Шабындықтар мен жайылымдар өсімдіктердің биологиялық ерекшеліктері

І НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1.Шабындықтар мен жайылымдар туралы жалпы түсінік.
1.2.Кластарға бөлінуі.
1.3.Шабындықтар мен жайылымдар өсімдіктердің биологиялық ерекшеліктері.
1.4.Түбегейлі жақсарту.
ІІ ҚОРЫТЫНДЫ
ІІІ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Шабындық — жаз бойы өсуге бейімделген шөптесін өсімдіктер биогеоценозы. Табиғи Шабындық орташа ылғалдылық жағдайында дамитын көп жылдық мезофиттік шөптесін өсімдіктердің өсуіне қолайлы жерлерде болады. Жайылма су қаптаған, тау бөктерлері, далалы және шөлейт аймақтарда көлдетіп суарылатын жерлерде табиғи шабындық өседі. Шабындыққа мал жайылады, пішен шабылады және Шабындық өсімдік түріне, табиғат жағдайына, түсіміне, жер отына қарай алуан түрлі болады. Шабындық жерлерде 4000-нан астам шөптесін өсімдік түрлері өседі. Оларға емдік сиырсілекей, бұршақ тұқымдастарының бірнеше түрі, қарандыз, горечавка, сарғалдақ, чихотник, дәнді-қияқты өсімдіктер, тағы басқа жатады. Шабындық тың құрлық Шабындығы, суармалы жер шабындығы, тау шабындығы деген түрлері болады. Құрлық шабындығы — жазық далада, сай-салалы жерде қар, жаңбырдан нәр алып, ыза сулары жақын жерде өседі. Орманды, орманды-далалы және далалы аймақтың ойпаң жерлеріндегі шабындықтың шөбі қалың өседі. Суармалы шабындық — өзен алқаптарында су тасыған кезде су жайылатын жерлерде өседі. Тау шабындығы ылғалды, ауа райы жылы таулы аудандарда, субальпілік, альпілік белдеуде өседі. Бұлардың шөбі аласа, көбінесе мал жайылымына пайдаланылады. Қазақстанның ылғалы жеткілікті өңірлерінде әр гектардан 12 — 15 ц, су жайылатын ойпаң жерлерден 15 — 20 ц, орманды-далалы аймақтарда 6 — 10 ц, шөбі шүйгін, шымды, ойпаң жерлерден 20 — 30 ц пішен жиналады. Жыл сайын дайындалатын пішеннің 99-ы табиғи шабындықтан алынады. Қазақстанда пішен шабуға жарамды 7,3 миллионга шабындық бар. Бұл аймақтарға сонымен Солтүстік Қазақстан, Қостанай облыстарының және де өзге солтүстік жатады. Павлодар, Ақмола, Қостанай, Батыс жақтар сондай-ақ өзге де Қазақстан, Ақтөбе,Қарағанды, облыстарында шабындық өзен-көл алқабы, сай-сала, ойпаң жерлерден жиналады. Шөбі шүйгін құнарлы шабындық Ертіс, Жайық өзендері алқабының көктемдегі тасыған су жайылатын жерлерінде көп өседі. Мұндай шабындықтың әр гектарынан 8 — 10 ц пішен алынады. Сортаңдау шалшықты жерлерде биік бидайық, қияқ өседі, олардан 8 — 20 ц пішен жиналады. Қазақстанның шөлейт аймағында өсетін шабындықта масақты шөптер мен бидайық кездеседі, оның әр гектарынан 5 — 7 ц пішен жиналады. Шөлді аймақта шабындық көбінесе Сырдария, Шу, Іле сияқты ірі өзендердің алқабында ғана болады. Бұл жерлердің шөбі — ірі сабақты құрақ, қамыс, әр түрлі масақты өсімдіктер, әр гектарынан 10 — 15 ц-ден 20 — 25 ц-ге дейін пішен жиналады. Республикада шабындық жерлерді жақсарту үшін өсімдігі сирек жерлер жыртылып, өнімі мол шөп тұқымы егіледі.
1."Агроөнеркәсiптiк кешендi және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттiк реттеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
2.«КазАгро» ұлттық холдингі» акционерлік қоғамын құру туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 11 желтоқсандағы № 220 Жарлығына, Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 23 желтоқсандағы № 1247 қаулысы
3.Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Алматы, 1998.
4.Казахстан в цифрах за 2007 год. Агентство РК по статистике. 2008.
5. Әкімбеков “Экономикалық теория ” Астана 2002ж.-464 бет.
6. Есекин Б. Прогресс Казахстана в достижении целей Повестки дня XXI века Экология и устойчивое 2006 г
7. Мұқауұлы С“ Табиғат пайдалану экономикасы ” Алматы 2008 ж.-270 бет.
8.Чупахин В.М. « Основы ландшафтоведение » Москва Агропромиздат 2006 «Ландшафттану және табиғи техногендік кешендер»
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігі Семей             қаласының Шәкәрім ... ... ... мен ... ... ... ... Алиханова Ж.А.Тексерген: Сагандыков С.Н. Топ: АГ-213Семей  2015жЖОСПАРІ   НЕГІЗГІ БӨЛІМ1.1.Шабындықтар мен жайылымдар туралы жалпы түсінік.1.2.Кластарға бөлінуі.1.3.Шабындықтар мен жайылымдар ... ... ... ... ІІ    ҚОРЫТЫНДЫІІІ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ...  --  жаз бойы ... ... шөптесін өсімдіктер биогеоценозы. Табиғи Шабындық орташа ылғалдылық жағдайында дамитын көп жылдық мезофиттік шөптесін өсімдіктердің өсуіне қолайлы жерлерде болады. Жайылма су ... тау ... ... және ... ... көлдетіп суарылатын жерлерде табиғи шабындық өседі. Шабындыққа мал ... ... ... және ... өсімдік түріне, табиғат жағдайына, түсіміне, жер отына ... ... ... ... ... ... 4000-нан астам шөптесін өсімдік түрлері өседі. Оларға емдік сиырсілекей, бұршақ тұқымдастарының ... ... ... горечавка, сарғалдақ, чихотник, дәнді-қияқты өсімдіктер, тағы басқа жатады. Шабындық тың құрлық ... ... жер ... тау шабындығы деген түрлері болады. Құрлық шабындығы  --  ... ... ... ... қар, ... нәр алып, ыза сулары жақын жерде өседі. Орманды, ... және ... ... ... ... шабындықтың шөбі қалың өседі. Суармалы шабындық  --  өзен алқаптарында су тасыған кезде су жайылатын ... ... Тау ... ылғалды, ауа райы жылы таулы аудандарда, субальпілік, альпілік белдеуде өседі. Бұлардың шөбі аласа, көбінесе мал ... ... ... ... ... ... әр гектардан 12  --  15 ц, су ... ... ... 15  --  20 ц, ... ... 6  --  10 ц, шөбі ... шымды, ойпаң жерлерден 20  --  30 ц пішен жиналады. Жыл ... ... ... 99-ы табиғи шабындықтан алынады. Қазақстанда пішен шабуға жарамды 7,3 миллионга шабындық бар. Бұл ... ... ... Қазақстан, Қостанай облыстарының және де өзге  солтүстік жатады. Павлодар, ... ... ... ... ... өзге де ... Ақтөбе,Қарағанды,  облыстарында шабындық өзен-көл алқабы, сай-сала, ойпаң жерлерден жиналады. Шөбі ... ... ... ... ... өзендері алқабының көктемдегі тасыған су жайылатын жерлерінде көп ... ... ... әр ... 8  --  10 ц ... ... Сортаңдау шалшықты жерлерде биік бидайық, қияқ өседі, олардан 8  --  20 ц ... ... ... шөлейт аймағында өсетін шабындықта масақты шөптер мен бидайық кездеседі, оның әр ... 5  --  7 ц ... ... ... ... ... ... Сырдария, Шу, Іле сияқты ірі өзендердің алқабында ғана болады. Бұл жерлердің шөбі  --  ірі сабақты құрақ, ... әр ... ... өсімдіктер, әр гектарынан 10  --  15 ц-ден 20  --  25 ц-ге ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін өсімдігі сирек жерлер жыртылып, өнімі мол шөп тұқымы егіледі. Жайылым  --  оты мол табиғи немесе ... ... жер ... мал ... ... , ... жер ... Табиғи Ж. және екпе Ж. деп екіге ажыратылады. Табиғи Ж. орналасуына, ... ... ... және ... әдісіне байланысты маусымдық (көктемдік, жаздық, күздік, қыстық) және жыл бойы пайдаланатын Ж. болып бөлінеді. Екпе Ж. бір ... ... ... (5  --  6 жыл) және ұзақ (7  --  10 жыл) мерзімді болады. ... Ж., ... көп ... ... ... ... ... қыналардан (тундрада), бұташық пен бұталардан (тундра, шөл және шөлейтте) тұрады. Екпе Ж-ға бір ... көп ... ... және ... ... шөптерді араластырып егеді. Еліміздің климат жағдайына, белгілі бір ... ... ... ... ... Ж. түрлері көп. Далада және қуаң далада орналасқан Ж-дар далалық Ж. деп аталады. Мұнда жусан, еркекшөп, шайқурай, тобылғы, қараған сияқты ... ... ... ... әр ... 3  --  8 ц шөп түседі. Шөлейт дала ... ... ... ... ... қатар күйреуік, изен, теріскен, т.б. өсімдіктерден тұрады. Әр гектарынан 0,5  --  7,0 ц шөп ... ... ... 1/3-і ... ... орналасқан. Мұнда изен, теріскен, еркекшөп, қылша, жүзгін, сексеуіл жиі кездеседі. Әр гектарынан 1  --  7 ц шөп түседі. Тау ... оты да ... ... ... жерде орналасқан Ж-дармен қатар мұнда альпі және субальпі шалғындарынан тұратын жаздық Ж-дар да көп. ... әр ... орта ... 10 ц шөп түседі. Ж-дар жеке телімдерге бөлініп, мезгіл-мезгіл ... ... ... ... мал жемейтін өсімдіктерді отау, арам шөптен тазарту, т.б. шаралар  --  Ж. ауыстыруға қойылатын негізгі талаптар. Ж-ды шөп ... ... мал ... ... мерзімінің ұзақтығына қарай бөліп пайдаланады. Ойпат жер Ж-ын 6  --  12, ... ... 6  --  8, ... адыр 10  --  12, ... Ж-ды 15  --  20 бөлікке бөледі. Малды әр бөлікке ... шөп аз ... 2  --  3 ... Ж-ды түгел пайдаланғаннан кейін, малды шөбі өскен бірінші бөлікке қайтадан жаяды. Ж. жазда 2  --  5 рет ... ... ... ... мал жаю циклдары арасындағы жайылым тынықтыру уақытын дұрыс сақтаудың үлкен маңызы бар. Шөл, шөлейт аймақтардағы Ж-дар белгілі бір жүйе ... ... ... орманды дала белдемдерінде мал 180, шөлейт белдемде 240  --  250 күн, шөл ... жыл бойы Ж-да ... шөп ... ... 5  --  6 ... жаяды. Жайылым  --  оты мол табиғи немесе жасанды ... жер ... мал ... ... , ... жер алқабы. Табиғи Ж. және екпе Ж. деп екіге ажыратылады. Табиғи Ж. орналасуына, өсетін өсімдік түрлеріне және пайдалану әдісіне ... ... ... ... ... ... және жыл бойы пайдаланатын Ж. болып бөлінеді. Екпе Ж. бір жылдық, қысқа мерзімді (5  --  6 жыл) және ұзақ (7  --  10 жыл) ... ... ... Ж., ... көп ... ... өсетін шөптерден, кейде қыналардан (тундрада), бұташық пен бұталардан (тундра, шөл және ... ... Екпе Ж-ға бір ... көп ... ... және бұршақ тұқымдас шөптерді араластырып егеді. Еліміздің климат жағдайына, белгілі бір ... ... ... ... ... Ж. ... көп. ... және қуаң далада орналасқан Ж-дар далалық Ж. деп аталады. Мұнда жусан, еркекшөп, шайқурай, тобылғы, қараған сияқты өсімдіктер ... ... ... әр ... 3  --  8 ц шөп ... ... дала Ж-дарының құрамында жусан басым. Сонымен қатар күйреуік, изен, теріскен, т.б. өсімдіктерден тұрады. Әр гектарынан 0,5  --  7,0 ц шөп ... ... ... 1/3-і ... ... ... Мұнда изен, теріскен, еркекшөп, қылша, жүзгін, сексеуіл жиі кездеседі. Әр гектарынан 1  --  7 ц шөп ... Тау ... оты да ... ... ... жерде орналасқан Ж-дармен қатар мұнда альпі және субальпі шалғындарынан тұратын жаздық Ж-дар да көп. Олардың әр гектарынан орта ... 10 ц шөп ... ... жеке ... ... мезгіл-мезгіл ауыстырылып отырады. Тыңайтқыш себу, мал жемейтін өсімдіктерді отау, арам шөптен тазарту, т.б. шаралар  --  Ж. ... ... ... ... Ж-ды шөп ... ... мал ... жайылым мерзімінің ұзақтығына қарай бөліп пайдаланады. Ойпат жер Ж-ын 6  --  12, ... ... 6  --  8, ... адыр 10  --  12, ... Ж-ды 15  --  20 бөлікке бөледі. Малды әр бөлікке көктемде шөп аз кезде 2  --  3 ... Ж-ды ... ... ... ... шөбі ... ... бөлікке қайтадан жаяды. Ж. жазда 2  --  5 рет ауыстырылады. Жайылымды пайдалану кезіндегі мал жаю циклдары арасындағы жайылым ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Шөл, шөлейт аймақтардағы Ж-дар белгілі бір жүйе бойынша пайдаланылады. Дала, орманды дала белдемдерінде мал 180, ... ... 240  --  250 күн, шөл ... жыл бойы Ж-да ... шөп ... бастағанда 5  --  6 күннен жаяды. Шабындық пен ... ... үлес ... ылғалдану жағдайына және республикамыздың топырақ- климат аймақтарына байланысты өзгереді. Мысалы, орманды-дала және ... ... ... ... ... пен ... қоңырбастылар үлесі 50-52%-ға жетеді, бұршақ тұқымдастылар 4-6%, алабұталар 1-3%, күрделі гүлділер 2-8%, ал ... ... ... тұқымдасына жатады. Құрғақшылық аймақтарда астық тұқымдас және бұршақ тұқымдас шөптердің үлесі азайады, ... ... ... мен ... тұқымдас шөптердің үлесі жоғарылайды, ал шөлейт және шөл аймақтарында астық тұқымдас шөптердің үлесі 15-20%, бұршақ тұқымдастарда0,5-1%, ... ... ... 30-32%, ... ... ... ... Шаруашылық қажеттілігі және басқа да ерекшеліктеріне байланысты барлық малазықтық өсімдіктер түрін 4 топқа бөлуге болады:астық тұқымдастар, бұршақ тұқымдастар,қияқөлеңдер және әр ... ... ... ... ... бойынша өсімдік қауымының топтарын, олардың кластарын, Қазақстанның шабындықтары мен жайылымдарының кешенді жіктелуін анықтау, үйрену.Мал азықтық өсімдік қауымын кластарға жер бедері мен ... ... ... ... шартты түрде бөледі. Батпақты шалғындарды өсімдік құрамы арқылы анықтайды.Шабындықтар мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Табиғи шабындықтар мен жайылымдарды класқа бөлу дегеніміз  -  неғұрлым ірі табиғи мал азықтық ... ... ... ... ... жəне ... тармақтарына бөлу. Мал азықтық жерлерді тиімді пайдалану, оларды жақсарту жөнінде шаралар жоспарлауды, жерге ... əр ... жəне жер ... ... есепке алуды қамтамасыз ету мақсатымен аудандар, облыстар бойынша шабындық пен ... ... ... ... ... ... ... үшін класқа бөлу принципі қажет. Класқа бөлу үшін Қазақстан аумағын табиғи аймақтардың екі тобына жəне таулы ... ... үш ... бөлу ... 1. ... жəне ... ... 2. Шөлейт жəне шөл аймақтар. 3. Белдеулердің таулы ... а) ... ... ... б) тау етегі; в) орташа немесе биік таулы жерлер. Класқа бөлудің жүйелік өлшемі мынадай төмендеген бағытта болуы ... ... ... ... ... тобы, тип түр өзгерушіліктері. Əрбір табиғи аймақта жазықтық, ойпат жер, қысқа мерзімде су жайылатын алаңдар жəне ... ... ... ... ... болып бөлінеді. Таулы облыстарда таулы белдеулік (аймақтық) белгілері ... ... жəне өзен ... су ... ... ... ... 55 Класқа бөлудің мынадай индекстері қабылданған (аймақтар мен тік белдеулерді бас əріптерімен белгілейді): Д  -  ... жəне ... Ш  -  ... жəне шөл; А  -  ... шоқылар мен тау бөктерлері; Т  -  ... ... ... Б  -  биік ... Табиғи мал азықтық жерлердің типі  -  класқа ... ... ұсақ ... ... Бұл экологиялық жағдайлардың біртектілігімен; топырақ түзу мен ылғалданудың су-тұз режимінің бірдейлігімен жəне ... ... ... ... ... ...  -  индикаторлардың ұқсастығымен сипатталады. Типтер топтары жəне түр өзгерісін бөлу ісі мал азықтық жерлерді нақтылы кең көлемде геоботаникалық ... ... ғана ... тиіс. Жалпы республикада мынадай табиғи аймақтар бөлінген: орманды- далалық, далалық, құрғақ ... ... шөл, ... аймақтар. Барлық аймақтарда өзен алқаптары, тау бөктерлері кездеседі. Жəне де ... ... ... ... ... ... кездеседі. Орманды далалық аймақ. Солтүстік Қазақстан, Қостанай облыстарында орналасқан. Қазақстанның 0,4% көлемін алып жатыр. Далалық аймақ республиканың 9,0% көлемін алып ... ... ... ... Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қарағанды облыстарының бөліктерін алып жатыр. Құрғақ далалық аймақ республиканың 23% көлемін алып жатыр. Жоғарыда ... ... ... бөліктерін алып жатыр. Шөлейт аймақ республиканың 13,8% көлемін алып жатыр. Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Ақмола, Қостанай, Қарағанды, Шығыс Қазақстан ... ... ... кіреді. Шөл аймақ республиканың 41% көлемін алып жатыр. Қазақстанның оңтүстік бөлігі жатады. Алтай таулы ... ... ... облысының көп бөлігін Алтай- Саян таулары жүйесі алып ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік пен оңтүстік-шығыс таулары: Батыс Тянь-Шань, Қаратау, Қырғыз қыраттары, Іле- Алатауы, Шу-Іле таулары, Жоңғар Алатауы жатады.Түбегейлі жақсарту үшін табиғи өсімдік ... ... ... ... ... ... жойып, орнына шөп тұқым қоспаларын сеуіп, мəдени шабындықтар мен жайылымдар жасау арқылы іске асады. Жеңіл-желпі жəне ... ... ... ... қауымын жақсартуға бағытталған мынадай шаралар жүргізілуі мүмкін: - мəдени-техникалық шаралар; - топырақтың ауа-су режимін жақсарту; - ... ... ... - ... ... ботаникалық құрамын жақсарту. Мəдени-техникалық шараларына шалғындықты басып кеткен ағаштар мен ... ... жою, ... тегістеу, тастарды жинау, жер бетін тегістеп өңдеу жұмыстары жатады. Бұталар мен бұташықтарды кесіп немесе қопарып, содан кейін шымын жақсылап ... ... ... ... ... Ағаштар мен бұталарды химиялық жолмен  -  арборицидтер қолдану арқылы да жоюға болады. Шалғындықта ... ... ... жəне ... топырақ үйінділерін тісті тырмалармен тегістейді, жаңа шымдалған аласа төмпешіктерді ... ... ... ... ескі төмпешіктерді терең қопсытқыштармен жəне рельсті сүйретпелермен өңдеп жояды. Тастарды қолмен қопарғыш-жинағыш машиналармен жинайды. Шалғындықтың үстін тегістегіш машиналармен, рельсті ... ... ... ... жер ... ... жүргізуге болады: 1) 1-3 қайталап жерді терең қопсытады (фрезамен); 2) 2-5 рет ... ... ... жойып қопсытады (дискімен); 3) шымын аударып жыртып жер қыртысын дискімен ... ... ... ... ...                         ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:1."Агроөнеркәсiптiк кешендi және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттiк реттеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы2. ... ... ... ... құру туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 11 желтоқсандағы № 220 Жарлығына,   Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 23 ... № 1247 ... Н.А. ...  -  2030. ... 1998.4.Казахстан в цифрах за 2007 год. Агентство РК по статистике. 2008.5. ... ...  ... "  ... ... бет.6.  Есекин Б. Прогресс Казахстана в достижении целей Повестки дня XXI века      Экология и ... 2006 г7. ... С" ... ... ... "   Алматы 2008 ж.-270 бет.8.Чупахин В.М. > ... ... 2006   
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан территориясындағы қорықтар. Қорықтар - табиғи лаборатория7 бет
Мәдени жайылымдар мен шабындықтар жасаудың тиімділігі7 бет
Шабындықтар мен жайылымдарды жеңіл-желпі жақсарту5 бет
Шабындықтар мен жайылымдарды түбегейлі жақсарту5 бет
Шабындықтар мен жайылымдарға минералды заттарды енгізу2 бет
Қазақстан табиғи аймақтардағы шабындықтар мен жайылымдар8 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Ауыспалы жайылымдардың тиімділігі7 бет
Гүлді өсімдіктердің аурулары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь