ... ... тән ... ... мен философиялық ойларда, тұлғаның оптималды даму үшін,  ... ... ... өмір ... ... ... пайдалы екендігі айтылған. XX  ғасырдың орыс философы П.А.Флоренский былай деп жазған:  (12,128). (Бұл көбінесе, Н.С.Лейтесаның жұмыстарында, ақыл-ой ... жас ...  ... зерттеулерінде өз идеясын тапқан  ).Болашақ, өткен шақ және осы шақта ... ...  ... ... мен ... өмірлік шешімдерінен көрінеді. Егер  тіпті логикалық дұрыс қабылданған шешім,өте  ерте не кеш ... ... онда ол  ... және мағынасыз болады. 80-жылдары өзінің жұмыстарында К.А. Абульханова-Славская субьект өмірінің сипаты ретінде ... ... ... Бірақ-та  бұдан бұрын уақыттылық деген сұрақ жас ерекшелік психологиясы мен педагогикада, индивидуалды дамудың ... ... ... ... ... ... болған.  Шынымен де, тәрбиеленушілердің нақты жас шамасы жағдайларын, олардың болшақтағы даму аймақтарын, жас шамалық мүмкіндіктері мен ... ... ... олар ... ... ... ғана педагогикалық әсерлер табысты болады. Өмірлік жол жоспарында тұлғаның уақыттылығы жас шамасының даму перспективаларының өмірлік жоспармен арақатынас жолы арқылы, макро және ... ... ... даму ... ... ... ... уақыттылығы  -  бұл тарихи және ... ... ... көшу әрекеттері. Соңғысы, тарихи уақиғалар әрекеттерін белсенді аңғару  үшін ,  өмір субьектісі дамыған ... ... ие болу ... ... Өмірлік уақытқа қатысты басқа да аспекті, уақытша ресурстардың тұлғалық  шектелуімен ... ... ... ... оны ... ... ,  үнемдеу керек. Сонымен қоса, өзіндік өмір ритмінің тез болуы  тұлғадан және оның ... ... ... Айқын өмір жағдайларын құрай келе,  басқа адамдарды осы жағдайға қатыстыра келе, өмірді қарқындатып,  уақыт жүрісін үдетеді. Бұндай ... ... ... ... іске ... ... ... үлкен жұмыс көлемін атқаратын,  дамыған тұлғада пайда болады. Қабілеттердің  (қиын қабілеттердің, жұмысқа қабілеттілердің, интеллект, арнайы қабілеттердің) дамуы уақыт ... ... ... ... осы ... ... процесі кезінде оның ҮНЕМДЕУІ іске асады.  Уақыт потенциалдылығы түсінігін К.А.Абульханова  -  Салавская ұсынған (13). Ол ... ... ... ... ... ... өмірлік іс-әрекеттің дамыған механизімдерінің реттелу жолдарын көрсетеді. Осындай реттелудің дамыған механизімдері бар адам, уақыт ішінде компетентті болып табылады ... Өмір ...   үкім ... ... ... ... ... өзінің уақытын қайда жіберетінін, бірінші кезекте қандай жоспарларын іске асыру керектігін, ... ... ...  ... күш ... өзі шешеді. Тұлға өзінің түсінігі бойынша уақытқа деген қатынасын, өмір мәні мен  іс-әрекет мәнімен байланыстырады. ... ... ... өмірді ұйымдастырудың әртүрлігі айқындалады. В.И.Ковалев тұлғаның уақыттық ұйымдарының төрт типін белгілеген (14). Бірінші тип  - әдеттегі-жағдайлық  . Оның күйі ... ... , ылғи да ... ... Әрқашанда бос емес, бірақ алдағы мақсаттары үшін маңызды өмір сызығын ... ... ... өмір ... ... ... ... ескішілікке негізделген міндеттерін шешеді. Былайша айтқанда  сияқты.Екінші тип- әрекетті-қызметтік. ... ... ... ... оның ... көп жағдайда әлеуметтік рөлдер шеңберінде ашылады және қоғам қызметімен тапсырылады. Жағдайға қатысты өзм- өзіне сенімді немесе тәуелді. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ...  ... оны жалы өзіндік өмір  қызметімен сәйкестендірмейді, оның белсенділігінде терең өмірлік мән бар ма  ... ... ... Бұл ... ... тип- ... Ішкі өмірде сүру арқылы  бірінші және екінші типтерге қарама  -  қарсы келеді. Бұл ... екі ... ... ... ол ішкі өмір өзінде толығымен артта қалады, сыртқы өмірмен нашар сәйкеседі және ... ... ... маңызды болатын мазмұндарын жоғалтады.  Бұны  деп айтуға болады ( Достоевскийдің  ... ... осы ... ... мысал бола алады). Бұл типтің екінші варианты, ол ішкі ... ... және өз ... ... ... аз ... белсенділікпен ерекшеленеді. Ол сырттай аз айқындалған,  өзінше терең ... ... ... ... ... Көп ... өмірін дұрыс бейнелейді, бірақ аз әрекет етеді. Оны  деп атаймыз. Төртінші тип - ... Өмір ... ...  ... онда өзінің мақсаты үшін қолданатын негізгілерін белгілеп алады,  көбінесе ширақ келеді. Өмір мәнін түсінеді және соған сәйкес өмір ... ... ... ... ... оған  іс-әрекеттің әуестенгіш-жігерлі мәнері тән. Өмір жағдайларының қысымына қарамастан,  таңдаулы өмір сызықтарын сақтай алады. Ол . Өмір ... ... ... ... ... деп аталатын байланыспен сәйкес болуы мүмкін. Жалпы динамика бойынша,  өздерінің өмірлік шешімдері мен ішкі өмірлерін ... ... ал ...  -  ... ал ...  -  осы ... мезетке бағдарланған адамдар да бар. (Бұрында біз, Л.Н.Толстойдың (осы шаққа бағдарлануы) мен А.А.Блоктың (болашаққа ұмтылысын) дәлелдейтін уақыт ішіндегі ... ... ... ... Ал, И.А.Бунин орыс поэты И.В.Одоевцеваның куәгері ретінде , өткен шаққа ерекше сезімталдылықпен қараған:  ... ... ... ... отырып, сол не басқада бағдар біріншіден, жас шамасына байланысты, ... ... ... ие және ... ... ... байланысты екендігі анықталған.Осылайша, петербургтік психолог П.И.Яничеваның жоғары сынып ... мен ... ... ... ... , 20 %-ы ... ... бағдарланғаны анықталған. Осы бағдар типі қобалжу, эмоционалдық өзін-өзі төмен бақылаумен,бағынушылықпен арақатынасын ... ... 30%-ы осы ... ... ... олар ... ... пен шынайлылықпен байланысты. Зерттеушілердің 50%-ы болашаққа бағдарланған, олар өзін-өзі жоғары ... ... ... ... ... Осылайша, өмірлік жолдың субьективті суретінде,  уақыттың арақатынасы  тұлғаның даму ... мен ... ... байланысты болады. Тұлға санасынды өткен шақ, осы шақ пен болашақтың арақатынасының жастық өзгергіштігі туралы мәліметтер бар. ... ... ... ... ... ... ... жастық шаққа дейін өткен шақ пен болашақтың үлесі арта ... ... ... ... ... ... шақпен тең болады. Ал кемелдік  жас шамасындағы адамдардың өткен шағына ...  ... ... ... ...  ... диапазондары  үш есе көп  болады. Өмір ... ... ... ... ,  тұлға дамуының мөлшері бойынша жас ... ... ... шақта ол минималды, себебі, бала өз уақытымен өзінше басқарудан қарағанда, керісінші, әлеуметтік кесте мен режимге бағынады. Ал кемелдік жаста өмір ... ... ... ... бірақ ол өндірісте және қоғамдық-саяси сферада  тұлғаның әлеуметтік қызметі мен оның статусына байланысты іске асады.Адам көбінесе өз ... ... бос ... ... кезінде жетеді. Бірақ бұл жерде де, денсаулық пен ... ... ... ... ... аз ... ... бай мемлекеттегі зейнеткерлер өмір уақытын өз бетімен ұйымдастырудың кең мүмкіндігіне ие. Болашақта материалдық тұрғыда тәуелсіз және ... ... ... ... ... ... ... да  болашақ өмір уақытының қысқартылу мәселесі бар, ол қарттардың қандай-да болмасын іс-әрекет мәнін , өмір құндылықтары мен өз ... ... ... жояды. Қарт  немесе жас адамдардың өмірлік іс-әрекетті түсінулері экзистенционалды фрустрацияға алып келеді. Өткен шаққа үнделеген экзистенционалды ... ... өмір сүру ... уайымдалады. Осы шақ -  құлазыған және шешілмеген қарым-қатынас ретінде болады. Мақсаттар блокталып, адамға өмір біткен сияқты көрінгенде , ... ...  ... ... ... ... ... биографиялық дағдарыс контексінде зерттеген (3). Биографиялық (өмірлік) дағдарыс  -  бұл тұлғаның өзіндік өмірі , оның өнімділігіне ... ... ... ... ... ... адам ... болашағын көрмейді, құлазыған сезім (өмірлік іс-әрекетке деген стимулдың болмауы және күш қуатының жоқтығына алаңдау) мен іске ... ...  ... ... өмір сүрдім деген сезім) көрінеді. Экзистенционалды фрустрация мен биографиялық дағдарыспен күресу, кемелденген жас шамасындағы тұлға үшін, жауапкершілік сезімімен, ерік күші және ... ... ... ...  оңай ... ... ... қиындықтардың алдын алу , өмір философиясына байланысты, осының негізінде тұлға ерекше   табады, басқаша ... ... ... ... ... стилін алады (Г.Томэ). Жалпы, дағдарыстың алдын алу индивидуалдылыққа айналған адамдар арқылы іске ... бұны ... ...  
        
      

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс жасаған жасөспірім тұлғасы7 бет
Жеке тұлғаның даму психологиясы4 бет
Қылмысқа барған жасөспірімдердің делинквентті жүріс-тұрысының псиологиялық ерекшелігін анықтау20 бет
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде42 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Ақша мәні және ақшаның формасы20 бет
Ақша – тауар қатынастарының дамыған формасы. Қазіргі экономикадағы ақшаның рөлі24 бет
Дәрілік зат формасы ретінде капсула сипаттамасы11 бет
Есептік регистрлердің жеңілдетілген формасын қолданатын шағын кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептің әдістемесі11 бет
Жеке тұлганың танымдық қызығушылықтарын арттыру45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь