Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау

Орманов Ғали (15.8.1907, Алматы облысы Қапал ауданы Қызыл жұлдыз ауылы – 5.9.1978, Алматы) – ақын Қазақ педогогикалық инcтитутын бітірген (1943). 1929 – 60 ж. Іле ауданы оқу бөлімінің меңгерушісі, “Социалистік Қазақстан”(қазіргі “Егемен Қазақстан”) газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, Жамбыл ақынның әдеби хатшысы, “Майдан”альманағының редакторы, “Әдебиет және искусство” (қазіргі “Жұлдыз”) журналының жауапты редакторы, Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасының бас редакторы, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы, секция меңгерушісі қызметтерін атқарған.
Тұңғыш өлеңдер жинағы “Шеңбер” деген атпен 1934 ж. жарық көрді. “Шәуілдір” (1934), “Алынған қамал” (1935) поэмалары, “Абысын сыры” (1936) жыр кітабы, “Көтерме” атты прозалық жинағы (1935) жарыққа шықты. Ормановтың туындылары адамдардың қаһармандық ерлігін, табиғаттың дүлей күшіне қарсы шыққан күресін бейнелеуге арналған. “Халық – қаһарман” (1941), “Емен” (1944) атты жыр кітаптарында соғыстың ауыртпалығын, жауынгерлердің Отанға деген сүйіспеншілігі жолындағы ерліктерін, тылдағы тынымсыз еңбекті сөз етті. Ақын поэзиясы айшықты тілінің ажарымен, оның асыл қазыналарын қолданудағы шеберлігімен ерекшеленеді. “Өмір дастаны” (1948), “Бөбек жүрегі” (1949), “Сәт сапарда” (1957), “Ой қанаты” (1961), “От өзен” (1965), “Жер қазығы” (1972), “Жыр қанаты” (1975), “Жылдар жыры” (1976), т.б. өлең жинақтарында әлеуметтік оқиғаны суреттеуде ақындық шеберлік танытты. Ол қырғыз эпосы “Манастың” 1-кітабын, А.С. Пушкиннің, М.Ю. Лермонтовтың, Ян Райнистің, Ф.Мақтымқұлының, А.Тоқомбаевтың бірқатар поэмаларын, Л.Н. Толстойдың “Анна Каренина” романын, Н.В. Гогольдің “Нева проспектісі” повесін, А.П. Чеховтың әңгімелерін, М.С. Бубенцовтың “Ақ қайың” романын, М.Тұрсын-Заденің “Үндістан балладалары” өлең кітабын қазақ тіліне аударды. Ормановтың көптеген туындылары шетел тілдеріне тәржімаланған. Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Ленин ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Қазақ әдебиетіне жиырмасыншы жыл, соңғы жылдарында келген, қазақ поэзиясының қалыптасып-дамуына, өсіп-өркендеуіне ерекше үлес қосқан ақынның бірі-Ғали Орманов. Ғали Орманов 1907жылы бұрынғы Талдықорған облысы, Қапал ауданы, «Ешкіөлмес» тауы етегінде дүниеге келген. Ол он жасында әке-шешесінен айрылып, жетім қалады да, туысқандарының қолында тәрбиеленеді. Ғали бала кезінде жыршылардан өлең-жыр, қисса-дастандар үйреніп, өзінің әдебиетке құмарлығын байқатады. «Мұңлық-Зарлық», «Шәкір-Шәкірат», «Алпамыс» сияқты қисса дастандарды, «Біржан мен Сара», «Кемпірбай мен Шөже», «Бақтыбай мен Мәйке баланың» айтыстарын жаттап алып, домбыраға қосып жиын-тойларда айтып жүрген ол жастайынан жыршы бала атанады. 1920 жылы Талдықорғандағы, кейін Алматыдағы Абай атындағы балалар үйінде тәрбиеленіп, сонда білім алады.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі Семейдің Шәкәрім ... ... ... ... ... ... ... Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау.Тексерген: Қалиева С.Е.Орындаған: Ербол МТоп: Қ-417с         ... ... ... ... өлеңдеріне әдеби талдау.Орманов Ғали (15.8.1907, Алматы облысы Қапал ауданы Қызыл ... ...  -  ... ...  -  ақын ... ... инcтитутын бітірген (1943). 1929  -  60 ж. Іле ... оқу ... ... ... ... ... ... газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, Жамбыл ақынның әдеби хатшысы, "Майдан"альманағының редакторы, "Әдебиет және искусство" (қазіргі "Жұлдыз") ... ... ... ... ... көркем әдебиет баспасының бас редакторы, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы, секция ... ... ... ... ... жинағы "Шеңбер" деген атпен 1934 ж. жарық көрді. "Шәуілдір" (1934), "Алынған ... (1935) ... ... ... (1936) жыр кітабы, "Көтерме" атты прозалық жинағы (1935) жарыққа шықты. Ормановтың туындылары адамдардың қаһармандық ерлігін, табиғаттың ... ... ... ... ... ... ... "Халық  -  қаһарман" (1941), "Емен" (1944) атты жыр ... ... ... жауынгерлердің Отанға деген сүйіспеншілігі жолындағы ерліктерін, тылдағы тынымсыз еңбекті сөз етті. Ақын поэзиясы айшықты тілінің ажарымен, оның асыл ... ... ... ... ... дастаны" (1948), "Бөбек жүрегі" (1949), "Сәт сапарда" (1957), "Ой қанаты" (1961), "От өзен" (1965), "Жер ... (1972), "Жыр ... (1975), ... ... (1976), т.б. өлең ... ... ... суреттеуде ақындық шеберлік танытты. Ол қырғыз эпосы "Манастың" 1-кітабын, А.С. Пушкиннің, М.Ю. Лермонтовтың, Ян Райнистің, ... ... ... поэмаларын, Л.Н. Толстойдың "Анна Каренина" романын, Н.В. Гогольдің "Нева проспектісі" повесін, А.П. Чеховтың әңгімелерін, М.С. Бубенцовтың "Ақ қайың" романын, М.Тұрсын-Заденің ... ... өлең ... ... ... ... ... көптеген туындылары шетел тілдеріне тәржімаланған. Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Ленин ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған.Қазақ әдебиетіне жиырмасыншы жыл, соңғы ... ... ... ... ... ... ... үлес қосқан ақынның бірі-Ғали Орманов. Ғали Орманов 1907жылы ... ... ... ... ...  тауы ... дүниеге келген. Ол он жасында әке-шешесінен айрылып, жетім қалады да, туысқандарының ... ... Ғали бала ... ... ... ... ... өзінің әдебиетке құмарлығын байқатады. , ,  сияқты қисса ... , ,  ... ... ... домбыраға қосып жиын-тойларда айтып жүрген ол жастайынан жыршы бала атанады. 1920 жылы ... ... ... Абай ... балалар үйінде тәрбиеленіп, сонда білім алады.1923-28 жылдары Алматыдағы Қазақтың халық ағарту институтында оқиды. Институтта оқып жүргенде Ғали қазақ, орыс ... ... ... 1925 ... ... оқушылардың қабырға газетіне, 1927-28 жылдары өлкелік газетте өлеңдер жазады. Осы жылдары  газетінде , , ,  сияқты өлеңдері басылады. Осы ... Ғали ... ... біршама танытып үлгереді.1929-30 жылдары Іле ауданы оқу бөлімінің меңгерушісі болып істеп ... ... оның ...  ... мен  ... жиі ... көп ... республикадағы белгілі ақындардың санатына кіреді. 1930 жылы май айында Түркістан-Сібір темір жолы салынып бітті. Бұл бүкіл Кеңес елі, соның ... ... ... ... ірі ... болатын. Осы ұлы мерекеге шашу ретінде Ғали ақын  атты ұзақ ... ... Абай ... ... ... ... соң, ол ... жыл мұғалім болып істейді. Одан кейін  газетінің редакциясында журналистік қызмет атқарады. 1939 жылдан 1945 ... ... ақын ... ... ... ... ... Отан соғысы жылдары  деген альманахтың редакторы,кейін журналының жауапты редакторы, ... ... ... ... ... Бас редактор, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы қызметін атқара жүріп, шығармашылық саласында өнімді еңбек ... жылы ... екі ...  ... ... ... жылдар арасында жазған өлеңдерінің жинағы,  поэмасы басылды.1935 жылы  деген атпен әңгімелер мен ... ... ... көрді.1936 жылы  жинағы, Мопасаннан аударған қысқа әңгімелерінің жинағы басылып шықты. 1943-44 ... Ғали ... ... пен өнер қызметкерлері тобында майданға барып қайтады.Ұлы Отан соғысы кезінде жазған өлеңдерін 1941 жылы , 1944 жылы  атты ... мен ... ... түрінде ұсынады.  (1948),  (1949) атты жинағымен қатар ақынның шұрайлы өлеңдері оның 1950,1957, 1976, 1982-84 ... ...  ... ... Ғали ... жазып, өнімді еңбек еткен ақын. Оның таңдамалы шығармалары қазақ әдебиеті тарихында көрнекті орынға ие.Ғали Ормановтың  ... қыс ... ... көріністерін суреттеген, адамды асқақ сезімге жетелейтін көркем шығарма. Осы өлеңді оқып ... ... қыс ... ... әсер мен ... ... жолаТолқындаған //тұманнан,// аАй бұлқынып// шығады,//бТөңірекке// мұңайған//аМұңды сәуле //құяды.//бҚысқы жолда // жабырқау,//аЖекледі үш ат //зымырап,//бБіркелкі үнмен //қоңырау//аҚажытады //шылдырап.//бЕстисің бір// ... ... ... //бКейде ескек //шалқыған,//аКейде зары // жүректің.//бКөрінбейді //от пен үй,//аҚар, //тым-тырыс айнала.//бАла діңгек //жолда ылғи,//аКездеседі //бір ғана//.бЖабырқадым //Нина, ... үйге ... ... //сонда, еркем,//аКөзім тоймай //қарармын.//бСағат тілі //шықылдап,//аБілдірер өз //мезгілін.//бКүтпесе де //жұрт шыдап,//аАйыра ... ... ... ... //жабырқау,//аЖәмшігім де //қалғыды.//бШылдыр-шылдыр //қоңырау,//аКүңгірт тартты// ай нұры.//бБұл өлең 7-8 буын,  2 бунақ, 8 шумақ, 40 ... ... ... ... ...  ... Төңірекке мұңайған, Қысқы жолда жабырқау,  Кейде ... ... ... ... ай ... мұңды сәуле, жарқын үн, ала діңгекМетанимия: көзім тоймвй, ай нұры Қалың құм //жон етегін //шөккен ... ... ... ... //аБұйраты //былқып жатқан //өріс екен,// бТүліктің //төлдеп өсер //өлкесіндей.// а Томары //төбе, төбе ... ... ... ... еркек //бөрте ешкідей.// аЖер екен //шөбі шүйгін, //берекелі. //бСыртынан //түңілгенмен //жұрт ... 11 ... ... 8 тармақ, қара өлең ұйқасы.Аллитерация: Томары төбе, төбе кепкен ... ... құм, ... ... өркешіндей, өлкесіндей, кепкен сүрдей, бөрте ешкідейКөкірегі// көк орай// аКөз ... // ... бКөк ... ... ... ... аққан //бұлағы,//аСыңғырайды// күмістей//бСудыраған //құрағы//аҚұбылады// пүліштей//бЖелпи ескен// самалы//аЖәне ұқсайды// жібекке//бЖан біткенге//жағады//аДәрмен беріп// жүрекке//бСен де сонда// қыдырып,//аДамылдауға// шығарсың.//бБұлағына// сіміріп,//аБұлбұл әнін// ... ... ... ... ... ... тасып// қайтарсың!//б7-8 буын, 2 бунақ, 20 тармақ, 5шумақ,шалыс ұйқасАллитерация: Көкірегі көк орай... (Жасыл түспен белгіленген әріптер)Эпитет: көк ... ... ... ... ... ... пүліштейКейіптеу: күні күлген, құбылады пүліштей, Судыраған  құрағы өлеңінде ақынның ерте кезде жаман тайға ... ... ... ... келе жатқан бір кезеңі суреттеледі.Тепкішегім //тепеңдеп,// аЖеті күндей // жол тарттым.//  бӘттең қашан // ... ... ... ...  бСараң басып // сар тайым,// аСабылды бой// алдырып,//  бЖол бойында //жантайып,// аЖаттым талай // шалдырып.// б Сағыныштай ... ... ... // таң ...  ... ...  аСарғая бір // жол жатты.// бКөкжиекке //қосылған,// аҚара жолдың //ұшына.// ... ... ... ... жоқ ... ... күндер //жол жүрсек, //аҚажытпады //ол бірақ;// бҚарсы алдымнан //келешек,// аҚара үзбеді //қол бұлғап.// б 7-8 ... 2 ... 20 ... 5 ... шалыс ұйқас.Аллитерация: Сараң басып  сар тайым...;Жол бойында жантайып...Қара жолдың ұшына...Эпитет: сар тайым, сары бел, қара жол         ... ... ... ... сол ... адамның көңіл  -  күйімен араласып жатады.  дейді Ғали.Жападан жалғыз жол жүріп, елегізіп келе ... ... ...  -  ... бұл ... бұл ... келеді.Ал, басқа жағдай болса, таң сағыныштың емес, салтанаттың, шадыман шаттықтың көркін берер еді.Өлеңнің тілі де бай:  ... ... ... ақын  демейді, алыс жолдың мағынасын тереңірек, бейнеліңкірек беретін сөз табады.  дейді ол.Өлеңінің ұйқасы да тартымды, соны ... ... ... ... ... ... ,   ... ұйқастарда қысылу жоқ.Айта кететін тағы бір нәрсе  -  Ғали екпін ұйқасын да шебер қолданады.  ... ... ... заңды ұйқас деп тануымыз керек.Тау сыйыКөкірегі көк орайКөз жіберші тауымаКөк шашақты қарағай, Қандай ... ... ... бұлағы, Сыңғырайды күмістей Судыраған құрағы  Құбылады пүліштей  Желпи ескен самалыЖәне ұқсайды жібеккеЖан біткенге жағадыДәрмен беріп жүреккеСен де ... ... ... ... әнін ... күлген төбеңде, Тау тынысын байқарсың.Байығандай өлеңге,Бәлкім тасып  ... Күні ... ... Көк ... қарағай, Судыраған құрағы, Сырғи аққан бұлағы, Теңеу : Сыңғырайды күмістей, Құбылады пүліштей  * Жасылменбелгіленген әріптерден басталған сөздер аллитерация.  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғали ормановтың табиғат жайлы өлеңдеріне әдеби талдау3 бет
Ғали Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау7 бет
Атмосфералық ауаны қорғау туралы18 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Блок экскурсиятану32 бет
Жер-табиғи ресурс және өндіріс құралы ретіндегі ілім9 бет
Катон - Қарағай мемлекеттік ұлттык табиғи бағы4 бет
Маралдардың таралуы3 бет
Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь