Платонның жан мен таным туралы ілімі

Платон Афиналық (б.з.б. 427 – 347) – ежелгі грек философы, Сократтың шәкірті, еуропалық идеализмнің негізін салушы. Платон оның лақап аты (жалпақ, кең), өз есімі – Аристокл. 407 ж. Платон Сократпен танысып, оның ең сүйікті шәкіртінің бірі болды. Сократ қайтыс болғаннан кейін Афинадағы саяси жағдайдың қолайсыздығына байланысты Мегарға кетті. 389 ж. Оңтүстік Италия мен Сицилияға саяхат жасап, онда пифагоршылармен ғылым, философия, діни ілім жайында пікір алысты. Платон Афинада өз мектебі – Платон академиясының негізін қалайды. 367 және 361 ж. Сицилияға екі рет саяхат жасап, өмірінің соңғы жылдарын Афинада өткізді. Осында көптеген еңбектер жазып, дәріс оқыды. Негізгі шығармалары: «Апология» (Сократты қорғау), «Критон» (заңды сыйлау туралы), «Кратил» (тіл туралы), «Федон» (әдептілік туралы), «Мемлекет» (идеялар теориясы), «Теэтет» (білім туралы), «Тимей», «Заңдар», т.б.
Б.з.д. IV ғасыр Грекия үшін «жоғары классика» дәуірі болып табылады. Бұл дәуірде антикалық философиялық ойдың айшықтық көрінісін беретін екі философиялық жүйе — Платон және Аристотельдің философиялық жүйелері қалыптасты. Сократтың ең ғұлама шәкірті және Академияның негізін қалаушы Платонның ілімі әр деңгейлі және әр алуан қырларымен ерекшеленеді. Оның шығармашылығында философия мифке қайта оралады. Онда миф логосқа бағынбағанымен, оның қанат жаюына серпін береді. Әр түрлі кезеңдерде оның философиясындағы метафизика мен гносеологияға, діни проблематика мен мистицизмге зор көңіл бөлінсе, қазіргі уақытта платонизмнің мәні ретінде оның ауызша диалектикасына, этикалық-саяси проблематикасына баса назар аударылады. Платон ілімінің шынайы маңызы осы көзқарастардың барлығын жинақтағанда ғана көрінеді. Платондық метафизиканың кең ауқымды ерекшелігі, онда жаңа шындықтың ашылуымен байланысты, яғни физис философиясында бұрын-соңды сөз қозғалмаған сезімнен тыс, физикалықтан тыс кеңістіктің ашылуымен байланысты болды. Платонның дәл осы жаңалығы философия дамуындағы маңызды кезең болып саналды және батыстық даналықтың дамуындағы материалдылық және материалдылық емес, сезімге тән және сезімнен тыс деген айырмашылықтардың негізін қалады. Осы категориялар түрғысында табиғат пен ғарыш өз алдына заттар түрінде емес, тек олардың құбылысы түрінде ғана көрінеді. Нағыз және нақты болмысқа заттардың мәнін, олардың парадигмасын білдіретін идеялар ғана ие болады. Платонның идеялар әлемі — бұл сатылы түрде ұйымдастырылған жүйе. Оның ең жоғарғы шыңында Игіліктің абсолюттік идеясы орналасқан. Физикалық әлем немесе сезіммен қабылданатын ғарыш әлемі мынадай кесте негізінде пайда болады: үлгі (идеалды әлем), көшірме (физикалық әлем) және Жаратушы (демиург) — үлгіге сәйкес көшірменің авторы.
1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998
        
        Қазақстан  Республикасы білім жәнә ғылым министрлігі Шәкәрім атындағы Семей қаласының ... ... жан мен ... ... ... А. ... ... Д.А.2015- оқу жылы.--------------------------------------------------------------------------------Платонның жан мен таным туралы ілімі.Платон Афиналық (б.з.б. 427  -  347)  -  ежелгі грек ... ... ... еуропалық идеализмнің негізін салушы. Платон оның лақап аты (жалпақ, кең), өз есімі  -  ... 407 ж. ... ... ... оның ең ... шәкіртінің бірі болды. Сократ қайтыс болғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... 389 ж. Оңтүстік Италия мен Сицилияға саяхат жасап, онда пифагоршылармен ғылым, философия, діни ілім жайында пікір алысты. Платон Афинада өз ...  -  ... ... ... қалайды. 367 және 361 ж. Сицилияға екі рет саяхат жасап, өмірінің соңғы жылдарын Афинада өткізді. Осында көптеген еңбектер жазып, дәріс ... ... ...  ... қорғау),  (заңды сыйлау туралы),  (тіл туралы),  (әдептілік туралы),  (идеялар теориясы),  (білім туралы), , , т.б. ... IV ... ... үшін  ... ... табылады. Бұл дәуірде антикалық философиялық ойдың айшықтық көрінісін беретін екі философиялық жүйе  --  ... және ... ... ... ... ... ең ғұлама шәкірті және Академияның негізін қалаушы Платонның ілімі әр деңгейлі және әр алуан қырларымен ерекшеленеді. Оның шығармашылығында философия ... ... ... Онда миф ... ... оның ... ... серпін береді. Әр түрлі кезеңдерде оның философиясындағы метафизика мен гносеологияға, діни проблематика мен ... зор ... ... ... ... ... мәні ... оның ауызша диалектикасына, этикалық-саяси проблематикасына баса назар аударылады. Платон ілімінің шынайы маңызы осы көзқарастардың ... ... ғана ... ... метафизиканың кең ауқымды ерекшелігі, онда жаңа шындықтың ашылуымен байланысты, яғни ... ... ... сөз қозғалмаған сезімнен тыс, физикалықтан тыс кеңістіктің ашылуымен байланысты болды. Платонның дәл осы жаңалығы философия дамуындағы ... ... ... саналды және батыстық даналықтың дамуындағы материалдылық және материалдылық емес, сезімге тән және ... тыс ... ... ... ... Осы ... түрғысында табиғат пен ғарыш өз алдына заттар ... ... тек ... құбылысы түрінде ғана көрінеді. Нағыз және нақты болмысқа заттардың мәнін, олардың парадигмасын білдіретін идеялар ғана ие болады. Платонның идеялар ...  --  бұл ... ... ... ... Оның ең ... ... Игіліктің абсолюттік идеясы орналасқан. Физикалық әлем немесе ... ... ... ... ... ... ... пайда болады: үлгі (идеалды әлем), көшірме (физикалық әлем) және Жаратушы (демиург)  --  үлгіге сәйкес көшірменің авторы.Платон таным ... ... әуел ... ... ... ... ақиқатты ажыратып алу ретінде қарастырады. Бұл ажыратудың тәсілі сократтық майевтика болып ... ал  ... онда жаңа ... ие ... ... ... ... ауытқу, риториканы ақиқатты мистификациялау ретінде қарастырды. Платонның адам концепциясы дуалистік болғандықтан (жан мен тән), ... ... ... ал ... бетбұрыс ретінде қарастырылады. Жанның мәңгілігі Платон үшін ең маңызды ... ... ... ... әр-түрлі мифтер түрінде сипатталады. Платондық дүниетанымның інжу-маржаны оның бүкіл ой-толғамдарын қорытындылайтын  ... ... ... ... түйіндеуінше, егер саясаткер философқа айналса (және керісінше), онда Ақиқат пен Игіліктің жоғары құндылықтарына негізделген шынайы ... ... ... Ал ... ... ... ... соның төңірегінде айналатын негізгі өзек болып табылады. Идеалды мемлекетті практикалық тұрғыда қалыптастырудың бірнеше мүмкіндігі сәтсіз аяқталған соң Платон өзінің  және   деп ... ... ... ... ... ... табуға ұмтылады.Платонның пікірінше, шын болмыс  -  ақылмен ғана білуге болатын денесіз идеялар әлемі. Оның болмысы Парменидтікіндей ... ... ... ... тән ... бар ... ... болмыс. Әр идея өз алдына мәңгі және өзгермейді, ол өзіне-өзі тән. Идеялардың саны көп, бірақ шексіз емес. Идеялар бір-біріне тек ... ғана ... ... бірге бір-біріне бағынышты, басқаша айтқанда, бірнеше түрлі идеялар бір ортақ идеяға бағыныштықатынастарда болады.Платон рухани әлемнің жеке идеялары ... ... ...  ... ... ... Ежелгі грек тілінде идея да, эйдос та бір-біріне ұқсас мағына ... түр, ... ... ... т.б. Эйдостар сезімдік заттар үшін бір мезгілде әр ... ... ... 1) ... 2) заттардың жаратылу кескіні үшін үлгі; 3) заттардың түпнегізін бейнелейтін ұғым. Материалдық денелер өзгермелі, құбылмалы, ал ... ... ... ... түсіну үшін бұл екі ұғым аз, сондықтан Платон оларға қосымша тағы бір ұғым  -   (материя) кіргізді. ...  -  ... ... ... ... тең құбылыс. Бірақ ол кез келген түрді қабылдап, пішінделген (түрленген) ... ... ... материясын танып-білуге болмайды, ол  -  бейболмыстың бір түрі. Матери ... ... ... өзгерістердің, туу мен өлімнің, табиғи қажеттіліктің, жамандықтың және еріксіздіктің қайнар көзі. Материя мәңгі, ол өмірге идея арқылы ... ... ... бұл ... ... ... ... ажыратып қарастырады. Физикалық материя антикалық көзқарастарда қалыптасқан төрт негіз  -  от, жер, су, ауа ... өмір ... ... ...  -  заттандырылған идеялар мен материяның туындылары. Материялық денелер өзгермелі: уақытша дүниеге келіп, қайта жоғалып жатады.Платонның ілімі бойынша, идея мен ... ... ... ...  -  ... рух ... космос рухы шығарм. күштің, қозғалыстың, тіршіліктің, жанның, сананың және таным процесінің қайнар көзі ретінде ... ... мен ... ... ... Ол заттарды идеяларға ұқсауға, ал идеяларды заттарда болуға ... Осы екі ... ... ... үшін ... рухтың өзі қарама-қайшылықта болуы керек. Ол қарама-қайшылық үш бөліктен тұрады: біріншісі  -  өзіне-өзі тең ... ... ... екіншісі  -  өзгермелі бөлік (материя) және үшіншісі  -  сол екеуінің қосындысынан ... ... ... ... ... Космосқа рух беретін  -  демиург. Ол космостың мәңгі бастамасы, себебі және жүйеге келтірушісі. Демиург жаратқан ... ... ... ... ... ... көріп, танып-біледі; бірақ жерге түсіп, адамдардың денесіне орналасқанда ... ... ... қалады.Платон таным процесі  -  жанның ұмытып ... ... ... еске ... ... ... жасайды. Материялық денелер идеялардың денесі болғандықтан, жан оларды көргенде, ұмытып ... ... ... ... ... ... ... Жанның осы жолмен алған білімі нағыз ақиқатқа жатады. Аспан әлемінің үйлесімділігін зерттейтін ғылымдар арқылы алған білім  -  ... ... ... олар ... ... ... ... білім бермесе де, соған жақындатады. Ал сезімдік денелер туралы күнделікті тәжірибе арқылы алған ...  -  ... ... ... ол ... иделар әлемі туралы білім емес, олардың көлеңкесі туралы алынған білім.Платонның ... ... ... ... тану ... ... маңызы жоқ, себебі түйсіктер арқылы алған мәліметтер заттардың ... ... ... ... ... тек ... ... ғана қалыптасқан ұғымдар. Ал заттардың көзге көрінбейтін шын мәнін тек ақыл-ойдың күші арқылы білуге болады. Сондықтан шын ақиқатты түсініп білу үшін ... ... ... ... жанның идеялар әлемінде көргендерін есіне түсіруге мүмкіндік алуы керек. Бұл жолда оған эрос көмектеседі, себебі ол адамдарды ... ... ... күш.Платонның көзқарасы бойынша, идеяны, эростыбасшылыққа алған өмір әдептілік идеясын (игілік, қайырымдылық) жүзеге асырады. Ол тек рухни махаббат негізінде ғана ... ... ... ... ... ... мен ... Платонның түсінігінше игіліктің төрт түрі бар. Олар: ... ... ... және ... Бұл ... ... ... бірдей дарымайды. Осы игіліктердің даруына қарай қоғамдағы әлеуметтік топтарды үш топқа бөлуге болады. Олар: игіліктердің төрт ... ... де ...  -  ... ... ... басқарулары керек, данышпандықтан басқа қалған үш игілік дарығандар  -  ... т.б., ал ... ... екеуі ғана дарығандар  -  қолөнершілер, ... ... т.б. Осы ... ... ... мемлекетке пайдалы және өте қажет.Сондықтан мемлекет өз тарапынан азаматтарды ... ... ... ... ... ... ... Жетілген мемлекетте аталған үш әлеуметтік топ бір-бірімен ... ... өз ... ... да, мемлекетте игілік орнайды.Өзінің жетілген мемлекет идеясын жүзеге асыруға талпынысы сәтсіз ... соң, ... өз ...  деп ... ... ... ... мемлекет пошымын табуға ұмтылады. Платонның ойынша, адамдар өз қажеттіліктерін жеке дара өтей алмайды. Олар өмір сүру үшін ... киім ... үй ... т.б. жасаулары керек. Біреулері егіншілікпен, екіншілері тігіншілікпен, үшіншілері құрылыспен, төртіншілері етікшілікпен, т.с.с. айналысады. Сөйтіп, олардың бәрі бірігіп қана қажеттілігін ... Осы ... ... қоғам, мемлекет пайда болады. Мемлекет еркін адамдардың бәріне бірдей әділ қызмет етуі керек.Платон ... ... 5 ... бөлді: аристократия, тимократия, олигархия, демократия және тирания. ... ... ең ... ... ... ... Онда ... парасаттылық билейді. Оның қағидалары адамгершілік, абырой, ар-намыс деп санады.Платон қоғамдық меншікті қолдап, жеке ... ... ... Өйткені қоғамдағы кикілжіңдер мен дау-жанжал, қайшылықтарды тудыратын жеке меншік деп ... ... ... ... грек ... Пифагордан басталған діни-мистикалық идеяны дамытумен ғана шектелген жоқ. Платон өзіне дейінгі философтардан ... ... ... ... ... білді. Ежелгі грек философиясының көрнекті өкілі ретінде адам туралы мәселеге кеңінен тоқталып, соған байланысты көптеген мәселелер көтерді. Оның ... ... бір ...  -  ... биологиялық табиғи, сезімдік заттар дүниесінің немесе атомдардың қосылысы деген дөрекі, тұрпайы анықтамадан бас ... Ол, ең ... ... қоғамдық өмірдің сан түрлі белестеріне көз жүгірте отырып, тануға ұмтылды.Сондықтан Платонның ойынша, адам  -  әрі қоғамдық, әрі парасатты, әрі ... ... ... ... көптеген шығармаларында, әсіресе, саяси-әлеуметтік мәселелерді қарастырған сұхбаттарында адамның ішкі ... ... ... оның ... іс-әрекетіне де талдау жасады. Платонның көптеген ой-пікірлері кейінгі ... ... ... ... осы ... дейін өміршеңдігін көрсетіп келеді.lefttop00	Платон                                                    ... ... : ... ... / Бас ... Ә. ...  -  Алматы  Бас редакциясы, 1998  
        
      

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аристотель11 бет
Білімдендіру философиясы дүниетанымның жаңа моделі90 бет
Оқушылардың танымдық қызығушылығының теориясы11 бет
Антик заманының философтары5 бет
Антик философия. Софистер4 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Аристотель Стагирит18 бет
Аристотельдің философиялық еңбектері8 бет
Ежелгі грек ғұламалары – Платон мен Аристотель11 бет
Ежелгі Грекия мен Римдегі саяси идеялар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь