Кәсіпорынды басқарудағы бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесін тұрғызу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпорынды басқарудың мәні,
мақсаттары мен міндеттері 4
1.2 Кәсіпорын басқару объектісі ретінде 6
1.3 Кәсіпорынды басқару функциялары 7

2 КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ
2.1 Ақпараттық жүйенің мәні, мақсаттары мен міндеттері...14
2.2 Қаржылық есеп берушілік 16
2.3 Баланс 20
2.4 Қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы
есеп беру 28
2.5 Ақша ағымы туралы есеп беру 31
2.6 Кәсіпорын қаржылық жағдайын талдау 33
2.2 КІРІС ЖӘНЕ ШЫҒЫС ҚҰЖАТТАРЫНЫҢ СИПАТТАМАСЫ
2.2.1 Кіріс құжаттары 37
2.2.2 Шығыс құжаттары 37
2.3 АҚПАРАТТЫҚ БАЗА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
2.3.1 Машинадан тыс ақпараттық база ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
2.3.2 Ішкі машиналық ақпараттық база ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.4 ПРОГРАММАЛЫҚ ЖАБДЫҚТАУ
2.4.1 Бағдарламалық қамтамасыз етудің құрылымы ... ... ... ... 42
2.4.2 Программалық жабдықтау құрылымы ... ... ... ... ... ... ... .44

3.ПРОГРАММАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
3.1 Құқықтық қамтамасыз ету 60
3.2 Ақпараттық қамтамасыз ету 61
3.3 Техникалық қамтамасыз ету 62

4.АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ ДЕҢГЕЙІН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ОНЫ ПАЙДАЛАНУ САЛАСЫНЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІ
4.1 АЖ.ны құруға кететін шығындарды бағалау ... ... ... ... ... ... ...63
4.2 Есеп кешенінде ақпараттық технологияларды
жаңарту кепілдемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67

ҚОРЫТЫНДЫ 68

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 69

ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
ҚОСЫМША В
КІРІСПЕ


Нарықтық экономиканың қарқынды даму кезінде кәсіпорынға тиімді басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін қалыптасқан экономикалық жағдайды айқын көрсететін ақпараттық жүйенің болуы өте маңызды.
Ақпарат барлығына керек: басқарушы құрылымға, кәсіпорын қызметкерлеріне, қоғамдық ұйымдарға, барлық жұмысшыларға. Тек интуицияға, өмірлік және практикталық тәжірибеге сүйену мүмкін емес, шыққан мәселелерді шешуге көмек тесетін кеңейп жатқан ақпаратты алып игеру керек. Ақпарат қазіргі кезде маңыздылығы жағынан материалдық, шикізаттық және басқа ресурстардан кем тұрмайтын бірінші кезектегі ресурс ретінде шығады.
Басқарудағы ақпараттық жүйе - ол басқарушылық қызметтегі жұмысшыларды ақпараттық қамтамасыз ету жүйесі болып табылады. Сонымен ол ақпаратты жинау, сақтау, жіберу және өңдеуге байланысты технологиялық функцияларды атқарады. Ол белгілі экономикалық объектте қабылданған басқарушылық қызметтің әдістеріне, құрылымына сәйкес қызмет етеді, олардын алдында тұрған мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асырады.
Қазіргі заманда маңызды аймақ болып басқарушылық шешімдерді қабылдауға керекті болатын ақпаратты жинау және өңдеуді жүзеге асыратын ақпараттық қамтамасыз ету болып табылады. Кәсіпорыннің қызметі мен жағдайы туралы ақпаратты басқарудың жоғары деңгейіне жіберу және кәсіпорынның өзара байланысты бөлімдері арасында ақпаратпен өзара алмасу жаңа электронды-есептегіш техника және басқа техникалық байланыс құралдар негізінде жүзеге асады.
Басқаруды ақпараттық қамтамасыз ету - ол ақпараттың кәсіпорынды басқару жүйесі және жалпы басқарушылық процесспен байланысы. Ол басқарудың барлық функцияларын қамтитын жалпы түрде қарастырып қана қоймай, сонымен қатар кейбір жеке функцианалды жұмыстарына, мысалы болжау және бағдарлау, есепке алу, талдау жұмыстарына байланысты қарастырылады.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорындарда сапалы ақпараттық жүйені тұрғызу арқылы кәсіпорынның тиімді басқарылуын қамтамасыз етуді қарастыру.
Жұмыс барысында өз алдыма мынадай міндеттер қойылды:
1) кәсіпорынды басқару жүйесін талдау;
2) қаржылық есеп берулермен талдап көрсеткіштердің есептелу жолдарын талдау;
3) кәсіпорынды басқаруға жәрдемдесетін қаржылық есеп берулерді автоматтандыру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1) К.Нәрібаев,С.Жұмамбаев. Менеджмент Алматы1998ж.
2) Вейл П. Искусство менеджмента Москва 1993г.
3) Тоқсейітов Р.Қ. Экономикалық сөздік-анықтамалық Болашақ 1999ж.
4) Веснин В.Р. Основы менеджмента Мрсква 1996ж.
5) Қ.Р Азаматтық кодексі 75-бап. Алматы 2000ж
6) Герчикова И.Н. Менеджмент Москва1995г.
7) Гвашиани Д.М. Организация и управление Москва 1972г.
8) Мескон М.Х. Основы менеджмента Москва 1992г.
9) Речмен Д.Дж. Современный бизнес Москва 1995г.
10) Санталойнен т. Управление по результатам Москва 1993г.
11) Травин В.В. Основы кадрового менеджмента Москва 1995г.
12) Мескон М.Х. Основы менеджмента Москва 1992г.
13) Андреев В.Д. Практический аудит Москва1994г.
14) Андросов А.М. Бухгалтерскмй учет Москва 1996г.
15) Палий В.Ф. Палий В.В Финансовый учет Москва 1998г.
16) Баймуханова С.Б.,Балапанова А.Ж. Бухгалтерлік есеп Алматы 2003ж.
17) Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и аудит Москва 1994г.
18) Кеуілімжаев Қ.К. Қаржылық есеп Алматы 2001ж.
19) Шишкин А.К. Учет, анализ, аудит на предприятии Москва 1996г.
20) Хорнгрен Ч.Т. Бухгалтерский учет: управленческий аспект. Москва 2000г.
21) Подольский В.И. Аудит Москва 1997г.
22) Павлова Л.Н. Финансовый менеджмент Москва 1995г.
23) Благодатских В.А. Экономика, разработка и использование программного обеспечения. Москва 1995г.
24) Абрамов С.А. Экономическое обоснование автоматизации обработки информации. Москва 1974г.
25) Автоматизированные информационные технологии в экономике. Под ред. Титаренко. Москва 1998г.
26) Антонюк. Информационные системы в управлении. Москва 1986г.
27) Стассман Поль А. Информация в век электроники: (Проблемы управления): Пер. с англ. с сокр. / науч. ред. и авт. предисл. Б.З. Мильнер. – Москва Экономика.
28) Степанова, Соболев. Экономическое обоснование создания и внедрения АСУ. Москва 1990 В.А. Грабауров Информационные технологии для менеджеров. – Москва Финансы и статистика, 2001г.
29)В.Г. Шипунов, Е.Н. Кишкин Основы управленческой деятельности. – Москва Высш. шк., 1999г.
30)М.А. Винокуров, Р.Д. Гутгарц, В.А. Пархомов Автоматизация кадрового учета: Инфра – Москва 2001г.
31) В.В. Брага, Н.Г. Бубнова, Л.А. Удовенко Автоматизированные информационные технологии. – Москва Компьютер: ЮНИТИ, 1999г.
32) Бабкин Ф.В. «Электронная коммерция и новые организационные формы компаний», Менеджмент в России и за рубежом, выпуск 1, 2000г.
33) Щиборщ К.В. «Интегрированная система управления промышленных предприятий России», Менеджмент в России и за рубежом, выпуск 4, 2000г.
        
        ДИПЛОМДЫҚ  ЖҰМЫС
КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДАҒЫ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІҢ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕСІН ТҰРҒЫЗУ
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
НЕГІЗГІ ... ... ... ... ... ... ... мәні,
мақсаттары мен міндеттері
4
2. Кәсіпорын басқару объектісі ретінде
6
3. Кәсіпорынды басқару ... ... ... ... ... ... ... мәні, мақсаттары мен міндеттері...14
2.2 Қаржылық есеп берушілік
16
2.3 Баланс
20
2.4 Қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы
есеп ... Ақша ... ... есеп ... ... ... жағдайын талдау ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Машинадан тыс ақпараттық
база..................................39
2.3.2 Ішкі машиналық ақпараттық
база................................40
2.4 ПРОГРАММАЛЫҚ ЖАБДЫҚТАУ
2.4.1 Бағдарламалық қамтамасыз етудің
құрылымы................42
2.4.2 Программалық жабдықтау
құрылымы.............................44
3.ПРОГРАММАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ..........................................55
1. Құқықтық ... ... ... ... ... Техникалық қамтамасыз ету
62
4.АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ ДЕҢГЕЙІН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... шығындарды
бағалау...........................63
4.2 Есеп кешенінде ақпараттық технологияларды
жаңарту
кепілдемесі.................................................................
...67
ҚОРЫТЫНДЫ
68
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
69
ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
ҚОСЫМША В
КІРІСПЕ
Нарықтық экономиканың қарқынды даму ... ... ... ... ... үшін ... ... жағдайды
айқын көрсететін ақпараттық жүйенің болуы өте маңызды.
Ақпарат барлығына ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыларға. Тек интуицияға,
өмірлік және практикталық тәжірибеге сүйену мүмкін емес, шыққан ... ... ... ... жатқан ақпаратты алып игеру керек. ... ... ... ... ... ... және басқа
ресурстардан кем тұрмайтын бірінші кезектегі ресурс ретінде ... ... жүйе - ол ... ... жұмысшыларды
ақпараттық қамтамасыз ету жүйесі болып ... ... ол ... ... жіберу және өңдеуге байланысты технологиялық ... Ол ... ... ... ... ... ... құрылымына сәйкес қызмет ... ... ... ... мен міндеттерін жүзеге асырады.
Қазіргі заманда маңызды аймақ болып басқарушылық шешімдерді қабылдауға
керекті болатын ақпаратты жинау және ... ... ... ... ету болып табылады. Кәсіпорыннің қызметі мен жағдайы туралы
ақпаратты басқарудың ... ... ... және ... өзара
байланысты бөлімдері арасында ... ... ... жаңа ... ... және басқа техникалық байланыс құралдар негізінде жүзеге
асады.
Басқаруды ақпараттық қамтамасыз ету - ол ... ... ... және ... ... процесспен байланысы. Ол басқарудың
барлық функцияларын қамтитын жалпы түрде қарастырып қана қоймай, сонымен
қатар кейбір жеке ... ... ... ... және ... алу, талдау жұмыстарына байланысты қарастырылады.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорындарда сапалы ақпараттық
жүйені тұрғызу арқылы ... ... ... ... ... барысында өз алдыма мынадай міндеттер қойылды:
1) кәсіпорынды басқару жүйесін талдау;
2) қаржылық есеп берулермен талдап көрсеткіштердің ... ... ... ... жәрдемдесетін қаржылық есеп берулерді
автоматтандыру.
1 КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Басқарудың ... мен ... ... мен ... ... оның іс жүзінде атқарылатын салаларын ... ... ... ... орай ... үш саланы ажыратқан жөн: өлі
табиғаттағы басқару; биологиялық жүйелердегі ... адам ... ... басқару).
Әлеуметтік басқарудың екі түрін ажыратады:
1) басқаруды әр адам еңбегінің элементі (бөлшегі) ретінде қарау;
2) басқаруды адамдардың ... ... ... ... ... ... жағдайында басқарудың басты объектісі – кәсіпорын
болып табылады. Дәстүр бойынша басқарудың мәселелері ірі ... ... ... ... ... ең ... ірі
корпорацмяларды басқару туралы сөз қозғалады. Басқару объектісін ... ... ... ... басқару принциптері мен әдістерін
анықтауда және т.с.с. мәселелерді зерттеуде ... ... ... ... ... арасында бөлу мен тұлғалардың
арасында тікелей қатынас болуы басқару мен еңбек ... ... ... Басқару жекелеген адамдардың іс-қимылдарын
үйлестіруге ... ... ... туындайды. Капиталистік
өндірістің дамуымен басқару ... ... ... ... ... иесі – ... енді өзі басқара алмады, сондықтан да басқарушы
қызметкерлердің көптеген шарттары, ал кейін ... ... ... ... болды.
Өндіріс орны техникалық, материалдық және адам ресурстарының күрделі
қисындастыруы деп атауға болады. ... жүйе ... ... ... ... ... ... болады. Басқару мәселесі барлық элементтердің мейлінше дәлдігін,
ұйымдасу мен ұтымдылығын талап ете отырып, тек технологиялық ... ... ... ... ... процессінде адамдардың бірлескен
әрекетін ұйымдастырудағы адамдар арасындағы қатынастар мен өзара қатынастар
жиынтығын, олардың ... ... ... ... ... зерттейді.
Басқару теориясының маңызды мәселесі – басқарудың жалпы және өзгеше
нышандарының ара-қатынасы. Кәсіпорынды басқаруда жалпы ... ... ... ... емес , әрі ... қателіктерге әкеп соғады.
Кәсіпорынды басқарудың мәнән анықтай отырып, онда ... ... ... ... және ... ... ... алатындығын
естен шығармау керек: соңғылары берілген басқару ... ... ... .
Басқарудың жалпы заңдылықтары басқару механизмінің жұмысында,
ақпаратты жинау, ... ... ... ... орын алады және т.с.с.,
бірақ басқарудың мәні әрқашан басқарылатын жүйенің ... оның ... ... ... ... мәнін оның жекелеген тармақтарын, басқарушы жүйенің
мәнін, оның ... ... ... ... ... қолдану негізінде ашуға болады.
Шын мәнінде, басқару - өте күрделі, кешенді жүйе. ... ... ... ... ... ... алға қояды. Құрылымдық
тұрғыда ол басқару органдарын, басқару кадрлерін, басқару ... Іс ... ... әр түрлі кезеңнен өтеді. Олар: жоспарлау,
ұйымдастыру, ынталандыру және ... ... ... мен ... ... ... әр ... болады және әр түрлі әлеуметтік ұйымдарда бірдей
емес. Басқаруда сан алуан саяси, экономикалық, ұйымдастыру-техникалық және
әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... процессінде ұйым қызметінің барлық тараптары мен аспектілері оған
қатысушылармен бір тұтас бірігеді, интеграцияланады. Барлық ... ... ... ... басқаруды біртұтас, кешенді және
нақты әлеуметтік құбылыс ретінде зерттеп-білу басқаруды зерттеу ... ... ... ... әдіс ... ... ... Экономикада басқару шешімдерін қабылдау логикасы айтарлықтай
дәрежеде формализациялауға көнеді. Осыған орай басқару мәселелерін зерттеп-
білуде экономикалық-математикалық әдістердің алатын орны ерекше.
Басқару ... ... ара ... қамтиды. Басқару
ісі басқару теориясының дамуы арқасында барған сайын ғылами негізделіп
келеді, алайда ... ... ол ... өнер ... ... ... ... жүйесінің тиімділігі ... ... ... ... ... ... қолдануөнерін меңгере білуімен
қамтамасыз етіледі.
1.2 Кәсіпорын ... ... ...... ... ... ... оқшауландырылған
дербес өндірістік-шаруашылық бірлік (шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... Ол қоғамдық
қажеттіліктерді қанағаттандыру және пайда алу мақсатымен өнім өндіру,
жұмысты орындау, ... ... ... және ... ... мен ... да ... меншік нысандарына қарамастан заңды тұлға
құқықтарына ие болады, шаруашылық есеп принципінде әрекет ... және ... ... ... ... болмайды.
Кәсіпорын өзінің қызметін дербес жүзеге асырады, шығарылатын өнімін,
салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді төлегеннен ... ... ... Кәсіпорын мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап құрылды деп
саналып, заңды тұлға құқығына ие ... үшін ... оны ... шешімді немесе құрылтайшыоардың шартын, кәсіпорынның жарғысын және
басқа құжаттарды ұсынады. Меншік иесінің немесе ол уәкілдік берген органның
келісуімен ... ... ... ... ... еншілес шаруашылық
жүргізуші субъектілер , сондай – ақ филиалдар, бөлімшелер, банкіде шот ... бар ... да ... ... құра алады. Тиісті орган
арқылы мемлекет , еңбек ұжымдары, жеке және заңды ... ... ... ... да, кәсіпорынның құрылтайшылары бола ... ... ... ... Жеке , мемлекеттік ұжымдық немесе аралас
меншіктегі , ... – ақ ... ұйым ... ... ... ... . Олар ... кәсіпорын, серіктес ( жарнапұлға негізделген
серіктестік) , акционерлік қоғам , мемлекеттік кәсіпорын, ... ... ... ... ... көшу ... жұмыс
істеп тұрған кәсіпорындардың дербестігін ... ... ... жаңа ...... ... биржалар,
коммерциялық банктер құрудың тиімділігі пайда болды.
1.3 Кәсіпорынды басқару функциялары
Жоспарлау.
Амарикандық ғалымдар өз жұмыстарында жоспарлауды ... ... ... деп ... ... түсіндіруіне қарағанда,
жоспарлау жүйесі келесі сұрақтарға ... ... ... не ... жасау керек,
қашан, кім және қалай жасау қажет, жоспарды белгілеген ... ... ... ... ... Басқару процесі жоспарлау, жоспар бойынша
қызметтерді ұйымдастыру және оның ... ... ... ... ... этаптар неғұрлым жақсы жүргізіліп және тығыз байланыста
болса, соғұрлым басқару нәтижелі ... ... ... белгілі бір
уақыт кезеңінде болашақ қызметтердің сипатын, қалпын және реттілігін
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... жоспарлауға енетіндер:Сыртқы қоршаған ортаның
даму перспективаларын айқындау, ... мен ... ... ... ... ... белгілеп және оны орындауға
қажетті ... ... ... ... ... жоспарлар жүйесі
болып табылады: ұзақ мерзімді, орта мерзімді және оперативті. ... ... ... ... қамтиды және ортақ мақсаттарына сай
келетін қызметтердің орындалуына қажетті алғышарттарды қамтамасыз ... ... ... ... ең ... ... ... олар ресурстарды оптималды үлестіру үшін бастапқы жағдайды
қалыптастырып, өкілеттерді ... ... ... бөледі.Белгілі
өкілеттерге ие болған адамдар ... ... ... ... ... Басқарушылардың табысқа жетуі көп жағдайда оның ең соңғы
теория жаңалықтарын, болашақ пен ... ... ... ... ... құрал-әдістерін қолдану қабілеттігіне байланысты.
Жоспарлауды негіздеу дәрежесін көтеру ұйым дамуының қосымша бір қайнар ... ... ... мәні – ... ... ... қызметінің тиімділігін
қамтамасыз ету үшін бүгінгі күнде қажет болатын ... ... ... ... – болашақ мүмкіндіктерді тауып оларды
пайдалану бойынша ... ... ... процесінде келесі
шешімдер қабылданады:
1) ұйымның қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді стратегияларын таңдау;
2) қойылған мақсаттарды ... ... ... ... ... ... шығатынұйғарымды бағыт пен іс-қимылдарын тудыру;
3) бақылау ... үшін ... ... ... өзгеріп жатқан жағдайда ертерек белгіленген жоспарларды қайта қарау.
Болашақ мүмкіндіктер зерттеліп, сыртқы ортаның түрлі факторларының
әсері ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары қалыптастырылады. Ең маңызды мақсаттар ... ... ... ... бір ... сату көлемін қамтамасыз ету,
товарлардың жылдам өтуі, ... ену, ... ... ... ... ... өндірістік қуаттарды толық пайдалану, ... бір ... ... ... мақсаты – белгіл бір ... ... табу – ... ... және ... ... ... ортадан туатын күтпеген
жағдайларды ескере ... сын ... ... жүргізу арқасында қалыптасады.
Бұл үшін мақсаттар ағашын құрастыру әдісі қолданылуы мүмкін.
Тиімді жоспарлау жұмысын жүргізу үшін:
1) негізгі ... және ... ... ... және ... нарыққа тигізетін әсері, өткен мерзімдердегі сатулар
мен түскен пайда ... ... ... ... ... ... ала ... әр берілген уақытта
қызмет көрсету мен өндірістің оптималды құрылымын анықтау керек;
3) ... бар ... ... ... және ... икемді, шебер
пайдалану қажет;
4) жоспардың орындалу барысын бақылап және ... ... ... ... жоспарды түзетіп отыру керек.
Жоспарлау – тиімді басқаруды ұйымдастыруда жауапты да қиын ... ... ... ... ... ... ... белгілеуде орасан қиындық кездеседі. Сонымен ... ... ... ... ... ... жоспарларды түзету, оны
дәлірек анықтау қажеттігі жоспардың орындалуын қосымша қиындата түседі.
Ұйым жоспарларының ... ... ... ... ... мен ... жету үшін ... іс- әрекеттердің жалпы
жоспары ретінде анықтауға болады; ал мақсаттар – болашақ іс ... ... ... деп ... ... Ұйым ... қоршаған
жағдайды және күтпеген жағдайды есепке ала ... ... ... перспективаларын зерттеу нәтижесінде туады. Ол үшін іс-әрекеттердің
ықтимал бағыттар диапазоны қарастырылып немесеәрі ... ... ... ... вариантын белгілейді. Болашаққа бағытталған жоспардың негізгі
баптарын қойыоған ... сай, ... және ішкі ... ... өнім шығару не қызмет көрсету керек екендігін ... ... және ... ... есепке ала отырып, рыноктағы
өзінің іс-әрекетінің бағытын қалыптастырады.
Ортақ немесе ... ... ... түрде орнатылады. Жоғарғы
басшылар әр бөлімше үшін бірнеше жылдық кезеңге алғы бастағы ... ... ... ... ... ... ұсынады. Әр бөлімше әбден
талқылағаннан кейін өздерінің ой-тұжырымдарының білдіреді, одан кейін ... ... мен ... ... ... ... талқылайды.
Сөйтіп, жалпы стратегияны жобалауға негіз салынады. Бекітілген мақсаттар
кәсіпорын не оның болімшелері үшін ... ... өз ... ... ... құру ... көптеп қабылданған шешімдер ішінде
кәсіпорынның жалпы, басты мақсаттарын белгілеу маңызды орын алады. ... ... ... олар ... мақсаттарды тиімді орындау
үшін арналған.
Ұзақ мерзімді жоспарларға тән мына ерекшеліктерді атап өтуге ... ... ... ... тек бір стратегиясын қамтып көрсетеді;
2) қоршаған ортада қолайлы мүмкіндіктер немесе ... ... ... ... және күшті жақтары бағаланады;
3) жоспарлар әдетте алғы шарт пен ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділік дәл
анықталмайды, алайда есептеуіш техникалардың дамуы және ... ... ... ... мен ... ... ... болды;
4) жоспарлар кәсіпорын қызметінің маңызды ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері арқылы
тұжырымдалады;
5) ұзақ мерзімді жоспарда қаржы ... көп ... ... ... ... ... ... бейнеленіп,
тиісті құжаттарда қамтып көрсетіледі.
Бүкіл кәсіпорынның стратегиялық жұмыстарын белгілеу жұмысты ... ... ... ... ... ... ... түрінде
беріледі.
Бұл өндірістік кәсіпорындардың басқару жүйесінде қолданылатын
іріктелген стандартты ... ... ... ... ... ... бірі ... ұзақ,
орта және қысқа мерзімді жоспарлардың өзара үйлесімдігі танылады. Ол үшін
басқарушылардан жоспарлау пәнін тек түсініп қана ... ... ... ... ... ... құралдамасына ие болу, оны жаңартуға
және іс жүзіне асыруға дайындық керек. Осы күнгі информациялық ... ... ... ... ... ... және ... жобаларды
тығыз үйлесуімен олардың орындалуын дәл бақылау үшін көп мүмкіндіктер туды.
Жоспарлаудың ұзіліссіздігі және икемділігі, жоспардың орындалу фазасы
оның жобалану ... ... ... деп ... ... ... ... жоспардың орындалу мәселесін шешу үшін бір қатар тиімді
ұйымдастырушылық әдістерді ұсынуда. Олардың бірі ... ... ... ... атауға болады.
Бұл әдіс бойынша кәсіпорынның ресми ... ... әр ... жеке ... ... ... ... мен икемділігін қамтамасыз етеді. ... мен оның ... ... жоспарларын үйлестіретін прцедураларды тиісті
түрде ұйымдастырылса ықылас, ынта өсіп ... ... ... ... әрдайым жоғары басшылар жағынан мұқият бақылауды және
жеке жоспарларды үнемі қайта ... және ... ... ... ... ... талап етеді.
Бұл процедуралар арнайы, болашаққа бейімделген кадрлар біліктілігін
жоғарылату мен оларды тиімді қолдану бағдарламасымен ... ... ... ... және қызметкерлердің мотивациялау
бағдарламалары жоспарды жақсартуына және оның тиімді орындалуына өз себебін
тигізеді.
Ұйымдастыру.
Кәсіпорын басшысы ұйым құру ... ... ... ... ... ... кейін бері бұл ... ... ... ... отырады. Басшылар ұйым құрылымын жобалау үшін белгілі
бір теориялық негіздерге суйенулері қажет.
Ұйымдастыру процесс ретінде қарастырылады және бұл ... ... мен ... ... жасалады. Бұл процесс кезінде түрлі
құрылымдардыңсалыстырмалы артықшылықтарын бағалай отырып шешім қабылданады.
Ол бір ... ... ... ... ... ... бір басшы немесе
басшылар тобы ... ... ... ... әр түрлі жұмыстар арасындағы біршама
белгіленген арабайланыс қатарына ... ... ... ... ... ... болып табылады, ал соңғысы мынаны түсіндіреді:
1) Бөлімнің жалпы тапсырмасы тізбектелген ұсақ жұмыстарға ... ... ... ... үшін ... қызметкерлері маманданады;
2) Жұмыстардың жеке түрлерін қайтадан қиыстырып топты құруды рационалдау
үшін топтастырады; бөлімдерге бөлудың мәні осында ... Бір ... ... есеп ... ... шамасы анықталуы тиіс; бұл
жерде әңгіме бақылау мәселесі туралы ... ... ... немесе жұмыс топтары арасында үлестіріледі. Бұл
жерде өкілеттіктерді табыстау туралы мәселе шешіледі.
Осы төрт ... ... ... ... кәсіпорын құрылымы болып
табылады. Кәсіпорынның тиімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... бөлімдер және бақылаудың тарылған салалары мен
орталықтанған өкілеттері анық болуы тиіс.
Ынталандыру.
Басқарушы үшінынталан ... ... ... ... ... реакциясы пайда болуына байланысты мәселе. Егер де осы ... ... оң ... , ... ... ал теріс болған жағдайда
өндіріс іркіледі. Басқарушының тұрақты мақсаттарының бірі-өнімділікті және
орындаушылар жұмысының ... ... ... ... ... шегі бар, ... бірлігінің құндылығын үнемдеуге әлбір қызметкерге
шаққандағы өнімді арттыру арқылы жетуге болады.
Мұны жүзеге ... ... жолы бар. ... оның ... ...... ... өсіру стимулы (ынтасы) ретінде материалдық
мадақтауды пайдалану.
Ынталандыру және өнімділік.
Ұйымның ... ... ... ... ... ... нәтиже. Станоктар және материалдар түрінде жүзеге асырылған ғылым
мен техниканың жаңа жетістіктері, еңбек пен өндірісті ... ... ... ... ... де, ... жұмсалған
қаражаттар жансыз болады. Тек адам ... ... ғана ... ... ... ... жұмыс істей отырып, басқару ... ара ... дәл ... ... Адамдарды қарастырғанда жігер,
көңіл күй немесе қалау еркіндігі сияқты материалдық емес ... ... ... өз ... ... төмендете немесе жоғарылата
алады. Осындай адам қасиеттері басқаруду өте ... ... ... мәселесіне әкеліп соқтырады.
Бақылау.
Бақылау жоспарлау процесін аяқтап және жаңа жоспарлау шешімдеріне
бастама болады. Тиімді бақылау басқарудың – ... ... ... сияқты функциялармен үнемі байланымты болуы керек. Бақылау
функциясының нәтижесі жоспарды қайта ... ... ... ... ... ... ... т.б. түрінде болуы мүмкін.
Бақылауды ұйымдастыру қазіргі замандағы ... ... ... ... өйткені бақылау функциясы ... ... ... ... ... Басқарушылық бақылау ұйым ... ... және ... ... ... ... реттеу туралы сапалы ақпарат беру керек. Ол ... ... және ... ... қаржылық және еңбек ресурстарын пайдалану
тиімділігін талдауды ... Бұл ... ... көрсеткіштен басқа да
бағалау қажет, басқаша айтқанда санмен ... ... ... ... ... ... ... басқару аспектілеріне оперативті
бақылаудың мәселелеріне қарағанда аз көңіл аударылады. Көп мамандар мұндай
практиканың теріс ... ... ... ... ... төмендетпеу
керектігін айтады.
Басқарушылық бақылаудың тиімділігі ұйым тіршілігінде ең маңызды роль
атқарды. Басқарушылық ьақылау алға қойылған ... ... ... ... ... ұйымдастыру арқылы орындап тұрады. Бақылау
әртүрлі бөлімшелер жұмыстарының нәтижесі туралы ақпаратты жинап, өңдеп және
баға ... ... ... келесі этаптардан тұрады:
1) Өндірістік процестерді ... ... және ... ... ... ... ... нәтижелерді нормалармен салыстырып ауытқуларды анықтау;
3) Ауытқуларды жоюға немесе жоспар мен нормаларды қайта құру ... ... ... ... үшін ... және ... ... (стандарттар) орнату
керек. Нормалар ретінде жұмыстың нәтижесін бағалайтын критерийлер
қолданады. Жұмыс ... ... ... ... олар ... икемді
болуы қажет және жаңа жоспар құрылған сайын жаңартылып тұру керек.
Жұмысты талдау дегеніміз – нақты көрсеткіштерді ... ... мен ... ... және ... ... ... ауытқуларды дер кезінде зерттеп ... ... ... ... ... дер ... ... және түзетулерді уақытында
енгізуге мүмкіншілік береді. Бұл әрекеттер – нақты ... ... ... – бақылаудың басты және соңғы фазасының негізін
құрайды. Бұл ... ... ... және жаңа ... ... құру
процедурасын ойластырады.
Бақылаудың тиімділігі шешімдердің қаншалықты жылдам және дәлелді
қабылданатынына тәуелді.
Бақылау функциясын іске ... ... есеп және есеп ... ... ... Тиісті бухгалтерлік және қаржылық
қызметтер орындары ақпаратты жинап өңдейді, бұл ... ... ... мақсатттарды белгілеуге қажет тенденцияларды
айқындайды, жоспарларды және ... ... ... ... ... ... т.б. ақпаратты жеткізеді.
Жауапкершілікті есептеу концепциясының негізгі ойы ... ... ... ... белгілі бөлігіне жауап береді. Есеп жүйесі ... ... ... ... ... ... беруге
құралады. Ол үшін жауапкершілікті әрбір басшыға табыстау оңай ... ... ... ... орнатылады. Бақылаудың тиімділігі
жоғары болсын ... есеп беру ... ... ... сай болу керек.
Бақылау жүйесі тиімді болса ... ... ... ... ... Егер ... ... жоспар бойынша жүріп жатса басшыға
ешқандай ақпарат түспеу керек . ... ... ... ... ... әр түрлі ауытқуларды туғызатын жағдайлар ғана түседі. Ауытқу барын
белгілейтін бақылау ақпараты басшыларға тез талдау ... ... ... ... ... нәтижесінде басшылар маңызды және ”тар жерлерге”
көңіл ... ... ... ... ... және оның ... жұмысына бақылау мақсаттық әдісіне
негізделген. Бұл әдіс ... әр ... әр ... өз ... сай
нақтылы және мақсат қойылады және сан мен ... ... ... ... әдіс ... ... ... кемшіліктетін жоюға ,
оның ішінде адамдардың ... ... ... ынталандыру факторы ретінде қызмет етеді, өйткені қызметкерлердің
өзінің ... ... ... ... ... орындауға ат
салысады.
Мақсат бойынша басқару әдістерінің негізгі қолдану проблемасы ... ... ... ... ... өсу ... жоспарлау тәжірибесінен аралу болып табылады. Әр ... және ... ... ... болмайтындықтан, сапа
жағынан айырмашылығы олардың ... дәл ... ... ... көп ... ... ... БАСҚАРУДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ
2.1 Ақпараттық жүйенің мәні, мақсаттары мен міндеттері
Кез-келген саладағы ... ... ... ... ... ... жақсарту болып ... ... ... ... дамуы ғылыми-техникалық прогресс, әртүрлі ... ... ... ақпараттың жиналуы, өңделуі мен жіберілуінің
әдістер мен ... ... ... информатиканың одан әрі дамуы
негізінде жүріп жатыр.
Түрлі ақпаратты-техникалық жаңалықтарды басқару аппаратының арзандауы
мен кішіреуі ретінде қабылдау ... ... ... ... ... компьютерлер, локальді және глобальді – ... ... ... ... ... ... қамсыздандыруының
дамуына алып келді. Сонымен кәсіпорынды басқаруда ақпараттың маңызы әрдайым
өсіп келе ... оның ... ... ... техника және технология саласында жаңа жетістіктері, ... ... ... ақпаратты өндіріс процессінің
маңызды факторы ретінде шығарды. Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру құралы
ретінде жаңа техниканың жұмыс істеу ... ... ... /24, ... әсіресе, қаржылық бөлімдердің басшыларына бүкіл кәсіпорынға
байланысты күрделі шешімдер қабылдау ... Ал ... ... толы ... ... ... одан әрі күрделендіреді.
Кәсіпорындаға жақсы ақпараттық жүйе мыналарды береді:
• Біртұтас мәліметтер базасы ... ... мен ... ... және жедел ақпаратты қамтамасыз ете отырып кәсіпорынды
басқару тиімділігін жоғарлату.
• Документтердің ... ... мен ... ... іс
жүргізу процессін жеңілдету.
• Процесстерді автоматтандыру арқасында ... ... ... оларды мамандық ісіне бағыттауға мүмкіндік береді.
• Басқарудың барлық ... ақша ... мен ... сенімді бақылануын қамтамасыз етеді
• Орталық аппарат пен бөлімшелердің ... ... ... қамтамасыз
ету
• Ақпаратты өңдеудің барлық деңгейлерінде ақпарат қауіпсіздігін
қамтамасыз ету және т.б.
Кәсіпорындағы ... ... ... ... мыналар болып
табылады:
• Кәсіпорын қызметі және сыртқы орта туралы ақпаратты жинау, өңдеу,
сақтау және ... ... ... басқа талдау үшін ыңғайлы
түрде беру және басқарушылық шешімдерді ... ... ... ... ... ... автоматтандыру
Ақпараттық жүйенің нағыз тиімділігін бағалау үшін ... ... ... атқаратын міндеттерін түсіну қажет.
Өндіріс процессін жоспарлау. Түрлі деңгейлердегі стратегиялықтан бастап
жеделге дейін ... ... құру және ... ... мен адам
ресурстарына сәйкес олардың жүзеге асу мүмкіндігін тексеру. Жоспарлардың
нақтылануы әр ... ... ... ... – стратегиялық жоспарлау
міндеттерін шешуге керекті өнім жиынынан бастап өндірісті жедел басқаруға
керекті ... ... мен ... операцияларға дейін; /25, 67-бет/
Сатып алуды, сатуды, запастарды басқару. Бұл сатып алу, ... ... ... ... алу және ... ... автоматтандырылуы;
Қаржыны басқару. Әдетте бұл ... ... ... ... есеп ... ... ... есепке алу, қолма-қол
ақшаны басқару, қаржылық қызметті жоспарлау;
Қызметкерлерді ... ... ... ... жұмыс істеуге байланысты барлық істер жүзеге асырылған:
қызметкерді жұмысқа алу, босату, қызметкер туралы мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс уақытын
есепке алу. Қызметкерлерді белгілі бір ресурс ретінде қарастыра ... ... ... ... ... ... салыстыруға мүмкіндік береді; /27, 105-бет/
Проекттер мен бағдарламаларды басқару. Бүгінгі кәсіпорын қызметі түрлі
өндірістік ... мен ... ... ... ... мен ... процесстерді жоспарлау. Өнім құрамы, оны
өндірудің ... ... ... талаптарына сәйкес өнімді
жетілдіру туралы ақпарат және осындай өнім шығарған кездегі кәсіпорынның
шығындарын анықтау;
Көріп ... ... ... көп нәрсені істей алады. Алайда
мұндай жүйені қаржыландыру тиімдігін жоғарлату үшін ... ... ... ... алу ... ... ... неғұрлым функция көп болса
соғұрлым жақсы деп ойлау да қате болады. Себебі жүйе ... ... ... ... болады және оның барлық функционалдық ... ... ... ол ... ... мүмкін.
2.2. Қаржылық есеп беру
Белгілі бір кәсіпорынды басқарудың ... база ... ... ... ... ... ... қызметтің диверсификациясының көлемі мен дәрежесіне және тағы
басқа жағдайлармен байланысты
Сондықтан кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... көздері бойнша жіктеуге болады. Олар:
1) Мемлекеттің жалпы экономикалық дамуын ерекшелейтін көрсеткіштер.
Бұл ... ... ... стратегиялық шешімдерді қабылдау
кезінде кәсіпорынның сыртқы орта жағдайын болжамдау үшін қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет шығысы;
3) бюджеттік дефицит көлемі;
4) ақша эмиссиясының көлемі;
5) халықтың ақша табысы;
6) халықтың ... ... ... ... ... ... пайыздық қойылымы.
2) Кәсіпорынның саласына байланысты көрсеткіштер
Бұл топтың көрсеткіштер ... ... ... ... ... Бұл ... келесі көрсеткіштер енеді:
1) өнімнің баға индексі;
2) негізгі қызметтен түскен пайда бойынша салық ставкасы;
3) активтердың ... ... ... ... ... ... ... жатқан капиталдың жалпы құны, соның ішінде өзіндік
капитал;
5) өндірілген және сатылған ... ... ... ... қызметін ерекшелейтін көрсеткіштерді жатқызған
жөн.
Бұл топтың көрсеткіштерін құру көзі болып прессадағы жария етілген есеп
беру ... ... ... ақпараттық қызмет нарығындағы
ақылы бизнес-мәліметтер.
3) Қаржылық нарықтың конъектурасын ... ... ... ақпараттық көрсеткіштер жүйесі ұзақмерзімді қаржылық
салымдар ... құру ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асырған кезде қолданылады.
Бұл топқа келесі көрсеткіштер енеді:
1) биржалық және биржалық емес қор нарықтарында айналысқа ... қор ... ... ... және т.б.) ... ... ... қор құралдарының ұсыныс және сұраныс бағалары;
3) негізгі бағалы қор ... ... ... көлемдері мен
олардың бағалары;
4) қор нарығындағы баға ... ... ... ... валюталардың ресми бағамдары;
6) банкаралық биржаларында кейбір валюталардың ... ... және ... топ көрсеткіштерінің жүйесінің құрылу көзі болып комерциялық
басылымдардың ... ... ... ... ішкі ақпарат көздерінен құралатын көрсеткіштер.
Осы көрсеткіштер жүйесі негізінде талдау, жобалау, болжамдау және
басқарудың барлық бағыттарындағы ... ... ... ... асады.
Бұл топтың артықшылығы болып олардың ... ... мен ... ... Осы ... ең ... көзі
болып қаржылық есеп берушілік болып табылады.
Қаржылық есеп ...... ... қабылдауы үшін
кәсіпорынның жағдайы туралы объективті, шынайы, жанажақты ақпаратты ыңғайлы
және түсінікті формада беру мақсатында ... ... ... ... ... құрылған есепберушілік формаларының жиынтығы
/14,45-бет/.
Нарықтық ... ... ... есеп ... келесі
қолданушылар қызығушылық білдіреді:
1) міндеттері сала немесе ... ... өсуі ... ... ... үшін, сонымен қатар бюджеттік қаржыландыру
қызметкерлері, салықтық есептеулер мен ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын саясатын реттеу мақсатында салынған ... ... ... ... иеленушілері, акционерлер
үшін;
3) өзінің кәсіпорының дамуы үшін банктен несие алғысы келетін ... ... ... ... ... ... есеп ... олар үшін инвесторларға үшін проекттің бизнес-
жоспарын талдап ұсынуға мүмкіндік береді, есепберушілік ... ... ... ... қажеттілікті анықтауға болады,
инвестициялық шешімдердің дұрыстығын, капитал құрылымының тиімділігін,
дивиденттер саясатының негізгі бағыттырын бағалауға ... ... ... ... ... сатушылар мен сатып
алушылар үшін;
5) осы кәсіпорында жұмыс істеу ... ... үшін ... жеке және институционалды несие берушілер, инвесторлар, сақтандандыру
компаниялар үшін инвестициялық проекттердің ... ... ... мен ұзартылуы немесе несиені қайтарылу кепілдігі
жөнінде несие ... ... ... ... қор ... үшін ... ... кезде есеп берушілікте берілгкн
ақпаратты бағалаған кезде;
8) контракт шарттарын ... ... ... ... ... қамсыздандыру шарттарын анықтау кезіндегі заңға
сәйкестіліктін бағалау үшін керекті ... ... ... бар ... ... ... ... мен баспа үшін сала мен ... ... ... даму ... ... ... бағалаған кезде;
10) сауда-өндірістік ассоциациялар үшін есепберушілікті ... ... сала ... ... мен ... ... ... еңбек келісімдердің шарттарын анықтау кезінде және кәсіпорын ... даму ... ... ... ... ақпаратқа
қызуғушылық білдіретін профсоюздер үшін;
12) есепберушілікті капиталды орналастыру жөнінде клиенттер үшін кеңесті
құру кезінде консультальтациялық фирмалар, қаржылық мәселелер ... ... ... ... үшін ... мүддесін қорғау ... ... ... талаптарына, шарттары ... ... ... ... есеп беру – ... ... ... қаржы-
шаруашылық қызметіне сипаттама беретін белгілі ... ... ... ... Республикасы Ұлттық комиссиясының 1996
жылғы 12 қарашадағы №2 ... ... ... ... ... ... ... түріне қарамастанБухгалтерлік есептің Қазақстандық стандартына
көшті. Шаруашылық ету жағдайларының ... ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, есеп беру Халықаралық
бухгалтерлік стандарттардың ... сай келе ... ... ... есеп ... есеп ... ... сатысы болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық есеп беруінде кәсіпорынның мүлік және ... ... ... ... деректер кәсіпорынның шаруашылық қызметінің
нәтижелерікөрсетіледі.
Нарықтық ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық
қызметін қаржыландыруды шектеу барынша ... ... ... ... ... қаржылық есеп берудің маңызы арта түседі, өйткені ... ... ... ... шын мәніндегі мүліктік және
қаржылықұ жағдайын анықтауға мүмкіндік ... ... ...... ... барын, орналастырылуын
және пайдаланылуын, кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... түсінік.
Есеп беру кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, шашырытылған құралдардың
(яғни негізгі және өзге де ... тыс) ... ... ... ... айналым құралдарының құнын, кәсіпорының меншікті
қаражаттарының ... ... ... ... есеп берулердің деректері бойынша қорлар мен шығындарды
қалыптастыруға арналған қаражат көздерінің ... ... ... Бұл ... ... ... , ... және өзге қарыз
көздерімен қамтамасыз етілетіндігін анықтауға мүмкіндік ... ... беру ... ... ... яғни оның міндеттемелер
бойынша толықтай және өз уақытында есептесе ... ... ... ... кәсіпорын өз активтерімен міндеттемелерді жабу
дәрежесімен анықталады. Қаржылық есеп беру ... ... ... ... жылдам сатылатын активтерді анықтауға мүмкіндік береді.
Екінші ... ... есеп ... ... бойынша кәсіпорынның
мынадай пассивтерін: ... ... ... ... ... ұзақ ... пассивтерді және тұрақты пассивтерді ... ... өзі ... ... ... ... ... кәсіпорындар үшін өте маңызды /16,62-63-бет/.
Қазіргі нарықтық қатынастар жағдайында есеп беру көрсеткіштерінің рөлі
басқару шешімдерін қабылдау, ... ... ... ... өте ... ... қаржылық есепберушілігінің мақсаттары:
1) қаржылық жағдай туралы потенциалды несиие берушілер мен ... және ... ... ұсыну;
2) бар инвесторларға ақша ағымдарының қозғалысы, экономикалық ресурстар,
капитал және жалпы табыс жөнінде ақпарат ұсыну.
Қаржылық есепберушілік бухгалтерлік мәліметтердің ... ... ... жалпылау нәтижесі болып табылады. Қаржылық ... ... ... ... ... ... (форма 1);
2) Табыс пен шығын туралы есеп беру ... ... Ақша ... ... есеп беру ... ... ... баланстық жинақтау есепте, қаржы-шаруашылық қызметті
талдауда,басқару шешімдерін негіздеу мен қабылдау ... ... ... ... ... алу үшін кеңінен қолданылады.
Баланстың негізінде кәсіпорында бар қорлар, олардың жағдайы туралы,
құрамы мен ... ... ... ... ... болу көздері
туралы мәліметтер алады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... бір ... екі топпен: орналасуы мен пайдаланылуы бойынша және
олардың пайда болу ... ... ... ... ... болып
табылады.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 3.09.1994ж №10-4/1143
хатына сәйкес кәсіпорындар мен ... ... ... мен ... ... ... сайын есепті кезең аяқталған бойда 30 ... ... ... жасайды.
Сыртқы түрі бойынша бухгалтерлік баланс кесте болып көрінеді де, ... жақ ... ... құрамы мен орналасуы бойынша, яғни баланс активі
көрсетіледі. Оң жақ ... осы ... ... ... яғни
баланс пассиві көрініс табады.
Актив пен пассив жиынтықтарының арасында теңдік болуы тиіс. Мұның өзі
баланстың ... мен ... ... сол бір ғана ... екі ... ... түсіндіріледі.
Баланстық бап бухгалтерлік баланстың негізгі элементі болып табылады.
Ол мүліктердің, міндеттемелердің түріне (атауына), мүліктердің ... ... ... Кәсіпорын мүлкінің жекелеген түрлерін, оның пайда
болу көздерін, міндеттемелерін сипаттайтын баланс активі мен пассивінің
көрсеткіші ... ... бабы деп ... ... ... кездебұл баптар топқа, топтар бөлімдерге бірігеді. ... ... ... орай ... асырылады /16,16-бет/.
Кәсіпорынды құрған кезде иеленушілер әдетте инвестиция ретінде ақша
құралдарын, ... ... ... ... ... ... ... басында активтер құндылығы ... ... тең ... ... ... ... ... болады. Мысалы кәсіпорын
бір нәрсе сатып алу үшін несиеге ақша алуы мүмкін. ... бұл ... ... ... ... ... отыр. Несие берушілер құралдары
міндеттемелер деп ... ... ... ... ... капитал мен
міндеттемелердің қосындысы активтерге тең және оны мына ... ... = ... ... ... жалпы түрін 1-кесте түрінде көрсетуге болады:
1 Кесте “Баланс“/34/
|АКТИВТЕР | ... | ... ... ... | |III. ... КАПИТАЛ | ... емес ... |010 ... ... |150 ... емес активтердің |020 |Төленбеген капитал |160 ... | | | ... емес ... |030 |Қайтарылып алынған капитал |170 ... құны | | | ... ... |040 ... ... капитал |180 |
|Негізгі құралдардың тозуы |050 |Қосымша төленбеген капитал |190 ... ... ... |060 ... капитал |200 |
|құны | | | ... |070 ... ... ... |
| | ... | ... ... |080 ... ... ... |220 |
1 ... ... ... активтер |090 |IV. ҰЗАҚМЕРЗІМДІ КАПИТАЛ |220 |
|II. АҒЫМДАҒЫ ... | ... |230 ... ... |100 ... қалдырылған |240 ... | ... ... ... | ... ... ... |110 |Жалпы ұзақ мерзімді |250 |
| | ... | ... ... | |V. ... ... |260 ... | | | ... | ... ... мен |270 |
| | ... | ... ... ... | ... ... |280 |
| | ... ... | |
| | ... кредиторлық |290 |
| | ... | |
| | ... есеп ... |300 |
| | ... ... ) |310 |
| | ... бірлесіп | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... алашақ борыштар |320 |
| | ... ... ... ... | ... | ... осы ... негізгі баптарының есептелу формулаларын қарастырып
өтейік:
Матералдық емес активтер ( 010-ші бап) деп – белгілі бір нақты табиғи
пішіні жоқ, ... ... да бір ... ... ... ... үнемі, яғни ұзақ уақыт бойы қосымша табыс (пайда) әкеліп тұратын
активтерді айтамыз.
Және ол былай есептелінеді:
|(010-ші бап) = Лицензиялық келісімдер+Программалық | ... ... ... |(2) ... ... | ... бап) – ... емес активтардің баланстық құны – осы
материалдық емес активтердің тозуын алып ... ... ... ... және ол ... ... бап) = ... бап) - (020 –ші ... ... (040 – ші бап) = деп ... ұзақ ... бойы (бір
жылдан артық уақыт) пайдаланылатын, ... ... ... ... ... ... ... құнын шығарылған өнімге, орындалған
жұмысқа, көрсетілген қызметке ... ... ... ... ... ауыстыратын еңбек құралдарын, яғни
материалдық активтерді айтамыз және ол ... ... ... Негізгі құралдар (үйлер мен ғимараттар, машиналар, көліктер, тағы
басқалары) ... ... ... ... өздерінің бірте-бірте
тозуына байланысты құндарын өздерінің көмегімен өндіріліп шығарылатын,
жаңадан ... ... ... ... отырады. Бұл процесс
амортизация деп аталады. Амортизация ... бір ... ... ... қосылып отырады. Ал мұны амортизациялық аударым деп ... ... ... ... ... құнына кіріп, ал өнім сатылған
кезде қайларып отырады, яғни негізгі құралдардың тозуына ... ... ... ... жасау арқылы қайтарылады. Бухгалтерлік есептің
6-ші стандартында негізгі құралдарға амортизациялық аударым есептеу үшін
мынадай әдістер бегітілген ... ... ... (тура жолды) есептен шығару әдісі
ААі ... ААі – ... ... ... ... – негізгі құралды пайдалану мерзімі;
БҚ – негізгі құралдың бастапқы құны.
2) Құнды орындалған жұмыстың (өндірілген өнімнің) ... ... ... шығару әдісі (өндірістік әдіс)
ААі = ... – і-ші ... ... ... мөлшері;
ӨСі – і-ші жылда өндірілген өнім саны;
ӨТС – осы ... ... ... ... өнім саны ...... ... бастапқы құны.
3) Жылдамдатып есептен шығару әдістері:
а) қалдық құнының кемуі (қалдықты азайту) әдісі
ААі < ... - і-ші ... ... аударылым;
ААі+1 - і+1 ші жылдағы амортизациялық аударылым.
ә) ... ... ... құнын есептен шығару (коммулятивтік )
әдіс
ААі = ... – і-ші ... ... ... ...... ... саны;
ПЖС – пайдаланылатын жылдар саны;
БҚ – негізгі құралдың бастапқы құны.
Сөйтіп (050- бап) негізгі құралдардың ... ... бабы ... ... ... мен ... ... құралдары, аяқталмаған өндіріс,
тағы басқалары негізінде жиналған амортизациялық аударылымдарынан құралады.
Ал ... ... ... ... ... қалдық құнын
көрсетеді және оны былай көрсетуге болады.
(060-бап) = ... - ... бап ... ... - ... құрылысқа, ауыл
шаруашылығына және өндірістің ... да ... ... ... ... ... ақша қаражаты түрінде, яғни
капитал түрінде салынып ол шаруашылықты әрі ... ... ... ... ... жиынтығы /18,61-бет/.
Ол былай есептелінеді:
|(070-бап) = Дс (Еншілес серіктестіктерге инвестициялар + | ... ... ... + ... ... | ... ... инвестициялар + Қозғалмайтын мүлікке |(9) ... + ... ... ... + ... берешек | ... ... ... сальдо қосындысы). | ... ... ... – деп ... бін қарым қатынасқа байланысты
заңды және жеке тұлғалардың шаруашылық субъектісінің алдындағы сатып алған
тауарлары, субъектінің ... ... ... үшін, сондай-ақ
жұмысшылар мен қызметкерлердің субъектіден аванс ... ... ... ... ... ... мен материалдары үшін ... ... ... Ол ... есептеледі:
Сонымен жалпы ұзақмерзімді активтер (090-бап) былай есептеледі:
(090-бап) = (030-бап)+(060-бап)+(070-бап)+(080-бап) (10)
Енді II. АҒЫМДАҒЫ ... ... ... өтейік
Өндіріс процесінде өнім өндіру және қызмет көрсету жағдайлардың бірі –
еңбек заттары. ... ... ... ... ... ... процесінде ұзақ уақыт қатысып өздерінің табиғи ... ... ... ... өз ... бір ... қосып отыратын болса,
еңбек заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы ... ... ... ... ... және ... ұйымдастырылған
есеп материалдардың түгел сақталуына, үнемі пайдаланылуына көмегін
тигізеді./19,87-бет/
Қазақстан Республикасы бухгалтерлік ... 7-ші ... ... ... ... ... әдістер негізінде бағаланады.
1.Арлайы есептеу әдісі
2.Орташа өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... ... болмайтын нақтылы
бір материалдық құндылықтардың бағасын есептеуге арналған. Бұл әдіс
жұмсалынған материалдармен істелген ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бұл арнайы есептеу әдісі сатылып алынғанына
немесе субъектінің өзінде өндірілгеніне ... ... ... ... ... ... есептеуге арналған.
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі бойынша субъектіге кіріске алынған
әрбір материалдық ... ... ... яғни ... ... ... шоты ... бағасын анықтау мүмкін
болмаған жағдайда жүргізіледі. Материалдық құндылықтар тобының ... құны ... ... ... ... ... ... ай бойы кіріске алынған материалдар құнының жиынтығын
материалдардың ай ... ... ... ай бойы ... ... ... ... қосындысына бөлу арқылы анықталады.
ФИФО әдісі – есептен шығарылған материалдық ... ... ... кіріске алынғандарының өзіндік құны бойынша бағалау әдісі
болып табылады.
ЛИФО әдісі – шаруашылық субъектісіне ең соңғы кезекте ... ... тобы ... ... шығыс етіледі немесе жұмсалады деген
қағидаға негізделген, яғни ... ... ... ... ... ... ... ең соңғы кіріске алынған материалдардың
тиісті өзіндік құны бойынша бағаланалы.
Өндіріске ... және ... ... ... ФИФО ... ... бойынша 1-кесте түрінде есептеледі.
2-кесте ФИФО және ЛИФО әдістері ... ... ... ... ... ... ... |100 |150 |1500 ... | | | ... айда ... алынған ... |50 |160 |8000 ... |30 |180 |5400 ... |20 |200 |4000 ... |90 |130 |11700 ... |40 |150 |6000 ... ... А ... жиыны |
| |230 | |35100 ... ... пен қоса ... ... |
| |330 | |50100 ... бойы А ... шығыс етілгені ... - ... |220 | |35000 ... - ... |220 | |33500 ... ... А ... ... ... - әдісімен |110 | |15100 ... - ... |110 | |16600 ... әдісі бойынша:
Айдың басындағы қалдық 100 дана, сомасы 1500 ... ... ... ... 50 ... ... 8000 ... екінші топтамада кіріске
алынғаны 30 дана, сомасы 5400 теңге, үшінші топтамада кіріске ... ... ... 4000 теңге және төртінші топтамада кіріске алынғаны 20 дана,
сомасы 2600 теңге. Барлығы 220 ... дана ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша:
Соңғы, яғни бесінші топтамада кіріске алынғаны 40 ... ... ... ... ... кіріске алынғаны 90 дана, сомасы 11700 ... ... ... ... 20 ... сомасы 4000 теңге, екінші
топтамада кіріске алынғаны 30 ... ... 5400 ... және ... ... ... 40 ... сомасы 6400 теңге. ... ... ... ... 33500 (6000+11700+4000+5400+6400) теңгенің
материалдары шығыс етіледі.
Жалпы тауарлы-материалдық құндылықтар (100)
Қысқамерзімдік дебиторлық ... ... – есеп ... ... бір жыл ішінде алынатын дебиторлық борыштар болып табылады және
олар ағымдағы активтерге жатқызылады. ... ... ... Ақша ... ... ... ... | ... |(11) |
| | ... ... ... ... |(12) |
| | ... ... ... ... = ... ... Төленбеген | ... ... ... ... ... ... капитал+ |(13) |
|Қосымша төленбеген капитал+ Резервтік капитал+ Бөлінбеген табыс | ... ... | ... мерзімді міндеттемелер(250-бап) = Несиелер+ Кейінге | ... ... ... ... |(14) |
| | ... ... = Қысқамерзімді несиелер мен | ... ... ... ... ... | |
|Қысқамерзімді ... ... ... есеп айырысу+Еншілес |(15) |
|(тәуелді ) серіктестіктердің бірлесіп бақыланатын заңды | ... ... ... ... ... | |
| | ... ... бөлігінің жалпы балансы = | ... |(16) ... ... ... ... ... есеп беру
Енді потенциалды инвестор үшін үлкен маңызға ие документ – пайда мен
шығын туралы есеп беру. Ол ... жыл ... ... қандай
пайда мен шығындарын көргенін көрсетеді. Пайда мен шығын туралы есеп ... ... деп ... ... ол болашақта кәсіпорынмен не болу
мүмкін екенін көрсетеді. Бір жылыдың көрсеткіштері кәсіпорынны ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... керек. Әдетте пайда мен шығын ... есеп ... екі ... ... ал он ... жиынтық қаржылық есеп ... мен ... ... есеп беру ... ... ... бойынша
қаржылық резюмесін қарастырады. Тек нақты жылды қарастыратын балансқа
қарағанда ... мен ... ... есеп беру ... ... ... бір
уақыт аралығындағы нәтижесін көрсетеді. Пайда мен ... ... есеп ... ... ... ... орналастырғанын көрсетеді, басқа
сөзбен айтқанда пайда мен ... ... ... ... ... шығын туралы есеп беру белгілі бір уақыт аралығында кәсіпорынның
табыстарын (тауарларды сату ... және ... да ... осы ... ... шығыстар мен шығындарын және де кәсіпорынның пайдасын
(табыстан шығын мен ... алып ... ... көрсететін жай ғана
құжат болып табылады.
Пайда мен шығын туралы есеп беру мен ... есеп ... ... ... атап ... ... есеп беру ... мен шығын туралы есеп беру |
|Кәсіпорынның ... шығу ... ... ... ... мен ... ... | ... | ... бір ... ... ... ... аралығындағы қызмет |
| ... ... ... есеп ... қызмет пен өнімді сатудан түскен және басқа да
баптардағы ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесі есеп беру кезеңіндегі таза пайда
немесе таза ... ... ... ... мен ... туралы есеп беру |
| | | | ... ... |бап ... | Есеп ... ... ... |кезең соңы|
| | ... | ... ... түскен |010 | |  ... | | | ... ... |020 |  |  ... құны | | | ... ... |030 |  |  ... ... |040 |  |  ... ... |  |  |  ... бойынша шығындар |041 |  |  ... және ... ... |042 |  |  ... на ... ... |043 |  |  ... қызмет бойынша пайда(шығын) |050 |  |  ... емес ... ... ... |060 |  |  ... ... ... ... салық салуға |070 |  |  ... | | | ... ... салығы бойынша шығын(кейінге |080 |  |  ... ... ... | | | ... ... ... пайда(шығын) салық салудан |090 |  |  ... | | | ... ... ... ... |100 |  |  ... ... |110 |  |  ... ... ең ... көзі ... ... ... және ол ... көлемі – тауар мен қызметтерді сатудан түскен табыс көлемі (010).
Бұл сомадан шикізатті ... ... ... ... көрген
шығындары алынып тасталады. Әдетте оларды тауардың өзіндік құны деп ... ... ... ... ... немесе сатып алумен байланысты шығындар
(020).
Жалпы пайда – бұл дегеніміз сату ... ... ... ... асқан көлемі(030).
ЖП = өнімді сатудан түскен табыс - өнімнің өзіндік құны
Сату бойынша шығындарын, жалпы және әкімгершілік ... ... ... ... енгізбей бөлек топтастырады. Олар әдетте тауардың
жылжуына, жарнамасына, ... ... ... ... төлеуге,
офистерді ұстауға байланысты шығындарды енгізеді (040). Жалпы пайдадан осы
аталған ... ... ... алып тастасақ негізгі
қызметтен алынған пайданы аламыз(050).
Негізгі қызмет бойынша пайда = жалпы табыс – ... ... ... көзі ... ... пайыздық төлемдер, компанияның
алатын арендалық төлемдері табылады. Аталған ... ... ... шығындармен салыстырынып бөлек Негізгі емес ... ... ... ... және негізгі қызметтен
пайда(шығын) (050) ... Жай ... ... ...... қызмет бойынша пайда(шығын)(070) = Негізгі емес ... ... + ... қызмет бойынша пайда(шығын) салық салуға дейін
(050)
Ал корпоративті табыс ... ... ... ол мынадай болады:
Жай қызмет бойынша пайда(шығын) салық салудан кейін (090) = жай ... ... ... ... ... (070) - Корпоративті табыс салығы
бойынша шығын(кейінге қалынған табыс салығы) (080)
Ал таза пайда салық төлеуден кейін қалған ... ... ... пайда мен шығындарды қосқанда таза пайда(шығын) табылады.
Таза пайда (шығын) (110) = жай ... ... ... ... кейін(090) - кұтілмеген жағдайлар бойынша пайда(100)
2.5. Ақша ағымы туралы есеп беру
Ақша ... есеп беру ... есеп ... ... ... ... ... еліміздегі есеп беруді есепберудің халықаралық
стандарттарына жақындатуға бағытталған қадам жасалды. Жаңа есеп ... ... ... үшін ... ... ... ... мүмкіндіктер ашты. Ақша ағым көрсеткіштерін қолдану ... ... ... ... ... ... ... басқарушылардың қолданатын ақша құралдар ... ... ... ... ... ... ағымы туралы есеп беру кәсіпорынның ақша құралдарының
ағымы және де кәсіпорынның ақша ... ... ... ... ... резюмесін бейнелейді. Ақша құралдарының ағымы туралы есеп ... ... ... ... мен шығын туралы есеп беруден алады және
ол ақшаны қалай тапқанын мен орналастырғанын бейнелейді.
Есеп беруде ақша ... ... ... ... ететін компанияның
бизнесті жүргізу логикасына сәйкес жіктеледі. ... ... ... ... ... яғни ... мен қызметтерді өндіруді жүзеге
асырады. Екіншіден, компания дамып, нарықта тұрақтанып келе өзінің активтер
құрылымын өзгерту, нарықтық ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Үшіншіден компания операцияларын
қаржыландыру үшін қаржылық қызметпен айналысады. ... біз ... ... үшке ... ... ... болған ақша құралдарының ағымы
- инвестициялық қызметтен болған ақша құралдарының ... ... ... ... ақша ... ... қызметтен болған ақша құралдарының ағымы таза пайда ... ... ... ... ... ... таза ... тек өнімнен алған табыстар емес сонымен қатар ... ... емес ... ... ... ... ... дивиденттер
бойынша алынған пайыздар, басқа компанияның акцияларынан алған дивиденттер,
арендаға берілген ... ... ... жатады.
Ақша ағымы туралы есеп беру
|КӨРСЕТКІШТЕР АТАЛЫМЫ |БАП КОДЫ ... | есеп беру |
| | ... ... |
|I.Ағымдағы қызмет бойынша ақша ағымы ... ... ... |010 |  |  ... ... ... |020 |  |  ... Ағымдағы қызмет бойынша нәтиже |030 |  |  ... ... ... ақша ... ... ... ... |040 |  |  ... ... ... |050 |  |  ... ... ... ... |060 |  |  ... | | | ... ... ... ақша ... ... ... ... |070 |  |  ... Жалпы шығыс |080 |  |  ... ... ... ... |090 |  |  ... : ... ... |  |  |  ... беру ... ... ақша |  |  |  ... беру мерзімнің соңындағы ақша |  |  |  ... ... ... жалпы кіріс (010) = дайын өнімді сату + алынған
аванстар + ... + ... + ... + ... ... ... жалпы шығыс (020) = жеткізушілермен және
мердігерлермен есеп ... ... ... ... төлеу+ несиелер
бойынша проценттерді төлеу+ бюджетпен есеп ... ... ... ... ... борышты өтеу+ басқа да төлемдер
Ағымдағы қызмет бойынша нәтиже(030) = (010) - ... ... ... ... ... (040) = ... ... сату+ негізгі құралдарды сату+ басқа да ұзақмерзімді ... ... ... ... берілген қарыздарды сату+ қаржылық көмек+
басқалары
Инвестициялық ... ... ... ... (050) = материалдық емес
активтерді сатып алу+ негізгі ... ... алу+ ... құралдарды
сатып алу+ басқа да ұзақмерзімді активтерді сатып алу+ қаржылық активтерді
сатып алу+ ... ... ... алу+ қаржылық көмек+ басқалары
Инвестициялық қызмет бойынша жалпы ... = ... ... ... жалпы кіріс (070) = акция мен басқа да бағалы
қағаздарды ... ... алу+ ... аренда бойынша төлем алу +
басқалары
Қаржылық қызмет бойынша жалпы шығыс (080) = ... ... ... ... ... өтеу+ басқалары
Қаржылық қызмет бойынша нәтиже (090) = (070) - ... ... ... = ... беру ... ... ақша = Есеп беру мерзімнің алдындағы ақша
+ Жалпы ақшаның өсуі(кемуі)
Инвестор , ... ... ... ... ақша ... ... Ақша ... ағымының көрсеткіші ликвидті ресурстардың нақты
кіріс пен шығыстарын көрсетеді.
2. Ақша ... ... таза ... ... өзгерістерді
есепке алады және олар компанияның ... ... ... Ақша ... ағымы көрсеткіштері компанияның инвестицияға
деген қажеттіліктері мен оның ... ... ақша ... ... ... ... көзінше
пайда көрсекіштерінің өзгерістеріне қарағанда көп артықшлықтары бар.
2.6. Кәсіпорын жағдайын талдау
Кәсіпорынның жағдайын талдау үшін бір-бірімен ... ... ... Бұл ... осы ... мәліметтер мен басқа
да статистикалық ... ... ... Осы ... бастапқы мәліметтердің шынайылығымен анықталады./22,367-бет/
Кәсіпорын басқарушылары кәсіпорынның ағымды және ... ... ... дәл ... ... көрсеткіштер
жүйесін таңдап алу керек.
Басқарушыларға қаржыландыру көздерінің құрылымы ерекше ... ие. ... ... ... ... ... ... ол
тәуенсіздік коэффициенті және ол мына формула бойынша есептеледі.
Кт = ... ... ... ... ... баптарын пайдалана отырып оны былай жазуға болады:
Кт=(220-бап)/(жалпы баланс)
Егер бұл көрсеткіш 50 пайздан асса, онда ... жай ... ... ... ... үшін ... меншікті капиталы бар
дегенді білдіреді.
Келесі көрсеткіш қаржылық тұрақтылық коэффициенті. Ол ... ... ... + Ұзақмерзімді несиелер мен міндеттемелер)/(жалпы
балан) немесе
Ктұр =((220-бап)+(250-бап))/(жалпы баланс)
Тәуелсіздік коэффициентінің ... ... ... ... тек ... ... ғана емес ... қатар
ұзақмерзімді несиелер мен міндеттемелердің енгізілуі.
Қаржыландыру коэффициенті меншікті және меншік емес ... ... және мына ... ... есептелінеді:
Кқ = (меншікті капитал)/((ұзақ мерзімді несиелер мен міндеттемелер )
+ +(қысқа мерзімді несиелер мен міндеттемелер))
Немесе
Кқ ... ... 1-ден көп ... онда ... ... ... ... асады.
Инвестициялау коэффициенті негізгі құралдар мен басқа да айналымнан тыс
активтерге бағытталатын қаржылық ресурстардың үлесін ... ... Бұл ... ... жай ... көзі ... ... қатар ұзақмерзімді несиелер мен міндеттемелерді ескеру кеоек.
Есеп мына формула бойынша жүргізіледі:
Кқ = ... ... ... мен
міндеттемелер))/((негізгі құралдар)+(басқа да айналымнан тыс ... = ... + ... капитал мен жалпы меншік капиталдың арақатынасы да үлкен мәнге
ие. Егер бұл ... тым ... ... ... пайданы капиталға
айналдырған немесе дивиденттерді көптеп төлеген жөн. ... ... ... үлесі коэффициенті былыай есептелінеді:
Ка = (жарғылық капитал)/(меншікті капитал)
Немесе
Ка = (150-бап)/(220-бап)
Кәсіпорынның тартылғын капиталы мен өзіндік капиталының ... ... өз ... ... мен ... ... ... мүмкіншілігін бейнелейді.
Меншікті капиталдың бір бірдігіне келетін ... ... ... ... = ... ... капитал)
Ұзақмерзімді несиелер мен міндеттемелерді өтеу мүмкіншілігін ... ... ... коэффициенті қолданылады және ол ... = ... ... ... мен ... ... ... пен пайдалылықты бағалайтын негізгі көрсеткіштерді
қарастырып өтейік:
Сату рентабельдігі мына ... ... ... = ... ... ... ... мына формула бойынша есептелінеді:
Ра = (баланстық пайда)/(активтердін орташа ... ... ... ... мына формула бойынша
есептелінеді:
Ра = (баланстық пайда)/(айналым активтердін орташа бағалануы)
Өзіндік капитал салымдарының ... мына ... ... = ... ... ... орташа бағалануы)
Өзіндік капиталдың пайдалылық нормасы мына ... ... = ... ... ... ... ... қоғамның шығарған Бір жай акцияға келетін ... ... ... есептелінеді:
Ра = (таза пайда)/(айналамдағы жай акциялардың жылпы саны)
Дивиденттер бойынша төлемдер нормасы мына формула бойынша есептелінеді:
Нд = (жай ... ... ... дивиденттер)/(жай акцияға келетін
таза пайда)
Дивиденттердің пайдалылығы мына формула бойынша есептелінеді:
Дп = (жай ... ... ... ... ... ликвидтілік коэффициенті - ең жоғары ликвидті активтерді -
ақшаны есепке ала отырып есептелінеді:
Ка.л = (ақша құралдары)/(Есептер мен ... ... ... мен ... ... коэффициенті – материалдық және материалдық
емес активтер есебінен жабылатын несиелер мен міндеттемелердің үлесін
көрсетеді және ... ... = ... ... мен ... да ... тыс ... шығындар))/((ұзақмерзімді несиелер мен міндеттемелер)+(қысқамерзімді
несиелер несиелер мен міндеттемелер))
Қаржылық ... ... ... ... жабдықталуын, саласын
ерекшелейтін баланс активтерінің ... ... мән ... ... ... ... ... коэффициенті былай есептелінеді:
Кн = (негізгі құралдар және ... да ... тыс ... ... үлестік қатысу коэффициенті былай есептелінеді:
К = (запастар мен шығындар)/(жалпы баланс)
Ақша капиталының үлестік қатысуы былай есептелінеді:
К = (ақша құралдары, есептесулер және ... ... ... ... ... қатар дебиторлық және кредиторлық борыштардың
арақатынасын қарастыру да ерекше мәнге ие. Олардың арасында әдетте ... ... ... төлемнің кешігуі әдетте ақшаның капиталдан
тысқаруынан болады. Егер олардың ... 1 – ге тең ... ... ... тұрақты деп есептелінеді. Ағымдағы борыштардың
коэффициентінің формуласы былай бейнеленеді: /22,157-бет/
Кб = (орташа дебиторлық борыштар)/(орташа кредиторлық ... ... ... ... талдау үшін мынадай формула
қолданылады:
Ка = (сатылу көлемі)/(ақша құралдары, есептесулер және ... ... ... ... ... ... мына формула
пайдаланылады:
К = (сатылу көлемі)/( ақша құралдары, есептесулер және ... ... ... ... ... = ... ... активтердің жалпы бағалануы)
Осы көрсеткіштерді жүйелі түрде бақылау жоспарлау мен жобалау кезінде
оларды пайдалану мүмкіндігін ... ... ... ... ... болып жатқан тәуелділіктер мен ... ... ... және олар ... ... басқаруға жәрдемдеседі.
* 2.2. Кіріс және шығыс құжаттарының сипаттамасы.
2.2.1. Кіріс құжат
Кәсіпорын өндіріліген ... ... ... ... ... ... есеп бөлімінде жарлық бойынша қоймадан алынған
өнімнің бухгалтерлік есеп ... есеп ... ... ... ... есеп-шот фактурасы, бұйрық, көшірмелер бекітіледі.
Қазақстан Республика президентінің бұйрығы бойынша салық төлеуші
міндетті түрде тиелген ... және сол ... ... туралы есеп-шот
арқылы тіркеуден өткізуі қажет.
2.2.2. Шығыс құжаты
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... және ... ... тізімі болады. Баланс үшін ең ... ... ... ... тізімде ең негізгі болып ... ... және ... ... өзіндік құны саналады. Басты сальдо және соңғы сальдо.
Накладная – бұл құжат арқылы өндірілген өнім бір адамнан екінші адамға
беріледі. ... ... ... ... бір адамнан алынып екінші
адамға жазылып берілетін 2 данадан тұратын құжат. Ол ... қол ... мөр ... Бір ... ... ... адамда қалады, ал екінші
данасы затты алушы адамда қалады.
2.3. Ақпараттық база
Ақпарат базасы – бұл АЖ-ні ... ... ... реттелген
ақпараттың бірігуі. Ақпарат базасы машинадан тыс ақпарат базасы және
машинада ішіндегі ақпарат ... ... ... тыс ... – АЖ-ні жұмыс істетуде құжаттар мен белгілердің (сигналдардың),
мәлімдемелердің бірігуін бейнелеп, ... ... (ЕТ) ... болатын ақпарат базасының бөлігі. Машинадан тыс ақпарат базасына
жіктеу мен ... ... ... ... ... ... жедел
ақпарат жатады. Жіктеу мен шартты белгілеу жүйелері мәліметтерді бірмәнді
жазып, ақпаратты есептеу желісінің жадында ... ... және ... үшін
қолданылады. Ал мөлшерлік анықтама құжаттар (МАҚ) – ... ... ... және ұзақ уақыт бойы есеп айырысуда өзгеріссіз қолданылатын
әр түрлі тәртіптегіш мөлшерлеулерді, мөлшерлерді және ... да ... ... ... – ол ... ... осы уақыт сәтінде
бейнелейтін, яғни бастапқы, өңделмеген ақпарат. Жедел ... ... және ... есеп мәліметтері жатады. Машина ішіндегі ... – бұл ... ... ... ... ... ... массивінің бірігуін бейнелейтін ақпарат қорының бөлігі. Мұндағы
машиналық тасығыш – ... ... ... ... ендіруде
пайдаланылатын материалдық объект. Оған қатты магниттік ... ... ... ... ... ... карталар, фотохромды
тасығыштар, микрофильмдер және басқа да тасығыш түрі ... ...... ... ... және ұйымдастырылып өзара
мәндік түрде байланысқан мәліметтердің ... ... ... ... – бұл оның ... ... яғни ... ақпарат
массиві үшін реквизиттердің ұзындығын және олардың ақпарат массивінде
орналасу тізбегін табу. Ақпарт массиві ... ... ... ... және ішкі ... ... ... массив, объектіні басқару есебін
шешу үшін сұранысты және ... ... ... ақпаратты қамтиды. Шығатын
массивтер, баспа құрылғысы – ... ... ... ... Осы ... негізінде, қолданушылар керекті шешім қабылдайды, яғни
осы ақпаратты қолданады.
Машина ішіндегі ... ... ... ... ... ... көрсететін болып келеді. Тұрақты ақпарат массиві мөлшерлік ... ... ... ... ... дейін қалыптасады және ол
АЖ есептерін шешуде пайдаланылады. Тұрақты ақпарат массивіне жіктегіштер,
анықтамалар, шартты-тұрақты ақпараттар ... ... ... өзара байланысқан басқа есептерді шешу үшін
қолданылатын ақпаратты жазады. Мысалы, кварталдық есеп ... алу ... ... ... ... ... жинау қажет.
Жедел массивтер жедел құжаттар негізінде құрылады, яғни ... ... ... құрайды. Сондықтан, жедел массивтер әр ... ... ... ... массивтер, массивтерді автоматты өңдеуде қажетті
қызмет көрсету ақпаратын құрайды.
Машина ішіндегі ақпарат базасы ... ... ... ... бағыталған массивтер түріндегі тәсілмен ... ... ... ... ... тәсілімен ұйымдастырылады.
Мәліметтер базасы (15-кесте), ол тікелей мәлімет алуға болатын жадыда,
сақтағыш құрылғыларда сақталып, ... ... ... ... ... және ... ... фукциясының жүзеге асырылуын
қамтамасыз етеді.
Мәліметтер базасын тұрғызудың себептеріне – ... ... ... ... ... ... ... мәліметтердің
сыйыспаушылығын және қарама-қарсылығын жою, ... шешу ... кең ... ... ... ... ... шешу
программасынан мәліметтердің тәуелсіздігі, мәліметтер ... ... ... ... т.б. ... базасын қолдану, ондағы мәліметтерді ... ... бар ... ... ... Оны мәліметтер базасын
басқару жүйесі (МББЖ) деп атайды.
МББЖ – бұл АЖ-ны қолданушылардың қолданбалы ... ... ... ... ақпарат массивтеріне кіру-шығу, оны тиеу, ... ... ... ... программалар жиынтығы. Мәліметтер базасын МББЖ-
мен біріктіріп, мәліметтер банкісі деп атайды. Мәліметтер банкісінің құрамы
– мәліметтер ... мен ... ... ... тыс ... ... тыс ақпараттық база – адамның есептеу техникасы құралдарын
қолданбай қабылдайтын, АЖ функциялау үшін ... ... ... ... базаның бөлігі. Машинадан тыс ақпараттық классификация
мен кодтау жүйесінен, нормативті анықтамалық құжаттан және жедел ақпараттан
тұрады [В.В. Дик. Экономикадағы ... ... мен ... ... ... ... ... жадысында мәліметтерді сипаттау, тиімді іздеу ... үшін ... ... ... ... ... олар ұзақ ... бойы есепте өзгерілмей қолданылатын регламенттік
норматив, норма және басқа ... ... ... ... ... ... ... нормативтік актілер, бағалы ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкінің әр валюта
түрі үшін ресми курсы ... ... ... ... объект жағдайын, яғни алғашқы, өңделген
ақпаратты сипаттайды. Оған клиент құжатынан (паспорт, жеке ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мәліметті құжатқа ... ... ... ... ... ... және басқа операцияларды
орындау үшін қажет ақпаратты ықшам және ыңғайлы формаға келтіру.
Ақпараттың сыныпталуы ақпаратты мәлімет базасынан ... және ... үшін ... ... белгілі бір ұқсас немесе әртүрлі ұқсастық
белгісіне сәйкес көптеген объектілерді (пән, оқиға, үрдіс, түсінік) ... ... ... кодтау жүйесіне сәйкес ақпараттық
бірлікті кодтау орындалады.
Кодтау ... ... ... ... ұсыну мақсатымен объект
сыныпталуына символдық мән (код түрінде) беру ... ... ... деп ... ... ... мән ... беру
ережелер жиынтығы.
Код – белгілі бір ережелер ... ... ... ... ... орнатудың барлық номенклатуралар үшін жалпы жүйе. Әрбір код
үшін төмендегілер анықталады:
• код ұзындығы (код белгілеуіндегі ... ... код тобы (код ... ... ... код ... ... белгілеудегі болатын белгілер, олар ... және ... бола ... код ... (код ... белгілердің орналасу орны).
Кодтарды қолдану ақпарат өңдеуінің еңбеккөлемдігін төмендетуге,
мәліметтер топтамасын жеңілдетуге; машиналық тасығыштарға ... ... ... ... жүйесінің тізімдік, сериялық-тізімдік, ... ... және ... ... ... шешу үшін ... ... жүйесі қолданылады да, бағалы
заттарды кодттау мен ... ... ... ... ... ... құрылымы екі белгіден; валютаны кодтау құрылымы үш
белгіден, ... ... ... ... ... ... бес
белгіден тұрады.
2.3.2. Ішкі машиналық ақпараттық ... ... ... база – ... бір белгілер бойынша
бапталған машиналық тасығыш жүйесінің ... ... ... ... ... т.б.) ... қолданылатын мәліметтер жиынтығын сипаттайтын
ақпараттық база бөлігі [В.В. Дик ... ... ... ішкі машиналық ақпараттық базаның құрылымы араларында ақпарат ... жеке ... ... ... ... ол арқылы ақпараттық
базаны құру мен мәліметтер дұрыстығын жоғарылатуды оптималдауға болады.
АЖ ішкі машиналық ... ... ... ... ... ... АЖ қолданушының функционалды есеп талаптарын
максималды қанағаттандырып, ... ... ... сай ... АЖ ... кіретін МБ C++ Builder – Windows ... ... үшін Object Pascal ... ... қолданатын қосымша арқылы
жазылған. МБ екі негізгі бөлімнен тұрады:
• басқаратын модуль;
• экранды нысандағы модуль.
Ішкі машиналық ақпараттық база қатты және ... ... ... ... ... ... ... Жазуға тікелей ену
прораммалық түрде, ол массивтерді өңдеу уақытын ... ... МБ ... ... ... жұмыс модемді байланыстың
қолдануымен, яғни ақпаратты файл сервер ... ... ... дискісінде орындалады. Модем арқылы сервер байланысты орнатқаннан
кейін Басқарма қызметшісі МБ ... ... ... ... ... орындалғаннан кейін МБ сақталынады. Сонымен ... ... ... қызметкерлері бір мезгілде МБ-мен жұмыс істеп енуге
рұқсаты бар ... мен ... ... ... ... Windows 98/Me/XP ОЖ ... ... дисктік тасығыштар мен
стандартты шығару құралдарына сай жасалынған.
МБ ... ... ... ... ... қолданылып
отырған жабдықтарға тәуелді. Тәжіребие көрсеткендей компьютерлерді Pentium
IY процессоры базасында қолдану нақты ... ... үшін ... ... ... жабдықтау (ПЖ) ТҚК (техникалық құралдар кешені)
функциясын ... АЖ ... ... программалар жиынтығы
түсіндіріледі. Программалық жабдықтау төмендегілерден тұрады:
• Windows XP ОЖ-сі бар ... ... ... ... ... ... кассир жүргізетін негізгі операциялардың
автоматтандыруын жабдықтайтын программалық модульдер ... ... ... жабдықтау;
• бір жағынан қолданушы интерфейс пен ОЖ, екінші ... ... ... өзінің интерфейс құраладрының көмегімен жабдықталған
Borland Delphi 7 интегрирленген программалау ... ... ... ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз ету – бұл ... ... ... және ... ... ... жиі ... есептерді
шешу, кең ауқымыды пайдаланушыларға есептелген және бағдарлама жиынтығын
ұсынатын бағдарламалық қамтамасыз ету ... ... ... жүйелер,
кестелік процессорлер, бағдарлама генераторлары, графикалық және мәтіндік
редактолар, ҚПП, МББЖ және т.б. ... ... ... ... шығару жүйелерінің қорларына жауап
береді. Бірақ жүйелік қамтамасыз етудің бірнеше аспектілері бар, шығару
жүйелерінің ... ... ... Оперпциондық жүйе персоналды
компьютердегі аппарат құралқ абықшасының ең төменгі деңгейіндегі ... ... әр ... ... ... ... әр ... операциондық жүйелер қолданылады. Оларды сақтауға
және жұмыс істетуге әр түрлі оперативті жадының қорлары қажет. ... және оны ... ... ... бірдей болмайды
операциондықжүйе түйіні әдетте сервистік бағдарламалардың жиналуымен
қосылады. Осы ... ... ... ... оперативті жадыны тестілеу және т.б. болып табылады.
WINDOWS XP ... ... ... ... ... және т.б. операцияларға арналған ыңғайлы
және көрнектәі интерфейспен қамтмасыздандырылған, сонымен ... ... жаңа ... ... ... жасаған. Әрине бұл
бағдарламалармен жұмыс жасау үшін WINDOWS талаптарына сай келу ... оны WINDOWS ... ... WINDOWS-қосышалар деп
атайды, олар игеруде өте қарапайым және ... ... ОЖ ... ... ... ... енгізілген тасымал
компьютерлері және енгізілген ... ... бар. WINDOWS ХР ... ... ... Office деп ... ... пакеттері
құрылған. Бұл пакеттерге келесі программалар кіреді:
• Microsoft Word -2000 XP ... ... ... ... Word -2000 XP ... электрондық таблицасы;
• Microsoft Word -2000 XP Professional презентациялық редакторы;
• Microsoft Word -2000 XP Professional ... ... ... ... WINDOWS ХР ... ... ... мен пайдалы
қосымшалар жатады. WINDOWS ХР қолданғанда ... ... ... 486 DX ... ... одан жоғары;
• 16 Мб кем болмайтын оперативті ... VGA ... мен ... ... есеп ... объектілі-бағытталған
программа Delphi қосымшасының өңдеу ортасында өндіруге болады.
Delphi қосымшаларды өндіруге арналған тиімділігі ... ... жеке ... ... сондай-ақ серверлерге арналған
қосымшаларды ұстану мен өндіруде қолданылатын өндіру құралы болып табылады.
Delphi Windows 98, Windows 2000 ... Windows XP ... ... ... ... жұмыс ортасының айқындауыш белгілеріне төмендегілер жатады:
- Delphi арқылы ... ... ... ... ... ... мәселені шешуге бағытталады; ол мәліметтер
базасын құру мен есеп беруді құруды ... ... есеп ... ... ... бірігуі маңызды болып келуде. Ол аппаратты
жабдықтаудың қарқынды дамуының ... ... кең ... ... цифрлық, тексттік, көрініс және дыбыстық түрлерін
қабылдау, қайта құру және ... үшін ... ... дамуымен байланысты.
Қолданушының көзқарасы бойынша, Delphi-ді қолануда келесі екі ... ... бар ... ... өндіру;
- осы функионалды мүмкіндіктерді өндіру әдісі
Delphi-дің негізі қосымшаларды өндірудің ... ... ... ол ... ... ... ... Development
Environment, IDE) деп аталынады.
Қолданушы интерфейс визуалды құрылатындықтан, Delphi ... тез ... ... орта деп ... ... тез ... негізі Two Days Tools атты ... ... ... ... ... ... орнату немесе өзгерту кезінде сәйкес
программалық код ... ... ... немесе өзгертілетінін
білдіреді. Керісінше, қосымшаларды өндірудегі ... ... ... ... ... функционалды сипаттамасында автоматты түрде
айқындалады.
Delphi объектілі-бағытталған ... ... ... технологиясы Delphi-дің барлық ... ... ... ... ... ... табылады. Белгілер, әдістер мен
алдын-ала анықтаған оқиға өндірушілерін қолдана ... ... ... ... құру кезінде программалау кодының кішігірім
көлемімен де ... ... ... Бұл ... үшін өзінің қосымшаларының
қолданушы интерфейсін құруда ол ... ... ... ... ... мен есеп беру ... ... бизнес-
қосымшаларды өндіруді ұстану Delphi-де өте тиімді әдіспен жүргізіледі. BDE
(Borland Database Engine) ... Delphi ... ... істеу
кезінде мәліметтер базасының dBase-, Paradox-, FoxPro- , Access- ASCII-
кестелеріне тікелей ену ... ... ... Borland SQL Links ... драйверлер жиынтығы SQL-сервермен ... ... ... етеді.
2.4.2. Программалық жабдықтау құрылымы
Программалық жабдықтау құрылымы жалпы жүйелендірілген және арнайы ПЖ-
дан тұрады.
Жалпы жүйелендірілген ПЖ – ... ... ... жиі ... ... (операциондық жүйе, кестелік үрдіс, ... ... және ... ... ҚПП ... ... МББЖ және т.б. ... арналған кең қолданушылардың
программалық жиынтығы болып табылатын ПЖ бөлігі.
ОЖ ... ... ... ... ... ... Әдетте ОЖ
ядросы арнайы бағытталған сервистік программа жиынымен толықтырылады. Осы
программалар көмегімен ... ... ... ішкі құрылыс
параметрлерін орнату, жедел жадыны және компьютердің басқа компоненттерін
тестілеу, ақпаратты баспаға ... ... ... ... ... ... ... Осылайша ОЖ аппаратты құралдарды толықтыра
отырып ДК бөлінбейтін бөлігі ... ... ... АЖ-сі Windows
98/Me/XP операционды жүйесінде жұмыс істейді.
Windows 98/Me/XP операционды жүйесі Microsoft фирмасымен ... мен ... ... мен ыңғайлылығының көлемін
ұлғайғандығын қамтамасыз етеді. Windows-тің кең көлемде таратылуы IBM ... ... ... ...... компьютердің: көптеген
тұтынушылары Windows-те жұмыс істегендіктен 90-шы жылдары айтарлықтай ... ... Windows ... ... үшін ... 98/Me/XP тек ... дискілермен т.б. операциялардың
ыңғайлы интерфейсін ғана емес, ... ... Windows ... жіберу үшін жаңа мүмкіндіктерді ашады. Осы мүмкіндіктерді
қолдану үшін программалар Windows талаптарына сай ... ... ... Windows ... тыс ... ... ... олар Windows
– программа немесе Windows қосымша деп аталады.
Windows программисттерге қолданушы ... құру үшін ... ... ... алады, сондықтан өздерінің ұқсас құралдарын құрмай
программисттер Windows ұсынған құралдарды қолданады. ... ...... ... ... ... және қолданушылар әр
программа үшін байланысты ұйымдастыру принципін жаттамайды.
Windows бір ... ... ... ... және бір
программадан басқа программаға ауысуын қамтамасыз етеді.
Windows – программа арасындағы мәліметтердің ауысу құралдары қолданушы
жұмысын оңайлатып, бір ... көп ... ... ... ... ... шешуге көмектеседі.
Windows ОЖ-мен бірге Office XP компоненттер жиыны ұсынылады. Office XP
компоненттері күрделі ... ... ірі ... шешуді
шоғырландыру мүмкіндігін береді.
Office XP қосымшаның құрамы:
– Word тексттік ... Excel ... ... ... Power Point ... ... ... Access МББЖ; және т.б..
Windows-пен жұмыс істеу үшін тактылық жиілігі 1,8 GHz және одан ... 80 486 SX және одан да ... ... ... ... Жедел
жады көлемі 256 MBt-тен жоғары. VGA (SVGA) мониторы және жұмысты ... ... ... ПЖ. Бұл ... ... өндіру үшін арналған нақты АЖ-ны
құруға өндірілген программалар жиынтығы.
Минималды шығындар
Дерекқорларды құруға және ... ... ... ... сыртқы жадыға қойылатын талаптарды минималдайтын ұйымдастыру ... Бұл ... ... жадыдағы деректерді физикалық көрсету
қолданбалы бағдарламалаушы қолданатын көрсетуден қатты ерекшелене алады.
Бір көрсетуді екіншісіне ... ... ... ... ... болса, аппараттық немесе микробағдарламалық құралдар жүзеге
асырады. Мұндай жағдайларда ... ... ... шығындар мен
жадыны үнемдеудің арасында таңдауға тура келеді.
Минималды артықшылық
Дерекқорлармен ... ... ... ... ... ... ақпараттық қорлар артықшылықтың өте жоғары деңгейіне ие
болды. ... ... ... ... ... үлкен
мөлшерінен құралды. Тіпті интегралданған дерекқорларға біріктірілетін
ақпараттың өсу мөлшері бойынша дерекқорларды ... да ... ... болу ... ... ... деректер қажет болғанға қарағанда, көп
жадыны алатын ұғымда қымбат және олар жаңартудың бір ... ... ... ... ... ... ... жердегі артық
деректерде жою және артық деректердің ... бар ... ... ... ... ... тиіс.
Іздеудің мүмкіндіктері
Дерекқордың қолданушысы оған сақталатын деректр бойынша ең түрлі-түрлі
сұрақтармен бара алады. Қазіргі ... ... ... түрлері алдын-ала анықталады, және талап етілетін жылдамдықпен
оларды ... үшін ... ... ... құрастырылады.
Жүйелерге қойылатын өскен талаптар алдын-ала ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде.
Тұтастық
Егер дерекқор көптеген қолданушылармен ... ... ... ... ... мен ... ... байланыстар
бұзылмағаны өте маңызды.Қатерлер мен түрлі кездейсоқ тоқтамдардың пайда
болу ... ... ... ... ... ... ... қосудың процедуралары тоқтамдардың пайда болуы жағдайында жүйе
деректерді жоғалтуларсыз қалпына келтіре алатын болуы тиіс. Есептеуіш ... ... ... ... ... беруі тиіс.
Пайдаланудың қарапайымдылығы
Деректердің, жалпы логикалық бейнесін көрсету үшін қолданылатын
құралдар қарапайым және көркемді ... ... ... ... соңғы қолданушыға
бағытталуы және қолданушы дерекқорлардың теориясы бойынша білімдердің
қажетті қорына ие ... ... ... ... ... ... ... техника жыл сайын адам қызметінің түрлі сфераларында кеңінен
қолданылуда. Өңделетің ақпараттың көмектерінің бірден өсуі мен ... ... ... ... ... ... тәжірибесі деректермен басқару сияқты ақпаратты өңдеудің дәстүрлі
аумағын қарастыру керектігіне алып келеді.
Дерекқорларды құруға деректерді ... ... ... дәне ... пайдаланудың тәсілдерін оңай және жылдам
өзгертуге болатынына ерекше назар аудару қажет. ДҚ ... ... ... ... ұйымдастыру тәсілін өзгерту тым қиын болды.
Деректерді пайдаланудың иілгіштігін ... ету үшін ДҚ ... ... ... ... Біріншіден, деректерді бағдарламаларды өзгертпей қосу немесе құру үшін,
деректер бағдарламалардан тәуелсіз болуы тиіс;
­ Екіншіден, бағдарламалаудың әдеттегі тілінде ... ... ... ... қажетті ақпаратты сұраудың және іздеудің
мүмкіндігі қамтамасыздандырылуы керек. Осылайша, ДҚ жобалау толық
белгіленген жағдайлар ...... ... ... ... [23]
ЭЕМ-ны өнеркәсіптің түрлі аумақтарында, басқаруды және ... ... ... ... өсуі ... көп мөлшерін
өңдеуді автоматтандыруға алып келеді. XX ғасырдың 50-ші жылдарының соңында
60-шы жылдардың ... ... ... ... ЭЕМ-ға қол жетімді
файлдар түрінде жинауды және сақтауды ... ... ... ... мен қолданбаларды басқаруды орталықтандыру қажеттігін жаймен
аңғара ... бір ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін ... ... ... үшін ... ... ... анықталуы мүмкін.
Дерекқорда құралатын ақпарат қажетті ұйымның барлық мүшелерімен қолдануға
дерекқордың арналғандығы негізгі ... ... ... ... ... ... ... түрлерін қоса алатын дерекқорда сақталады.
Дерекқор деректердің дербес файлдарымен болғандай, бір ... ... ... ... тек ... бар ... ғана деректерді өңдеудің және
шешімдерді қабылдаудың аумағында ұйымдастырудың проблемаларын ... ... ... көптеген қолданушылардың иелігі ... ... ... ... көз қарасы тарапынан жалпы ... ... ... ... үшін ... ... ... орталықтандырылмаған басқарусыз оның пайдалылығы уақыт ... ... ... және басқару проблемаларын шешу үшін екі
концепция дамытылды. ... ... ... ... мен ... ... ... жалпы интерфейсті
ұстануды қамтамасыз ететін бағытта дамыды. Қолданушылар ақпаратты тәуелсіз
тәсілмен ... ... ... ... ... ... сәйкес
пайдалануы және жаңартуы қажет. Дерекқорлармен басқару жүйесі (ДБЖ) ретінде
белгілі ... ... ... ... ... ... ... ДБЖ – бұл оның көмегімен ... ... ... асатын және деректерге қол жеткізу
қамтамасыз етілетін, ... ... ... ... ең ... бүкіл дерекқор (АҚ) үшін деректерді бейнелеу
тілімен (ДБЖ) және деректермен ... ... ... ... ... ... ... тілде кейбір түрдің дерегінің құрылымын бейнелеуді осы
деректің сұлбасы деп ... ... ... тілі (ДБТ) – бұл
дерекқордың сұлбасын беруге арналған жоғарғы деңгейдің тілі. Оның көмегімен
қорда немесе одан ... ... ... ... ... ... және өзара байланыстары бейнеленеді. Осы тілде жазылған бастапқы
мәтіндер трансляциядан ... ... ... ... ... ... және ДБЖ бағдарламаларының деректерімен
жұмыс үшін қажетті басқа ақпаратқа алынған бейнемен сәйкестікте ДБЖ қордан
қажетті ... ала ... ... ... түрлендіре және өңдей алады,
мысалы, оларға қажетті ... ... ... ... деректерді
жазуда ДБЖ оларды орналастыруға қажетті ... ... ... ... ... ... керекті байланыстарды орнатады.
ДАТ деректермен айла-шарғы жасаудың командалар жүйесімен ... ... ... ... ... ... Мәні берілген шарттарды қанағаттандыратын, нақты ... ... ... ... ... ... қанағаттандыратын, белгілі түрдің
барлық деректердің ДҚ-нан таңдаманы жүргізу және т. ... ... ... ДАТ жүзеге асырудың тәсілінен тәуелді
түрге екі топқа бөледі:
1. Қосымша тілмен ДБЖ;
2. Базалық тілмен ДБЖ.
Базалық ... ДБЖ ... ... ... ... арифметикалық
операцияларды, терминалға еңгізудің – шығарудың операцияларын және ... ... ... ... жеке ... тіл ... ... деректерді құзыретсіз пайдалану мен техникалық
құралдардың тоқтамдарынан қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... түрлі
категорияларымен сол немесе өзге ... ... ... ... ... бар.
Басқа концепция дерекқордың әкімшісінің (ДӘ) ... ... ... ... (ДӘ) - бұл ... ... ... ... ... тұлғалардың тобы). Ол жоғарғы ... ... және ... ... ... де ... ұстануы қажет, сондай-ақ, техникалық мамандар штатымен
басқаруы керек.
Бұл штат ДБЖ бағдарламалық қамтамасыздандыру, ... ... ... техникалық қамтамасыздандыру, қолданбалы бағдарламалау, жүйелік
бағдарламалау сияқты ... ... ... бар ... ... ... функциясы – қолданушылар ұжымына қызмет көрсетудің тиімді
әдісімен деректердің құрылымдары мен олардың арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... жөніндегі деректерді ұйымдастырудың
сұрақтарын шешу, және түрлі объектілер туралы ақпаратты
біріктірудің ... ... ... ара ... ... ... ... ДҚ жобалау, жүзеге асыру және жүргізу ... ... ... ... ... және ағымдағы талаптарын ескеру;
­ БҚ шекараларының өзгеруіне орай ДҚ ... ... ... ... ... пайдаланудан, техникалық құралдардың
тоқтамдарынан қорғауды ... ету, ... ... және ... ... ... белгілі бөлігінің
құпиялылығын қамтамасыздандыру және ... қол ... ... ... мен ... ... ... жүйенің техникалық қамтамасыздандырылуының, жүйелік
бағдарламалаушылар мен қолданбалы ... ... орны ... ... ... ... өңдеу мен басқа да
аспектілермен, деректер ресурстармен орталықтандырылған ... ... ... ... ... және жеке ... ... мақсаттары мен мүмкіндіктерінен шығып, бүкіл құралдармен қызмет
көрсетуі ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... ақпаратты сақтаудың
құрылымын таңдау қажет.
Ақпараттық массивтерді ұйымдастырудың екі тәсілі бар:
Файлдық ұйымдастыру және ... ... ... ... болжайды және бір қолданбалы есепке бағдарланып, ақпаратты
сақтау, және бағдарламаушының өзімен ... ... ... ... ... жылдамдығына жетуге мүмкіндік береді,
бірақ деректермен бағдарламалар және файлдардың тар мамандандыруы үлкен
артықшылықтың себебі бола алады.
Біздің ... ... ... ... ... ... түрде
жаңа тәсіл қажет. АБЖ-де деректерді ... екі ... ... Пәндік аумақтың динамикалық жаңартылатын модерн құра отырып
барлық деректер орталықтандырылып жиналғанда және сақталғанда
деректерді интеграциялау;
­ ... ... ... ... тәуелсіздік.
Осы талаптарды орындау ортақ (жүйенің барлық есептері үшін) ... ... алып ... ... ... артықшылықтары келесіде құралады:
а) Барлық ресурстармен орталықтандырылған басқару, барлық қолданбалы
үшін деректерді синхронды ұстау.
ә) ... ... ... ... ... ... ... жоюдың арқасында деректерді бір еселік еңгізу
және көп еселік пайдалану.
в) Деректерді ұйымдастыру ... ... және ... ... бағдарламалардың тәуелсіздігі келтірілген
мәлімдемелерден шығып, дерекқорды ұйымдастыру таңдалды.
Жобаның ұйымдастырушылық-экономикалық бөлімі
Бағдарламалық өнімді ... ... ... ... орындау
мерзімдерін жоспарлау және олардың сметалық бағасын анықтау болып ... ... ... құрастырудың кезеңдері мен әр кезеңде
орындалатын жұмыстардың тізімі ... ... ... мен ... ... саны ... үшін ... деректер көлемдік және еңбектік нормативтер
болып табылады. Көлемдік ... ... ... ... ... ... нормативтер әрбір жұмысты орындауға нормо-
сағаттарда уақыттың шығындарын анықтайды.
Бағдарламалық өнімді ... ... үшін ... ... байламдылығын, тар жерлерді анықтау және құрастырудың
жоспарлы ... ... ... ... ... мен ... қолданған мақсатқа сай. Ол жұмыстарды айқын ұйымдастыру мен ... ... ... көмектесетін, бағдарламалық өнімді құру
үрдісінің көркемділігіне ие.
Бағдарламалық өнімді құрастыру мен ... ... ... ... және ... нұсқалардағы келтірілген (ағымдағы және капиталды)
шығындарды ... ... ... ... ... ... ... қабылданады.
Бағдарламалық өнімнің ұйымдастыру әзірлемесі. ... ... ... әкімдердің (БӨ) бұрынрақ орындалған әзірлемелерін талдау
және “Бағдарламалық құжаттаманың ортақ жүйесі” (МЕСТ 19.001) Мемлекеттік
стандарттардың ... ... ... мен ... ... ... ... мақсаттар ағашы түрінде
көрсетуге мүмкіндік береді.
┌────────────────────────────┐
│ программалық ... ... ... ......... │ жұмысшы │ ... ............... ... әдісін ├алгоритмді ├программаны ├тапсырыс
├мәселе │ таңдау │ ......... ... ├тех.құрал ├мәлім. нысанын├сынақ өткізу │ программа
├шығыс ақп. │ ...... │ және ... ... ...... ├өнімді ├жолдамалы │ ... ......... ... тапсырманы│архитектуралық│ техникалық │ әзірлеу
│ құру │ жүйесін │ ...... ............ │ сынақтан өткізу
│ ұйымдастыру ... ... ... 6.1 ... ... ... ... тізімі және олардың орындалуының кезеңдері
Жаңа бағдарламалық өнімді құру бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... қарастырады. Жұмыстардың құрамы бағдарламалық құжаттаманың
әзірлемесін ұйымдастырумен және шарттармен және жобаланатын ... ... ... БӨ әзірлемесінің жаңашылдығы мен
күрделілігінен ... ... ... кезеңдері анықталады және әр
кезеңде орындалатын жұмыстардың тізімі орнатылады.
Кез келген жұмыстың орындалуы ... ... мен ... ... ... ... ... Эскиздік және техникалық жобалаудың
кезеңдерінде әзірленетін мәтіндік құжаттардың жинақтығы жобаны қорғау ... ... мен ... ... түрінде пішімделеді.
Олардың орындалуының кезеңдерін және шығарылатын құжаттаманың (А4
форматтың ... ... ... ... ... тізімі 7
кестеде келтірілген.
Кесте 7.
Орындалатын жұмыс тізімі.
|NNпп | ... ... ... ... |А4 форм |
| | | ... |
|1 ... проблемасы мен қойылымының нысаны | ТЗ | 2|
| ... ... ... мен ... | | |
|2 ... |ТЗ |120 |
| ... ... негізі | | |
|3 ... ... ... ... |ТЗ |2 |
|4 ... мен ... ... |ЭП |7 |
| ... шешу ... ... | | |
|5 |ТЗ ... ... және ... |ЭП |4 |
|6 ... графикалық бөлімін дайындау |ТЗ |4 |
|7 ... және ... ... |ТП |24 |
|8 ... |ТЗ |2 |
| ... ... ... мен ... ... | | |
|9 ... |ТЗ |3 |
| ... ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... |ЭП |8 ... |Желілік графика түрінде программалық өнімнің |ТП |3 ... ... ... |ЭП |6 |
| ... ... құру | | ... ... ... бейнелеу |ТП |4 ... ... ... ... ... |ТП |8 ... ... |ТП |3 |
| ... ... ... | | ... ... |ТП |4 |
| ... шешу ... ... | | ... ... ... ... және ендіруге |ЭП |4 |
|18 ... ... ... |ТП |6 |
| ... ... ... ... | | ... ... |ТП |2 |
| ... ... ... ... | | ... |тиімділікті бағалау |ТП |6 |
| ... ... ... | | ... ... ... және ... |ТП |1 ... ... ... |ТП |2 |
| ... ... ... құру және ... | | ... ... ... құру |ТП |85 |
| ... жазу | | ... ... тестілеу |ТП |6 ... ... ... ... |РП |16 ... ... ... |РП |6 ... |Программалық өнімді тапсырыс берушіге беру |РП |8 ... | |РП |8 ... | |ВН |25 ... ... ... сызбасы жабдықтаушы және ... ... ... ... деңгейі және ақпарттық қозғалысы бойынша
графикалық түрдегі ақпараттық және технологиялық байланыстарды көрсетеді.
Атқарушы бөлім мәліметттер базасынан немесе ... ... ... және ... ... ... ... көрсетеді.
Берілген есептің сыныпталу жүйесі иерархиялы болып келеді. Кодтау
жүйесі ... ... мен ... ... ... ... ... қорғау міндеті қойылады.
Ақпаратты қорғау мәліметтер жүйесінде сақталынатын, орындалатын программаны
басқаруға мүмкіндік беретін әдістер жиынтығы.
Концептуалды схема
III-ТАРАУ
3. Программалық қамтамасыз ету
Программалық ... ету – ... ... ... істеуін
қамтамасыз етіп тұратын программалық өнімдерді айтамыз. Ал ... ... ... керекті программа Unity ERP (Enterprise
Resource Manager) – ... және ... ... Қазақстанның
стандарттарына сай есеп ... ... ... HEBS REPORT ... ... ... ... ERP программасы Logo Business Solution компаниясының өнімі болып
табылады. Logo Business Solution ... ең ... ... ... LBS-ң 18 жыл ... ... оның қазіргі кезде клиенттерінің
саны 120000-ге жетті. Ол ... Oracle, Lotus, IMB, Compaq, ... ... атақты компаниялармен қызметтеседі.
Әлемдегі ERP жүйелерінің белгілі ұсынушыларын озу мақсатында LBS осы
технология стратегиясын ашық ... ... ... ... шығындармен, басқа кең тараған платформаларда жұмыс істеу қабілетімен
ұсынады. Өз кезегінде бұл жүйелер қолденуда өте ... ашық ... ... және клиенттің барлық қажеттіліктеріне жауап береді. Unity
программасының жалпы ... ... ... ... - бұл ... үшін өте ... шешім. Бұл программа
компаниялардың нарықта жоғары көрсеткіштерге жетуіне көмек ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... сатуды басқару,
сатып алуды басқару, қаржыны басқару, бас кітап, өндірісті басқару ...... ... ... - қазіргі уақыттағы нарықтық жағдайға жауап беретін көп тілді
және көп валюталы жүйемен қамсыздандырылған және оны ... ... ... өте оңай ... келеді. Unity - ді Windows, UNIX сияқты
түрлі операциялық жүелер қолдайды. Unity - ... ... ... ... ... ... ... модулі.
Бұл модульде складтық есептеулерді бақылап отыратын, ... ... ... ... ... ... құнын
анықтайтын көптеген қуатты құралдар бар.
2. Қаржы ... ... ... ... тапсырмаларды, чектерді, қарыздық
міндеттемелерді, қолма-қол ақшаны ... ... ... ... қарыздардың уақыты туралы есеп берулері қаржылық шығындардың
алдын алуға мүмкіндік ... Осы ақшы ... ... ... ... ... басарушылар қаржылық жоспарлар құрады. Сонымен қатар
қолданушы қалауымен ... есеп ... ... ... ... ... сәйкес жүйе келесі төлемді күні мен сомасы
бойынша бақылап отырады.
3. Сатып алу модулі
Бұл модуль ... ... алу ... ... ... ... және түрлі жеткізушілердің төлем шарттары мен ... ... ... ... Тапсырма бару жағдайында ақпарат тек бір-ақ рет
енгізіліп ол әрі ... ол ... ... бас ... ... ... автоматты түрде өзі толтырылады. Бұл модуль
компанияларға ... ... және ... алу ... ... ... Сату ... модулі тапсырмадан бастап есеп айырысуға дейінгі ... ... ... бұл ... де бір ақ рет ... Жүйе ... запастар, жеткізулер, клиенттерлен ақша ... ... Бұл ... ... ... уақытын, шарттарын
белгілеуге мүмкіндік береді және жүйе документтерді ... ... ... ... ... ... ... модулі
Бұл модуль негізгі құралды сатып алудан бастап оны орнатылуына дейінгі
барлық ... ... ... ... ... түрлі
әдістері ескерілген.
6. Бас кітап модулі
Бас кітап модулі қаржылық операциялардың және ... ... ... және ... ... ... және бухгалтерлік есеп бойынша
есеп берулер ... ... ... компаниялардың талаптарына сай
болуына алып келеді.
7. Өндіріс модульдері. Өндіріс процессін автоматтандыруын қамтамасыз
ететін қуатты ... ... ... ... ... тиімділігін көтеру үшін Навигатор
қолданылады. ... ... есеп ... ... ... ... болып табылады. Басқарушылар көпбағытты талдауы үшін, жұмыстың
негізгі көрсеткіштер талдауын жүргізу үшін ... ... ... ... ... сақталатын жері болып табылса, навигатор
осы мәліметтерді тиімді қолдануға мүмкіндік беретін ... ... ... ... арасында ақпаратты іздеп отырудың орнына басқарушылар
навигатор ... ... ... ... ақпаратты Excel –
программасында отырып оңай ала алады.
LBS ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Клиенттің мүмкіндігінде:
- қолданушының тапсырысы бойынша программа көрінімін өзгерту
Unity-мен ... ... ... оның ... өзгертуге мүмкіншілік бар.
Клиенттің тапсырысы бойынша қосымша терезелер мен менюлерді қосуға
болады. Сонымен қатар есеп ... ... ... ... ... болады.
- мәліметтер базасын нығайту
Мәліметтер базасы жаңа жолдар мен жаңа ... қосу ... ... және олар есеп ... ... кезде
пайдаланыла алады.
- жаңа функцияларды қосу
MS Visual Basic арқылы ... ... оңай және ... ... Unity ... ... IPI’s-ны қамсыздандырады, OLE мен
SQL -ді қолдайды және бұл сіздің уақытыңызді үнемдейді.
- жаңа және ағымды жұмыстарды құру
Unity серверде ... ... мен ... ... және бұл ... ... ... өту мүмкіндігін береді. Сонымен қатар ол
белгілі оқиғалардын алдын алып, жоспарлап отырады.
HEBS Reports – ... Reports - ... ... есеп ... ... шығаруға
арналған Unity-ге қосымша программа болып табылады. Бұл программа H&EBS
компаниясында Delphi ... ... ... ... ... әрекеттесуімен дайындалған және мен де бұған көп атсалыстым. Бұл
программа қолдануда өте оңай, ... ... ... да есеп ... ... және ... ... алады. HEBS Reports-ң жалпы
көрінімі мынадай:
HEBS Reports-та мынадай модульдер бар
- материалдарды басқару
- сатып алу
- сату
- ... ... ... бақылау
- сервис
Осы модульдердін әрқайсысында сәйкесінше есеп ... ... ... мен ... ... қосқан есеп берулерім:
- бухгалтерлік баланс
- табыстар мен ... ... есеп ... ақша ... ... есеп ... ... жалпы жағдайын бейнелейтін қаржылық коэффициенттері
SQL-Server.
Қазіргі кезде клиент/сервер архитектурасындағы компьютерлік жүйеге
деген сұраныс тез өсуде. Мұндай ... ... ... ресурстар мен
ақпаратты желідегі басқа компьютерлерге бере ... ... ... ... ... сенімділігін қамтамасыз етеді, сонымен қатар мұндай жүйенің
құру мен ... ... ... ... ... ... кең
колданылуы болып клиент/сервер архитектурасындағы мәліметтер базасынбасқару
жүйесі болып табылады.
Мәліметтердің реляциялық моделін қолдайтын SQL-Server ... ... ... көп қолданушының мәліметтеріне бірмезеттегі қолжетімін
ұйымдастыру мен мәліметтер базасында ... ... ... архитектурасында ұйымдастырылған жүйелерде мәліметтерге
топтық қолжетім қолданады. Мұнда әр ... ... ... және ... байланысты операцияларды жүзеге асырады. Бұл
жерде атқарылатын міндеттер сервер мен ... ... ... айырмашылығын есепке ала отырып олардың арасында
үлестіріледі. Осылайша сервердің қуаттылығы ... ... ... үлкен көлемді ақпаратты сақтау қабілеттігінде көрініс табады.
SQL-Server-ң ... ... ... ... ... ... 32767, мәліметтер базасының максималды көлемі – 1048516 терабайт, бір
мәліметтер базасындағы кестенің ... саны 2 ... бір ... тік ... саны 1024, жатық жолдарының саны – шексіз ... ... ... ... ... ... жүйе
құрамына кіретін утилиталар көмегімен жүзеге асады. Олардың араларындағы
негізгілері:
1) SQL Server Books Online – ... ... ... ... SQL Server Query Analyzer – ... –запростар тілінің
командаларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді;
3) ISQL - SQL Server Query Analyzer ... ... DOS ... ... SQL Server Service Manager – ... ... ... тоқтату,
уақытша тоқтатуға байланысты жұмыстарды жүзеге асырады.
5) SQL Server Enterprise Manager- қолдынушыға SQL-серверді, барлық
объекттерге ... ... ... түрлі утелиталардың
жұмысын бастауға мүмкіндік береді.
Қарастырылып өткен Unity және HEBS Reports ... ... ... ... яғни Unity-де енгізілген және өңделген мәліметтер
Unity-ң ішінде емес SQL-Server-ң ішінде сақталып ... ал ... ... ... сақталуын, қауіпсіздігін, ... ... ... ... етеді.
3.1. Құқыұтық қамтамасыз ету
H&EBS компаниясы 01.04.2002ж Алматы қаласының ... ... ... ... ... және ол ... ... құрылтай
құжаттарға сәйкес Қазақстан Республикасы заңдары шеңберінде жүзеге асыру
құқығын береді.
H&EBS компаниясы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің субъектісі ретінде Жауапкершілігі Шектеулі
Серіктестік формасында құрылған.
H&EBS компаниясы 1994ж 27-желтоқсанның Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексімен, 1995 ж. ... ... ... ... ... енген ”Заңды тұлғаларды тіркеу жөніндегі”, 1997 ж. 19-
мауысымның “Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік ... ... ... ... 1998 ж. ... “Жауапкершілігі шектеулі,
қосымша жауапкершілікті серіктестіктер жөніндегі” Қазақстан Республикасының
заңдарымен бекітілген ... ... ... сақтай отырып
қызмет етеді.
Сонмен қатар H&EBS компаниясының Unity және SQL-Server программаларын
пайдалану ... ... ... ... ... басқарудың тиімділігі көбіне қолданылатын ақпараттық база
арқылы анықталып соған тәуелді болып табылады. Өз кезегінде ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдауға
сонымен қатар кәсіпорынды ағымды басқаруға арналған сәйкесінше ақпарат
көрсеткіштерін таңдап алу ... ... /31, ... бір ... ... ақпараттық база жүйесін құру
кәсіпорынның салалық ерекшеліктерімен, құқытық-ұйымдастырушылық ... ... ... ... мен дәрежесіне және тағы
басқа жағдайлармен байланысты. Сондықтан ... ... ... ... ... көрсеткіштерді ақпарат көздері бойнша
жіктеуге болады. Олар:
5) Мемлекеттің жалпы экономикалық дамуын ерекшелейтін көрсеткіштер.
Бұл топтың ... ... ... шешімдерді қабылдау
кезінде кәсіпорынның сыртқы орта жағдайын болжамдау үшін қолданылады. ... ... ... ... ... ... кірісі
b. мемлекеттік бюджет шығысы
c. бюджеттік дефицит көлемі
d. ақша эмиссиясының көлемі
e. халықтың ақша табысы
f. ... ... ... ... деңгейі
h. Ұлттық Банктің пайыздық қойылымы
6) Кәсіпорынның саласына ... ... ... ... ... ... ... шешімдер
қабылдауына жәрдемдеседі. Бұл топқа келесі көрсеткіштер ... ... баға ... ... ... ... ... бойынша салық ставкасы
c. активтердың жалпы құны, соның ішінде айналым активтері
d. ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
капитал
e. өндірілген және сатылған өнімнің көлемі
Бұл топқа бәсекелестер қызметін ерекшелейтін көрсеткіштерді жатқызған
жөн.
Бұл топтың көрсеткіштерін құру көзі болып ... ... ... ... ... сәйкесінше рейтингтер, ақпараттық қызмет нарығындағы
ақылы бизнес-мәліметтер.
7) Қаржылық нарықтың конъектурасын ерекшелейтін көрсеткіштер.
Бұл топтың ... ... ... ... ... ... құру ... қысқа мерзімді қаржылық салымдарды және
басқа операцияларды жүзеге асырған кезде қолданылады.
Бұл топқа келесі көрсеткіштер енеді:
- биржалық және ... емес қор ... ... ... қор ... (акция, облигация және т.б.) негізгі
түрлері
- негізгі бағалы қор құралдарының ұсыныс және ... ... ... ... қор құралдары бойынша мәміле көлемдері мен олардың
бағалары
- қор нарығындағы баға динамикасының жалпы индекстері
- ... ... ... ... банкаралық биржаларында кейбір валюталардың сату-сатып ... және ... топ ... ... ... көзі ... ... мәліметтері болып табылады.
8) Кәсіпорынның ішкі ақпарат көздерінен құралатын көрсеткіштер.
Осы көрсеткіштер жүйесі негізінде ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдаулар жүзеге асады.
Бұл топтың артықшылығы болып ... ... ... мен ... ... Осы ... ең ... көзі
болып қаржылық есеп берушілік болып табылады.
Қаржылық есеп ...... ... қабылдауы үшін
кәсіпорынның жағдайы туралы объективті, шынайы, ... ... ... ... формада беру мақсатында документтерге негізделген қаржылық
есеп ... ... ... ... ... ... Техникалық қамтамасыз ету
Кәсіпорынды басқарудағы жақсы, тиімді ақпараттық жүйесін құру үшін
тиімді, ... ... ... ... өте ... ... ақпараттық
жүйесінде келесі есептегіш техникалар қолданылады:
- үлкенкөлемді және персоналды ЭЕМ
- микропроцессорлар
- телекоммуникация құралдары
- электронды жазғыш машиналар, композерлер
- текстік ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді есептеп шығару
үшін арналған болатын. Қазіргі жағдайда ЭЕМ ... емес ... ... өңдеуде жиірек қолданады, сол ... ... ... ... компьютер арқылы шешілетін мәселелер ерекшеліктеріне сай
келмейді. Қазіргі кездегі ЭЕМ-дер бір мезетте ... ... ... ... алады. Мысалы 80-жылдардың өзінде ірі өнеркәсіп
кәсіпорындарында ... ... 10 ... ғана ... мәліметтер
болып табылған ал қалғаны текстік және графикалық мәліметтер үлесіне
келген. /28, ... ... ... ... жүйе ... ... дамуының маңызы өте зор. Мысалы қазір басқа
жерде филиалдары, бөлімшелері бар кәсіпорындар солармен бірге бір жүйеде еш
кедергісіз жұмыс істеп ... ... жүйе ... ... және оны ... ... АЖ-ны құруға кететін шығындарды бағалау
Есепке берілетін мәліметтер
8-кесте
|№ |Көрсеткіштердің атауы ... ... ... |
| | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |Кп |Мың. тг|29,6 | |
| ... | | | | |
| ... ... және |Кп1 |Мың. тг|7,0 | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... алуға кеткен |Кп2 |Мың. тг|22,6 | |
| ... | | | | |
|2 |ПК ... ... |Мың. ... | |
|3 ... ... |Зэ |Мың. ... | |
| ... | | | | |
|4 ...... |4 | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... бір ... |З |Тг |80 | |
| ... ... | | | | |
|6 ... ... |G | |0,70 | |
| ... | | | | |
|7 ... ... |C | |0,15 | |
| ... ... | | | | |
|8 ... ... |H | |0,33 | |
| ... | | | | |
|9 |ПК ... ... |V | |0,875 | ... ... ... |P |% |9 | ... |ПК жұмысы уақытының |тэкм |Сағ |1728 ... |
| ... қоры | | | ... ... ... шешу ... ... |Сағ |54 ... ала |
| | | | | ... ... ... ... ... |Мың. |130,0 ... |
| |көлемі | ... | ... ... |Өңделген ақпараттың |Кеңд |Кбайт |97,5 ... |
| ... | | | ... ... ... ақпаратының көлемі |Кшығ |Мың. |520,5 ... |
| | | ... | ... ... |Уақыттың нақты жылдық |қуақ |сағ |1721 ... |
| ... | | | ... ... ... Сатып алуға кеткен шығындарды орындаушы есептейді және олар техникалық
тапсырмаларды, техникалық және ... ... ... ... ... ... Жобаны өндіруге кеткен шығындарды жобаны жасаушылардың
еңбек ... ... ... отырып есептейді, бірақ ол өндіру ... ... ... ... ... кеткен шығындарға ұқсас
есептеледі.
2. Дербес компьютердің бағасы “Прайс лист” құжатынан алынады.
3. Жылдық эксплуатациялық шығындарды 26-кестеден ... ... ... ... ... ... Осы ... орташа сағаттық еңбек ақысы.
6,7,8. Кәсіпорын бухгалтериясында, қай жерде проект енгізіліп жатқаны
есептеледі.
9. Жасалып жатқан ... ... ... үшін ... ... 1-ден аспауы керек және жұмыс ... ... ... көрсетеді.
10. ДК-ге берілетін алғашқы көлемнен жұмыс ... ... ... ... ... көлеміне автоматтандырылған
әдіспен шығарылатын, есептеп көлемінің пайыздық қатынасын құрайды.
11. ДК-дің жұмыс ... ... қоры 20 – ... ... ... түрі |Бір ауысыдағы |Ауысым саны |Бір жылдағы |ПК |
| ... | ... ... |
| ... ... ... |жылдық қоры |
| | | ... | ... |8 |1 |216 |1728 ... Есепті шешу уақыты эмпирикалық жолмен ... онда ... саны ... ... ақпараттың көлемі әр енгізу формасының ақпараттық
көлемінің ... ... Бір ... ... ... ... анықталады: бір жолдағы максималды белгілер саны бір ... ... ... ол бір ... ... санына көбейтіледі.
14. Белгілермен өңделетін ақпарат көлемі енгізілетін ақпарат ... ... ... шешу үшін ... ... базасында сақталатын
ақпарттардың қосындысын береді. Өндірілетін ақпараттар көлемі Кбайттарға
аудару үшін ... ... 6-ға ... 8-ге бөлу ... Шығарылатын ақпарат көлемі әр шығу формасының ақпарат көлемінің
қосындысындай ... Бір шығу ... ... ... ... бір жылдағы белгілердің максималды саны бір құжаттағы жолдар
санына көбейтіледі.(21-кесте)
10-кесте
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... |Күн |365 ... ... |Күн |104 ... ... |Күн |8 ... ... |Күн |253 ... ... күндер |Күн |37 ... ... |Күн |24 ... ... |Күн |11 ... |Күн |2 ... | | ... ... ... |Күн |216 ... ... саны | | ... ... |Күн |7 ... саны | | ... нақты жылдық |Сағ |1721 ... | | ... ... жұмыс уақытының жылдық қорының есебі
Фвр = (бір жылдағы жұмыс күндер саны – ... ... ... ... ... ... сағат
Жобаны ендіру алдындағы жұмысшылардың орындайтын жұмысын (До) ... = ... ...... саны, адам;
Фвр – бір жұмышының жұмыс уақытының жылдық қоры, сағат;
До = 4*1721 = 6884 ... ... ... жұмысшылардың орындайтын жұмыстарының құны
(Со) мына формула бойынша есептеледі:
Со = До*з*((1+g)*(1+С)+Н) ...... ... ... ... ... көлемі;
З – бір жұмысшының орташа сағаттық тарифтік еңбек ақысы;
G – қосымша еңбек ... ... ...... ақы ... ... ескеретін коэффициент;
Н – шығындарды есептейтін коэффициент;
Со = ... = ... тг ... мың. ... өңдеудің автоматтандырылған жағдайында (жобаны енгізгеннен
кейін) еңбек көлемі қызметшілерден қалған жұмыстардан ... ... ... ... ... енгізгеннен кейін жұмысты ұйымдастырумен айналысатын
қызметшілерде қалған жұмыстың жылдық көлемі мына ... ... = До*(1 - р/100) ...... енгізуге дейінгі қызметкерлер орындайтын жұмыстың жылдық
көлемі, сағат;
Р – ... ... ... ... ... ... ... = 6884*(1+9/100)=6264,44 сағат
Жобаны ендіру жағдайында қызметкерлерде қалған жұмыстар құны ... ... = Дост ... ... = ... = ... (ДК) ... жылдық шығындары 22-кестеде көрсетілген.
11-кесте
|№ |Шығын баптарының атауы ... |
| | ... |
|1 ... және ... ала ... ... |2,925 |
| ... (ЭЕМ бағасынан 5%) | |
|2 |ЭЕМ ... (ЭЕМ ... 12%) |7,02 |
|3 ... ... ... (ЭЕМ ... 2%) |1,17 |
|4 ... шығындар (ЭЕМ бағасынан 0,5%) |0,2925 |
| ... ... ... ... |11,4075 ... ... ... жылдық шығындар
4.2 Есеп кешенінде ақпараттық технологияларды жаңарту кепілдемесі
Тестілеу нәтижесінде жүйе ... ... ... деп ... ЭЕМ ... ... ақпаратты енгізудің басты талаптары,
онымен жұмыс істеуі, керекті ... ... ... өңдеуі,
құжаттарды экранда көру, ақпаратты ЭЕМ енгізу және оны ... ... ... ... ... ... ... тап осы деңгейде тоқтауға болмайды, себебі жүйе ... ... ... ... үшін Қазақстан басқа мемлекеттермен қарым-қатынаста
болу қажет, сонымен қатар конвертация жасау қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кез-келген саладағы өндірістің тиімділігін арттырудың маңызды факторы
болып ... ... ... табылады. Басқарудың әдістері мен
формаларының дамуы ... ... ... ... көмегі арқылы ақпараттың жиналуы, өңделуі мен жіберілуінің
әдістер мен тәсілдерін, заңдарын ... ... одан әрі ... ... ... ... ақпараттық жүйе жетістіктер мен бәсекеге
қабілеттіліктің кепілі ғана емес күшті бәсекелестік жағдайында аман ... ... ... ... ... ... ... жүйенің болуы басқарылу
қабілеттілігі мен жаңа ... ... ... ... арқасында кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін жоғарлатады.
Кәсіпорындаға жақсы ақпараттық жүйе мыналарды береді:
1) Біртұтас мәліметтер базасы негізінде басшылар мен ... ... және ... ... ... ете отырып кәсіпорынды
басқару тиімділігін жоғарлату.
2) Документтердің айналымын оптимизациялау мен стандарттау ... ... ... жеңілдету.
3) Процесстерді автоматтандыру арқасында қызметкерлерді ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
4) Басқарудың барлық деңгейінде ақша құралдары мен ... ... ... ... ... ... ... пен бөлімшелердің өзара ақпарат алмасуын қамтамасыз
ету
6) Ақпаратты өңдеудің барлық деңгейлерінде ... ... ету және ... ... ... жұмыс барысын басқарудағы бухгалтерлік
есеп АЖ- сының жұмыс істеуін ... осы ... ... ... ... талдап оның программасына кәсіпорынды
басқаруда ерекше мәнге ие қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... мен шығын туралы есеп беру, ақша ағымы туралы
есеп беру және де кәсіпорынның жалпы жағдайын бейнелейтін кейбір ... ... ... ... ... Вейл П. Искусство менеджмента Москва ... ... Р.Қ. ... ... Болашақ 1999ж.
4) Веснин В.Р. Основы менеджмента Мрсква 1996ж.
5) Қ.Р ... ... ... ... ... ... И.Н. Менеджмент Москва1995г.
7) Гвашиани Д.М. Организация и управление Москва 1972г.
8) ... М.Х. ... ... ... ... ... Д.Дж. ... бизнес Москва 1995г.
10) Санталойнен т. Управление по результатам Москва 1993г.
11) Травин В.В. Основы ... ... ... ... ... М.Х. ... ... Москва 1992г.
13) Андреев В.Д. Практический аудит Москва1994г.
14) Андросов А.М. ... учет ... ... ... В.Ф. ... В.В ... учет Москва 1998г.
16) Баймуханова С.Б.,Балапанова А.Ж. Бухгалтерлік есеп Алматы 2003ж.
17) Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной ... ... ... ... ... Қ.К. ... есеп ... 2001ж.
19) Шишкин А.К. Учет, анализ, аудит на предприятии ... ... ... Ч.Т. ... ... управленческий аспект. Москва 2000г.
21) Подольский В.И. Аудит ... ... ... Л.Н. ... менеджмент Москва 1995г.
23) Благодатских В.А. Экономика, ... и ... ... ... ... Абрамов С.А. Экономическое обоснование ... ... ... ... ... ... технологии в экономике. Под ред.
Титаренко. Москва 1998г.
26) Антонюк. Информационные системы в управлении. Москва 1986г.
27) Стассман Поль А. ... в век ... ... ... с англ. с сокр. / науч. ред. и авт. предисл. Б.З. Мильнер. – ... ... ... ... ... ... и ... АСУ.
Москва 1990 В.А. Грабауров Информационные технологии для менеджеров. –
Москва Финансы и ... ... ... Е.Н. Кишкин Основы управленческой деятельности. – ... шк., ... ... Р.Д. ... В.А. ... Автоматизация кадрового
учета: Инфра – Москва 2001г.
31) В.В. Брага, Н.Г. ... Л.А. ... ... технологии. – Москва Компьютер: ЮНИТИ, 1999г.
32) Бабкин Ф.В. «Электронная коммерция и ... ... ... ... в ... и за ... ... 1, 2000г.
33) Щиборщ К.В. «Интегрированная ... ... ... России», Менеджмент в России и за рубежом, выпуск 4, 2000г.
ҚОСЫМША А
|АКТИВТЕР |Бап |Жыл |Жыл |
| ... ... ... ... ... |  |  |  ... емес ... |010 |  |  ... емес ... ... |020 |  |  ... емес ... ... құны |030 |  |  ... құралдар |040 |  |  ... ... ... |050 |  |  ... ... ... құны |060 |  |  ... |070 |  |  ... ... барлығы |080 |  |  ... ... ... |090 |  |  ... ... ... |  |  |  ... ... ... |100 |  |  ... ... ... |110 |  |  ... ... ... |120 |  |  ... |130 |  |  ... ... активтер |140 |  |  ... |  |  |  |
| | | | ... |  |  |  ... ... МЕН ... |  |  |  ... ... ... |  |  |  ... ... |150 |  |  ... ... |160 |  |  ... ... капитал |170 |  |  ... ... ... |180 |  |  ... төленбеген капитал |190 |  |  ... ... |200 |  |  ... ... ... ... |210 |  |  ... ... ... ... |211 |  |  ... меншік капитал |220 |  |  ... ... ... |  |  |  ... |230 |  |  ... ... ... |240 |  |  ... ұзақмерзімді міндеттемелер |250 |  |  ... ... ... |  |  |  ... ... мен ... |260 |  |  ... активтердің ағымдағы бөлігі |270 |  |  ... ... ... |280 |  |  ... есеп ... |290 |  |  ... ... ) ... бірлесіп |300 |  |  ... ... ... ... | | | ... алашақ борыштар |310 |  |  ... ... ... |320 |  |  ... |  |  |  ... Б
| ... ... ... есеп беру |
| ... аталымы |Бап ... | есеп беру |
| ... ... ... ... ... БОЙЫНША АҚША АҒЫМЫ ... ... ... |010 |  |  ... ... |  |  |  ... ... сату ... |011 | |  ... ... |012 |  |  ... |013 |  |  ... |014 |  |  ... |015 |  |  ... |016 |  |  ... ... ... |020 |  |  ... ішінде |  |  |  ... ... и ... |021 |  |  ... ... |022 |  |  ... ... |023 |  |  ... вознаграждения по займам |024 |  |  ... есеп ... |025 |  |  ... ... ... |026 |  |  ... ... ... өтеу |027 |  |  ... да ... |028 |  |  ... ... қызмет бойынша нәтиже |030 |  |  ... ... ... ... ... ... Жалпы кіріс |040 |  |  ... ... |  |  |  ... емес ... сату |041 |  |  ... ... сату |042 |  |  ... да ... активтерді сату |043 |  |  ... ... сату |044 |  |  ... қарыздарды сату |045 |  |  ... ... |046 |  |  ... |047 |  |  ... ... ... |050 |  |  ... ішінде |  |  |  ... емес ... ... алу |051 |  |  ... ... ... алу |052 |  |  ... да ұзақмерзімді активтерді сатып |053 |  |  ... | | | ... ... сатып алу |054 |  |  ... ... ... алу |055 |  |  ... ... |056 |  |  ... |057 |  |  ... ... ... ... нәтиже |060 |  |  ... ... ... ақша ... ... ... ... |070 |  |  ... ... |  |  |  ... мен ... да ... ... |071 |  |  ... | | | ... алу |072 |  |  ... ... по |073 |  |  ... ... | | | ... |074 |  |  ... ... ... |080 |  |  ... ішінде |  |  |  ... өтеу |081 |  |  ... ... өтеу |082 |  |  ... өтеу |083 |  |  ... |084 |  |  ... ... ... ... |090 |  |  ... : ... ... |  |  |  ... беру ... ... ақша |  |  |  ... беру ... ... ақша |  |  |  ... ... ... мен ... ... есеп беру |
| | | | ... ... |бап ... | Есеп |
| ... |
| | |е ... ... ... |010 | |  ... | | | ... өнімддердің(тауарды,қызметті,жұмысты) |020 |  |  |
|өзіндік құны | | | ... ... |030 |  |  ... ... |040 |  |  ... ... |  |  |  ... бойынша шығындар |041 |  |  ... және ... ... |042 |  |  ... ... ... ... |043 |  |  ... ... бойынша пайда(шығын) |050 |  |  ... емес ... ... ... |060 |  |  ... ... ... пайда(шығын) салық салуға |070 |  |  ... | | | ... ... салығы бойынша шығын(кейінге |080 |  |  ... ... ... | | | ... ... ... пайда(шығын) салық салудан |090 |  |  ... | | | ... ... ... ... |100 |  |  ... пайда(шығын) |110 |  |  ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қара-жатын бағалау және бас-қару
шешімін қабылдау
Талдау жүргізу туралы есеп
Тауар өтімділігінің тізімі
Дайын өнімді айлық есептеу көрсеткіші
Дайын өнімді қоймада ... және ... ... ... өтімінің бөлімі
Қаржы бөлімі
Кесте 3
Кесте 2
Кесте 1
Администраторлық бөлім
Ақпараттық жабдықтау
Программалық жабдықтау
Техникалық жабдықтау
Функционалды бөлім
Жабдықтаушы ... ... ... есеп АЖ-сын тұрғызу

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдай аудитінің ақпараттық жүйесін тұрғызу68 бет
"Шоттар жүйесі және екіжақты жазу."8 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
1С: бухгалтериядағы банк операциялар есебі28 бет
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
«1С: Бухгалтерия» бағдарламасы9 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
«ИП Бисенов» кәсіпорының жалпы экономикалық жағдайы. Аудит және салықтық есеп42 бет
«КазАБЭК» кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдау23 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь