Ойынның психологиялық ерекшелігі

Бала мен балалар ұжымының дамуында бастауыш сынып балалар іс-әрекетінің негізгі түрі — ойын орасан зор роль атқарады.
Философтар, тарихшылар, этнографтар, психологтар, педагогтар ойынның шығу тарихын, оның бала өміріндегі орнын, тәрбиелік міндеттерді шешу үшін ойындарды тиімді пайдалану мүмкіндіктерін зерттейді.
Ойын теориясына Н. К. Крупская елеулі үлес қосты. Балалар ойынының әлеуметтік сипатын, онда өмір құбылыстарының бейнеленетінін атап көрсете келіп, ол алдымен ойынды коршаған болмыс жөніндегі әсер мен ұғымды кеңейтудің кұралы деп білді. «Мектеп жасына дейінгі балалар үшін,— деп жазды ол,— ойынның айрықша маңызы бар: ойын олар үшін — оқу, ойын олар үшін- еңбек, ойын олар үшін — тәрбиенің мықты формасы.»
Ойын мектепке дейінгі балалар үшін — айналадағыны танып, білу тәсілі. Ойын мен ойын әрекеті мазмұнының әлеуметтік сипаты баланың қоғамда өмір сүретіндігімен байланысты. Ол алғашқы айлардан бастап-ақ маңайындағылармен қарым-қатынас жасауға ұмтылады, қарым-қатынас жасау мен қоғамдық, тәжірибені игерудің қуатты кұралы- тілді бірте-бірте меңгереді. Бала ересектер өміріне белсенді қатысқысы келеді, бірақ бұл ықылас әлі оның мүмкіндіктеріне сәйкес келмейді. Ойында үлкендердің қызметіне еліктеп, өзінің шамасы келетіндей дәрежеде олардың қуанышы мен ренішін түйсіне отырып, ол осындаи өзіндік жолмен қоршаған өмірге етене араласады.
Балалар ойындарының тәрбиелік маңызын жоғары бағалай келіп, А. С. Макаренко былай деп жазды: «Бала өмірінде ойынның маңызы зор, ересек адам үшін еңбектің, жұмыстың, қызметтің кандай маңызы болса, нақ сондай маңызы бар. Бала ойында кандай болса, өскесін жұмыста да көп жағынан сондай болады. Сондықтан келешек қайраткерді тәрбиелеу алдымен ойында басталады».
Түрлі халықтардың және коғам дамуының әр түрлі тарихи кезеңдерінде балалар ойындарын ұзақ қадағалау, олардың мазмұнын зерттеу ойынның негізгі кайнар көзі — адамдардың әлеуметтік өмірі, баланың, оның отбасының тіршілік жағдайы деп қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Ойынның негізгі ерекшелігі ол балалардың қоршаған өмірді- адамдардың қймылын, іс-әрекеттерін, олардың барлық қимылынан туған жағдайдағы қарым-катынасын бейнелеуі болып табылады.
Аса көрнекті режиссер әрі актер К.С.Станиславский «Актердің өзімен жұмыс істеуі» деген кітабында балалар ойынын сипаттай келіп, былай деді: бала ойынының ерекшелігі- ол өз ойлағанының шынайылығы мен шындығына сенеді. Бала өзіне «солай болған екен» десе бітті,-оның қиялы шарықтап жүре береді. Сонымен бірге баланың тағы бір касиеті байқалады: «балалар өздерінің неге сене алатынын, нені елемеу керек екенін біледі ».
Ойынның мұндай сипаты оны балалар іс-әрекетінің басқа барлық түрлерінен өзгеше етеді және белгілі бір мөлшерде өнермен, шындықты бейнелеп көрсетумен жақындастырады. Шын іс-әрекеттерді ойында қайталап жеткізу оны дәлме-дәл көшіру, айнадағыдай бейнелеу емес. Балалар шын жағдайдың барлық нақты жақтарымен, уакытпен, әрекеттердің қатаң дәйектілігімен шектелмейді. Ойнап жүргенде ол бөлменің ішінде-ақ буырқанған теңіз іщінде жүзіп жүргеніне сенеді шын қорқыныш пен қиындықты жеңгендегі қуаныш сезімін бастан кешеді.
1. Арнаутова Е. Самоанализ опыта общения с родителями. // Дошкольное воспитание. 2002. №4. С.47-56.
2. Әлімбекова А.С. Білім беруді жаңаша ұйымдастыру тәжірибесінен //Білім- Образование.// №2(8), 2002
3. Белая К.Ю. Инновационная деятельность в ДОУ. - М., 2006
4. Белая К.Ю. Методическая работа в ДОУ. – М., 2006
5. Бұзаубақова К.Ж.. Жаңа педагогикалық технология. (Оқулық) Тараз. ТарМУ,2003ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым  Министрлігі.Семей қаласының  Шәкәрім  атындағы  Мемлекеттік ... ... ... ... ... ерекшелігіОрындаған:Ерланқызы М.Тексерген: Карипбаева Ш.Т.Семей қ.2015ж.Бала мен балалар ұжымының дамуында бастауыш сынып  балалар ... ... түрі  --  ойын ... зор роль ... тарихшылар, этнографтар, психологтар, педагогтар ойынның шығу тарихын, оның бала өміріндегі орнын, тәрбиелік міндеттерді шешу үшін ойындарды тиімді пайдалану мүмкіндіктерін ... ... Н. К. ... ... үлес қосты. Балалар ойынының әлеуметтік сипатын, онда өмір құбылыстарының бейнеленетінін атап ... ... ол ... ойынды коршаған болмыс жөніндегі әсер мен ұғымды кеңейтудің ... деп ... Ойын ... ... ... үшін  --  ... ... білу тәсілі.  Ойын мен ойын әрекеті мазмұнының әлеуметтік сипаты ... ... өмір ... ... Ол  ... ... ... маңайындағылармен қарым-қатынас жасауға ұмтылады, қарым-қатынас жасау мен қоғамдық, тәжірибені игерудің қуатты ... ... ... ... Бала ... ... белсенді қатысқысы келеді, бірақ бұл ықылас әлі оның мүмкіндіктеріне сәйкес келмейді. Ойында үлкендердің қызметіне еліктеп, өзінің ... ... ... олардың қуанышы мен ренішін түйсіне отырып, ол осындаи өзіндік жолмен қоршаған өмірге ... ... ... ... ... ... бағалай келіп, А. С. Макаренко былай деп жазды: ... ... және ... ... әр ... ... кезеңдерінде балалар ойындарын ұзақ қадағалау, олардың мазмұнын зерттеу ойынның негізгі ... көзі  --  ... ... ... ... оның ...  тіршілік жағдайы деп қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Ойынның негізгі ерекшелігі ол балалардың қоршаған өмірді- адамдардың ... ... ... ... ... ... ... қарым-катынасын бейнелеуі болып табылады. Аса көрнекті режиссер әрі актер К.С.Станиславский  деген кітабында балалар ... ... ... былай деді: бала ойынының ерекшелігі- ол өз ойлағанының шынайылығы мен шындығына сенеді. Бала өзіне  десе бітті,-оның қиялы шарықтап жүре ... ... ... ... тағы бір ... байқалады: .Ойынның мұндай сипаты оны балалар іс-әрекетінің ... ... ... ... ... және белгілі бір мөлшерде өнермен, шындықты бейнелеп көрсетумен жақындастырады. Шын іс-әрекеттерді ойында қайталап жеткізу оны дәлме-дәл көшіру, айнадағыдай бейнелеу емес. ... шын ... ... ... ... ... әрекеттердің қатаң дәйектілігімен шектелмейді. Ойнап жүргенде ол бөлменің ішінде-ақ буырқанған теңіз іщінде жүзіп жүргеніне сенеді шын ... пен ... ... ... сезімін бастан кешеді. Ойын қызметінің тағы бір ерекшелігі  --  оның өз әрекеттік сипаты. ... ойын ... ... ... ... табылады. Олар, жоғарыда айтылғандай, ойында өздеріне мәлім   өмір   құбылыстары мен оқиғалары туралы білімдерін бейнелейді, оларға өзінің ... ... ... ... ... ... ойын ... мен сөздің ұштасуы мен өзара байланыстылығында. Бұл оның сыртқы белгісі емес, шын мәні. Ойында бала өзі бейнелеген қаһарманның іс-әрекетімен, ... ... ... ... ... Тіпті бала жалғыз болғанның өзінде ойыншықтармен сөйлесіп жүреді, ойынға қиялдағы қатысушылармен әңгімелеседі, өзі мен мамасы үшін, науқас кісі мен дәрігер үшін ... және т.б. Сөз нақ бір ойын ... ... ... табылады, бейнені, оған баланың өз қатынасын толығырақ ашады.Ойын процесінде сөйлесу қарым-катынасы үлкен роль атқарады. Сөйлесе жүріп балалар ... әсер ... ... ... ниеті мен мазмұнын анықтайды. Ойында сөзбен уәделесу ұйымдастырушылық қызмет атқарады, балалар арасында өзара түсінісу мен достықтың, қоршаған өмірдің кайсыбір ... мен ... ... ... ... болуына және дамуына көмектеседі.Бейненің, ойын әрекеті мен сөздің өзара ... ойын ... ... ... табылады, шындықты бейнелеудің құралы қызметін атқарады.  Ойынның негізгі құрылымдық элементтері мыналар:* ойынның түпкі  ниеті, * ... ... ... * ойын ... рольдер; * ойынның өзінен  туатын және балалар жасайтын немесе ересектер ұсынатын ойын ережесі.  Бұл элементтер өзара тығыз байланысты және ... ... ... бір ... ретінде көрсетедіОйынның түпкі ниеті  --  бұл ... нені және ... ... ... ... Ол ... ... ойын әрекеттерінің өзінде бейнеленеді, ойынның мазмұнында қалыптасады және ойынның өзегі болып табылады. Ойынның түпкі ниетіне қарай ойындарды ... ... ... ... ... болады: а) тұрмыстық құбылыстарды бейнелейтін ойындар (, ,  және т. б.болып ойнау); б) жасампаз еңбекті бейнелейтін ойындар (метро салу, ауыл ... ... ... стадиондар тұрғызу және т. б.);                         в) ... ... ... ... ... ... ... қонақтарды қарсы алу, саяхаттар, т.т.) Ойындарды бұлай бөлу, әрине, шартты ғана, ... ойын ... ... ... ... бейнелеуді қамтуы мүмкін.Ойынның сюжеті, мазмұны  --  бұл оның жанды тұлғасын кұрайтын, ойын ... ... ... ... ... көп ... және өзара байланысын анықтайтын нәрсе. Ойынның мазмұны оны қызықты етеді, ойнауға ... ... пен ... ... Ойынның құрылымдық ерекшелігі мен түйіні  --  бала   атқаратын рол.Ойын процесіңде ... ... ... ... ... ... ... немесе рольді-сюжетті ойындар деп аталады. Роль әрқашан адамға немесе жануарға, оның ... ... ... ... ... ... ... бейнесіне енген бала сол өзі қалап алған нәрсеге айналады, яғни белгілі бір рольді ойнайды. Бірақ ... ... бала ол ... жай ғана ... ... бар ... сол бейнеге енеді, оның шын екеніне сенеді. Ойын процесінде балалардың өздері (ал ... ...  --  ... ... ... мнн өзара қарым-қатынасын анықтайтын және реттейтін ереже белгілейді. Ереже ойынға ... ... ... ... оның ... ... ... және қарым-қатынас пен өзара қарым-қатынастардың одан арғы дамуын, күрделене ... ... ... бірге ойын ережесі жасқаншак, ұялшақ балалардың ойынға белсендірек қатысуына көмектеседі.Ойынның осы ... ... бәрі ... ... ... табылады, бірақ олардың түрлі маңызы бар және әр түрлі ойындарда түрліше арақатынаста ... ... ... ... үшін ... ... бола отырып, сонымен бірге оларды тәрбиелеу мен дамытудың аса маңызды құралы болып ... ... ол ... және ... ... процеске енгізілгенде ғана сондай құралға айналады. Ойынның ... мен ... оны нақ ... ... ... ретінде пайдалануға көп байланысты.Ойынды педагогикалық процеске енгізе отырып, тәрбиеші балаларды ойнауға, А. С. Макаренконың сөзімен айтқанда,  ... ... ... ... ... сапа тән: мазмұнның тәрбиелік-танымдық құндылығы, бейнеленетін түсініктердің толықтығы мен дұрыстығы; ойын ... ... ... ... және ... сипаты; жеке балалардың және барлық ойнаушылардың мүдделерін ескере отырып, ойында ережелерге бағыну және соларды басшылыққа ала білу; ойыншықтар мен ойын ... ... ... ... қарым-қатынастырының игі тілектестігі және көңіл күйлерінің шаттығы.Ойынды басқара жүріп, ... ... жеке ... ... ... оның санасына, сезіміне, ерік-жігеріне, мінез-кұлқына ықпал жасайды, ... ... ... ... және дене ... ... үшін ... процесінде балалардың білімі мен ұғымы айқындалып, тереңдей түседі. Ойында қайсыбір рольді орындау үшін бала өзінің түсінігін ойын әрекетіне ... ... ... ... ... ... накты іс-әре-кеттер, өзара қарым-қатынастар туралы білімдер мен түсініктер жетімсіз болып шығады да, соларды ... ... ... Жаңа ... қа-жетттігі балалардың сүрақтарынан көрінеді. Тәрбиеші ол сұрақтарға жау-ап қайтарады, олардың ойын кезіндегі әңгімелеріне құлақ түреді, ... ... ... келісуіне көмектеседі.Демек, ойын балалардың соған дейінгі білімдері мен түсініктерін баянды етіп кана ... ... ... ... таным іс-әрекетінің өзінше бір формасы болып табылады, ... ... олар ... ... жана ... меңгереді.Ойын  --  өзінше бір мектеп, сол арқылы бала адамдарының мінез-құлкының ережелері мен нормаларын, олардың еңбекке, қоғамдық меншікке көзқарасын, ... ... ... ... ... Ойын ... ... де қоғамдық мінез-кұлқы, олардың өмірге, бір-біріне көзқарасы, қарым-қатынасы қалыптасатын қызмет формасы болып табылады.Ойынды ұйымдастырып, оны басқара жүріп, тәрбиеші ... ... және ұжым ... әр ... ... ... ... қатысушы бала өзінің ниетінен әрекетін басқалармен үйлестіруге, ойында қалыптасқан ережелерге бағынуға тиісті болады.Ойынның оңды әсерін пайдаланып, жарамсыз ойындардың тууына жол ... үшін ... ... ... ненің жаман екенін ажырата білуге үйрету керек, жақсыға құлшына ұмтылуға, жаманнан жиренуге тәрбиелеу керек. Тәрбиеші ойынды дене ... ... ... кеңінен пайдаланады. Ойындардың көпшілігі қан айналысын күшейтіп, неғұрлым ... та ... зат ... ... активті козғалыстарды керек етеді. Активті қозғалыс дұрыс ... ... ... ... әсем ... ... ... айқын, біртіндеп дамитын жүйесін пайдалана отырып, педагог мектепке дейінгі балалардың дене құрылысы дамуының тиімділігін арттырады. Ойын ... ... ... ... де ... ... өйткені балалар өздерін қоршаған дүниені роль, бейне арқылы көрсетеді. Ойында киялдың  --  бұрын алған әсер ... ... ... зор ... бар. ... ойындардың мазмұнына таныс әндер, билер, тақпақтар, жұмбақтар енгізіледі. Осының бәрі тәрбиешіге балалардың эстетикалық әсерленуін тереңдете түсуге мүмкіндік береді. Ойын бала үшін  --  ... ... Егер ... ... ... ұйымдастырса, ол балаларға ықпал жасауға мүмкіндік алады. А. П. Усова былай деп атап көрсетті: .Ойынды таңдап алудың елеулі ... бар. Оған ... ... ... ... ... әрбір баланы зерттейді, балалар бірлестіктерін, қалыптаса бастаған ойын ұжымдарын ашады. Оның қайсы бір топтанудың пайдалы немесе зиянды екенін ... ... ... ... ... ... ... туралы қорытынды жасауға мүмкіндігі бо-лады.Ойынды балалар өмірін ұйымдастырудың формасы ретінде пайдалана отырып алдымен ... ... ... ... және ... ... ... ұжымын топтастыруға күш салу керекТәрбиеші балаларға жақын болуға, олардың ... ... ... ... ... Ойынның мазмұны мен ережесін, өзінің ойындағы ролін пайдаланып, ол ойнаушылардың ынтасын ... ... ... ... ... ... өзара карым-қатынасын бағыттап отырады.Педагогикалық процесте ойын балалар іс-әрекетінің басқа да түрлерімен, бәрінен бұрын еңбекпен, оқу үстіндегі оқытумен өзара тығыз ... ... ... ... тән ерекшёліктеріне, олардың балалар өмірінде, тәрбиесі мен ... ... орын ... ... ажыратылады. Сюжетті-рольді ойындарды тәрбиешінің кейбір басшылығымен балалардың ... ... Бұл ... ... балалардың өз өнерпаздығы. Кейде мұндай ойындарды творчестволық сюжетті-рольді ойындар деп атайды, сол арқылы балалардың қайсыбір кұбылыстарды жай көшіріп қоя ... ... ... ой ... ... ... ... жасайтын бейнелерде, ойын әрекеттерінде қайталайтынын атап көрсетеді. Драматизацияланған және құрылыс ойындары сюжетті-рольді ойындардың бір түрі болып табылады.Тәрбие практикасында ... үшін ... ... ... ... бар ойындар да пайдаланылады. Ережесі бар ойындарға дидактикалык, қимыл, ермек ... ... Олар ... ... ... ... ... есептерге, мақсат қойып үйретуге негізделген. Мүнда балалардың өнерпаздығы болуы ... ... ол ... ... көбірек ұштастырылады. Ойын тәжірибесін игерген, ұйымдастыру қабілеті дамыған кезде ... бұл ... да ... ...   ...    ...    дейінгі     балаларға тән ең сипатты ойындар ... ... және ... ... елеулі орын алады. Сюжетті-рольді ойынның ерекшелігі сол, оны балалардын өздері жасайды, ал ойын қызметі айқын өнерпаздық және ... ... ... Бұл ... ... да, ұзақ та болуы мүмкін.Сюжетті-рольді ойында бейнелеу   кұралы   роль   мен  ойын ... ... ... ... ... ... ... кобінесе еліктеу, шындықты көрсету болады. Ойынның дамуында сюжетті-бейнелі ойыншықтар үлкен орын алады, олар бейнелеудің былайша алғанда қосалқы, сонымен ... ... ... ... ... ...   бұл ...   басшылык үлкен   шеберлік пен педагогтік    әдептілікті    ...    ...    ... ... ... бағыттап отыруға, балалардың ойын әрекетінің өнерпаздық және   шығармашылық сипатын, қиналудың шынайылығын, ойын шындығына ... ... ... ... ... түпкі ниеті мен дамуына ыкпал жасайды, балалар өмірінің мазмұнын байытады: олардың ересектер еңбегі мен түрмысы туралы, ... ... ... ... ұғымын кеңейтеді, сол аркылы қандай да бір ойын ролінің мазмүнын нақтылайды. Ойын түрлері:Драматизация ойындары.Құрылыс ойындары. Табиғи материалмен ойналатын құрылыс.Дидактикалық  ... ... және ... ...  ойындар Стол үстінде ойналатын ойындар. Ережелі қимыл ойындары. Ойыншық -- әдейі ... ... ... ... зат. Оны ... ... ой-өрісін кеңейтуге, онда бейнеленген заттар мең өмір құбылыстарына деген ықыласын тәрбиелеуге, дербестігін дамытуға көмектеседі. Ойыншықтармен ойналатын бірлескен ... ... ... ... қарым-қатынастары, өз іс-әрекеттерін үйлестіру қабілеті қалыптасады.Ойыншықтың балалар өмірінде үлкен роль атқаратынын Н.К.Крупская атап көрсетті.  мақаласында ол ... жеп ... ... ... ... Е. ... ... общения с родителями. // Дошкольное воспитание. 2002. №4. С.47-56.* Әлімбекова А.С. Білім беруді ... ... ... ... ... №2(8), 2002 * Белая К.Ю. Инновационная деятельность в ДОУ. - М., 2006* Белая К.Ю. Методическая ... в ДОУ.  -  М., 2006* ... К.Ж.. Жаңа ... технология. (Оқулық) Тараз. ТарМУ,2003ж.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балада ойын әрекеті және оның түрлері33 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
Delphi жүйесінде ойын құрастыру15 бет
Mario ойынның алғашқы ұғымдары12 бет
Visual Basic-те компьютерлік логикалық ойын26 бет
VІІ қысқы Азия ойындары5 бет
«Жылан» ойыны тақырыбы бойынша JAVA бағдарламалау тілі14 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«Ойын-сауық объектілері атауларының ерекшеліктері»58 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь