Жұмыссыздық және оның әлеуметтік-экономикалық салдары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

I.Жұмыссыздық және оның әлеуметтік.экономикалық салдары
1.1.Жұмыссыздықтың мәні және пайда болу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2.Жұмыссыздықтың түрлері және әлеуметтік.экономикалық зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

ІІ.Мемлекеттің халықты жұмыспен қамтуы
2.1.Жұмыспен қамту теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2.Еңбек нарығы және еңбек биржасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

ІІІ.Қазақстандағы еңбек нарығы және халықтың жұмыспен қамтылуы
3.1.Қазақстандағы еңбек нарығының пайда болуы және оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
3.2.Қазақстандағы еңбек нарығын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
Кіріспе
Қашанда өзекті мәселелердің бірі жұмыссыздық – еңбек нарығының бөлінбес элемент. Дегенмен, экономиканың тұрақтылығы еңбек нарығында жұмысқа деген сұранысты тудырады. Жылдан – жылға жұмыссыздық деңгейі әр қилы болып келеді .Бір жылы жұмыссыздық деңгейі жоғары болса, келесі жылы төмен болады. Бұған себеп не? Бұл мәселеде көптеген себептерді алға тартуға болады. Ол мемлекеттің экономикалық деңгейі, халқымыздың әлеуметтік жағдайы, білім деңгейі, инфляция, жұмыс орындарының аздығы немесе жұмысшыларға қойылатын талаптардың жоғарылығы, қатаңдығы, тіптен еңдек шартының өзі де жұмыссыздықтың туындауына әсер етпек .
Қазіргі таңда жоғары білімі бар немесе жоғары оқу орнын тамамдап, өз мамандығы бойынща қызметтерге орналаса алмай жүрген азаматтар қаншщама. Бәрінен де күрделі жағдайға келіп тірелетін оқу орнын жаңа бітірген жас мамандар. Өз мамандықтары бойынша жұмысқа орналасқан болса, бұрын соңды жұмыс істеген өтілі қажет етіледі . Осыдан барып адамдардың ағайын – туыс, жора – жолдас арқылы пара беру көмегімен жұмысқа орналасу жолдары пайда болады.
Басқа қаладан немесе ауылды жерлерден келгендері жұмыс таба алмаса өз жерлеріне қайтып, бірнеше жыл бойы оқып, ауыр еңбекпен алған дипломдары жарамсыз болып қалады. Ал енді біреулері өз мамандықтары болмаса басқа жұмыстарға орналсып, өлместің күнін көреді. Осыдан барып жоғары арнайы мамандығы бар жастардың мейрамханаларда,автокөлік жуу, тағы сол сияқты жерлерде жұмыс істеп жатқандары жиі кездеседі.
Нарық жағдайындағы күрделі мәселелердің бірі жастардың еңбек нарығына тез қалыптаса алмауы. Жалпы жұмыссыздық деңгейінің азаюына қарамастан, кейбір мәселелер шешімін таба алмай отыр .
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................5
I.Жұмыссыздық және оның әлеуметтік-экономикалық салдары
1.1.Жұмыссыздықтың мәні және пайда болу
себептері......................................7
1.2.Жұмыссыздықтың түрлері және әлеуметтік-экономикалық
зардаптары..................................................................
............................................13
ІІ.Мемлекеттің халықты жұмыспен қамтуы
2.1.Жұмыспен ... ... және ... еңбек нарығы және халықтың жұмыспен қамтылуы
3.1.Қазақстандағы еңбек нарығының пайда болуы және оның
ерекшеліктері...............................................................
..........................................28
3.2.Қазақстандағы еңбек нарығын жетілдіру
жолдары.....................................30
Қорытынды...................................................................
.........................................33
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
.............................34
Қосымша.....................................................................
............................................35
Кіріспе
Қашанда өзекті мәселелердің бірі ...... ... ... ... ... тұрақтылығы еңбек нарығында
жұмысқа деген сұранысты тудырады. Жылдан – ... ... ... қилы ... ... .Бір жылы ... деңгейі жоғары болса,
келесі жылы төмен ... ... ... не? Бұл ... ... алға ... ... Ол мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ... инфляция, жұмыс
орындарының аздығы немесе жұмысшыларға ... ... ... ... ... шартының өзі де жұмыссыздықтың
туындауына әсер ... ... ... ... білімі бар немесе ... оқу ... өз ... ... ... ... ... жүрген
азаматтар қаншщама. Бәрінен де ... ... ... ... ... жаңа ... жас ... Өз мамандықтары бойынша жұмысқа
орналасқан болса, бұрын соңды жұмыс істеген ... ... ... .
Осыдан барып адамдардың ...... жора – ... ... пара ... жұмысқа орналасу жолдары пайда болады.
Басқа қаладан немесе ... ... ... ... таба
алмаса өз жерлеріне ... ... жыл бойы ... ауыр еңбекпен
алған дипломдары жарамсыз болып қалады. Ал енді ... ... ... ... ... ... ... күнін
көреді. Осыдан ... ... ... ... бар ... жуу, тағы сол ... ... жұмыс істеп
жатқандары жиі кездеседі.
Нарық жағдайындағы күрделі мәселелердің бірі ... ... тез ... ... ... ... ... азаюына
қарамастан, кейбір мәселелер шешімін таба ... отыр ... әр ... бар және ... белгілі бір
көлемде болып табады. Жұмыссыздықтың шамадан тыс ... ... ... ... кері ... ... хақ. Ал бұл ... ... ... ... ... ... ... мен көрсетілген қызмет
түрлеріне байланысты жұмыстарды ... ал ... ... ... ... деңгейінің жоғарылауы ... ... ... ... тигізеді. Бұл жұмыссыздық ... ... ... ... жағымсыз тәуелділік, бірінші болып ... ... ... ... Оукеннің есімімен Оукен заңы
деп аталады .
Енбек ... бұл ... ... ... онда ... ... сату және ... алу жүзеге асады .Осы жерде оның құны мен
жалдану ... ... . ... ...... жағдай
көрсетудің айнасы, тұрғындарды жұмыспен қамту ... мен ... сала ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің құрылымын байқатады . Осы құбылыстар АҚШ тағы
еңбек ... ... ... ... ... құрылымда екі
тенденция байқалады: ауыл ... ... ... тез
қысқаруы және олардың қызмет ... ... ... ... ... ... ұлғая түсті және ол қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ерекше орынды еңбек биржалары (
тұрғындарды ... ... ... ) ... ... биржасы – бұл
тұрақты негізде қызмет жасайтын ... ... ... ... ... мен ... арасындағы делдалдық іс - ... ... және оның ... ... мәні және пайда болу себептері
Жұмыссыздық – бұл жұмыс істегісі келетін ... ... ... ... қамтылмауы. Жұмыспен қамтылмау өндірістің тиімділігін
арттыруы, сонымен бірге жұмысшы ... бір ... ... ... ... ... оның құрылымына ,сапасына жаңа талаптар қоятын
ғылыми-техникалық прогрестің салдары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... жоқ жағдайда жұмыссыздықтың
көбею себебі мемлекеттің өндіргіш ... ... ... ... ... мүмкін.
Еңбек өндіріс факторы ерекше тауар болып табылады. Оның тауарлық
формасының ерекшелігі ... ... ... ... өзінің толық көлемінде сатылу объектісі болып
шықпайды.
2.Жалдау ... ... ... ... ... және ... еңбектің бөлігі (әлеуметтік формада ) тұрақты ... ... ... ... – жұмыссыздық туады.
Жұмыссыздықтың білінуінде бірнеше формалар бар.
Экономикалық теорияда «жұмыссыздықтың табиғи деңгейі ... ... ... Оның ... ... емес Әр ... ло ... 7 пайызға дейін әртүрлі деңгейге жетеді.
Мемлекеттің міндеті – жұмыссыздықтың іс ... ... ... асып ... ... болып табылады.
Америкалық экономист А.Оукен (Оукен заңы) көрсеткен ... ... іс ... деңгейі оның табиғи деңгейінен 1%-ға артуы, іс
жүзіндегі ЖҰӨ көлемін әлеуметтік көлемімен салыстырғанда 2,5%-ға кейіндеуге
жеткізеді.
Қазіргі замандағы ... ... ... ... ... ... ... прогресс;
• экономикадағы құрылымдық және аймақтық ілгері басушылық;
• сыртқы ... ... күрт ... ... ... ... мынаған міндетті:
1.Өте жоғары жинақылыққа жетуге ... ... ... ... ... аясында).
2.Үлкен икемділікке барып, қазіргі заманғы жағдайларға сай өте ... ... ... ... ... нақтылы жұмыскердің
ағымдық еңбек үлгісімен ғана емес, сонымен біре ... ... ... ... және біліктілігінің өсуін есепке ала
отырып құру керек).
Өнекәсібі ... ... ... ... ... ... ... олардың жекелеген түрлерін тудыратын нақты факторларын
қарастырады. Мысалы, АҚШ Конгресі ... ... ... жүргізген зерттеуі жұмыссыздықтың 70 ... ... ... ... ... бар. ... бірінші тобына –
«жиынтық ... ... ... ... Алдымен циклдық
жұмыссыздықты айтамыз. Жұмыссыздықтың екінші тобына – «жиынтық сұраным
өзгерісімен байланысты емес: Фрикциондық, ... ... ... түрлерін» жатқызамыз.
Кез келген жұмыссыздықтың болуы – қоғам үшін ең ауыр экономикалық ... ... ... ... пікірі бойынша, адамды жұмыссыз деп
есептегенде ол тек ... ... қана ... өзінің абыройын да
жоғалтады. Шетелде жұмыстан айырылуды психологиялық зақым ретінде бағалап,
тек ең ... ... ... ... ... ... ... қаралады.
Жұмыссыздық – экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі ... ... ... ... Жұмыссыздықты әртүрлі мектеп өкілдері әртүрлі
түсіндіреді. Мысалы мальтузиандық ... ... ... ... ... ... түсіндіреді. Кейнстік теория бұл құбылысты нарықтық
сұраныстың жетіспегенбігімен ... ... ... ... ... ... ... туындайтынын айтады, яғни ол
еркін болып ... ... ... ... қазіргі өкілдері –
«монетаристер» - осы көзқарасты құптайды.
К.Маркстың қорлану ... мен ... ... ... ... ...... қорлануымен, екіншіден –
техника прогресімен болатындығын айтады.
Мальтузиандық теорияны ағылшын экономисі ... ... ... Ол 1798 жылы «Халық туралы заңның тәжірибесі» кітабын ... ол ... ... «Жер ... ... ... прогрессиямен
өседі. Яғни әрбір 20 жылда екі есе ... ал өмір сүру ... ... ... ... саны – 1, 2, 4, 8, 16, 32 ... ал өмір сүру жабдығы – 1, 2, 3, 4, 5 және т.б.»
Ол ... ... және өмір сүру ... өсу ... ... ... салыстыра отырып, ... ... ... ... ... өсуі қайыршылық пен жұмыссыздықтың себеп-
салдары болып ... ... ... ... ... 25 ... екі есе ... XVII-ші
ғасырда АҚШ-та халық санының өсуі негізінде есептеген, бірақ ол кезде АҚШ-
та тұрғындар саны тек табиғи ... ғана ... ... ... ... де ... ескермеді.
Қазіргі жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің ... ... ... қалмауы үшін мүмкіндіктер көп. Бұл туралы ағылшын экономисі Джон
Бернал өзінің 1954 жылы шыққан «Қоғам тарихындағы ... ... ... ... ... атом ... бөлінуі негізінде ядролық энергия
алынды және оны ядролық синтезден, ... көп ... ... ... ... себебі тамақ өндірісін мұнан әрі дамытудың шексіз екенін көрсетеді».
Ағылшын экономисі Джон Кейнстің ... ... бұл ... ... ... ... мен жалақының өте
жоғарылауының салдары деп түсіндіреді. Төлем сұранымының жеткіліксіздігін
ол ... қор ... ... және ... қаржыға
ынталандырудың әлсіздігімен түсіндіреді. Оның ойынша, толық жұмыстылықпен
қамтамасыз етуге ... ол үшін ... қор ... ... ... және жұмыс орнын құру үшін жоғарғы деңгейлі ... ... ... ... өкілдері ХХ-шы ғасырдың 30-шы жырдарына ...... ... ... ... ... деп ... шектен тыс жоғарғы жалақыны талап етеді, сондықтан жұмыс күшіне
сұраным төмендейді. Бұл теорияны ағылшын экономисі Кембридж ... ... өте ... ... Ол ... ойын 1923 жылы шыққан
«Жұмыссыздық теориясы» кітабында баяндады. Алайда ХХ-шы ... ... ... жұмыссыздық кезінде бұл позицияның дұрыс еместігі
барынша айқындала түсті.
Қазіргі жағдайда ... ... өзі ... ... ... көрсете
білуде. Осы теорияны жақтаушылар жұмыссыздық себебін ... ... ... жүргізбеуінде екендігімен түсіндіреді. Ақша массасын дұрыс
басқара отырып, өндіріс процесін реттеуге ... ... ... ... ... ынталандырады және жұмыссыздықты басады. Мысалы, жаңа
зеландиялық экономист Олбен Филлипс (1914ж.) осы тәуелділікті ... ... ... ... кейінірек ол «Филлипс қисығы» деп аталды.
P
И
Н Pн ... ... ... ... ... қорлану теориясын жасады. Осы теорияға сәйкес капиталдың қорлану
процесінде, яғни қосымша құнның капиталңа айналуында (қосымша ғимараттар,
алып ... ... ... және ... көлемін ұлғайту үшін
қажетті қосымша жұмысшыларды сатып алу), капиталдың техникалық және ... ... ... Бұның өзі қосымша құнның еңбек
құрал-саймандарын ... ... ... ... ол ... ... ... күшін
сатып алуға бағытталған үлесінің азаюына алып келеді. Осының салдарынан
жұмыс күшінің бір бөлігі ... ... ... саласынан ығыстырылып
шығарады. Соның арқасында өнеркәсіпте резервтік еңбек армиясы пайда болады.
Осы жұмыссыздар армиясы: «...жұмысшы халық капитал ... ... ... деп ... Карл Маркс , құрал-жабдықтар өндіруді ... ... ... оны салыстырмалы артық адамдар етіп жасайды».
Егер капиталға материалдық-заттық ... ... ... онда
өндіріс құрал-жабдығы массасының оларды қозғалысқа ... ... ... ... ... құрылымы деп аталады. Мысалы:
100станок
100 станок: 100 жұмысшы; немесе
100 жұмысшы
Капитал тек қана материалдық-заттық түрге ие ... ... ... ... де болады. Осы тұрғыдан мынандай тепе теңдікті құрамыз:
100 станок = 800 ... ... = 200 ... 800с : 200v (c:v) ... ... құрылымы деп аталады.
Капиталдың тезникалық құрылымындағы өзгерістер ... ... ... алып ... ... органикалық құрылымы – бұл
капиталдың техникалық құрылымының құндық байқалуы. ... ... ... ... ... ... барынша арта түседі, яғни
тұрақты капитал үлесі артады және өзгенрмелі капитал үлесі азаяды.
Өндірістің ... ... ... ... ... 9с:1v бастап 13с:1v дейінгі аралығында тербеледі, сөйтіп ... ... ... ... төмендетуге алып барады. Соның
салдарынан адамдардың көп бөлігі өз еңбегінің қолдану саласын таба ... ... ... ... ... болып, олар резервті
өнеркәсіп еңбек армиясын, жұмыс күші нарығын құрайды.
1.2.Жұмыссыздық түрлері және ... ... ... ... жұмыссыздар. Адамдар бір жұмыстан ... ... бір ... ... ... ... ... іздейді, оны күтеді.
Осы себептерге байланысты жұмыссыз болады, оны фрикциондық немесе ағымдағы
жұмыссыздар дейді.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... байланысты.
Құрылымдық жұмыссыздық – жұмыс ... ... ... ... сай ... ... ... технологиялық өзгерістер жұмыс күшіне сұраным құрылымын
өзгертеді. ... ... жаңа ... ... келе ... ... сай) жұмыс күшінің құрылымына сай келмейді, осыған ... ... бір ... ... ... ... құрайды.
Жұмыссыздықтың жоғарыда келтірілген екі түрі де шарасыз, сондықтан егер
елде жұмыссыздықтың ... және ... ... ... ... жоқ деп ... жұмыссыздық – ғылыми-техникалық прогреспен байланысты
(ҒТП). ҒТП – жоғарғы қарқынмен ... ... ... орны босайды, оның саны
тез көбейіп кетеді. ... ... ... ... де ... зерттемелердің еңбек сыйымдылығы жоғары процестеріне жұмыс
жасау үшін жұмыс күшін тартады. Сайып келгенде ҒТП ... ... ... ... мемлекет еңбек нарығын реттеуге әсер ... ... ... ...... ... өндірістің төмен құлдыраған
кезеңінде пайда болады. Жұмыссыздықтың бұл түрі жалпы тұтынушы ... ... ... ... сипатталады. Тауар мен
қызметтерге жалпы ... ... ... өседі. Сондықтан жоғарыдағы
себепке байланысты оны ... ... ... ... жұмыссыздық деп те атайды.
Көрінбейтін немесе маусымдық (сезондық) жұмыссыздық – белгілі бір уақытта
жұмыс істеп, ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету) немесе толық емес жұмыс күнінде жұмыс жасау.
Аймақтық жұмыссыздық – жеке аймақтарда тарихи, демографиялық, ... ... ... ... ... ... шоғырланған аймақтар. Әлемдік тәжірибе бойынша
жергілікті мемлекеттік ... бұл ... шеше ... Оны ... ... ... негізінде шешеді.
Жұмыссыздық оның деңгейімен өлшенеді.
Жұмыссыздық деңгейі – жұмыссыздар санының жұмысқа қабілеттілер санындағы
үлес ... ... ... ... ... ... табиғи деңгейі» деп атайды.
Жұмыссыздық деңгейі ... ... ... ... бірі, бірақ өте тура көрсеткіш деп толық айтуға болмайды.
Себебі, ресми статискада кім жұмыссыздыққа байланысты көмек ... ... ... ... оның ... ... Оның ... жалпы санының жұмыс күші санына қатынасымен ... ... ... деңгейі= *100%
Жұмыс күшінің саны
Экономикалық теорияда ... ... ... - деген
пайдаланады. Мемлекет жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... міндетті.
Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік салдары:
1. ЖҰӨ-нің көлемі қоғамның өзінің бар потенциалды ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі топтарының арасында жұмыссыздық ... ... ... ... ... төмендетіп (ескіреді), тіпті айырылып та
қалады.
Жалпы жұмыссыздық мәселелерін ... ... ... ... ... ... реттеуді негізінен төрт бағытта жүргізеді.
1. Жұмыссыздарды жұмыспен қамту, ... ... ... ... ... арқылы кәсіби дайындықтардан және қайта дайындаудан өткізуге
көмек көрсету.
2. ... ... ... (әйелдер, зейнеткерлер, жастар)
ерекшеліктерін толық есептеу үшін икемді еңбек нарығын қалыптастырып, ... ... ... үшін ... ... қатынасын құқықтық қамтамасыз ету.
4. Жұмыссыздық зардабын шеккен адамдарды әлеуметтік қорғау.
Жұмыссыздық қоғамға көптеген зиян келтіреді; инфляцияның ... ... ... ... ... ... бір ... өнім өндіруге
қатыса алмайды. Сөйтіп олар жұмыспен ... ... ақы ... ... ... ... бюджеттің шығыс бөлігі
өсе түседі.
ІІ.Мемлекеттің халықты ... ... ... ... ... ... халықтың тұрмысына , әл ауқатының
деңгейінің ... ... сол ... ... артып , барлық
жағынан дер ... ... ... келе ... ... .
Осыған байланысты қазіргі таңда ... ... ... ... ... өркениетті демократиялық қоғам құру
жолында әртүрлі оқиғаларды ... ... ... ... ... негізгі мақсаты мемлекеттегі әрбір азаматтың
бақытты өмірін және мұң ... ... ... қамтамасыз ету .
Жұмыссыздық – ... ... ... ... бірі ... . ... ... қатарына жұмыссыздықпен қатар халықтың
шағын ... ... ... қол ... , жұмыс істейтін
кедейлер жалақысының төмен деңгейін , ... және ... ... қол ... ... әлеуметтік
қорғаудың қазіргі жүйесінің жеткіліксіз ... ... ... ... , ...... , сондай – ақ кедей
халықтың төмен хабардарлығын және ... ... ... ... ... жөн ... деңгейі – экономикалық белсенді халық санындығы
жұмыссыздар үлесі .
Еңбек ... ... ... ... ... табылады. Оның
тауарлық формасының ерекшелігі мыналардан тұрады :
1. Бұл ... ... ... толық көлемде сатылу объектісі
болып
шықпайды.
2. Жалдау формасындағы сату.
3. Шамалы жинақылық ... ... және ... ... ... ... ... формада) тұрақты өтімді
таппайды. Қорытындысында тұрақты құбылыс - ... ... ... бірнеше формалар бар.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... пайдалану қалыптасқан. Оның мөлшері тапжылмастай емес. Әр ... ... 2-ден 7 ... ... ... ... жетеді.
Мемлекеттің міндеті – жұмыссыздықтың іс жүзіндегі деңгейінің
табиғи ... асып ... ... ... табылады.
Қазіргі замандағы жұмыссыздықтың ... ... ... ... :
- ...... процес;
- экономикадағы құрылымдық және аймақтық ілгері басушылық;
- сыртқы экономикалық бәсекелестіктің күрт ... ... ... ... ... міндетті:
1.Өте жоғары ... ... ( ... ... және халықаралық көзқарастар аясында )
2.Үлкен икемділікке барып, ... ... ... сай
өте ... ... ... ... ставкаларын дараландыру ( еңбекақыны нақтылы
жұмыскердің ағымдық ... ... ғана ... сонымен бірге адамның
жұмысқа лайықтылығын , ... ... және ... есепке ала ... құру ... ... ... ... ... болып тек Қазақстан
Республикасындағы күшінде бар жалпы ... ... ғана ... ... келісімдер институты болуға ... ... ... ... аса бір ... ... ... бірі болып табылады. Республика әлдеқашан басқа
дәуірге ... ал ...... қатынастары 2000 ... ... ... ... ... ... еңбек ақымен реттелініп
келеді.
2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... ... ... ” жаңа Заңы , ... ... “ Халықты жұмыспен қамтылу туралы ” және
басқа заңдары күшіне енді . Ол ... ... ... ... еріктілігіне ... ... ... ... ... ... ... қатынастарымен,
жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау ... қоса ... ... ... ... қатынастарды реттейді.
Қазіргі кезде, әсіресе, экономиканың ... ... ... ... , ... зияндарды қайтарудағы,
мертігу немесе кәсіптік ... ... ... ... ... әдетке айналып барады.
1998 жылы Халқаралық ... ... ( ХЕҰ ) ... ... рет ірі масштабта жүргізілген мынаны көрсетті ,-
еңбек қауіпсіздігі ... ... ... ... 30 ... ... арнайы механизмдер , техникалар, аспаптар туралы
айтпағанның өзінде , тіпті ... ... ... ... ... .
ХЕҰ есеп беру мәліметтері бойынша 1998 жылда ... ... ... еңбек ресурстарының 41 % ... ... . Ал ... ... ... ... ... қағарлықтай деп ... ... ... және әлеуметтік сфераны ... ... , ... ... нашарлауы
әлеуметтік - экономикалық ... ... ... және ... бірқалыпты әрі ... ... ету үшін ... ... ... күшінің өсуін
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... етуге институционалдық және ... ... ... ... ... ... құрылымы (пайызбен %)
2004 жылғы жұмыспен қамту статусы бойынша жалдамалы және
өзбетімен ... ... ... ... ... Еңбек нарығы және еңбек ... ... – бұл ... ... ... онда ... күші тауарын сату
және сатып алу жүзеге асады. Осы жерде оның құны мен ... ... ... ...... ... ... айнасы,
тұрғындарды жұмыспен қамту көлемі мен динамикасының, жұмыссыздықтың сала
бойыншы, ... ... және ... да ... ... Осы ... АҚШ-тағы еңбек нарығында айқын
көрінеді. ... ... ... екі ... байқалады: ауыл
шаруашылығымен айналысатындар санының тез ... және ... ... ... ... ... бұл сала барынша ұлғая түсті және ... ... ... басты салаға айналады.
Ауыл шаруашылығында жұмыспен қамту АҚШ-да 1995-ші жылы 6,5 млн адамнан
1990-шы жылы 3,2 млн адамға ... ал ... ... ... 1955-ші
жылы 30,1 млн адамнан 1990-шы жылы 85,3 млн адамға артып, жалпы ... 75% ... ... ... ой ... ... арта ... Олар 1991-ші жылы барлық жұмыспен қамтылған жұмыс
күшінің 51% құрады.
Біліктілік құрылымында жұмыс күші білім деңгейінің өскендігін ... ... ... ... ... орташа білім алған адамдардың
саны өсті және жұмыс күшінің жоғарғы білім алғандар мен ... ... 38%-ға ... ... Демографиялық құрылым бойынша әйелдерді жұмыс
күші құрылымына тезірек тарту байқалады. АҚШ-да әйелдердің экономикалық
деңгейге ... ... жылы ... ... жылы 60%-ға ... ... мен ... заңы жұмыс жасайды және ол еңбекақыға әсер
етеді. Мұнда жұмыс ... ... мен ... ... ... Өзінің
жұмыс күшін ұсынатын жұмыскерлер, яғни өзінің жұмысқа ... ... ... ... ... ... нарығын мойындау үшін жұмыс
күшінің әлеуметтік-экономикалық табиғаты мен онның ... ... ... ... ... ... Жұмыс күшінің өндіріс құрал-
жабдығымен қосылуы ... ... ... алу сату жолы ... ... ... күшін тауар десек, онда оның құны жайлы әңгіме туындайды.
Қазіргі кезде оның құны ... және ... ... Шын ... ... ... өмір сүру ... қажеттіліктер құнына теңестіруге болады,
яғни ... мен оның ... өмір ... осы ... ... пара-
пар болады.
Қазіргі кезде біздің Қазақстанда басқа көптеген иелдермен салыстырғанда
адамның еңбегі төмен бағалануда, ... бір ... адам ... – 15,5, АҚШ – 12,8, ... – 12,8, ... – 11,5, ...
11,4, Канадада – 10,9, Японияда – 10,3, Англияда – 7,3, Гонконгта – 1,8,
Тайванда – 1,7, ... ... – 1,4, ... - 0,6, ...... құрайды. Біздің естуімізше, Қазақстан Республикасында жұмысшы мен
мемлекеттік сектордағы қызметкердің бір ... ... 0,4 ... ... ... көшкенде жұмыс күшінің сапасына деген сұраныс өседі,
сондықтан оның ақысын көбейту қажеттілігі еріксіз туындайды.
Еңбек нарығы ... ... ... ең ... ... тадылады.
Өзінің жұмыс күшін ұсынатын жұмыскерлер, әдетте, олардың ... бар ... ... ... ... ... ... өзінің тұратын қалада бос жұмыс орнының барын толық ... Ал ... ... ... ... мтуралы тіпті хабарсыз. Нарық ... ... ... заңы ... ... Огың мәнісі мынада:
өзінің экономикалық жағдайын жақсарту үшін ... ... ... ... ол
болса тұрақты жетілдіруді қажет етеді және бүкіл өмір бойы ... ... ... ... ... ... абзал. Мысалы, американдықтар
өмірінің еңбек еткен жылдарында жұмыс орнын орташа 7,5 рет ... ... ... бір ... өмір бойы ... ... етуіне
қарамастан жұмыстарын 2,6 рет ауыстырады. Батыс Еуропада бұл көрсеткіш
Жанонияға қарағанда жоғары, бірақ АҚШ-нан ... ... ... ... ... ... ... жұмыскерлердің үштен екісін үнемі
оқуға жібереді.Жапонияда мысалы, әрбір екінші жұмысшы ... бір ... Осы елде сапа ... , ... ... тобы, жаңа технология
және еңбек тәсілдерін игеру ... кең ... ... ... ... заң ... Заң талабына сай, әрбір жұмыскер жұмыс
уақытының есебінен кезкелген курста оқуға ... және ... ... ... да ... оқуы мен ... ... жоғары
бағаланады. Бұл прцесс – нарықтық принцинке көшетін экономика үшін ... ... ... ... ... мерзім кезінде мамандық та
өзгертіледі немесе халық шаруашылығында айналысатындардың ... бір ... ... ... ... ... сұраным мен ұсыным көмегімен бекітіледі.
Еңбекке деген ... ... ... ... кері ... ... ... мөлшері көтерілген кезінде фирмалар нарықтық тепе-
теңдікті сақтау мақсатында жұмыс күшіне сұранымды төмендетуі қажет, ... ... ... еңбекке сұраным артады. Жұмыс күшіне деген
ұсыным нақты байланысқа ... ... ... ... айтуынша, қоғамдағы еңбекке
деген ұсыным төмендегідей факторлармен ... ... ... ... жалпы тұрғындар санындағы өз бетінше ... ... жыл ... апта ... ... ... ... сағат
санымен;
• жұмысшының жұмсайтын еңбегінің сапасы, саны және біліктілігімен.
W
P
Ш
Ы
Ғ Е
Ы
Н
Д S ... ... ... ... ... ... мен ұсынымның ара қатынасы
Графикте еңбекке деген сұраным мен ұсыным ... және ... ... көрсетілген. «Е» нүктесінде жұмыс күшінің сұраным ... күші ... тең, яғни ... ... ... ... ... дегеніміз барлық фирмалар «Е» жалақысын төлеуге келіседі, себебі еңбек
нарығында қажетті мөлшерде ... ... ... және оның ... ... ... сұранымы толық қанағаттандырылған. Нарықтық тепе-теңдік
жағдайында барлық жұмыскерлер толық еңбекпен қамтылган және ... ... ... ... ... ... ұсынуға дайын. Сондықтан «Е»
нүктесі толық еңбекпен қамту жағдайын көрсетеді.
Біздің экономика әкімшілдік әміршілдік ... ... ... ... күшін босату прцесін жеделдеттіреді. Нарық ... ... ... енді ... де кепілденбейді және еңбекті жалдаудың осы түрінің
күшіне енуі шын мәнге ие болып, ... ... ... ... Осы уақытқа дейін бізде жұмыссыздықтығ болмағандығы мойындалады
және оны біз ... ... ... Қазақстан Республикасында 1991-ші
жылы алғашқы рет ... ... олар 4 ... ... ... ... ... 75 пайыз әйелдер болды. Ал 2003-ші жылы ... ... саны 499,0 мың адам ... ... ақы ... ... 50%-ын ... Жапонияда
жұмыссыздардың жас ерекшелігі мен басқада ... ... ... жалақысының – 60-80% құрайды, Францияда – 1-2,5 жылдағы жалақының 42%-
ын құрап, ... ... 40 ... төленеді, Ал 3 жыл бойы ерекше ақы
төленелі. Ұлыбританияда 52 апта бойы 28,5 фунт ... ... ... ... ... сол ... ... арнайы қорлар
құрылады.
Нарықтық экономикасы дамыған көптеген елдерде еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... ... Осы ... жастар арасындағы жұмыссыздықпен күресу арнайы
бағдарлама жаслып, ол ... ... Бұл ... ... жастар үшін жұмыс орнын құру шараларына ... орын ... ... ... ... ... ... кәсіби
дайындықта жұмсалатын шығындарды өз мойнына алады.
Жұмыссыздық мәселесін шешуде ерекше орынды еңбек биржалары (тұрғындарды
жұмыспен қамту ... ... ... ... – бұл тұрақты негізде қызмет
жасайтын мекеме, мұнда ... ... ... ... мен ... делдалдық іс-әрекет жүзеге асады. Бұрынғы КСРО-да ең соңғы еңбек
биржасы 1930-шы жабылып, Жұмыссыздықтың көзі ... ... ... өмір ... барлық еңбек нарығы элементтерін
қайтадан пайда болу қажеттілігін алға ... ... ... ... қамту орталығы 1991-ші жылдың 1-ші шілдесінен бастап жұмыс
істей ... ... ... ... ... ... ... алғашқыда
гуманитарлық институт ретінде пайда болып,оның мақсаты жұмыссыздарға көмек
көрсету еді. ... өте келе бұл ... ... ... ... ... ... мен қызметтері өзгерді. Соңғы жылдары еңбек биржасы
еңбек нарығын реттеудің маңызды инструменті болып, жұмыспен ... ... әрі оны ... ендірді. Мұндай биржалардың бүгінгі кездегі негізгі
қызметтері мыналар болып табылады: еңбек нарығындағы сұраным мен ұсынымды
зерттей ... ... ... ... алу, бос ... ... ... жұмысты
ауыстыратын және жұмысқа тұрғысы ... ... ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыру және жаңа дайындықтан өткізу, жастар
арасында ... ... ... ... ... ... орналастыру
кезінде делдалдық іс атқару және жұмыссыздарға ... ақы ... ... ... және ... ... ескере отырып, биржа арқылы
еңбек нарығына әсер етеді. ЕҢбек биржасы берген жұмысқа жолдама – кәсіпкер
үшін ... ... ... олар жұмысқа кімді аламын десе таңдау ... ... және ... ... ... жұмыскерді жалдауға мүмкіндігі бар.
Экономикасы дамыған елдер кәсіпорындар мен компанияларында жұмыс күшін
жалдау екі жағдайды ескере отырып жүргізіледі:
- ... ... ... ... оның ... ... және ... өз ішінде ... ... ... ... ... ... ... ұлттық нарығының жағдайын ескеру керек.
Жұмыс күшін жалдау кезінде төмендегідей тәсілдер қолданылады:
- ... және орта оқу ... ... ... ... қамту орталығы арқылы кадрларды жалдау;
- жарнамалық хабарлар мен жаппай ақпараттық ... ... ... ... ... негізде мұқият таңдау, сондықтан бір
жұмыс орнына бірнеше орналасатындарды тарта білу.
Талдау іс-әрекеті мұқият талқыланып, онда ... ... ... ... ... ... ізденімпаздың лауазымды ... ... ... құрылады. Тесті жалпы интеллектуалды тексеруге,
кейде әртүрлі дайындық деңгейін байқататын, жалпы жәнге ... ... ... оның ... ... ңтаңдап алған мамандығы
бойынша сұрақтарға негізделіп жасалады.
ІІІ.Қазақстандағы еңбек нарығы және халықтың жұмыспен қамтылуы
3.1. Қазақстандағы еңбек ... ... ... және оның ерекшеліктері
Қазақстан Республикасында 1992 ... ... ... ... ... ... экономикаға көшу осындай нарықтың болуын қарастырады. Еңбек ... бұл ... ... ... ... сату-сатып алу туралы экономикалық
қатынастар ... ... ... әсер ... ... ... ... дәрежесі көтеріледі, әрбір жұмыс орнының ... ... және оның ... ... ... Еңбек нарығында өте
қабілетті және іскер жұмыскерлерге қатаң әрі ... ... ... ... ... жалқау, әлсіздерді ешқашан ... ... ... ... ... ... ... пен бастамашылдықты
ынталандырады.
Қазақстан Республикасында қалыптасып отырған еңбек нарығы нақты ... ... ... ... ... ... еркін сату жүзеге аспай тұр
және оның ... ... ... және ... ... әлі де болса паспорттық құжаттық ресми сақталуда, жұмыс күшінің
еркін аумақтық құйылуын ... ... ... жай ... ... ... көмір және тау-кен өндіру, мұнай өңдеу ... ... ... ... мұнда әйелдер еңбегін қолданатын ... ... ... ... ... ... үштен екісін әйелдер
құрайды.
Қазақстан Республикасының тәжірибесінде енді ғана тұрғындарды ... ... ... өтуі қарастырылуда. Қазіргі кезде жұмыспен
қамту қатынастары терең дағдарысты ... ... Оның ... ... ... ... ... қатынастары тоталитарлық орталықтан
жоспарланған еді. Бұрынғы әміршілдік қоғам толық жұмыспен қамту міндетін
және тұрғындардың ... ... ... шеше ... енді тиімді еңбекпен қамту дегенді қалай түсінеміз?
Толық еңбекпен қамту ... ... ... ... ... ... жұмыс орнымен қамтамасыз ету.
Тиімді еңбекпен қамту дегеніміз қоғам қажеттілігін өте аз еңбек шығынымен
қанағаттандыра ... ... ... ... ... ... міндетті
түрде болуы қажет, сөйтіп жұмыссыздықтың табиғи ... ... Оған ... ... ... ... ... және тым жоғары жұмыссыздыққа
керіғар екндігі белгілі. Бірінші жағдайда, экономикаға – ... ... ... сала мен ... ... бөлудің әміршілдік тәсілі, стагфляция және ... ... әсер ... ... ... - ... еңбек факторын ашық
қолданбауында, адамның әлеуметтік-экономикалық құқының ... ... ... ... ... байланысты мемлекеттік
қаржыны келеңсіз қысымдауда және т.б. болып отыр.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... және ... ... Әйтсе де жастар дүние жүзіндегі еңбек нарығындағы ... топ ... ... ... ... жастардың үлесі еңбекке
қабілетті тұрғындар арасындағы бұл әлеуметтік-демографиялық топтың үлесінен
де көп. Қазір 20-29 жас арасындағы ... мен ... ... ... ... орны ... ... бойынша, 2001 жылы қазақстандық жоғары оқу
орындарын 64,8 мың ... 2002 жылы 73,8 мың адам ... ... ... ... ... ... төмендегідей болып келеді:
2001-2002 жылдардағы түлектерді мамандықтары бойынша бөлу
|Мамандық |2001ж. |2002ж. ... |39,9 |42,5 ... және ... |10,4 |16,6 ... |7,8 |8,6 ... ... және спорт |2,8 |2,5 ... және ... |1,6 |1,9 ... ... |1,7 |1,3 ... |0,6 |0,4 ... ... қамтуды жетілдіру жолдары
Қазақстан Республикасында 1998-ші жылы жұмыссыздар тіркеліп, олар 251,3
мыңнан астам адамды құрады, оның ішінде 60% әйелдер ... Ал, ... ... ... ... саны 193,7 мың адам болды. Осыған сай
республикада біршама іс-шаралар ... 2000 ... ... ... ... ... ... Республикасындағы
еңбек туралы» жаңа Заңы, «Халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... Ол заңдар Қазақстан Республикасының азаматтарын ... ... ... ... ... ... ... еңбек қатынастарымен жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау шараларымен
қоса халықты жұмыспен ... ... ... ... реттейді.
Сонымен қатар «Қазақстан 2030» ... ... ... ... ішінде кедейшілік пен жұмыссыздыққа қарсы ... кіші ... ... ... ... және орта бизнесті дамытуға;
- еңбекті көп қажет ететін салалардыбасымдықпен дамытуға және бұларға
шетел инвестициялары мен ... ... ... тартуға;
- шарттар мен контрактар және бюджеттік сатып алулар кезінде жұмыспен
қамту проблемаларына қатаң тұрғыдан келуге;
- ... ... ең ... жол ... мен ... ... жеке ... дамытужолындағы қажетсіз әкімшілік кедергілердің
бәрін алып тастауға негізделеді...»
Тұрғындарды ... ... ... ... ... ... ... мекеме бөлімшелерін, экономикалық ... ... Осы ... ... ... саясатында мынандай шараларды
жүргізуге мінтетті: әсіресе, жұмыссыздарға жәрдем ... ... мен жаңа ... ... құру ... ... т.б. Қазіргі кезде,
әсіресе, экономиканың мемлекеттік емес ... ... ... зияндарды қайтарудағы, мертігу немесе кәсіптік сырқатқа ұшырағандағы
көптеген жұмыскрлер құқығының бұзылулары әдетке айналып ... жылы ... ... ... (ХЕҰ) ... ... рет ірі масштабда жүргізілген зерттеу мынаны көрсетті, - ... ... ... ... кәсіпорындардың 30%-дан астамында
арнайы механизмдер, техникалар, аспаптар туралы айтпағанның өзінде, тіпті
әуелі олардың күзет қызметтері болмай ... есеп беру ... ... 1998 жылы қазақстандық өнеркәсіптегі
жұмыссыздық елдегі еңбек ресурстарының ... ... Ал ... ... ... ХЕҰ дабыл қағарлықтай деп бағалады.
Өмір деңгейіндегі және ... ... ... дағдарыстық жағдай,
экологиялық жағдайдың асқынуы, ... ... ... ... ... объективті қажетілігіне және
Қазақстанның бір қалыпты әрі орнықты дамуын ... ету үшін ... ... күштерінің өсуін қамтамасыз етуге институционалдық
және қаржылық механизмдердің талдаулары себепші болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... Еңбек нарығындағы жағдайды ескере отырып,
жұмыссыздарды қайтадан оқыту ... ... ... ... жұмыспен қамтуға қамқорлықтар жасау көзделген. Кәсіпорындарда
олардың жұмысқа алудың үлесі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
экономикасы үшін де ұлттық өнім көлемінің, ... ... ... баға ... тұрақсыздығы тән нәрсе. Солай десек те экономикалық
циклдар әрқашанда дағдарыс, күйзеліс, жандану, көтерілу ... сол ... ... ... ... ... әрқилы және әртүрлі дәрежеде экономикалық
циклдің ықпалына ұшырайды. Цикл пайдаланулары қысқа мерзімді тауарларды
шығаратын салаларға ... ... өнім ... және ... мен ұзақ ... ... ... өндіретін салалардағы
жұмыспен қамтылуға аса зор ықпал етеді.
Халықты жұмыспен қамту мәселесін тек қана ... ... ... шеше ... деп ... Сондықтан халықты жұмыспен қамтуды шешу
барысында ... ... ... ... ... ... үшін барлық
қоғамдық ұйымдар да ... ... ... ғана ... әлеуметтік
жағдайы жақсарып, ел ертеңін сеніп тапсырар жастардың ... өз ... ... ... ... БАҚ-тарда жиі жазылып жүргендей, жұмыссыздық
көп ретте қазақ ауылдарының жастарына тән ... ... ... ... ... ең ... онда да ... бар, ертең жоқ күнкөрістік
қарекеттермен ... ... ... ұлым дейтін ұлттық саясат жоұ елде
ұлтым дейтін ұрпақ өсе ме?! Мұны Ахмет ... ... ... айтып
кеткен. Мұндай жағдайда ұлттық намыс ұмыт қалып отыр демеске амал жоқ!
Әдебиеттер тізімі
1.Осипов Г.М. Экономикалық теория негіздері.-Алматы, ... Ү.С., ... Б.А., ... Ғ.М. ... ілімдер тарихы.-
Ақтөбе, 2005.
3.Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.И., Жүнісов Б.А., т.б. Жалпы экономикалық
теория.-Ақтөбе, 2004.
4.Райымқұлұлы С. ... ... ... ... ... ... цифрларда 2001.:Статистикалық жинақ.,2001.
7.Хамбар, Б. «Жастар еңбек нарығында» Алматы., 2005. №9. ... ... ... ... ... 2005 – 2007 жылдарға
арналған бағдарламасын бекіту туралы. ... ... – 2005 ж. ... ... ... өнім
2.ХЕҰ-халықаралық еңбек ұйымы
3.БАҚ-баспасөз ақпарат құралдары
Аннотация
Курстық жұмыста Қазақстандағы еңбек ... ... ... ... және ... ... ... сияқты мәселелер
қарастырылған.
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын жетілдіру жолдары, ... ... ... ... ... ... жұмыс жасау қарқыны,
жұмыссыздықтың әлеуметтік-экономикалық салдары және Қазақстандағы халықты
жұмыспен қамту туралы заңдар келтірілген
Курстық жұмыс 31 бет компьютерлік ... ... 2 ... мен 2 қисық,
1диаграмма және 1 қосымша, 8 түрлі әдебиет ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық
Фрикциодық жұмыссыздық

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыссыздық және оның әлеуметтік - экономикалық салдары51 бет
Жұмыссыздықтың әлеуметтік - экономикалық салдары4 бет
Инфляция мен жұмыссыздық мәні, себептері мен әлеуметтік салдары13 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Еңбек нарығы жұмыссыздық27 бет
Еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамтамасыз ету32 бет
Еңбек рыногы және жалақы теориясы8 бет
Жамбыл облысындағы халықты жұмыспен қамтамасыз ету81 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь