Объектілі-бағытталған бағдарламалаудың математикалық негіздері

Негізгі математикалық функциялар Турбо Паскальдің жүйелік кітапханасында алдын ала программалары жасалып стандартты модульге жинақталып қойылған, қажет кезінде пайдалануға болатын объектілер бар. Солардың бірі стандартты функциялар болып табылады. Олар жиі кездесетін математикалық және басқа да функцияларды есептеу үшін қолданылады. Стандартты функцияны жазу үшін міндетті түрде фунцияның аты және жақшаның ішінде аргументі көрсетілуі қажет.
Турбо Паскальдің негізгі математикалық функцияларына мыналар жатады:
Abs(X)- X-тің абсолюттік шамасын
Cos(X), Sin(X) -Х санының косинусын (синусын) береді, мұндағы Х – радиан бұрышы.
Тангенс және котангенс функциялары Турбо Паскаль тілінде жоқ. Оларды есептеу үшін sin(x)/cos(x) (немесеcos(x)/sin(x) – котангенс үшін) өрнегі қолданылады.
ArcTan(X) -Х санының арктангенcін береді.
Exp(X) -е-нің Х дәрежесін есептейді.
Ln(x) — Х санының натурал логарифмін есептейді.
Pi-дің мәні, pi = 3.14159265
Sqr(X)- X-тің квадратын есептейді .
Sqrt(X)-X-тің квадрат түбірін есептейді. Trunc(X)Х нақты санының бүтін бөлігін береді. (Х санының бөлшек бөлігі алынып тасталып, функция нәтижесінің типі Longint болады)
Frac(X)- X санының бөлшек бөлігін береді.
Int(X) -Х санының бүтін бөлігін береді. Бұл функцияның Trunc функциясынан айырмашылығы есептеу нәтижесінің типі real түрінде болады.
Round(X)- Х нақты санын бүтін санға дөңгелектейді.
Random(X) -0..Х диапазоны арасынан кездейсоқ бүтін санды анықтайды.
Программада Random функциясын қолданбас бұрын, әуелі кейдейсоқ сандардың генераторы Randomize процедурасын іске қосқан жөн. Егер бұл процедура жазылмай кетсе, кездейсоқ сандардың бір тізбегі қайта-қайта шыға беретін болады.
Мысал .-10..10 диапазоны арасынан кездейсоқ 5 санды шығару.
var i: integer;
begin
randomize;
for i:=1 to 5 do writeln(random(21)-10);
end.
Inc(X,Y) Х-тің мәнін Y-ке арттырады. Егер Y саны көрсетілмей кетсе, Х-тің мәні автоматты түрде 1-ге артады.
Dec(X,Y) Х-тің мәнін Y-ке кемітеді. Егер Y саны көрсетілмей кетсе, X-тің мәні 1-ге кемиді.
Паскаль тіліндегі программа құрылымы
Паскаль тілінде программа үш бөліктен: тақырыптан, сипаттау бөлімінен және операторлар бөлімінен тұрады.
Программаның тақырыбында программаның аты жазылады, мысалы:
Program ESEP;
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылыми министрлігіСемей қаласы Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетіМагистранттың межелік бақылау жұмысы №2Тақырыбы: ... ... Алия ... Арынгазина Ж.Н.Семей-2015Негізгі математикалық функциялар  Турбо Паскальдің жүйелік кітапханасында алдын ала программалары жасалып стандартты модульге жинақталып қойылған, қажет кезінде пайдалануға ... ... бар. ... бірі ... функциялар болып табылады. Олар жиі кездесетін математикалық және басқа да функцияларды есептеу үшін қолданылады. Стандартты ... жазу үшін ... ... ... аты және ... ... аргументі көрсетілуі қажет.Турбо Паскальдің негізгі математикалық функцияларына мыналар жатады:Abs(X)-   X-тің абсолюттік шамасынCos(X), Sin(X)   -Х ...  ... ... береді, мұндағы Х  -  радиан бұрышы.Тангенс және котангенс функциялары Турбо Паскаль тілінде жоқ. Оларды есептеу үшін ... ...  -  ... ... өрнегі қолданылады.ArcTan(X)  -Х санының арктангенcін береді.Exp(X)  -е-нің Х дәрежесін есептейді.Ln(x)  --  Х ... ... ... ... ... pi = ... X-тің квадратын есептейді .Sqrt(X)-X-тің квадрат түбірін есептейді.  Trunc(X)Х нақты санының бүтін бөлігін береді. (Х ... ... ... ... ... ... ... типі Longint болады)Frac(X)-  X санының бөлшек бөлігін береді.Int(X) -Х ... ... ... ... Бұл функцияның Trunc функциясынан айырмашылығы есептеу нәтижесінің типі real түрінде болады.Round(X)- Х ... ... ... ... ... -0..Х диапазоны арасынан кездейсоқ бүтін санды анықтайды.Программада Random функциясын қолданбас бұрын, әуелі кейдейсоқ ... ... ... ... іске ... жөн. Егер бұл процедура жазылмай кетсе, кездейсоқ сандардың бір тізбегі қайта-қайта шыға беретін болады.Мысал    .-10..10 ... ... ... 5 ... ... i: ... i:=1 to 5 do ... Х-тің мәнін Y-ке арттырады. Егер Y саны көрсетілмей кетсе, Х-тің мәні автоматты түрде 1-ге артады.Dec(X,Y) ... ... Y-ке ... Егер Y саны ... ... X-тің мәні 1-ге ... ... программа құрылымыПаскаль тілінде программа үш бөліктен: тақырыптан, сипаттау ... және ... ... ... ... ... аты жазылады, мысалы:Program ESEP;Сипаттау бөлімінде:-  кітапханалық модульдерді сипаттау бөлімі;--       белгілерді сипаттау бөлімі;--       ... ... ...        ... ... ...       ... сипаттау бөлімі;* процедуралар мен функцияларды сипаттау бөлімдеріКітапханалық модульдерді ... ... USES ... ... басталып, сипаттау бөлімінде басқаларынан бұрын жазылуы керек. Программада қолданылатын модуль атауларының саны бірнеше болса, олардың арасы ... ... ... CRT, Graph;  ... кез келген операторды белгімен белгілеп қоюға болады.Бұл белгі арқылы қажетті жағдайда программаның кез келген жолынан осы белгісі бар ... ... оны ... ... орындауға болады. Белгі ретінде төрт цифрдан аспайтын кез келген санды немесе сөздерді қолдануға болады. Оператор тек бір ... ғана ... Бір ... ... ... ... алмайды. Белгілер операторлар бөлімінде сол оператордың алдына жазылып, арасы қос нүктемен ажыратылады. Сипаттау бөлімінде белгілер label түйінді сөзінен ... ... ... 3, 471, 29, Quit;  Программадағы тұрақтылар өз мәнімен (мысалы, 5,14,13.5, т.б.) немесе оған қойылған атау ... ... ... ... өз ... арқылы берілсе, онда оның атауын жаза отырып программаның кез келген жерінде пайдалануға болады, бірақ оның ... мен мәні ... ... бөлігінде төмендегідей түрде көрсетілуі тиіс. Мысалы:const p=3.14;  e=2.7;  a='bol';  max=1000;Айнымалыларды сипаттау бөлімінде ... ... ... айнымалалыларды және олардың типтерін көрсету қажет:var  P,Q,R: Integer;A,B:   ... ... ... ... құрған кезде программада қолданылатын барлық компоненттер (айнымалылар, олардың типтері, тұрақтылар, белгілер т.б. ) сипаттау бөлімінде көрсетіліп ... ... Олай ... ... ... қате ... ... береді.Операторлар бөлімінде программа мазмұнына сәйкес бір немесе бірнеше оператордың ... ... ... ... нүктелі үтір (;) арқылы бөлініп жазылады. Операторлар бөлімі begin түйінді сөзінен ... end ... ... Begin мен end сөздерін операторлық жақшалар деп те атайды. Сәйкесінше begin  -  ... end  -  ... ... ... ...  --  ... жүзеге асыру барысында орындалатын іс-әрекеттерді анықтайтын тілдің қарапайым сөйлемі. Операторлардың жалпы жазылу түрі төмендегідей болады:BEGIN1-оператор;2-оператор;.................;n-1-оператор;n-операторEND.Әдетте программа ... end ... ... одан ... ... ... Егер программада бір емес, бірнеше операторлық жақшалар қолданылатын болса, онда нүктені тек ең соңғы орналасқан end сөзінен ... қою ... ... end сөздерінен кейін нүктелі үтір (;) қойылады.     Паскаль тілінде құрылған қарапайым программалардың ... ... ... bastau;        ... ... ...       { PI тұрақтысының мәнін беру}var r, l :real;              {r, l ... ... сан ... ...                        ... ...                  { r ... енгізу}l:=2*pi*r;                   ... ... ... ... ', l);         ... ... ...                                                         ... ... ... ... ... қаріппен терілген, ал оң жақ шетте пішінді жақша ішінде ... ... ... ... ... мәтініне ешқандай әсер етпейді, оны түсінуді жеңілдетеді, сондықтан әрбір программа түсініктемемен толықтырылуы тиіс.1-мысалprogram misal; {екі санның қосындысын есептеу}varx,y,s: integer;beginWriteLn(`Бос орын ... екі сан ... ... := x + ... санның қосындысы `,s);end.Бұл программа пернетақтадан екі санның  ... ... ... ... есептейді және нәтижесін экранға шығарады. Енді бұл программаға аз ғана ... ... ... ... ... ... ... нәтижені сол мезетте экранға шығару үшін қол данушының кез келген пернені басуын талап ететін болсын.2-мысалprogram misal;     {екі ... ... ... Crt;          ... ... және кідіруге қажетті процедураларды орындауға мүмкіндік   беретін модульді іске қосу}varx,y,s: integer;beginClrScr; {экранды ... орын ... екі сан ... ... := x + ... санның қосындысы `,s);ReadKey;         {перненің басылуын күту}end.Енгізу және шығару операторларыПаскаль тілінде ... ... және ... ... яғни адам мен ... ... мәлімет алмасу мақсатында алдын ала анықталған Input, Output ... ... ... берілген мәндерді Input файлынан алады да, алынған нәтижені Output файлына орналастырады. Стандартты енгізу файлы болып пернетақта, ал шығару файлы ... ... ... ... Ол үшін ... ... пайдаланылады.Паскаль тілінде мәлімет енгізетін READ (READ  -  ағылшынша оқу) операторының жалпы түрі ... ... a2, ..., ... a2, ..., ... a1, a2, ..., an  -  ... атаулары, оларды енгізу операторының параметрлері деп те атайды. Алғашқы ... ... ... ... ... арқылы араларына бір бос орын қалдыру арқылы енгізілген соң, курсорды ... ... ... Ал readln ( read line  -   ... ... ... ... оператордағыдай пернелерден мәндер енгізілгеннен кейін курсорды келесі қатарға көшіріп жібереді. Соңғы қатарда жазылған параметрсіз оператор ешбір мән енгізбей, тек ... ... ... ... ғана ... айнымалылардың мәндері integer, real, char немесе string (сөз тіркесі) ... ... ... ... ... ... енгізілмейді. Айнымалылар мәндері өз типтеріне сәйкес Паскаль тілінің ережесі бойынша енгізіледі. Егер ол шарт бұзылса (мысалы, а1 типі integer ... ал ... char ... мән ... онда ... енгізу-шығару қатесі шығады, оның пішімі мынадай болып келеді.I/O error XX,мұндағы XX  -  бүтін сан ... ... ... ... ... ... орындалғанда параметрлер өздеріне сәйкес мәндерді қабылдайды, бұл міндет INPUT енгізу файлы ... ... ... Параметрлер жаңа мән қабылдағанда, оларда бұрын орналасқан (жазылған) ескі мән өшіріліп, орнына жаңа мәндер жазылып отырылады да, программа параметрдің жаңа мәні ... ... ... real;J: ... ... (I, J, ... мынадай бастапқы мәндер енгізіледі делік: 212.5    38    `п'Осыдан кейінгі келесі мәндер енгізілсін:   `л'    121.35    ... ... ... ... ... орындалады, өйткені енгізілетін мәндер өз ретімен орналасқан айнымалылар типтеріне (I, J, K) сәйкес келіп тұр. Екінші нұсқа коды 10 ... ... қате бар ... ... ... real ... I ... үшін char типіндегі мән енгізіліп отыр.Егер енгізілу пернетақта арқылы ... ... ... ... жүзеге асырылса, онда жақша ішіне алдымен файл аты жазылады.READ(FN, a1, a2, ..., an);READLN(FN, a1, a2, ..., an);READLN(FN); ... FN  -  ... ... жазылған дискідегі файлдың аты; аi   - айнымалылар идентификаторлары, файлдарда да мәндер бір қатардан немесе келесі қатардан ... ... сол ... ... да ... ... операторлардың үш түрі қолданылады. Файлдағы мәліметтер де бір-бірінен  не  ... басу ... ... ... яғни ... ... мән енгізілгеннен кейін , ал енгізу соңында  пернесі басылады. Файлдардан мәлімет енгізу мысалдарын ... ... ... ... кез келген сандармен, символдармен және сөз тіркестерімен жұмыс ... ... ... ... мәндері бір-бірінен бос орын арқылы ажыратылып жазылады. Мәндерді беріп болдық дегенді ... үшін Enter ... ... басылады. Мысалы, енгізу операторы READ(A,B,C); түрінде берілсе, параметрлерге мәндер былай беріледі. 5_6.2_4.5 Enter. Бұл ... A=5, B=6.2, C=4.5 ... ... Осы мәндер арқылы программа орындалып болған соң, басқа мәндер үшін программаны қайталау қажет ... онда ... ... ... қайта орындау қажет.Бүтін айнымалыларға бүтін, нақты айнымалыларға ... ... ... ... ... ... ретінде көрсетілсе, оған нақты да, бүтін де мән беруге болады, себебі нақты сан ... ... сан ... Ал ...  бүтін санды нақты сан түріне келтіріп алады.Мысалы:   VARA, B: REAL;BEGINREAD ... ... A, B ... үшін 4 5  Enter орындалса, онда машина оларды А = 4.0, B = 5.0 ... ...    ... ... бір ... ... бос орын қалдыруға болады, себебі сан енгізілгенде бос орын есепке алынбайды.   Мәндерді енгізгенде мән енгізілген ... ... жаңа ... өту үшін параметрсіз немесе параметрге сәйкес READLN; READLN(a1, a2, ..., an); операторларын пайдалану ... ... READ(a1, a2, ..., an); READLN; ... ... бір ғана ... a2, ..., an) операторын пайдалануға болады.  Шығару операторы. Паскаль тілінде нәтижені экранға шығару үшін WRITE (жазу) операторы (процедурасы деп ... ...    WRITE (a1, a2, ..., an); ... ... ... жай ... ... апострофтармен қоршалған символдар тобы болуы мүмкін. Мысалы, егер B =17.15 болып, мына команда орындалғанда:   WRITE (`B мәні = ...    В мәні = ... сөз ... көрінеді.   Шығарылатын мәндердің түрі айнымалылардың типі арқылы анықталады, олар integer, real, boolean (true, false), char, string ... ... ... ... ...    Шығарылатын параметрлер бір-бірімен үтір арқылы ажыратылып, WRITE түйінді сөзінен соң жай жақша ішіне жазылады.   ... ... ... ... ... не экранға шығарылатын мәннің пішімін  -  оның алатын орнын , яғни енін толық ... ... ... ... оның енін ... ... экранға шығаруға болады, мысалы: b айнымалысының бүтін түрдегі мәнін көрсету   WRITE (b:n) ... WRITE (b:5) ... ... жүзеге асырылады. Мұндағы b  --  айнымалының ... n  -  мәні ... сан ... ... ... ... ... орын саны, оны бірден бүтін санмен де жазуға ... Егер b:5 ... ... ал b = 56 (екі не үш ... сан) ... онда ... дейінгі толтырылмаған орындарға сол жақ шетте бос орын қалдырылады. b = 56 мәні үшін WRITE (b :5) операторы ...       ... ...   Нақты сандар үшін оның жалпы енін, сонан соң бөлшегі алатын орынды көрсету қажет, сол себепті аралас ... ... оның ені қос ... ... екі ... сан ... жазылады. Сонымен, нақты сан үшін пішім екі саннан тұрады:   I  -  ... ... ... ...    II  -  ... кейін алынатын бөлшек цифрлар саны.Мынадай оператор берілсін делік:   WRITE (Y : 5: 2)Мұндағы 5  -  ... ... ... ... 2  -  үтірден соңғы бөлшек бөлігіне берілетін орындар саны. Мысалы, C = -145.7865 болғанда WRITE(C:8:3) операторы экранға -145.786 ... ... ... ... ... саны  -  8, ал ... үш санмен бейнеленетіндіктен соңғы бір цифр жазылмай қалып отыр. C айнымалысының берілген мәнін толық ... үшін ... ... жазу ... еді. Жалпы нақты санды экранда бейнелеу операторының жазылу түрі:   WRITE(C : n : ... n  -  C ... ... ... орын саны; m  --  C мәнінің бөлшек ... ... орын ... n-нің мәні ... ... мен ... ... нүктені және бүтін сандар орнын бөлшекке қосып көрсететіндіктен, ол n>m+3 болуы тиіс. Экранға шығаратын сандардың ... ... бос орын ... да осы ... ... ... Ол үшін екі апостроф жазып, одан кейін қос нүктемен бөлінген ... сан ... ... бос ... ... өрнектейміз, мысалы:   WRITE (b:8:3, ` `: 4, ... 4  -  b мен ... ... бос орын ...    Егер ... сан ... WRITE (`Y =', Y:8:3) пішімі берілсе, ал оның мәні Y = 1.76 болса, экраннан Y = 1.760 ... ...    Егер ... ... ... онда нәтижеде сол сан экспоненциальды түрде экранға шығады.    Паскаль тілінде параметрсіз шығару операторы WRITELN жаңа ... өту үшін ...    Егер ... a2, ..., an); ... ... онда a1, a2, ..., an  ... экранға шығарған соң курсор келесі жолға көшеді.    WRITE ... ... ... ... болады. Мысалы:    WRITE(`A,B,C мәндерін енгізіңдер:');        ... ...   A,B,C ... ... сөзі шығады, сонан кейін үш сандық мән енгізілуі тиіс. Мысалы,   WRITE(`T= ', N:3, ` ':4, `M =', M : 4 : 2 ... онда T-ның ... ... соң 4 бос орын ... да, одан соң M-нің ... мәні ...    ... X = 7, Y = 15, Z = 11, алR = 450,08 ... ... ... ...   ... ... төмендегі кестеде көрсетейік: Оператордың жазылуыЭкрандағы нәтижесіWrite (X, Y);Write (X, '_,_', Y);Write ('X =', X);Write (X, ' ':3,Z );Write ('X+Y  =', ... (Z, ... ... ...   11X+Y = ... Радиусы R болатын шеңбер ұзындығын есептеу программасын құру қажет.Шығарылуы:program B1;const pi=3.14159;varR:real; (*R  -  ... ... ... ... ... ... ... L =', L:8:3);end.Экранда төмендегідей нәтиже көрінеді: R мәнін енгізіңдер: 0.2нәтиже: шеңбер ұзындығы L =1.257  
        
      

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автоматты жүйелерді жобалау пәнінен электронды оқулық жасау74 бет
”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобала”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобалау43 бет
Ассемблер тілінде программалау туралы ақпарат жайлы5 бет
Концептуалды, логикалық және физикалық жобалау. деректер базасының ғылымда, техника мен бизнесте қолданылуы9 бет
Мәліметтер қорының басқа да модельдері6 бет
Мәліметтер қорының басқа да модельдері туралы ақпарат6 бет
Реляциялық есептеу тілдері15 бет
Қорғалатын объектілі жүйелерге - бағытталған тәсілдерді қолдану17 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
Delphi-де математикалық есептеуге арналған бағдарлама құру19 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь