Әдебиеттің тегі мен түрі. Эпос, лирика, драма

1. Әдебиеттің тегі мен түрі;
2. Эпос, лирика, драма;
3. Әдебиет тектерінің шығу төркіні;
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі;
Әдебиеттің тегі мен түрі әдебиет яғни сөз өнері эпос, лирика, драма дейтін негізгі үш салаға жіктеледі. Бұлар әдеби жанрлар мен түрлердің тегі деп те аталады және олардың әрқайсысы мазмұны және суреттеу, баяндау тәсіліне қарай өз тарапынан жүйе құрып, жанрлық түрлерге бөлінеді.
Бөлінгенімен, ішкі байланыстарын үзбей, бояулары бір-біріне кіріксе де, өздеріне тән ерекшеліктерін сақтап қалады.
Эпос — әдебиеттің негізгі үш тегінің бірі, әдебиеттің баяндау жанрларының басын құрайды. Эпостық шығармада оқиға өз бетінше автордың еркінен тыс жүріп жатқандай әсер береді. Мұнда оқиғаны суреттеу тәсілінің бір ерекшелігі — сюжет желісінің тежелетіндігі. Эпостық жанрдағы шығармаларда негізгі әңгімеге қатыссыз “бөгде” бір нәрселер бейнеленетін секілді. Шын мәнінде бұл — эпостың өзінің жанрлық мақсатына жету үшін қолданатын тәсілдерінің бірі. Эпос тұтастықты көксейді, шындық дүниені қалайда кең көлемде көрсетуді қалайды. Нәтижеде қомақты, өркешті, кең тынысты шығарма туады. “Батыр Баян” поэмасында Мағжан осы тәсілді шебер іске асырады. Жорыққа аттануға әскерін жинаған Абылай ханға Баян батырды күттіру арқылы оның тұлғасын ғана биіктетіп қоймайды, сол арқылы поэмаға қосымша талай оқиғаларды суреттеп, шығарма ауқымын барынша кеңейтеді, құлашын кең жазады. Эпос оқиғасы сырт оқиға ғана емес. Қаһарманның ішкі дүниесіне бойлау, оның жан диалектикасын ашу қандайда қызғылықты оқиғадан кем әсер етпейді. Эпостық шығармалар тарихы сонау қадым замандардан басталады. Аңыз, ертегі, дастан, жырлар — біздің баға жетпес ұлттық мұрамыз. Болмысты бейнелеу, адам мен қоғам өмірін суреттеу эпос жанрында негізгі үш арнамен атқарылады. Ол жанрлар шағын көлемді (анекдот, мысал, әңгіме, новелла, әпсана-хикаят), орташа көлемді (поэма, повесть) және ірі көлемді (эпопея, роман) болып бөлінеді.
Үш текті әдебиет жанрларының бірі — лирика, адамның көңіл-күйін шертеді. Бұл жанрда “ақын адамның ішкі ғаламы мен тысқы ғаламы түйіседі” (Байтұрсынов). Адамның сырттан алған әсері көңіл көрігінде балқып, нәзік сәулелі сезімге айналады. Жалт өткен сезім жарқ етіп ақын жүрегін дөп сөзбен жарып шықса, міне, бұл — лирика. Лирика — алдымен сезімнің гүлі, гүлдің хош иісі, көз жауын алған көркі. Мұнда субъектілік басым. Эпоста автор оқиға көлеңкесінде қалса, лирикада алға шығады, өзі өлең мазмұнына айналады. Және өз қалпын “бетін өзгертпейді” (Аристотель). Өлеңнің лирик. кейіпкері көбіне автордың өзіне тартады. Лирик. кейіпкер — жүрегін от сезімге ораған ой адамының бейнесі. Лирик. өлеңдегі сұрапыл тебіреніс, толғаныстар, қызу қанды қарбалас әсерлер соқыр сезім емес, ой көзді сезім. Абай: “Өмірде ойға түсіп кем-кетігің, Тулағыш мінезің бар, жүрек, сенің” десе, бұл — лирик ақын бейнесі. Ой мен сезім лирикада ғашықтардай табысады, сол махаббат ләззатынан көркем сөз атты перзент туады. “Қуатты ойдан бас құрап, Еркеленіп шығар сөз” деп Абай тегін айтпаған. Өлең қолдан жасалмайтынын, ой, қайрат, жүрек тұнығынан қайнап шығатынын ескерткен. Лирик. жанр түрлері қазақ ауыз әдебиетінде терме, толғау нысанында қалыптасты. Әлемдік әдебиетте ертеден өріс алған элегия (мұңды өлең), ода (мадақ өлең), эпиграмма (әжуа өлең), эпитафия (жоқтау), сонет сыршыл, композициясы белгілі нормамен жазылатын өлең секілді түрлері қазақ поэзиясында берік орын тепті. Саяси-әлеум. лирика түрлері де дамыды. Тақырыбы мәңгілік саналатын махаббат лирикасы, табиғат лирикасы түрлерінен қазақ поэзиясы әлемдік поэзияның қай-қайсысымен де иық теңестіретін шығармалар тудырды.
1. Базарбаев М. Әдебиет және дәуір. –А., 1986.
2. Жұмалиев Қ. Әдебиет теориясы. –А.,1964.
3. Қабдолов З. Сөз өнері. –А., 1992.
4. Нұрғали Р. Әдебиет теориясы. – А., 2003
5. Әдебиеттану. Терминдер сөздігі. – А.,
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІӨздік жұмысыТақырыбы: Әдеби тек. Эпос, лирика, драма.Орындаған: Шарыпова М. Қ - 213 ...  ... ... ... 2015 ... Әдебиеттің тегі мен түрі;2. Эпос, лирика, драма;3. ... ... шығу ... Пайдаланылған әдебиеттер тізімі;Әдебиеттің тегі мен түрі әдебиет яғни сөз өнері  эпос,  лирика,  драмадейтін негізгі үш ... ... ... әдеби жанрлар мен  түрлердің  тегідеп те  аталады  және  олардың  әрқайсысы  ...  және  ...  ... қарай өз тарапынан жүйе құрып, жанрлық түрлерге бөлінеді.Бөлінгенімен, ішкі байланыстарын үзбей,  бояулары  бір-біріне  кірікседе, өздеріне тән ... ... ......  ...  үш  ...  ...  әдебиеттің  баяндаужанрларының басын құрайды.  Эпостық  ...  ...  өз  ...  ... тыс ... ... әсер ... Мұнда  оқиғаны  суреттеу  тәсілініңбір  ерекшелігі  —   сюжет   ...   ...   ...   жанрдағышығармаларда негізгі әңгімеге қатыссыз  “бөгде”  бір  нәрселер  ... Шын ... бұл  —  ...  ...  ...  ...  жету  ... тәсілдерінің  бірі.  Эпос  тұтастықты  көксейді,  шындық  ... кең  ...  ...  ...  ...  ...  ...  кеңтынысты шығарма туады. “Батыр Баян”  поэмасында  Мағжан  осы  тәсілді  шеберіске асырады. Жорыққа аттануға ... ...  ...  ...  Баян  батырдыкүттіру арқылы оның тұлғасын ғана биіктетіп  қоймайды,  сол  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  барынша  кеңейтеді,құлашын кең жазады. Эпос оқиғасы сырт  оқиға  ғана  емес.  ...  ... ... оның жан ... ашу  қандайда  қызғылықты  оқиғаданкем  әсер  етпейді.  Эпостық  шығармалар  тарихы  ...  ...   ...  ...  ...  ...  жырлар  —  біздің  баға  жетпес  ... ... ... адам мен ...  ...  ...  эпос  ... үш арнамен атқарылады. Ол жанрлар  шағын  ...  ...  ... ... әпсана-хикаят), орташа көлемді (поэма,  повесть)  және  ... ... ... болып бөлінеді.Үш текті  әдебиет  жанрларының  бірі  —  ...  ...  ... Бұл ... ... ... ішкі ...  мен  тысқы  ғаламы  ... ... ... ... әсері  көңіл  көрігінде  балқып,  нәзіксәулелі сезімге айналады. Жалт  өткен  ...  жарқ  етіп  ақын  ...  ... ... шықса, міне, бұл — лирика.  Лирика  —  алдымен  сезімнің  ... хош ... көз ... ...  көркі.  Мұнда  субъектілік  басым.  Эпостаавтор оқиға көлеңкесінде қалса, лирикада алға  шығады,  өзі  өлең  ... Және өз ... ... ...  ...  ...  лирик.кейіпкері көбіне автордың  өзіне  тартады.  Лирик.  кейіпкер  —  ...  ... ... ой  адамының  бейнесі.  Лирик.  өлеңдегі  сұрапыл  ... қызу ... ... әсерлер соқыр сезім емес, ой  көзді  сезім.Абай: “Өмірде ойға түсіп кем-кетігің, Тулағыш  ...  бар,  ...  ... бұл — лирик ақын бейнесі. Ой мен сезім ... ...  ... ... ләззатынан көркем сөз атты перзент  туады.  ...  ...  ...  ...  ...  ...  деп  Абай  ...   айтпаған.   Өлең   ... ой,  ...  ...  ...  қайнап  шығатынын  ескерткен.Лирик.  жанр  ...  ...  ауыз  ...  ...   ...   ... ... әдебиетте ертеден өріс алған элегия  (мұңды  ...  ... ...  ...  ...  ...  эпитафия  (жоқтау),  сонет  сыршыл,композициясы  ...  ...  ...  өлең   ...   ...   ...  ...  орын  тепті.  Саяси-әлеум.  лирика  түрлері  де  дамыды.Тақырыбы ... ... ... ... ...  ...  ...  поэзиясы  әлемдік  поэзияның  қай-қайсысымен  де   иық   теңестіретіншығармалар тудырды.Әдебиеттің үшінші тегі — ... ... ... көз ...  өтіп  ... бастарынан шиыршық атқан шым-шытырық оқиға кешеді.  Бәрі  әрекетүстінде. Жәй әрекет емес, тайталасқан күрес,  айтыс-тартыс,  ...  ... ... ... ... әрекет. Оны  істейтін  кейіпкерлердің  характері.Бәрі соған байланысты: жақсылық та,  жамандық  та.  Характер,  ...  ... ... алтын арқауы. Атом бөлшектенгенде орасан  зор  ...  ... ... ... ядро ... Драманың ойдағыдай шығуы сол  ядроныңқуатын  қалай  “босата”  алғанына,  яғни  ...  ...   ...   ашабілгендігіне  байланысты.  Оның  тәсілі  сан  ...  ...   ... ... Қшінде бүккен сырлары, әлеум.-саяси  көзқарасы,  өзге  ... ... ... ...  жан  алып,  жан  бергенкүрес, шайқастарда ... ... Ғ. ... ...  характерлердәл сондай шиеленіс, күрес үстінде ашылады. ... ... пәк,  ... ... сезім үшін,  сүйген  жарының  жолында  өзін  құрбан  етеді.  Сөйтіпрухани сұлулығымен көрермен жүрегінде мәңгі ... ...  ...  ...  ...  Екеуі  жиылып  адамның  іштей   жуылуына,жаңғырып шыңдалуына бастайды.Әдебиет тектері мен  ...  ...  ...  ...  ... ...  драма  іштей  бір-бірімен  байланысты.  Бір  ...  ... ... Үш ... ... де ... ...  сөзінің  фольклор,  дараақындар әдебиеті, жазба  ...  ...  ...  бір  ...  ... жанға сусын бола білді. Үшеуі  де  даму  ...  ...  бірі  ... ... бірі ... ...  ...  отырады.  Мыс.,  жаңа  эпос-романжанры психологизм, драматизм құралдарын барынша пайдаланады. ...  ... ... ... ... нәр алып  ...  ...  сөз.  Роман  жанрыбірден бүгінгі кемеліне келе қойған  жоқ.  Оның  ілкі  ...  ... ... ... өсіп ... Соңғы  жылдары  фольклортануғылымы дастан эпосының  қайсыбір  белгілерінен  ...  ...  ... ... зерттеп жүргені тегін емес. Ертегілік дастандармен  қатар,новеллалық, романдық  дастандар  дейтін  түрлер  ғыл.  айналымға  ... ...... ... ... процесс. Әдебиеттің үш  тектіжанрларға жіктелуі күллі көркемсөз дүниесіне  қатысты  ...  ...  ... ... ... дара ... ауыз әдебиеті және  жазба  әдебиетісаларын бір-біріне қарсы қоймай, араларына өтпес  ор  қазбай,  ...  ...  ...  ...  ...  өнер  ...  ретінде  қарап  зерттеуқажеттігі туындайды.Драма – (гр. dramo —  әрекет)  —  ...  ...  ...  ...  үштегінің бірі (Әдебиеттің тегі мен түрі). Драмада оқиға ... не  ... ... ... әрекеті  арқылы  дамиды.  Драмалық  ... ... ... да, ...  ...  ...  ...  ие  болады.Драма бастапқы кезде хор, диалог,  би,  айтыс,  пантомимомен  аралас  болып,синтетикалық өнер ... ... ...  ...  ...  сөз  өнерінің  жекетегі ретінде дараланды, оның трагедия, ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   трагикомедия,   т.б.   жанрларықалыптасты. Классикалық драманың  алғашқы  үлгілері  ежелгі  ...  ... ... Софокл, Еврипид трагедиялары мен  Аристофанның  комедияларындажоғары  көркемдік  ...  ...  ...   орта   ғасырда   аллегориялықбағыттағы мистерия, миракль, моралите түрінде дамыды. Еуропада  драма  Қайтаөрлеу ... ... ... У.Шекспир) мен  Испанияда  (Лопе  де  Вега,П.Кальдерон)  ...  ...  ...  ...  17  ғасырда  Батыс  Еуропадаклассицизмдік драматургия үстем болды. 19 — 20 ... ...  ... ... ... ... ...  Блок,  Ғ.Мүсірепов,  т.б.лирикалық  драмалары),  “деректі”  (Дж.Килти,  М.Шатров,   М.Әуезов,   ... ... ... ... ... ... ... — көркем шындықты ерекше тәсілдерімен шиеленіскен  тартыстар  желісінежинақтап,  оқиғаға  қатысатын  ...   сөзі   мен   ...   ...  сөз  ...  ...  ...  ...   шығармаларда   баяндауболмайды. Оқиға,  яғни  тартыс  ...  ...  ...  ...  арқылыдамиды. Автор кейіпкерлердің  қимыл-қозғалысын  білдіретін  түсініктемелердіжақша ішіне ... ... ... ...  ...  ...  не  ремарка  депатайды. Оқиғаның негізгі даму арнасы болып табылатын кейіпкерлер сөзі,  яғнирепликалар, көбінесе, ... ... ... ... ...  ...  болғандада репликалар шымыр,  ондағы  кейіпкер  мүддесі  мен  құштарлығы,  аласұрғансезім әлемі көрермендерді ... ... ... қажет.  Олар  өлеңтүрінде  де,  қара  сөз  ...  де  бола  ...  ...  ...  ...  оқиға  мен  тартыстардың  даму  қарқынына  және   ауқымынабайланысты көріністерге, актілерге, ...  ...  Ал  ... ... ... ... басталуы, шиеленісуі,  шарықтау  шегі,шешімін табуы болады. Кейбір  шығармалар  мұндай  классик.  үлгіден  ... ... ...  ...  ...  ...  мүмкін.  Ежелгі  гректрагедияларында сахналық шығармалардағы тартыс аяқталып, өз  шешімін  тапқансоң, міндетті түрде бас кейіпкердің азапты күйі ... Мұны  ... ... ... күнәсінен арылу деп  атаған.  Сезім  мен  қайғы-қасіреткетолы бас кейіпкер монологі көрермендерге қатты әсер еткен.  Қазіргі  ... ... ... ... осы ... ... жүр;2) Драмалық шығармалардың бір жанры  (қ.  ...  ...  ... ... азаппен аяқталуын көрсетуге,  комедия  адам  қылығы  менәлеум. өмірдегі  келеңсіз  ...  ...  ...  драма  адамдармүдделері  арасындағы   қақтығыс,   шиеленіскен   тартысқа   ...   ... ... әлеум. мән-маңызына  байланысты  зерттеушілер  қазіргіқазақ  драмаларын  қаҝармандық  драма  (мысалы,   ...   ...   ... 1945; Сәкен Сейфуллиннің “Қызыл сұңқарлары”, 1922, т.б.), саяси-әлеуметтік драма (мысалы, Әуезовтің “Еңлік — ... 1917,  т.б.),  ... ... (мысалы,  Әуезовтің  “Абайы”,  1950;  Мүсіреповтің  “АқанСері — Ақтоқтысы”, 1972, т.б.) деп ... ... ... туындыларды  әу  бастан  әдебиеттердің  тектері  деп  ... ... бөлу етек ... Олар ... ... және ... ...  десек  те,қаламгерлердің (әсіресе,  XX  ғ.)  өмірге  әкелгендерінің  бәрі  осы  үшемге(триадаға) жата ... де, олар күні ...  ...  ...  ... ... мен беделдерін сақтап келеді.Платонның «Мемлекет» трактатының үшінші  ...  ...  ... ... ой ... ...  бәлкім,  біріншіден,  өз  атынан  тікелейсөйлейді,  бұл   «дифирамбаларда  ...  ...  ...  ...  мәні  ...  орын  ...  ...  аық   сөзі   араласпай,кейіпкерлердің  «сөз  ...  ...  ...  ...  трагедия  менкомедияларға (поэзия тегі ретінде драма  тап  ...  тән;  ...  ... ... ... тән ... ... біріктіру (эпоста  ұшырасатын):«Және де ол (ақын-В. X.) қай кезде ...  ...  ...  және  сол  ... ... бір ... өз ... сөйлейді, оның бұнысы әңгімелеу  болыптабылады»[736].  Выделение  Сократ  және  Платон  бөліп  көрсеткнн   ... ... ... эпикалық  тегі  оқиға  туралы  әңгімені  қатысушытұлғаның ( көне  гр.  ...  ...  ...  және  ...  сөзге (көне гр. mimesis) іс-әрекет, мінез-құлық арқылы еліктеуге  негізделген.Аристотельдің «Поэтикасының» үшінші бөлімінде  осыған  ұқсас  пікірлерайтылады. Бұл ... ... ... және ... сипаты  болып  табылатынпоэзиядағы  (сөз  өнеріндегі)  ...  үш  ...   ...   ... «Бір  ...  бір  ғана  нәрсеге  еліктеп,  өзіңнен  алыс  ... ... ... сөз қозғау, не болмаса, тап осындай, бірақ  еліктеушіөзімен өзі қалып, ... ...  ...  барша  суреттелетін  тұлғалардықатысушы және іс-әрекет үстінде екендігін танытады».Қайта  Өрлеу   ...   ...   үшем   ...   ... «De ... (1559) ... сөз өнерінің құрамындағы  эпос,мелика (яғни, лирика) және сахналық ... ... ... бөліп көрсетті.Тап осындай рухта – сөз саптаушыға («сөз иесіне»)  ...  ...  ...  ...   әдебиет  тектері  кейінірек   ...   ... ... ... XIX ғ. ... ... эстетикасында)  эпосты,лириканы және драманы сөздік-көркем формалар түрінде емес,  әлдебір  ... ... ... ... ... ...  ...  орнықты  да,әдебиет тектері көркем мазмұнның  типтері  ...  ...  Осы  ... осы бір ... поэтикадан (сөз өнері  туралы  ілімнен)  алшақтайтүсті. Осылайша, Шеллинг лириканы шексіздік пен еркіндік  рухына,  ...  ... ...  ...  ...  осы  екеуінің  өзіндік  синтезі:еркіндік пен қажаттіліктік арасындағы күрес ретінде қарастырды. Гегель (Жан-Польдің ізін ала) ... және  ...  ...  ...  ...  және  ...   :  эпикалық  поэзия  –   объективті,   лирикалық   ... ал, ...  ...   –  осы  ...  ...  тұрады  депсипаттады.  В.Г.  Белинскийдің  «Поэзияны  тек  пен   ...   ...   ...   ...   ...   ...   (және   оған    сәйкесетінтерминология) отандық әдебиеттануда түбегейлі қалыптасты.XX ғ. әдебиет тектері талай ... ...  ...  алу,  ... ...  ...  екінші,  үшінші  грамматикалық  жақ),сондай-ақ,  ...  ...   ...   қазіргі,   болашақ)   ... ... та ... мен ... ... ... ... өзін  түгеспей,әлі күнге дейін өмір сүруін ...  ...  ...  тектері  әдебитуындының тілдік ұйымдасыру типі ретінде жете  назар  аударуға  ...  ... ... үстем реалдылық болып табылады.Эпос, лирика және драманың ... ... ... ...  ... лингвисі К. Бюлер жасаған сөз теориясы өз жарығын ...  онда  ... ... ... ... үш аспектісі бар деп  тұжырымдайды.  Олар  өзбойына, ...  ...  ...  ...  ...  ...  экспрессияны   (сөйлеушінің   эмоциялық   айшығын);   ...  (сөз  ...  ...  ...  ...  сөйлеушініңәлдекімге  қарата  сөз  толғауды)  сыйдырады.  Тілдік  іс-әрекеттің  осы  ... ... ... ...  келіп,  сөз  саптаудың  түрлінше  ... ... ...  ...  ...  ...  ...  туындылардағыұйымдастырушы бастау көз және доминант  тілдік  экспрессия  болып  ... ... ... ... ... қырына назарын аударып,  сөзоқиға  өрбуінің  белгілі  бір  сәтіндегі  жүзеге  ...  ...  ... ...  ...  өз  кезегінде  кең  ауқымды  түрде   тоже  широкоопирается на  апеллятивтік  ...  ...  ...  ...  ... іс-әрекеттерін алмастыратын кейіпкерлердің сөз саптауы енуіне)  арқасүйейді. Осы ... ... ... ... ... ...  хабарламасыбасымдыққа ие болып келеді.Сөз тінінің осы бір қасиетімен лирика,  драма  жәнеи  эпос,  сондай-ақ(тап олардың өзі ... ... да ... ... ...  ... ұйымдасытру амал-тәсілдері;  олардағы  адамның  өзіндіккөрініс берулері; автордың қатысуының ... ...  ...  ... ... ...  ...  келеді.  Әрбір  әдеби  тек,  басқаша  айтарболсақ, ерекше, тек өзіне ғана тән қасиеттерге ие ... ...  ...  бөлу  ...  мен  ...  ...  қабыспайды.Кейбірде сөз ыңғайында  лирикалық туындыларды  поэзиямен, ал,  ...  ... ... ... сөз қолданысы дұрысты  емес.  Әрбір  ... өз ... әрі ... ... әрі ... (қара сөздік)  туындынысыйдырады.  Эпос  ...  ...   ...   ...   ...   өлеңдік(антикалық эпопеялар, француздық ерлік туралы  әндер,  орыс  былиналары  ментарихи әндері және т.б.) ... ...  ...  ...  тектік  негізіндеөлеңмен жазылған туындылар жатыр, олар Жаңа  уақыттың  ...  де  ... ... (Дж. Н.Г. ... «Дон ... А. С.  ...  «ЕвгенийОнегині»,  Н.А.  Некрасовтың  «Русьте  кім  ...   ...   ... ... де әрі өлең, әрі проза, тіпті  кейде  екеуі  қабаттаса  біртуынды бойында ұшырасады (У. ...  ...  ...  ...  ... өлең ... кезігетін лирикада прозалық болып келеді  (тургеневтік«прозалық өлеңін» еске түсірейік).Әдеби  тектердің  теориясында  өте  ...  ...  ...   ... ...  ...  ...  («драматизм»),  «лирикалық»(«лиризм») сөздері тек қана әңгімеге өзек  ...  ...  ...  тектікерекшеліктерін  білдірмейді,  сонымен  қатар  оның  басқа   да   ...  ...  деп  ...  ...  ...   ...   кеңауқымды, күрделі де, көп қырлы әлемге деген  ...  ...  ...  ретінде  қабылдау  болып  табылады.  Осыған  ...   ... ... және одан ...  бір ... туындыларда көрініс  тапқан(Л.Н. Толстойдың «Соғыс және ...  ...  ...  ... ... ... болса,  тек  эпикалық  (әңгімелеуші)  ...  ...  ...  ...  ...  ...  әдебиет  тектеріндедрамада (А.С.  Пушкиннің  ...  ...  және  ...  (А.А.  ... ... ... орын  алады.  Драматизм  деп  әлдебір  қарама-қайшылыққа қатысты көңіл қобалжуымен,  алаңдау  мен  ...  ...  ...  ой  ...  атау  ...  Және  ақыр  ...  лиризмдегеніміз – бұл автор, әңгімеші, персонаждар  ...  ...  ... ... мен лиризм  де  барша  әдеби  тектерде  ұшырасады.Осылайша, Л.Н. Толстойдың «Анна Каренина» романы, М.И.  ...  ...  ...  ...  толы.  И.С.  Тургеневтің  «Байбатшалар  ұясы»романы, А.П. Чеховтың «Үш апалы-сіңілі» және «Шие бағы»  пьесалары,  ...  А.  ...  ...  мен  ...   бойына   лиризм   барыншасіңірілген.  Эпос,  ...  және  ...  ...  ...  ... ...  эпикалық, лиризмдік және драматизмдік  «үн  қатымының» бір жақты-қатаң байланушылығынан азат болып келеді.Біздің ғасырдың ортасында неміс ғалымы  Э.  ...  осы  екі  ... ... ... ... ... ... қолданды. Ол  өзінің«Поэтиканың негізгі ұғымдары» еңбегінде эпикалықты, лирикалықты,  драмалықтыұғыным,   еске   алу,   ...   ...   ...   ...    стильдік(реңктік//тоналдылық — Tonart типті)  құбылыс  ретінде  сипаттады.  Және  деәрбір әдеби ... өз ...  ...  ...  немесе  драманың  сыртқыформасына қарамай  тәуелсіздіктегі)  үш  бірдей  ...  ...  ... де мен ... пен ... лирика және  драмамен  байланыстыратынболсам, ештеңке түсіндіріп бере алмаймын» деп тұжырымдады.ӘДБИЕТ ТЕКТЕРІНІҢ ШЫҒУ ТӨРКІНІАлғашқы қауымдық синкреттік шығармашылығында эпос, лирика  және  ... ... ... қалыптасты. XIX ғ. аса ірі  орыс  ...  ...  ...  бірі   А.Н.   ...   өзінің   «Тарихипоэтикасының» алғашқы үш тарауын  ...  ...  шығу  ...  ...  ...  ...  іс-әрекеттері  жоралғылық  ойын-биі  болып   табылып,еліктеу дене қимылдары қуанышты немесе қайғылы  айқай  әнмен  ...  ...  ...  ...  ...   ...   деп   дәлелдеді.Веселовский эпос, лирика және драманы из  ғұрыптық «хорлық  іс-әрекеттердің»дамыған «протоплазмасы» деп ұйғарды.Хордың белсенді қатысушыларының (ән ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  өте  келе   ғұрыптанажырауы: «Лиро-эпикалық сипаттағы әндердің ең бірінші болып,  табиғи  жолменхор мен ... ... ... шығуы болып табылады».  Веселовскийше,поэзияның  өзіндік  ілкі  формасы  лиро-эпикалық  әндер.  Осындай   ... ... ... ... ... Ал,  ...  ...  өзкезегінде ғұрыптан бөлініп шыққан лирика  (басында  топтық,  ұжымдық  ... өсіп  ...  Эпос  және  ...  ...  ...  ... бойынша  «ежелгі ғұрыптық қордың  ыдауының  салдары».  Драма  хормен хор бастауышының реплика алмасуларынан  ...  ...  деп  ... Және де оның ... пен ...  ...  дербестікке  ие  болаотырып, сонымен қатар, ... ... және оған ... ...  ... синкретизмін сақтап қала алған».Веселовский  ұсынған  әдебиеттің  тектерінің  шығу  ...  ... ... ... ... ... ғылымына белгілі көптеген  фактілерменрасталды.    ...    ...    ...    ...    іс-әрекеткеқатысушылардың белсенді сөздерімен  сүйемелденетін  ғұрыптық  қойылымдардан:би  мен  пантомимадан  шыққандығы  ...  ...  ...  ... эпос  пен  ...  ...  ...  іс-әрекеттерден  тыстәуелсіз өмірге келуі есепке ... ...  ...  ... кейіннен прозалық аңыз  (сага)  және  ерегілер  хордан  тыс  қанатжайды. Олар бұқаралық ғұрыптарда  әнге  ...  ...  ...  ... ... (және де, ықтималдығы, көп жағдайда  бұндай  әңгімелеукөпшілікке ... ... да). ... ... тыс  ...  келуі  бекмүмкін. Лирикалық өзін-өзін таныту алғашқы қауымдық  халықтардың  ...  және  ...  ...   ...   ...   Әдебитектердің қалыптасуының түрлі жолдары болды.  Және  де  ...  хор  ... ... ...  ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:1. Базарбаев М. Әдебиет және ... –А., 1986.2. ... Қ. ... ... –А.,1964.3. Қабдолов З. Сөз өнері. –А., 1992.4. Нұрғали Р. Әдебиет теориясы. – А., 20035. ... ... ... – А.,  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Қазіргі замандағы батыс әдебиеттану ғылымы жанр мәселесі19 бет
Әдеби тек. Драма. Лирика. Эпос4 бет
Әдеби тек.драма.эпос.лирика10 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері14 бет
1) Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі 2)Өлең сөздің теориясы 3)Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері 4) Әдеби үдеріс (процесс), әдеби әдіс, бағыттар мен көркемдік тәжірибелер16 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь