Психологиялық сауаттану

Қазіргі кезде жасына, әлеуметтік жағдайына, білім деңгейіне, мамандығына қарамай-ақ, адамдардың психология ғылымына назар аударуы, қызығушылық танытуы айқын аңғарылады. Бұл қоғамның ізгілікті бағытта, адамдардың рухани ділінің дамуын қамтамасыз етуде психологияның маңызды рөл атқаруы тиіс екендігінен шығатын болуы керек. Әрі психологиялық білімнің осы заман адамдарының әрқайсысының күнделікті өмірі мен іс-әрекетінде шешуші орын алатыны көпшілікке мәлім. Әсіресе, қазіргі кезде жастарға, жалпы кез-келген тұлғаға іс-әрекет пен қарым-қатынасты субъект ретінде жетілдіруі үшін психологиялық даярлықты жоғары дәрежеде танытуы қажетті шарт.
Десек те, біз үшін «психология», «психолог» ұғымдары таныс болса да, осы психология ғылымының нені зерттеу керектігін тіпті жоғары білімді адамдардың өздері дәлме-дәл анықтай алмай шатасып жатады.
Барлық дерлік психология оқулықтарында адамның да, жануардың да психикасын зерттейтін ғылымды «психология» деп анықтайды. Нақты айтсақ, психологияның зерттеу нысаны психика болады. Ал психиканың өзіне берілетін ғылыми анықтамаларды сөзбе-сөз келтіріп, талдамай-ақ, оларды былайша жалпылап түсіндірейін: адам психикасының дамып, жетілуі ең алдымен мидың даму деңгейімен, мидың қызметімен байланысты болса, екіншіден, адамның қоғамдағы қатынастар жүйесімен, яғни алған тәрбиесімен, білім деңгейімен, мәдениетті меңгеруімен анықталатын күрделі, біртұтас құбылыс болып табылады. Осыған орай адам психикасы оның іс-әрекеті, ортамен өзара әрекеттестігі, өзіне және басқаларға деген қатынастары, мінез-құлық пен жүріс-тұрыстарының барша көріністері арқылы танылады. Сондықтан, психология әлбетте адам баласының жас ерекшелігіне байланысты психикалық даму белгілерін; психикасындағы оңды және теріс өзгерістерді; бұл өзгерістердің себептері мен салдарларын; тұлғалық жеке-дара қасиеттері, танымдық процестері және психикалық жай-күйі туралы психологиялық деректерді талдап, психологиялық дамудың заңдылықтарын тағайындайды, осы дамудың психологиялық механизмдерін анықтап, зерттейді.
Психология адам өміріндегі көкейтесті психологиялық мәселелерді шешуге бағытталады. Психология ғылымының теориясы мен тәжірибесіндегі озық жетістіктерді қолдану арқылы адам баласы өз өмірінің сценаристі, режиссері және актері ретінде дамуын, оның зияткерлік және тұлғалық дамуын қамтамасыз етудің мүмкіндігі артады.
1.Кочюнас Р. Основы психологического консультирования. М.:Академически проект, 1999.
2.Кочюнас Р. Психотерапевтические группы: теория и практика. М.: Академический проект, 2000.
3.Лидерс А.Г. Психологический тренинг с подростками. М.:АКАДЕМА,2001.
4.Лошен Ш. Психологический тренинг умений. Школа Вирджинии Сатир. Спб.: Питер, 2001.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым МинистрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемелекеттік университетіСӨЖТақырыбы:Психологиялық сауаттануТексерген:Адильжанова Қ.СОрындаған:Тойғанбаева М.АТоп:ПХ-215Семей 2015жҚазіргі кезде жасына, ... ... ... ... ... ... ... психология ғылымына назар аударуы, қызығушылық танытуы айқын аңғарылады. Бұл қоғамның ізгілікті бағытта, адамдардың рухани ... ... ... ... ... маңызды рөл атқаруы тиіс екендігінен шығатын болуы керек. Әрі психологиялық білімнің осы заман адамдарының әрқайсысының күнделікті өмірі мен іс-әрекетінде ... орын ... ... мәлім. Әсіресе, қазіргі кезде жастарға, жалпы кез-келген тұлғаға іс-әрекет пен қарым-қатынасты ... ... ... үшін ... ... ... ... танытуы қажетті шарт. Десек те, біз үшін ,  ұғымдары таныс болса да, осы психология ғылымының нені ... ... ... ... ... ... ... дәлме-дәл анықтай алмай шатасып жатады.Барлық дерлік психология оқулықтарында адамның да, жануардың да психикасын зерттейтін ғылымды  деп ... ... ... ... ... нысаны психика болады. Ал психиканың өзіне берілетін ғылыми ... ... ... ... оларды былайша жалпылап түсіндірейін: адам психикасының дамып, жетілуі ең алдымен мидың даму ... ... ... ... болса, екіншіден, адамның қоғамдағы қатынастар жүйесімен, яғни алған тәрбиесімен, білім деңгейімен, мәдениетті меңгеруімен анықталатын күрделі, ... ... ... ... Осыған орай адам психикасы оның іс-әрекеті, ортамен өзара әрекеттестігі, өзіне және басқаларға деген қатынастары, мінез-құлық пен жүріс-тұрыстарының барша көріністері ... ... ... ... әлбетте адам баласының жас ерекшелігіне байланысты психикалық даму белгілерін; психикасындағы оңды және теріс өзгерістерді; бұл ... ... мен ... ... ... ... танымдық процестері және психикалық жай-күйі туралы психологиялық деректерді талдап, психологиялық дамудың заңдылықтарын тағайындайды, осы дамудың психологиялық механизмдерін анықтап, зерттейді. Психология адам ... ... ... ... ... бағытталады. Психология ғылымының теориясы мен тәжірибесіндегі озық жетістіктерді қолдану арқылы адам баласы өз өмірінің сценаристі, режиссері және актері ретінде ... оның ... және ... дамуын қамтамасыз етудің мүмкіндігі артады. Алайда, қазіргі жаһандану ... ... ... жан ... басу үшін ... ... жоқ, түрлі бақсы-балгерлік әдіс-тәсілдердің ықпалынан оңалмас зиян шегу жайттары да аз ... ... ... ғана адам ... тұлға, маман ретінде психологиялық сауаттануын қамтамасыз етіп, оның психологиялық құзіреттілікке жетуіне, психологиялық мәдениетті игеруіне ықпал етеді. - ... ... ... ... ... ... ... психология ғылымы саласы қандай жетістіктерге жетті, неден кеш қалды?- Жалпы психология ғылымдар жүйесінде жас ... сала ... ... Ал ... ... ғылымының негіздері өте ертедегі даналардың ұлағатты ойлары мен тағылымы мол еңбектерінен, қазақ халқының ауыз ... ... ... ... ... оның ғылым ретінде орнығып, қарқынды дамуына көп уақыт бола қойған жоқ. Психология өте көп ғылыми салалардан тұрады. ХХ-ғасырдың орта ... ... ... ... К.К. ... оның 100-ге ... салаларын ажыратып, жіктеген еді. Одан бергі қаншама 7-8 онжылдықта бұл сан еселеп артқан шығар. Осы салалардың арасында педагогикалық психология ... орын ... ... дәл осы ... ... ... зерттеулерге байланысты Қазақстанда ғылыми психология пайда болып, ... де ... ... ... ... ... ... ұғымдардың кірігіп, қордалануы үшін, жастардың психологиялық сауатын ашып, олардың даму процесін жеделдету мақсатында Жүсіпбек ... ... ... ... ... ... зор еңбек еткені мәлім. Мәселен, Жүсіпбек Аймауытов алғаш рет қазақ тіліндегі ,  кітаптарын 1926 жылы-ақ жарыққа шығарған. ... ... жеке ... сала ... ... ... ... болған педагогикалық психологияның жаңа бір қарқынмен дамуға беталысы ... ... ... ... ... ... 1946-жылы тұңғыш психология кафедрасының қазіргі Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінде ашылуы, жоғары ... ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізуі, оқулық, оқу-әдістемелік құралдар дайындауы орасан ықпалын тигізді. Педагогикалық психология бойынша құнды ... ... ... озық ...  -  Ш. ... Ә. ... Т. ... А. Темірбеков, Ә. Сыдықов, С. Балаубаев, Е. Суфиев, М. ... А. ... Р. ... Қ. ... сияқты талай тұлғалар ғылыми қорды байытып, тарихта есімдері қалды. Республикада педагогикалық психологияның дамуына ... ... ... ... үлес ... Ол түрлі деңгейдегі аса жауапты басшылық қызметтер атқара жүріп, Қазақстанда ... рет ... ... ... ісіне бастамашы болған-ды. Т.Т. Тәжібаев білім беруде психология мен педагогиканы үйлестіре отырып, ... ... ... ... ... К.Д. Ушинскийдің психологиялық көзқарастарын талдап, қарастырған. Қазақстанда жоғары мектеп психологиясының дамуына академик Т. ... ... ... ... Мұқановтың қосқан үлесі зор болды. М.М. Мұқанов республикада тұңғыш психология ғылымдарынан докторы ғылыми ... ие ... ... еді. М.М. ... ... ... білім берудің жас ерекшелікке байланысты психологиялық астарларына қатысты  (1962 ж.);  (1982 ж.) ... ... осы ... ... ... жоқ ... ... еңбектер жазған. Сонымен қатар, М.М. Мұқановтың өзі ... ... және ... ... ... зерттеп, жетілдіруге үлес қосқан талай шәкірт дайындаған.Жоғары мектепте психологиялық білім беруге арналған ... ... ... ... республикада психология ғылымының дамуымен астасатыны анық. Осыған байланысты, 1966 жылы А. Темірбеков пен С. Балаубаевтың педагогикалық институттар мен университеттердегі студенттерге ...  атты ... ... ... оқулықты дайындап жарыққа шығаруы, психологияның дамуында ерекше рөл атқарды. Содан бергі уақытта, өз ... қол ... ... елімізде психология ғылымының қарқынды даму беталысы айқын аңғарылады. Оны республикада тек педагогикалық психология емес, ... ... ... жас ... ... әлеуметтік психология, заң психологиясы, әскери психология сияқты қоғам дамуында маңызы зор психологияның бірқатар салалары ... ... ... жүргізіп, әлемге танымал баспаларда еңбектерінің жариялануы дәлелдейді. Алайда, ғылым қашанда объективтілікті талап ... ... ... ... психологияның теориялық та, тәжірибелік те жақтарының дамуында кештеу қалған тұстарымызды да айта кету керек. Барлығын тізбелемей-ақ, мына жайды атап кетейін. ... ... ... қалыптасуына ХIХ ғасырдың екінші жартысындағы неміс ғалымдарының зерттеулері себепкер болды. Неге психология ғылымның отаны Германия болды? Себебі, Германия үкіметі ХIХ ... ... ... дамуына ерекше назар аударып, оқу орындарында психологиялық зертханалар мен ... ... ... ... ашылып, жұмыс істеуіне орасан қаржы құяды. Ал бізде әлі күнге дейін психологиялық зерттеу жүргізу шын ... ... ... ... ... Атап ... осы ... дейін біздің еліміздің бірде-бір ғылыми мектебінде толымды психологиялық эксперимент жүргізуге керекті арнайы құралдармен жабдықталған психологиялық мекемелер, орталықтар ... бір ... ... да жоқ. ... зертханасыз-ақ, психологиялық диагностикада, зерттеулерде қолданылатын әдістемелермен зерттеу жүргізіп жатқан жайымыз бар. Бірақ осы әдістемелерді ... ... ... ... ... ... қолданудың өзіндік талап-шарттары бар. Осы талаптарды басшылыққа алар болсақ, басқа тілдегі әдістемелер күрделі бейімделу, стандартталу сатыларынан өтіп, әр ... ... ... ... ... зерттеліп, қазақ тілінде қолдануға лайықталуы керек. Сонда қазіргі кезде толымды, барлық талап-міндеттерге сай психологиялық зерттеу жүргізіп, психология ғылымын дамыту ... осы ... ... ... ... ерен ... мен жауапкершілігіне ғана арқа сүйеп отыр. Бірақ, бұл тұлғалық сапалар  -  психология ... даму ... ... қажетті бір ғана шарт. Ғылым даму үшін сәйкесінше материалдық база ... ... ... зерттеу жүргізуге жағдай жасалынуы тиіс. Психологиялық зерттеу, психологиялық диагностика ... ... ... ... ... ... қызмет, психологиялық қолдау көрсетуге негіз болатыны анық. Ал қоғамда психологиялық білімге, психологиялық қызметке деген зәрулік өте ... ... ... ... ... ... және тәжірибелік тұрғыдан дамуына айтарлықтай көңіл аударылмауда. Бұл пессимизмді оптимизмге ... ... ... ... ғылымның алдыңғы орынға қойылғанын, екіншіден,  - деп, М. Жұмабаев айтқандай, қазіргі жастардың зияттылығын, ... ... ... ... ... ғылым-білімге деген талап-зәрулігін ескерсек, еліміздегі тек психология ғылымының ғана емес, басқа да көптеген ғылымдардың әлемдік білім қорын ... ... ... көрініп, танылатын уақыты алда дегім келеді. - ... ... ... ... ... ... ... психология ғылымы саласында ашылған жаңалықтар бар ма? Болса қандай және болмаса себебі неде ... ... ... оқу ... ... ... ғылыми-зерттеу мектептерін құрған ғалымдар Қазақстандағы психология ғылымдарының сан саласын ... ... ... жоғары мектеп психологиясының дамуына қоғам талабына сай маман дайындау, психологиялық білім берудің оқу-әдістемелік негізін нығайту, студенттердің, магистранттардың, докторанттардың ... ... ... жетекшілік жасау арқылы атқарып отырған еңбектері орасан зор. Қазақстанда психология ғылымының әрқашан көкейтесті болатын мәселелерін зерттеу арқылы республика аумағында ғана ... ... ... ... ... себепкер болған ғалым-тұлғалар баршылық. Сондықтан, республикадағы психологияның ... Р.Б. ... С.М. ... Қ.Б. ... Ж.Ы. ... Х.Т. Шерьязданова, В.К. Шабельников сынды белгілі психолог-ғалымдардың есімдерімен тікелей байланысты.Студенттердің оқу әрекетінің психологиясы, танымдық іс-әрекеті әл-Фараби ... ... ... ... ... ... ғылымдарының докторы Сатыбалды Мұқатайұлы Жақыповтың ғылыми мектебінде қарастырылып, болашақ мамандардың танымдық іс-әрекетін қалыптастыру мен дамытудың механизмдері тағайындалған. Ғалымның жасаған ... ... ... ... ... теориялық-әдіснамалық негіздерін дәйектеп, бірегей ғылыми ұстанымды танытады. С.М. Жақыпов  -  жоғары ... оқу ... ... ... ... ... тұңғыш зерттеуші. Студенттердің танымдық іс-әрекетін жетілдірудің, жоғары білім беру тиімділігін арттырудың негізгі шарттары мен кешенді құралдары профессор С.М. Жақыповтың еңбектерінде ... ... С.М. ... ... ... іс-тәжірибесін таратуда бірлескен диалогтік-танымдық іс-әрекет оқу процесінің құрылымындағы жүйе ұйыстырушы фактор болатындығы, оқу әрекетінің, оқытудың тиімділігін ... ... ... Ал Қазақстандағы психологияның өркендеуіне көлемді еңбек сіңірген, әл-Фараби ... ... ... ... ... ... ... асырып келе жатқан ғалым  -  педагогика ғылымдарының ... және ... ... ... ... Құбығұл Бозайұлы Жарықбаев. Ғалымның этнопедагогика, этнопсихология, психология тарихы бойынша бірегей зерттеулері; студенттерге психологиялық білім ... ... ... қатысты жазған оқу құралдары, оқулықтары құндылығымен, республика аумағында барынша таралып, қолданумен ерекшеленеді. Қ.Б. Жарықбаев ғылыми ... ... ... ... кандидаты, ғылым докторы сияқты жоғары академиялық, ғылыми атақтарға ие болған шәкірттерімен де ... ... ... ғылым, пән болуында ерекше орын алады. Психологиялық дамудың өзекті мәселелерін кешенді ... ... ... Абай ... ... ... ... университетінің ғалымы, психология ғылымдарының докторы, академик Жәмилә Ыдырысқызы Намазбаеваның ғылыми мектебі қарастырады. Ғалым Ж.Ы. Намазбаева қазіргі психология, дефектология ... ... мен ... ... қалаған Л.С. Выготскийдің ғылыми зертханасында ізденуші болып, С.Я. Рубинштейн, Ж.И. Шиф сияқты ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, Ж.Ы. Намазбаева студент кезінде өзіндік бағалауды анықтауға бағытталған белгілі Дембо-Рубинштейн ... ... ... ... Ж.Ы. ...  -  қазақ қыздарының арасында алғашқы психология ... ... ... ... ... Орта Азия мен ... тұңғыш рет психология ғылымдары бойынша кандидаттық диссертация қорғататын Арнайы Кеңестің ашылып, оған Ж.Ы. ... ... ... психологияның жаңа сатыға көтеріліп, дамуына айтарлықтай қосылған үлес еді. Сондай-ақ, қазір Ж.Ы. Намазбаева Қазақстанда тұңғыш ... ... ... ... ... психология ғылымының өркендеуіне жағдай жасауда.Жоғары мектепте ,  пәндері бойынша білім ... ... ... психологиялық-педагогикалық технологиясын қолданудың теориясы мен тәжірибесінің негізделіп, ... да ... ... ... осы жолдағы бастамашылығымен, ерен еңбегімен байланысты. Болашақ психологтердің, педагогтердің, ғалым-зерттеушілердің әлемдік психология қорын танып-білуі үшін Х.Т. Шерьязданова республикалық  бағдарламасы ... ... ... ... ... да көлемді жұмыс атқарды. Нәтижесінде, психология бойынша әлемдегі бірегей теориялар, идеялар, тұжырымдамалар тұңғыш рет ... ... ...  ... 10 томдық аса құнды еңбек 2005 жылы жарық көрді. Сондай-ақ, Х.Т. Шерьязданова  -  республикада тұңғыш рет жоғары ... ... ... беру мәселесін көтерген психолог-ғалым. Ғалым студенттердің психология пәндері бойынша оқу процесін құру жолдарын анықтап, тағайындауды басты міндет ретінде ... ... ... Х.Т. ... ... педагогтер мен психологтерді кәсіби психологиялық дайындаудың мазмұны мен құрылымын жүйелеп, негіздеген де алғашқы зерттеуші болып табылады. Оның еңбектерінде студенттердің жас ... ... ... ... ... психологиялық білімдерін тереңдету кәсіби дайындаудың психологиялық негізі ретінде сипатталады. Хорлан Тоқтамысқызы ХХ-ғасырдың соңына қарай ерекше зерттеу нысаны болған  категориясын ... ... ... анықтаған. Соның арқасында ғалым педагогикалық іс-әрекет барысындағы кез келген қарым-қатынас тиімді болуы үшін оның  ... ... ... оның ... мен ... тұжырымдайды. Сондықтан, профессор Х.Т. Шерьязданованың ғылыми жетекшілігімен педагогикалық ... ... ... ... ... психологиясының өзекті мәселелері бойынша 30-дан аса ғылым кандидаттары (Г.М. Қасымова, Ұ.И. Ауталипова, М.Қ. Бапаева, Ж.Қ. Әубәкірова, М.Н. Махаманова, Л.Х. Ермекбаева, және т.б.); 3 ... ... ... ... 2008 жылы ... Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің ректоры, профессор С.Ж. Пірәлиевтің бастамашылығымен Қазақстанда тұңғыш рет Психология Ғылыми Зерттеу ... ... да ... ... ... бойынша білім беру мен зерттеушілік міндеттерді шешуде маңызы зор іс ... ... ... С.Қ. ... Б.Ә. ... З.Б. Мадалиева, Н.С. Ақтаева, А.Т. Ақажанова, Н.Қ. Тоқсанбаева, т.б. ғалымдар қазақстандық психологияның басты міндеттерін, әр қырлы мәселелерін шешу ... ... ... ... ... ... ғылыми мектептерінің іргесін қалап келеді.Жалпы психолог мамандығын кез келген адам таңдамайды және меңгеріп кете алмайды деп ойлаймын. Адам баласының психологияда ... ... ... ... ... түрлі типтері ажыратылады. Солардың арасында психолог мамандығына жарамдылығын танытатын адам басқаның мүддесін алға қояды, басқалармен әрқашан оңды қатынастар құра ... ... ... ... ... Осы ... ... маман дұрыс кәсіби дайындықтан өтсе, кәсіби жолында дана тәлімгерлер кездессе, нағыз психолог бола алатыны даусыз. ... ... ... ... ... озық ... зор ... қатар, шешімі кезек күттірмейтін мәселелер де бар. Ең алдымен,  демекші, ... ... ... ... ... көтеріп жүрген мемлекеттік тілде оқулық жазып, жариялау мәселесі психология үшін айрықша ... ... ... ... ... кезде республикалық ЖОО қауымдастығы оқулықтар мәселесін біраз шешуде. Бірақ, бұл қауымдастық та маман дайындауға қажетті оқулық мәселесін шеше ... Оған ... - ... ... ... саны аз ғана ... ал  ... магистранттарға арналып осы күнге дейін 1-2 оқулық қана жарияланған. Тіпті, ... ... ... не кітапханалардан, не кітап дүкендерінен кездестірмедім. Осы орайда  деген заңды сұрақ қойылары сөзсіз. Басқа саланы білмеймін, ... ... ... ... ... сай ... ... әлеуетті ғалымдар, оқытушылар жоқ емес. Бірақ 80 мың теңге айлық алатын оқытушы бір емес, ... ... ... ... ... жан ... отбасын асырайды, кредитін төлейді, бала-шағасын оқытады. Сондықтан ... ... ... түнді-түнге соғып, сарылып кітап жазатын уақыт табуы қиын. Ал осы кезге ... ... ... жазуға арнайы тендерлердің ұйымдастырылғанын, конкурстардың болғанын, гранттар бөлінгенін бірде-бір рет естімеппін. Сонымен қатар, психолог ... ... ... ... ... ... Бұл мәселе жақын арада шешіле де қоймас. Себебі соңғы екі оқу жылын алар ... ... ... PhD ... дайындауға тек 3 гранттық орын ғана бөлініп келеді. Докторантураның ақылы бөліміне қабылдауға рұқсат жоқ екендігі белгілі. Сол ... ... ... ... ... де ... мамандығына саусақпен санарлық қана гранттық орын бөлінеді. Сондықтан, қазір еліміздегі психология саласында ... ... да, ... мәдениет деңгейі де жеткіліксіз  қаптап кетті. Бұл теледидардағы, радиодағы түрлі хабарламалардан ап-айқын көрінеді. ... ... ... ... ... ... ... емес. - ХХІ ғасырдағы қазақ қоғамының психологиясы қандай? Осы ретте ғалымдар қандай да бір зерттеулер жүргізді ме?- Мен үшін бұл ... ... беру өте ... ... нақты психологиялық зерттеу бойынша алынған деректерге сүйенбей,  деу аса жауапты. Сондықтан, әзірше қазақ қоғамын психологиялық зерттеу мәліметтері жоқ ... оның ... ... ... тек ... ... ... өз ұстанымдарымды айтсам деймін...Қазір  (Ә. Нысанбаев) заманында қазақ қоғамы үшін адам психологиясының аса биік көріністері  -  ... ... ... ... ... өзекті де маңызды болып тұр. Ұлттық құндылық болатын әдет-ғұрып, дәстүр қоғамның адамгершілік императиві, заңы бола ... сол ... ... ... белгілі. Ал әрбір жастың жалпыға ортақ арнадан шықпай, кері кетпей, ағаттық жасамай, шалыс қадам баспай, алға ... ... ... неге ... жоқ, БАҚ ... кезде жастардың девиантты мінез-құлқы, енжарлығы, жауапсыздығы, ұрыншақтығы, қатігездігі туралы небір сойқан оқиғалардың тым жиілеп кеткендігін жазып, көрсетуде. Ілкі заманнан ... ... ... ... қазақ қоғамында ХХІ ғасырда жиі кездесетін келеңсіздіктер көбінесе психологиялық ... ... деп ... едім. Қазір біздің қоғамдағы барлық білім беру орындарында, білім берудің барлық жүйелерінде жас ұрпақты психологияландыру, яғни оны субъект ретінде ... ... ... ... асырылса, көптеген әлеуметтік жағымсыз жайттардың алдын алуға болар еді. Біздің қоғамда өткен ғасырдың басында жаппай сауатсыздықты жою ... ... осы ... бас кезінде әлеумет үшін жаппай психологиялық мәдениетті игеру аса өзекті мәселе. Осы контексте іс-әрекеттің, қарым-қатынастың және ... ... ... ... орындалуын ғана емес (себебі, құл да іс-әрекетті орындай алады), осы іс-әрекетті жетілдіруге психологиялық дайындау жастардың ... ... ... дамытуға байланысты жүзеге асырылуы тиіс. Сондықтан психологиялық дайындауды тұлғаның субъект ретінде танылуымен, дамуымен ... ... ... беру ... ... ... болуы керек. Тұлға субъект болса ғана ол адамгершілікке, ізгілікке негізделе отырып, өзіне де, өзгелерге де құнды қатынас ... ... ... субъект болса ғана нендей істе, қандай жағдайда да бастамашы ... ... ... ... ... ... ... басқалардың қадір-қасиетін түсінуге әлеуетті келеді. Жалпы, Ресейде 1960-шы жылдардан бастап, біздің республикада ХХ-ғасырдың бас кезінен ғана тұлғаны ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарымда Қазақстанда алғаш рет тұлғаның субъектілігін дамытудың психологиялық шарттары, заңдылықтары, ... мен ... ... ... ... ... ... тұжырымдалды. Қазір де тұлғаның субъект ретінде өз өмірінің авторы, қоғамдағы істердің жасампазы болып дамуы аса ауқымды, көп астарлы ... ... ... ... магистранттарымның және докторанттарымның зерттеу жұмыстарымен астасып, жалғасуда. Пайдаланған әдебиеттер:1.Кочюнас Р. Основы ... ... ...  ... ... Р. Психотерапевтические группы: теория и практика. М.: Академический  проект, 2000.3.Лидерс А.Г. Психологический  тренинг  с  ...  ... Ш. ... ... ... Школа Вирджинии Сатир. Спб.:  Питер, 2001.Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым МинистрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемелекеттік университетіСӨЖТақырыбы:Арт-терапияТексерген:Адильжанова Қ.СОрындаған:тойғанбаева М.АТоп:ПХ-215Семей ...  -  бұл ... ... ... ... білдіреді. "Арттерапия" -  терминi (art  -  өнер, artterapy  -  өнер арқылы терапия ... ... ... тiлдi ... ... ...  ... тараған. Арттерапия  -  ауру адамның ... ... ... ...  ем ... және әсер ... ... Алғаш  бұл термин 1938 жылы Адриан Хиллдiң ... ... ... ... ... ... жұмысында қолданылады. Кейiннен бұл термин өнерге қатысты барлық терапияның салаларында ... ... ... ... бимен терапия жүргiзу т.б.) қолданыла бастайды Бiрақ көптеген мамандар мұндай анықтамаларды өте кең әрi ... емес деп ... ... психотерапиялық әдебиеттерде кей кездерде "Изотерапия" және "Сурет терапиясы" терминi қолданылады, бiрақ олар ағылшын тiлдi аналогқа келiңкiремейдi және мән ... ... ... ... қамтиды: сурет терапиясы, драмтерапия, библиотерапия, музыкатерапия, кинотерапия, куклотерапия, битерапиясы. Фрейдтің ... ... мен ... бейнелер және белгілер формасында беріледі деген сөзіне сүйеніп Наумберг өнерді психотерапияның бір формасы екендігін айтқандардың бірі болды. Арттерапиялық ... жеке дара ... ... де ... ... ... ретінде де қолданылады. Арттерапия клиенттің өзінің шығармашылығы және өнер шығармалары (картина, мүсін, кітап, киноөнері) арқылы жүзеге асырылады. Арттерапияны бірінші кезекте ... ... ... ... қарым-қатынаста қиналатындарға, көп үндемейтіндерге, ұялшақтарға қолданылады.Картиналар адамдарға үлкен әсер ... ... ... көтеруі, сезімдерін оятады. Кескіндеме тек қана жардың сәнін келтіріп қана қоймай, оған қарағанда бойын ... ... ... ... тынығуға мүмкіндік береді. Бейнелеу өнеріндегі күшті әсер ету құралы бұл кескіндемедегі бояу ... Ішкі ... ... ғана ... қолыңа, бояу, түрлі түсті қарындаш алып сурет салу арқылы білдіруге болады. Егер адам бір нәрсеге ... ... ... ... ... ... сурет сала бастаса оның бойындағы жағымсыз эмоция кетіп, көңілі бірленеді. Түсті таңдауға байланысты да ... ... ... ... ... түс ашу ызаны, қара-қайғыны, сұр-мазасыздықты білдіреді. Мамандар жеке түстер ерекше ішкі сезім күйін, мысалы, сары және ... сары ... пен ... ... күй сыйласа, қоңыр түстер соған сәйкес көңіл-күй береді, жасыл түс адамды тыныштандырып, ... ... ... ... ... ұйқысыздықты болдырмайды.Сонымен адам сурет сала отырып, өзінің ішкі сезімін, көңіл-күйін білдіруге мүмкіндік алады, өзіне жағымсыз жайттарды жеңіл ... ... ... ... бойындағы қабілетін көрсетіп, шығармашылығын шыңдайды. Ал шығармашылық ... ... ... ... ерекшелігімен, заттарға деген сындарлы көзқараспен жаңа шешім және идеяларды ұсыну мүмкіндігімен, өз білімін, икемділігі мен дағдысын іске ... ... ... ... ұстаным көрсете білуімен сипатталады. Демек тұлға шығармашылығын дамытуда арттерапиялық ... ... ... ... ... ... адам "жанын" яғни, психикасын зерттейтін ғылымның өркендегені байқалады. ... қай түрі ... ... ... әсер етуі ... емес. Соның ішінде музыканың әсері ерекше. Музыка-адамзаттың рухани азығы, жан серігі және тілмен айтып жеткізе ... ... ... нәзік сзімі. Ол өзінің көркемдігі және нәзіктігімен адам жанын баурап, олардың ақыл-ой, сана сезімінің кеңейіп, жақсы мінез-құлықтардың қалыптасуына әсерін ... ... ... адам ... ... кқөргенде әсер етпейтін ең бір тереңде жатқан бұрыштағы ми талшықтарын қозғайды". Тірі организмдердің ... ... әсер етуі ... ... ... ... XX ... соңына жаңа ғылым "музыкалық психология" пайда болды. "Музыкалық психология" жаңа ғылым делінгенімен, оның ... көзі ... ... ... ... музыканы сұрапыл апатты құбылыс санаған. Элиндер (еж. Греция, халық) флейта мен фрийгилық (нат мин с.м.2) ладтан ... ... ... ... ... болғандықтан музыканы үкімет өз қарамағына алған.Ғасырлар бойы ғалымдар музыка үндестігінің маңызын атап келген 20 ғ бүкіл әлемді жаңа ырғақпен өмір ... ... ... ... ... ... көбінесе жастар, жасөспірімдер тыіңдайтын роу, ауыр рок, ... поп т.б жаңа ... ... ... Бұл бағыттар көпшіліктің (широкой публики) музыкалық талғамын, ... ... және ... ... ... ... бастап музыканың ықпал ету ерекшеліктерін бастапқыда жалпы психология , одан кейін балалар психологиясы, ақыры балалар ... ... ... ... ... музыканың ықпалын оқып білу үшін, алдымен музыкалық психологияның негізгі ... ... ... ...  -  ақыл ... ... әрекетке байланысты ауруларды ғасырлар бойы анықталған емдеудің түрі. Музыканың емдік күші ежелгі түріктерге, египеттіктерге, индустарға, қытайларға, парсы, гректерге мәлім ... ... ... ... өзі ... ... емдеген. Пифагорлықтар күннің шығысын, батысын әнмен бастаған. Таңертеңгі ән миды оятып, сергітуге, күні бойғы жұмысқа дайындайды, кешкі ән ... ... ... ... жылдар бойы аналар балаларын бесік жырын айтып ұйықтатады. Ұйқысыздық ауруына шалдыққан граф Кастзерлинг (Россядағы посол) ... ... ... ... ... И.С. ... шығармаларынан ойнатып барып қана тәтті ұйқыға батады ... И.С. ... риза ... ... оған граф ... өте ауыр ... ... силайды. Музыкада бірлестіктің (біріктірудің) қуатты күші бар. Ұлы ... ... ... ... үйлесімділікке айналдырады; ырғақ қалай барлық элементті біртұтастыққа әкеліп ... әуен жеке ... ... ал ... біріктірілмейтінді біріктіреді.Аласапыран, яғни ешқандай жүйесіз белгілі тәртіппен орналаспаған үйлесімділікке, айғай-шу әуенге, сазға алмастырылған ... және біз осы ... ... ... тепе-теңдіктердің негізінде қалыптасқан табиғаттың жоғарғы тәртіптегі заңдылықтармен ұштасқан кезде кәдімгі қарапайым музыкалық қайталану өзіне белгілі бір бағыт алады, оның ... ... ... күш ... ал ... ассоциациялар (құрама, одақ) белгілі бір мақсатқа ие болады. Жаңа заман оқу әдістемесі әр түрлі музыкалық элементтерді ... ... ... ... ... музыкасы мәліметтерді қабылдау және меңгеру барысында ақыл-ой қабілетін күшейтеді. Осы әдістемемен оқитын студенттер шет тілін бар жоғы екі ақ айда ... ... әрі оқу ... ... ... ... ... және Менн Игредер  деген кітабында суггестология , софлогия, аутогеник а тәсілдері туралы жазады. Музыканың сенімнің және ырғақтық тыныстың үндестігі ... ... әр ... ... ... ... бұл ... оқушыларды локсациялық жиналу (концентрация) күйіне енгізеді. Осындай тәсіл мидың сол және оң ... ... ... ... әкеп ... және санаасты сезімдердің арақатынастардың жаңа мүмкіншілігін ашады. Музыка позитивтік сеніммен (сендірумен) ... жан мен ... ... ықпал етеді. Оқу барысында пайда болатын шаршау мен жағымсыз сезімдерден арылтады, бағыт-бағдарлы іс-әрекеттерді атқаруына ықпал ... ... ... ... Бах, ... ... Корелли, Гендельдердің баяу пассаждық шығармаларының ырғақтық қасиеттері қан тамырының соғысын баяулатады, адамды босаңсытып, оның сана-сезімін үйлесімділік күйге әкеледі. Осылайша адам ... ... Осы жаңа ... ... ... ... мен ... оқытудың қомақты бөлшегі болып табылады. Олар босаңсыту, жинақыландыру және барынша ықыластарын ... ... ... ... ... ... музыканың ырғақтық мүмкіншіліктерін пайдалану әдістері тіл үйрену, спортшыларды жаттықтыру, қатты аурудан (остр боль) айықтыру барысында қолданады. ... ... ... ... Рубинштейн жас кезінде өзінің бірінші концерттік турнесіне (айналып сапар шегу) ... ... ... ... ... және теңіз ауыруының бірнеше приступынан (дерт қозу) кейін жоғарғы палубаға бой жазып, ... келу үшін ... ... ... ... ... ... Серуен алаңына шығытын есік жабық болып шоықты да ол ... ... ... ... ... ... Ойын барысында ол өзінің тынысының музыкалық ырғаққа үндесіп, кеменің шайқалуынан ... ... ... кете ... ... Бұл ... ... сену үшін ол салоннан шықпастан ойынын жалғастыра берді. Көп ... ... ... ... ... ... барлығы Рубинштейн ойынын есту үшін музыкалық салонға жиналады. Олардың барлығына сезім әуен біркелкі әсер етті. Әуен естіген жолаушылардың ... ... ... ... жас ғылым делінгенмен, оның қайнар көзі ертеде деп жоғарыда айтылды. Сол кездің өзінде ақ музыканың тірі жанның, ... ... ... әсер ... ... ... ... аңыздар мен мифтерден музыкалық терапияны қолдану туралы көптеген мысалдар ... ... ... ... бұл ... өнер ... (покровитель), жақтаушысы мен оның ұлы Аскеплия емдеуді жақтаушы есімдерімен байланысты. Музыканың адамға әсері негізінде ежелгі гректер ладтарды былайша бөлді. ...  -  ... ... фригийлік  -  ынтықтыратын, жігерлендіретін.* медийлік  -  қайғы-мұңға батыру.* эолийлікФилософтар музыкалық шығармалардың медицинаға пайдалылығын зерттеп, классификациялады. Атақты ... ... ... ... ... Ибн Сина ... ән ... қозуын бәсеңсітіп, оның ойын бөліп, тіпті тәтті ... да ... ... Европалық медицинада музыканың емдік факторына ерекше көңіл бөлінді. 13 ғ ... ... ... ... ... ... жеке бөлмелер бөлген.20 ғ екінші дүние жүзілік соғыстан кейін осы сала ... дами ... ... Ж. ... ... ... мен емдік музыка қоғамын құрады. Венада  атты симпозиум өтті. АҚШ музыка мен медицина арсындағы қарым-қатынасты зерттейтін комитет құрды. Музыканы ... ... ... ... ... ... ... емдеуде қолданады.Россияда музыкалық терапияның анықталуы мен дамуы ... ... ... Ц. ... ... ірі ... есімімен байланысты.Музык.ая жизнь (№4 1991) журналында  деген Д.Левипаның статьясынан үзінді келтірейік.Москвадағы № 9 мектеп санаториясындағы психоневрологиялық аурумен ... ... ... емдік фактор ретінде қолдануға мүмкіндік туды. Мұнда туа қалыптасқан травма, ... ... ауыр ... салдарынан психика жүйесі бұзылған 300-дей оқушы бар. Балаларда ұйқының ... ... бас ... тез шаршау сияқты сиптомдар тән. 0965 жылдан бастап мен олармен музыкалық терапия сеансын жүргізе бастадым. Дәрігерлердің ұсыныстарымен балалардың талғамын ... ... ... жасарлықтағы 10-12 адамнан тұратын топ ұйымдастырдым. Сеанс аптасына 2 рет түскі астан кейін дүйсенбі және жұма күндері өтті. Яғни, аптаның ... ... апта ... ... ... ... ал аптаның соңына олар шаршаған, еңбек ету қабілеті төмендеген кезде, ойы үйіне қайтуға елеңдеп тұруына байланысты өтті. Сабақ 20-30 мин. ... ... ... ... дұрыс таңдалған музыкалық материалға және ретіне байланысты. ... Бах, ... ... ... ... шығармалар жинағынан тұратын 11 программа құрылды.Музыкалық терапия сеансына қатысатын балаларға дәрі-дәрмек ... ... ... ... ... ... ... қамқорлық пайда болғанын, шыдамдылық таныта бастағанын байқады. Оның математика, орыс тілі сияқты қиын сабақтарға зейіні артты; сабақты ... ... ... ... ... ... ... сөзі, даусының күші, интонациясы, сондай ақ музыка маңызды.Екінші статья   (Журнал  № 3, 1993). Физикадан дыбыс-вибрация ... ... Біз ... тек ... ... ... ... қабылдаймыз. Әйнекті пышақпен тырнағанда шығатын дыбыс өте жағымсыз. Ғалымдар бұны апатты ескертетін маймылдың дауысына ұқсас екенін ... ... ... ... Ал егер ... ішкі ырғақпен үйлесетін болса, ол шынында да ... ... ... ән айтатындардың гландылары тезірек жазылады. Бірақ барлық адамның қолынан ән айту келе бермейді. Еж. ... ән ... ... ... дауысты дыбыстарды айтумен теңестіреді.  деп ұзақ, біркелкі, бір тыныста, бір биіктікте айтылса ми жақсы жұмыс істейді, бүйрек қызметі ...  ... ... әсер ...   --  ... пен ... массаж; - кеуденің орта бөлігін қалыпқа келтіреді; - жүрекке массаж ретінде, бұл жаттығуларды күні бір рет 3-4 рет ... ... ... ... адамға әсер етуін зерттейтін өнер психологиясының бір саласы. Музыкалық психология музыкалық қабілеттің, музыка жазу, орындау, қабылдау және музыкаға оқып ... ... ... ... ... ... қолданудың (концерт, спектакль, кино); жұмыс өнімділігіндегі музыкалық әсердің, музыканың ... ... ... (муз. ... ... ... шеберлігінің (профессионалдығының) артистік қасиетінің көрерменге әсері ,көрерменмен байланысы, қарым-қатынасы (общение с публикой) жасөспірімдердің қалыптасуындағы эстетикалық ,өнегелік , ... ... , жеке ... ... ... ... ... әсерінің қалыптасуындағы ,дамуындағы ,анықталуындағы мәселелерді зерттейді. Музыкалық әрекеттің (муз. ой деятельности) ... ... ... бір бағыты болып саналады. Ол музыканы тыңдай білу, орындай білу және жаза ... ... ... ... ... ... ретінде 19 ғасырдың ортасынан басталып жеке, өз алдына дербес ... ... ... шықты. Бастапқыда ғалымдар дыбыстың жеке қасиеттерін (высоты, тебра, громкости) және есту ... ... ... ... деп ... бастаған. Зерттеулердің болымды нәтижесі сезім мүшелерінің қызметінің әр түрлі физикалық объект арқылы әсер етуінің объективті (ақиқатты әділ)мәліметті анықтауы болды. Бұл Г. ... ... ... резонансты (ашық,жақсы естілу)және обертонды (жаңа өң беретін қосымша дауыс құбылысы) теориясын дәлелдеуге, Э.Вебер мен Т. ... ... ... ... тұжырымдауға (мазмұндауға) мүмкіндік берді.Кейінірек музыка психологтарының назары музыкалық естуде болды. (О.Абрахан, Ф. Брентано) одан кейін музыкалық қабілеттер мен музыкалық қабылдау (К. ... К. ... Л. ... ... бастады. Кәсіптік (профессионалды) музыкатану мен психологиялық деңгейде орындалған зерттеулердің жеткіліксіздігі музыкалық ... ... ... ... ... ... ... психология қозғалысының бірі болып музыкалық терапия пайда болды. Оның негізін Н.К. Рерих ...  атты ... ... ... Поль. Вайнцвайг қалады. П.Вайнцвайг 1943 жылы туған, білімі әлеумет. Психологы. ... ... ... ... ... дисертациясын (70ж ) қорғағаннан кейін, мәдениет, бизнес және әлеуметтік-саяси ғылымдар саласын белсенді жетілдірді. Бірнеше кандидаттық университетте ... ... ... ... ... ... Поль Вайнцвайг  -  білім, өзін-өзі тәрбиелеу, семьядағы және жұмыстағы қарым-қатынас, жасы ... ... ... шешу сияқты сұрақтарға жауап беретін  телевизиялық сериалдардың авторы және комментаторы (түсінік беруші). ... ... ... мен ... ... ішкі ырғақ (внутренный ритм) болады. Организмде вибрацияның (тербеліс) әр түрлі ырғағы болады. Бұл ырғақтар бір-бірімен үйлесімді болса адам бірқалыпты ... ... Ал ... тән мен жан ... синхрондығын жоғалтса, яғни вибрациялардың бірі жай, бірі тез қозғалыста болса координация (үйлестік, келісімділік) бұзылады. Мысалы: мидың белгілі бір ырғақтары жәй ... ... тез ... жалқаулығы басым болады.) немесе тез болса (қорқақ, ашулы, ызалы болады) ой күңгірттенеді, творчествоға ... ... ... жоғалады. Белгілі бір музыкалық ырғақтар тыңдаушының өмірсүйгіштігін, шабытын, көңілінің жайбарақаттығын құмарландыра алады.Пайдаланған әдебиеттер: * Алешина Ю.Б. ... и ... ... ... М., МГУ, ... Г.С. ... в практическую психологию.  --  М., Международная педагогическая академия, 1995.* ... Г.С. ... ... школы. - М., 1994.* Абрамова Г.С. Введение в практическую психологию. - Брест, 1993.* Качунвс Р. Основы психологического консультирования. М., 1999.  
        
      

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
1)Тәжірибелік психология пәні.2)Психологтың мектеп алды тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысының мазмұны8 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
13 жас дағдарысы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь