Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері

1)Биогеохимиялық айналымдар және олардың түрлері
2)вернадскийдің биосфера туралы ілімі.Вернадскийдің биогеохимиялық заңдары.Биосфера құрылымы.
3)Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар.радиоактивті ластану.Бактериологиялық және химиялық ластану.Өнеркәсіптік ластану.
4)табиғи ресурстар классификациясы.табиғи ресурстар және олардың жіктелуі
5)Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.Су қорларын қорғау.Топырақ жабынын қорғау және тиімді пайдалану.
Организмдер тіршілігінің барысында биосфераның әртүрлі құрылымдық
бөлімдері арасында жүретін энергия мен зат айналымын,яғни химиялық
элементтердің тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және өзгеруін биогеохимиялық айналымдар(циклдар) деп атайды.Химиялық элементтер биосферада биологиялық айналымның әртүрлі жолдарымен:тірі затпен жұтылып,энергиямен қамтамасыз етіледі де,сосын тірі затты тастап жиналған.Энергияны сыртқы ортаға беріп,үздіксіз айналымда болады.
Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды В.И.Вернадский “биогеохимиялық айналымдар”деп атады.Бұл айналымды негізгі екі типке бөлуге болады:
1)Газтәрізді заттардың атмосферада немесе гидросферадағы (мұхиттарда)айналымы;
2)Жер қыртысындағы шөгінділер.Негізгі айналымдарға көміртегінің,азоттың,фосфордың,күкірттің және басқа да биогенді элементтердің айналымын жатқызуға болады.
Күкірт айналымы.Бұл цикл суды,топырақты және атмосфераны қамтиды.Күкірттің негізгі қоры-топырақта және тұнбаларда.Салыстырмалы түрде ауадағы күкірттің мөлшері көп емес.Күкірт айналымының негізгі буынына аэробты тотығу процесі,яғни сульфидтің(немесе күкірттісутектің)сульфатқа және анаэробты тотықсыздану процесі,керісінше сульфаттың сульфидке дейін өзгеруі жатады.Бұл реакциялар белгілі бактериялар тобының қатысуымен өтеді.Тотығу-тотықсыздану процестерінің арқасында топырақтың аэробты аймағындағы күкірт пен сульфат қорының арасында және топырақ қабатының тереңінде және тұнбаларында (анаэробты аймақ)орналасқан темір сульфидімен алмасулар жүреді.Тереңде жатқан тұнбалар микробтардың қатысуымен тотықсызданғанда бөлінген күкірттісутек су бетіне қарай жылжиды.Судағы сульфид оттегі атомдарымен реакцияға түсіп,сульфатқа дейін тотығады.Сульфат автотрофтардың пайдалануына ең қолайлы түр болып саналады.Күкірттің амин қышқылдарының құрамына кіретіні белгілі.Күкірт айналымы антропогендік әсерге тәуелді.
Органикалық энергия тасымалдаушылар құрамында белгілі бір мөлшерде күкірт болады. Олар жану процесіне ұшырағанда диоксид түрінде бөлінеді.Күкірттің бұл түрі азот тотығы сияқты тірі организмдерді уландырады.Сонымен қатар,күкірт диоксидін өсімдіктердің жер үстіндегі (жапырақ,сабақтағы)ассимиляциялық аппараттары жақсы сіңіреді.Бұл жағдайда фотосинтез процесі тежеліп,өсімдіктер некроз ауруына шалдығады да,жапырақтары түгелімен түсіп қалады.Күкірт диоксиді атмосферадағы су буымен реакцияға түсіп,қышқыл түзеді.
1. Г.С.Оспанва; Г.Т.Бозшатаева “Экология” ; /Алматы, 2009/
2. А.Т.Қуатбаев “жалпы экология” /Алматы, 2012 /
3)Әлімбеков ; “Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері”
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы:  Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық  ... ... ... ... ... өсуі және ... ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының ... ... ... ... проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері.Орындаған:Ұлан.ЛТексерген:Жексенаева.А.Б                                                                                                ... ... ...  және ... ... ... ... ілімі.Вернадскийдің биогеохимиялық заңдары.Биосфера құрылымы.3)Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың ... және ... ... ... және ... ластану.Өнеркәсіптік ластану.4)табиғи ресурстар классификациясы.табиғи ресурстар және олардың жіктелуі5)Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.Су қорларын қорғау.Топырақ ... ... және ... ... ... барысында биосфераның әртүрлі құрылымдықбөлімдері арасында жүретін энергия мен зат айналымын,яғни химиялықэлементтердің тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және ... ... ... деп ... элементтер биосферада биологиялық айналымның әртүрлі жолдарымен:тірі затпен жұтылып,энергиямен қамтамасыз етіледі де,сосын тірі ... ... ... ... ... ... айналымда болады.Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды В.И.Вернадский "биогеохимиялық айналымдар"деп атады.Бұл айналымды негізгі екі типке ... ... ... ... ... гидросферадағы  (мұхиттарда)айналымы;2)Жер қыртысындағы шөгінділер.Негізгі айналымдарға көміртегінің,азоттың,фосфордың,күкірттің және басқа да биогенді элементтердің айналымын жатқызуға болады.Күкірт айналымы.Бұл цикл суды,топырақты және ... ...  ... ... және ... ... ауадағы күкірттің мөлшері көп емес.Күкірт айналымының негізгі ... ... ... процесі,яғни сульфидтің(немесе күкірттісутектің)сульфатқа және анаэробты тотықсыздану процесі,керісінше сульфаттың сульфидке дейін өзгеруі жатады.Бұл реакциялар белгілі ... ... ... ... ... арқасында топырақтың аэробты аймағындағы күкірт пен сульфат қорының арасында және ... ... ... және ... ... ... ... сульфидімен алмасулар жүреді.Тереңде жатқан тұнбалар микробтардың қатысуымен тотықсызданғанда бөлінген ... су ... ... жылжиды.Судағы сульфид оттегі атомдарымен реакцияға түсіп,сульфатқа дейін тотығады.Сульфат автотрофтардың пайдалануына ең ... түр ... ... амин ... ... ... белгілі.Күкірт айналымы антропогендік әсерге тәуелді.Органикалық энергия тасымалдаушылар құрамында белгілі бір мөлшерде ... ... Олар жану ... ұшырағанда диоксид түрінде бөлінеді.Күкірттің бұл түрі азот тотығы сияқты тірі организмдерді уландырады.Сонымен қатар,күкірт диоксидін өсімдіктердің жер үстіндегі (жапырақ,сабақтағы)ассимиляциялық аппараттары ... ... ... ... ... ... некроз ауруына шалдығады да,жапырақтары түгелімен түсіп қалады.Күкірт диоксиді атмосферадағы су буымен реакцияға түсіп,қышқыл түзеді.Оттегі айналымы-фотосинтез процесінен басталады.Оның биологиялық айналымы 250 ... ... оның ... ... ... жер ... ең көп тараған элемент:оның атмосферадағы (салмақтық %)мөлшері -23.1% (288мг/л); литосферада -47.2%;гидросферада-86.9%.Гидросферадағы бос оттегінің ... ... 4.5 ... ... су ... өздерінің тіршілігіне жұмсайды.Ауадағы оттегінің мөлшері ұзақ уақыттар бойы биологиялық реттеудің арқасында тұрақты деңгейде келе жатыр.Осы деңгейден ауытқыса,биосфераның жағдайына зор ... ... ... ... ... ... ... дейін өсіп кетуі мүмкін.Бұл жағдайлардың жер бетіндегі жануарлар мен адамдарға қолайсыз әсері бар.Мысалы адамдар мен жануарлар биік ... ... ... ... көп ... ... белдемелер мен жасанды құрылғыларда оттегінің жетіспеуін қатты ... ... мен ... түзілуі де тығыз байланысты.Атмосфераның жоғарғы қабаттарында ультракүлгін сәулелерінің қатысуымен оттегі молекуласында иондау мен диссоциациялану жүріп және ... ... ... оттегінің 3 атомнан тұратын озон түзіледі:H --> O2  -->  20; О+О2 --> О3	Мұндағы һ-толқын ұзындығы 225 нм ... ... ... ... Жер ... ... күн ...  шамамен 5% жұмсалады.Озон  түзілетін реакция қайтымды болғанына байланысты атмосфераның жоғарғы қабаттарының температурасы төмен болады.себебі озонның  ... ... ... ... ... озонныңАтмосферадағы көлемдік мөлшері 10%-ды құрайды; озонның ең жоғары көп мөлшері 20-25 км ... ... ... тірі ... әсер ...  ... ... күннің ультракүлгін сәулелерінің әсерінен бұзылады.Осыған байланысты озон қабатының  бұзылуы(озон  пайда болуы)жердегі тіршілік иелеріне әсер ... ... ... ... ... мүмкін.Бүкіл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (БДҰ)мәліметтері бойынша озон қабатының 1%-ға кемуі адамдарда қатерлі ісік ... ... ... ... ісік ... ... және т.б.)себепші болады.Оттегі айналымының,озон қабатының бұзылу процесі антропогендік факторлардың ... атап ... ... тотықтарының көп бөлінуінен болады.Фосфор айналымы.Фосфор нуклеин қышқылдарының,клетка мембреналарының құрамына,энергия тасымалдаушы жүйеге (АДФ, АТФ),сүйек ұлпасының ,дентиннің(тістің негізгі бөлігін құрайтын ... ... бір ... кіреді.Фосфор айналымының ерекшелігі-редуценттердің фосфорды органикалық түрден бейорганикалық түрге тотықтырмай көшіретіндігінде.Фосфордың айналымын тұйықталған деп есептеуге болмайды,себебі фосфоттардың басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... да,мұхитта да жүреді.Фосфориттер мен апатиттер-құрамында фосфоры бар тау минералдары.Атмосфералық физикалық және химиялық үгілу нәтижесінде тау ... ... ... ... арқылы,ары қарай табиғи сулар арқылы Әлемдік мұхитқа келіп түседі.Бұл жерде фосфор фитопланктонның құрамына ... ... ... ... ... ... ... түседі.Ары қарай теңіз құстары, жануарлары арқылы (балық ... ... ... ... ... жылжымалы элемент,сондықтан оның айналымына байланысты процестер қоршаған ортаның көптеген факторларына,бірінші кезекте антропогендік факторларға тәуелді.Өсімдіктердің фосфорды ... ... ... қышқылдығына байланысты.Суда натрий мен кальций фосфаттары нашар ... ... ... ... ... ... фосфоттар жақсы еритін фосфор қышқылына айналады.Фосфор тыңайтқыштарын артық мөлшерде қолданса,топырақта фосфорлану деген зардап орын алуы мүмкін.Фосфор улы элемент ... ... ... ... ... ... болғандықтан,өсімдіктердің өсуі мен дамуы,әсіресе,вегетация басталған кезеңде баяу болатыны байқалады.Себебә фосфордың мөлшері топырақта көп болғандықтан,басқа элементтердің біршама тапшылығы ... ... ... ... ... әдебиеттерге 1875 ж. австрия геологы-ғалымы Эдуард Зюсс енгізген.В. И. Вернадский (1863-1945) бұл терминді пайдаланды және ... ... ... ...  ... Зюсс ... жер қабығының 3 сферасындағы (қатты, сұйық, газ тәрізді) тірі ағзалары байланыстырылса, ал В. И. ... ... ең ... роль тірі ... ... ... бөлінеді.Сонымен, биосфера түсінігіне ағзаның өзгертуші іс-әрекеті  кіреді, қазіргі уақытта ғана ... ... ... ... де ... ... ағзалары бар қазіргі уақыттағы биосфераның бөлімін қазіргі заманға биосфера немесе необиосфера деп атайды, ал көне биосфераға палеобиосфера ... ... ... жатады.Қазіргі заманғы көзқарас бойынша неосфера шекарасы атмосферадағы, шамамен азон ... ... ... 8-10 км., ... 17-18 км., ... жер беттерінде 20-25 км.). Гидросфераны түгелдей, сонын ішінде Әлемдік ... (11022 м.) ең ... ... да ... алып ... ... тіршілік бірнеше метрге дейін топырақ қабатын алып жатыр.Палеосфера шекаралары атмосферадағы  ... ... ... ал су ... палеобиосфераға тау шөгінді жыныстары да жатады, В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ағзалардың үндеуінен өткен. терминін әдебиеттерге В. И. ... ... Ол бұл ... ... ... және химиялық құрам арқылы көрінетін барлық тірі ағзалардың жиынтығы деп түсіндіреді. заттарға өлі табиғаттың заттары жатады. (Мысалы: минералдар жатады). ... ... ...  ... кең ... ... бірақ аз ғана бөлімін құрайды. Тірі заттардың ең жоғарғы орта өзгерткіш іс әрекетіне байланысты, негізгі ерекшеліктеріне келесілер жатады:1.Барлық еркін ... тез ... ... Берілген қасиет бойынша  В. И. Вернадский келесідей ... ... яғни ... ... ... үшін тірі ... саны ... болды.2.Қозғалыстың белсенділігі.3.Тіршілік кезіндегі тұрақтылық және өлгеннен кейін  тез арада ыдырау.4.Әртүрлі ... ... ... ... ... ... ең ... жылдамдығы.6.Тірі заттардың жаңаруының жоғарғы жылдамдығы.Орташа жанару биосфера ... ... ... жыл.Мұхит үшін-33 күн.Тірі заттардың орта өзгерткіш қызметтері:1) Энергетикалық: екі биогеохимиялық принциптен тұрады.1-принцип: биосферада геохимиялық биогендік энергияны көп мөлшерде ... өз ... ... ... ... ... ... эволюция процесінде тіршілігін сақтап қалады.2) Газдық: белгілі мекен ету ... ауа ... ... ... мен ... ұстау қабілеттілігі.3) Тотығу-тотықсыздану функциясы: тірі заттардың ықпалынан  ортаны О2байытуға байланысты тотығу процесі, сондай-ақ, О2 жетіспеген ... ... ... ыдырауына байланысты жүретін тотықсыздану процесі.4) Концентрациялық- шашыранды химиялық ... өз ... ... шоғырландыру қабілеттілігі.5) Деструктивтік-органикалық заттар қалдығы мен  заттардың ағзалармен және ... ... ... ...  ... ... ... (деструкторларға-саңырауқұлақтар мен бактериялар жатады).6) Транспорттық  - ағзаның ... ... ... нәтижесінде заттар мен энергияның тасымалдануы.7) Ортаөзгерткіштік- бұл функция шамалы мөлшерде интрегративтік функция болып ...   ... ... қасиеттері.1) Биосфера- орталықтанған  жүйе. Биосфераның орталық буыны тірі ағзалар (тірі заттар) болып табылады. (антропоцентризм)2) Биосфера-ашық жүйе. ... өмір ... ... ... ... ... емес.  Биосфера әрқашан күн сәулесі түседі.3) Биосфера-өзін-өзі реттелуші жүйе. Бұл жүйеге ұйымдастық гомеостаз тән.4) ... ... ... ... ... ... экожүйенің және биосфераның тұрақтылығын негізгі шарты.5) Биосфераның маңызды қасиеті  -  заттар айналымын ... ... ... ... және ... ... жеке химиялық элементтердің және олардың қосылыстарының таусылмастығы.Зат айналымы және олардың  ... ... ... 2 түрге бөлінеді:1.Үлкен немесе геологиялық (құрлық пен ... ... ... ... (экожүйе ішінде).Кіші зат айналым геологиялық зат айналымның бір элементі болып табылады.НООСФЕРААлғаш рет 1927 жылы  ... ... ... ... оның ... ... В.И.Вернадскийдің жас замандастары, философ, математик, палеонтолог, антрополог Эдуард Леруа мен палеонтолог, антрополог Пьер Тейяр де ... ... Олар ... деп- ... ... адам санасы пайда болған кезеңдерін түсінген.Ал В.И.Вернадский, адам еңбегіне бағытталған адамның саналық ролі мен ... ... ... ... зор ... ... даму кезеңін-ноосфера деп атады.Ноосфера саналы адамзаттың іс әрекеттері дамудың ... ... ... болатын қоғам мен табиғаттың әрекеттесу сферасы.Неліктен  түсінігі пайда болды? Ол биосфера эволюциясындағы адамның ролін бағалауға байланысты пайда болған. ... ... ... ілімінің аса бағалылығы, оның тіршіліктің геологиялық, планетарлық процестердегі биосфераның қалыптасуы мен дамуындағы тірі заттың, ... және ... тірі ... ... ... организмдердің ішінде зор геологиялық күш ретіндегі адамды ерекше көрсетті. Бұл жер ортасында және жер жанындағы ... ( ... ... және де ... ... ... әсер етуге қабілетті күш. Адамның, оның еңбегінің нәтижесінде бұл орта ... ... Ол ... жер ... ... ... бойынша қалыптасқан, түзілген биосфераның өзгеруіне соқтыратын адамның ... мен ... ... өзгертуге қабілетті.В.И.Вернадскийдің пікірінше, ноосфераның қалыптасуы , , - деп ... ... ... ... зат пен ... ... ... процестері қоғаммен бақыланатын адамды қоршайтын орта. Адам  атқаратын ... ... ... ... қоғамның табиғатқа әсері тірі заттардың басқа формаларының әсерлерінен ... ... ... ... ... Тірі организмдер бұрын өздерінің өсуі, көбеюі, қоректенуі, ... ... ... ... ... әсер ететін қазір өмірдің өркениетті формасын түзуге және техникаға қажет элементтерге әсер ете ... бұл ... адам ... ...  ... ... пікірінше, ноосфера болашақта Күн жүйесінің ерекше аймағы ... , - деп ... ... жасады.Адамзаттың ғылыми еңбектері биосфераны өзгертетін жаңа фактор болып табылады. Нәтижесінде биосфера жаңа кезеңге ауысып, жаңа күй - ноосфераға ... ... - ... өз ... қамтамасыз ету және көздеген мақсатына жету үшін пайдаланатын қоршаған ортадағы заттардың, құбылыстардың, табиғи денелердің ... ... ауа, күн, жел, су, жер, ... ... ... ... пайдалы қазбалар және т.б. жатады.Табиғи ресурстардың бірінші белгісі - олардың ... ... ... олар ... ... (күн ... жел, мұхиттардағы су деңгейінің көтерілуі мен судың қайтымы), өсімдіктер әлемі, жануарлар әлемі, табиғи заттар (су, ауа, ... және ... ... ... ... т.б. әртүрлі рудалар) болып бөлінеді. Сонымен қатар пайдалы қазбалар пайдалануға дайын (көмір, бағалы тастар, тұз) және өңдеуді қажет ететін ... ... ... ... ... ресурстардың екінші белгісі - олардың қоры.Бұл белгісі бойынша оларды сарқылатын және сарқылмайтын деп бөледі.Сарқылмайтын табиғи ресурстар - табиғатты ұзақ ... ... саны мен ... өзгермейтін немесе аздап қана өзгеретін табиғи физикалық құбылыстар және денелер. Мұндай ресурстарға Күн энергиясы, жел энергиясы, қозғалыстағы су энергиясы, жер ... ... ... ... ... ... мен суы саны ... өзгермеуі мүмкін, бірақ адамның тіршілігі барысында сапасы төмендеуі әбден мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... мен ... көмегімен (су, шаң, газ тазалау, сондай-ақ санитарлық-гигиеналық ... ... бола ... ... ... - ... пайдалану барысында саны мен сапасы өзгеретін табиғи физикалық құбылыстар және денелер.Үшінші классификациялық белгі - сарқылатын ... ... ... ... келуі. Бұл белгісі бойынша сарқылатын байлықтардың мынадай түрлері бар:- қалпына келетін -өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер әлемі;- қалпына ... - ... ... бойы жер ... ... пайдалы қазбалар (қара, түсті, асыл және сирек кездесетін, ... ... ... ... газ және ... салыстырмалы қалпына келетін - пайдалануға қарағанда орнына қайта келуі баяу ... ... ... қара ... ... ... ағаштар - секвойя, баобаб және т.б.).Сонымен қатар бұл құбылыстардың қандай масштабта: планетада, үлкен аймақта (континент), жеке географиялық ауданда ... ... бір ... ... жатқанын ескерген жөн. Мұндай әртүрлі масштабта қарастыру кезінде табиғи байлықтың бір түрі сарқылатын да немесе сарқылмайтын да ... ... ... күн ... мен ... ... ... заттар және табиғатта кездесетін жаратылыс дүниелері  --  табиғи ресурстар деп аталады. Су, жер, өсімдік жан-жануар, ... ... және өзге де, ... не ... күйінде түрмысқа, өндіріске қажетті дүниеліктердің бәрі де Табиғи ресурстарға жатады Табиғи ресурстарды пайдалану нәтижесінде, адамзат  --  ... ... ... ... ... ... ... жанар-жағар майлар жөне өнеркәсіпке қажетті шикізаттарды алады. Табиғи ресурстар, олардың қолдану саласына қарай  --  ендірістік, денсаулы сақтауга ... ... ... деп ... ... ... ... және сарқылатын екіге бөлінеді. Сарқылмайтын қорлар адам баласына тәуелсіз болып келеді. Соның бәрі  - су. Жер ... ... ... ... ... 2/3 алып ... Сондықтан оның қоры үздіксіз айналымға түсіп, қалпына келіп отыр. Ал экожүйелердін таралуы уақыт пен ... ... ... түрдегі айлағаны объектілер. Сарқылатын қорлар өз кезегінде қалпына келетін және ... ... деп ... ... ... байлықтар, мұнай, көмір қорлары қалпына келмейтін байлық көзіне жатады. Қалпына келетін қорлар да адамның ... ... ... Олар  -  ... , ... пен ... әлемі. Табиғат пайдалану қоғамдық өндірістің ерекше саласы ретінде табиғат ... ... ... ... ... ... материалдық қажетін өтеуге және табиғи ортаға өндірістің зиянды әсерін болдырмауға бағытталған. Өндіріске қатыстырылатын ... ... ... ... ... ... шикізат),су,ауа,орман,жер,тек қана өндіріс шікізаты емес, сонымен қатар, өндіріс құралы да болып ... ... ... ... байлығын да ұлттық байлық ретінде қарап, оның табиғи ... ... ... ... ... ету ... ... байлығын тиімді пайдалану өндірістің дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, табиғи ортаның тазалығын, оның қалпына келетін қорын молайту және табиғи ортаның ... ... ... ... ... ... ... орта мен ондағы өндірістің даму тепе-теңдігі сақталуы тиіс.Сондықтан табиғи ортаны, ... ... ... ... материалдық, рухани, әлеуметтік мұқтажын үздіксіз өтеуге, табиғат байлығын қалпына келтіруге, молайтуға бағытталуы қажет. Ғарыш қорларына  --  күн ... ... ... ... мен ... жатады. Климаттық қорға  --  атмосферадағы ауа, жел ... ... ... ...  -  табиғи ортаның, қоғамның материалдық және рухани мұқтажын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... пайдалану және адамзатты өне бойын  -  табиғи қормен  ... ету өте ... ... бірі ... отыр. Сондықтан табиғи қорларды сарқылтпау үшін қалпына келмейтін табиғат байлықтарын тиімді пайдалануға, шикізаттың, отынның, қуаттың жаңа ... ... ... күш ... Бұл шараларды іске асырудың маңызды жолдары  -  ... ... ... кеңінен қолдану және қалдықсыз пайдалану.Осыған байланысты табиғи қорларды қорғаудың бүгінгі таңда дүниежүзілік маңызы бар проблемаға айналуы  -  заңды ... ... ... ... әсер ... ... ... атмосфераның ластануымен ойдағыдай күресу көптеген елдермен бірлесе отырып, бұл күрделі мәселені шешуді талап ... ... ... ерекшелігі, геологиялық даму тарихының күрделілігі, аумағының кең көлемді ... ... сан ... ... ... ... жағдай жасайды. Республика аумағынан табиғатта кездесетін пайдалы ... ... ... ... ... бірге климаттық және минералдық, отын-энергетикалық, т.б. қорлар жөнінен көрнекті орын аладыТабиғи қорларды тиімді пайдалану.Қазақстандағы табиғи қорларды тиімді пайдалану республиканың даму ... үшін ... зор. ... аумақты игеруге қатаң табиғат жағдайлары кедергі келтіреді. Табиғи қорларды ... ... ... ... ... ... де ... Табиғи қорларды игерудегі жіберілген қателіктер табиғаттың қай қоры болмасын таусылмайды деген жаңсақ ұғымның үстем болуына ... ... ... ... ... ... ... Мұны су қорын пайдалану мысалынан айқын көруге болады.Республика үшін су қорын тиімді пайдаланудың маңызы зор. Өйткені ... келе ... ... пен суармалы егіншілік алқаптарының ұлғаюы суды көп қажет етеді. Еліміздегі қазір қалыптасқан экологиялық жағдайда өзен ... ... ... құмға сіңіп, ысырап болып жатқаны белгілі. Су қорларының дұрыс пайдаланылмауы, адамның шаруашылық әрекеті нәтижесінде су режимінің өзгеруі өз кезегінде ... ... ... ... әкеп ... және ... ... игеру барысында мыңдаған  гектар жер топырақ, су және жел эрозияларына ұшырады. Алғашқы жылдары өнім біршама мол болғанымен, кейінгі жылдары бұл ... ... ... ... жердің борпылдақ топырағы желдің әрекетінен құнарлы қабатын ұшырып әкетіп, сол жердің топырағы жел эрозиясына ұшырайды. Өйткені топырақтардың құрылымдық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... сипаты, адамның шаруашылық әрекетінің табиғатқа әсері, адамзаттың тағдыры сияқты мәселелер көптеген зерттеушілерді ойландырады. Сондықтан кез келген ... ... ... ала ... ... қажет екендігі өз-өзінен түсінікті. Ғалымдардың болжамдары табиғаттың өзгеруіне талдау ... ... ... адам ... ... қандай болуы керектігі жөнінде құнды мәліметтердің салаларын да қамтиды.Болжамдар бойынша, болашақта отын-энергетикалық және минералды қорлар ... ... Оған ... ... өсуі де ... Бұл ... ... үшін жер қойнауынан алынатын қазба байлықтарды өндіруде экономикалық тиімділігі мен қорын ескеріп, оларды ұтымды пайдалану тиімді.Ауыл шаруашылығын дамытуда жер және су ... ... ... өзгеру сипаты мен оған әсер ететін факторлар кешенді түрде қарастырылуы қажет. Кез ... ... ... жан-жақты ғылыми болжамдарға сүйенгенде ғана тиімді болады. Мысалы, Қапшағай бөгенінің жобасында табиғат ерекшеліктері, олардың өзгеруінен болатын зардаптар мен материалдық ... ... ... ... ... зиян тиіп ... Сол сияқты ірі өнеркәсіп орындарын орналастыруда оның айналасындағы ортаның құрам бөліктеріне әсері алдын ала ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескермей, Алматы қаласында ауыр өнеркәсіп орындарын орналастыру ... ... ... ... ... апатты құбылыстарды алдын ала болжау жасау көп материалдық және адам шығынын болдырмауға көмектеседі. Мысалы, сейсмикалық ... ... ... ... аудандары үшін мұның маңызы зор. Минералды су көздерін игеруде, курорт шаруашылығын өркендетуде де ... ... ... ... Ғылыми болжамдар табиғаттың байлықтарын дұрыс пайдалануға көмектесумен қатар, адамзат болашағы туралы мәселеде де маңызы зор.В.И.Вернадский  деген ... ... ... ... күннің өзінде адамзат ғылыми болжамдар арқылы жанына шикізат, энергия көздерін анықтап, өз ... ... етуі ... әдебиеттер:1. Г.С.Оспанва;  Г.Т.Бозшатаева   "Экология" ; /Алматы,  2009/2. А.Т.Қуатбаев  "жалпы  экология"   /Алматы, 2012 ... ; ... ... және оны қорғау негіздері"  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы туралы7 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
Биосфера туралы жалпы түсінік4 бет
Биосфералық деңгей9 бет
Вернадскийдің ноосфера туралы концепциялары4 бет
Экономикалық цикл және оның фазалары12 бет
Ғылыми білім және ғылыми революциялар8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Turbo Pascal тілінде циклдармен жұмыс14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь