Қорқыт ата өмірі мен аңыздары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

I тарау. Қорқыт ата жайлы ақиқат пен аңыз
I.I. Қорқыт және қобыз
I. I I. Қорқыт ата жайлы ғылыми деректер
I.III. Қорқыт ата жайлы аңыздар

II тарау. Қорқыт ата туралы жазылған тарихи деректер мен аңыздар өзара салыстырылуы

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.Қазақ халқының мыңжылдықтар белестерінен өтіп келе жатқан жолы- ерлік пен елдік тұтастығының үлгісі. Қазақ халқының ата-бабалар қалыптастырған қаһармандық-жауынгерлік ерлік ұлағатын танытқан тұлғалар, тіршілік тыныштығы үшін күрескен қаһармандар мен айбынды ерлік жасаған батырлары аз емес. Осынау ел ардағына айналған азаматтар жайында халық ауызында аңыздар айтылды, хикая-дастандар туды, романдар, өлең-жырлар жазылды. Демек, қазақ даласындағы батырлар ерлігі фольклор мен әдебиет мұраларында мәңгілік шындық болып қала бееді. Бұл- қазақ және әлем халықтары тарихының өзара сабақтасқан тарихи деректер шындығымен дәнекерленген өмір шындығы. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Тарих толқынында» (2003ж) атты кітабында ата-бабалардың мыңдаған жылдар бойы сақталып келе жатқан жолындағы оқиғалар өзгерістерін дала бүркітінің бақылауымен, бағалауымен бейнелеп көрсетеді.
«Бір кездері сән-салтанаты келіскен қалалардың қаңқасы ғана қалған арса-арса қабырғалары да екі мың жыл бойында байтақ Еуразияны табындырған салт атты сарбаздардың күндік жерге созылған қаһарлы легі де, мамыражай күй кешкен жайлаулар да, сахара сал-серілерінің қоңырау үнді әндері де, сонан соң Тәңірдің өзі жаратқандай далалықтардың еңбек пен зейнетке, жеңіс пен жеңіліске толы өмірлері де- бәрі-бәрі уақыт пен кеңістік тұңғиығынан тізіле көрінгендей.»[1,1б]
Бұл- қазақ өркениетінің сан мыңдаған ғасырлардан бастау алып, қазақ хандығы дәуірлерінен бері желісі үзілместен бізге келіп жеткен ерлік пен елдік тұтасқан өмір шындығының тарихи көрсеткіштері.
Бұл жобада түркі халықтарының бәріне ортақ ұлы ойшыл-кемеңгер, жырау, күйші, қобызшы Қорқыт ата өмірі мен ол жайлы аңыздар және де аңыздарда айтылған терең философиялық тұжырымдар, ойлар әртүрлі ғалымдар пікірі, Қорқыт атаның филолофияға негізделген нақыл сөздерін ұрпақтан-ұрпаққа мұра ретінде жеткізу, ұлттық сананы қалыптастырумен қатар, сол арқылы тарихи кезеңдер ақиқатын сезіну- тақырыптың өзектілігін көрсетеді.
1. Қорқыт ата (Энциклопедиялық жинақ).-А,1999ж
2. Қорқыт ата кітабы.-А,1986ж
3. "Қазақ энциклопедиясы", VI-том
4. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005
5. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.
6. Турсынов Е.Д. Коркыт/Е. Д. Турсынов // Туркi фольклорынын бастауы. -А., А. т.Б.131-161.-С.А.,2001
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті тақырыбында жазылғанжоба жұмысыПән: Ежелгі дәуір ... ... ... ... ... ... ... жылМазмұныКіріспе..................................................................................................................I тарау. Қорқыт ата жайлы ақиқат пен аңызI.I. Қорқыт және ... I I. ... ата ... ... деректерI.III. Қорқыт ата жайлы аңыздарII тарау. Қорқыт ата  туралы жазылған тарихи деректер мен аңыздар өзара салыстырылуыҚорытынды............................................................................................................Пайдаланылған ... ... - ... РеспубликасыН.Ә.Назарбаев- Нұрсұлтан Әбішұлы НазарбаевС.Қасқабасов- Серік ҚасқабасовМ.Әуезов- Мұхтар ӘуезовӘ.Марғұлан- Әлкей МарғұланХ.Сүйіншәлиев  -  Ханғали ... ...  -  ... ... ...  -  ... ...  -  Рахманқұл БердібаевЕ.Тұрсынов  -  Ермек ТұрсыновВ.Жирмунский  -  Виктор ЖирмунскийА.Сейдімбек  -  Ақселеу СейдімбекА.Н.Кононов -  ... ... ...  -  ... ... СамойловичВ.В.Вельяминов-Зернов  -  Владимир Владимирович Вельяминов  -  ... ... оқу ...  -  ... ... ... ... өзектілігі.Қазақ халқының мыңжылдықтар белестерінен өтіп келе жатқан жолы- ... пен ... ... ... ... ... ата-бабалар қалыптастырған қаһармандық-жауынгерлік  ерлік ұлағатын танытқан тұлғалар, тіршілік тыныштығы үшін күрескен қаһармандар мен айбынды ерлік жасаған ... аз ... ... ел ардағына айналған азаматтар жайында халық ауызында аңыздар айтылды, хикая-дастандар ... ... ... жазылды. Демек, қазақ даласындағы батырлар ерлігі фольклор мен әдебиет мұраларында мәңгілік шындық болып қала бееді. Бұл- қазақ және әлем ... ... ... ... тарихи деректер шындығымен дәнекерленген өмір шындығы. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев  (2003ж) атты ... ... ... жылдар бойы сақталып келе жатқан жолындағы оқиғалар өзгерістерін дала ... ... ... ... ... ... ... өркениетінің сан мыңдаған ғасырлардан бастау алып, қазақ хандығы дәуірлерінен бері желісі ... ... ... ... ... пен ... тұтасқан өмір  шындығының тарихи көрсеткіштері.Бұл жобада  түркі халықтарының бәріне ортақ ұлы ойшыл-кемеңгер, жырау, күйші, қобызшы  Қорқыт ата ... мен ол ... ... және де ... айтылған терең философиялық тұжырымдар, ойлар әртүрлі ғалымдар пікірі, Қорқыт атаның филолофияға негізделген нақыл сөздерін ұрпақтан-ұрпаққа мұра ретінде ... ... ... ... ... сол  ... ... кезеңдер ақиқатын сезіну- тақырыптың өзектілігін көрсетеді.Зерттеу нысаны.Жоба жұмысының нысанына 1999жылы  жарық көрген  деп аталатын энциклопедиялық ... ... Бұл ... ... ата ... аңыздар мен күйлер, зерттеулер, деректер, Қорқыт атаның әдебиет пен ... ... , ... ата ... ... ... ... енген. Қазақстан ғалымдарынан Қорқыт жайлы зерттеу, насихаттау ісіне Ә.Марғұлан, Х.Сүйіншәлиев, Ә.Қоңыратбаев, Б.Ысқақов, еңбектері де қарастырылды.Зерттеу ... ата ... мен ... ... ... мен міндеттері.Зерттеу жұмысының негізгімақсаты  -  Қорқыт ата ... ... ... ... ... пен әдеби шындықты ажырата білу. Сонымен қатар, дала кемеңгерінен ... ... ... ... мен ел, ұрпақ жөнінде көсемсөз жазбаларын, оның қаламынан туған философиялық мазмұны терең нақыл ... ... ... салыстыра отырып, Қорқыт ата туындыларындағы (афоризмдеріндегі)  қазақ халқының тарихи болмысын суреттеудегі орнын анықтау.Осы ... жету ... ... ... ... ... ... отыр:- Қорқыт ата өмірінен тың деректер жинау;- Қорқыт ата жайлы бірнеше аңыздарды іздей отырып, оның әрқайсысына мән ... Ол ... ... қаншалықты шындық жасырылғанын анықтау;- Аңыз бен шынайы ... ... ... мен ... ... ... ... ұлттық және жалпыадамзаттық әдеби үдерістегі маңызын анықтау;Зерттеу тұжырымдары.Зерттеу болжамы. Қорқыт ата ... ... ...  ... ... ... ... Осы қолда бар деректерді келешек ұрпаққа еш өзгеріссіз және тың деректермен жеткізу ... ... ата ... ... ... ... ... көне дәстүрді жалғасытрушы күйші, жырау ретінде сақталады.Зерттеудің теориялық маңызы мен практикалық мәні. Жұмыстыңқорытындылары мен ... ... ...  ... ... ... ... қабырғасында да, қазақ әдебиеті, халық ауыз әдебиетінің әртүрлі   салалары бойынша жүргізілетін арнаулы курстарда, сабақ кезінде  қосымша материал ... ... ... ... ... ... ... Шағын жоба жазу барысында және зерттеу ерекшеліктеріне орай пайдаланылған әдістер:- тарихи-салыстырмалы жүйелі кешенді талдау;- сипаттау, жинақтап тұжырым жасау әдістері;-саралау ... ... ... сараптау әдісі;Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы. Зерттеу нысаны бойынша мынадаймәселелер ғылыми шешімін тапты:- ғалымдар тарапынан әртүрлі аңыздар ... ... ... ...  бір ... ... өмірбаян мен әртүрлі аңыздардың бір-бірімен айырмашылықтары алғаш рет анықталды;- өміріне байланысты тың ... ... ... көркемдік ерекшелігі мен ұқсастығы анықталды;Зерттеу кезеңдері.Бірінші кезеңде: ... ата ... ... ...  ... жиналды. Әртүрлі деректер, пікірлер қарастырылды. Ол жайлы аңыздар іздестірілді;Екінші кезеңде:Жобаның негізгі бағыттары анықталды.Оқу-тәрбие үдерісінде пайдалану жолдары іздестірілді;Үшінші ... ... ... нәтижелер сыннан өткізілді. Сауалнама бойынша сараптама жүргізіліп,тұжырымдар жасалды. ... ... ескі ... ... ... ... ... мәліметтер жиналды;Зерттеудің дәлелділігі мен негізділігі: Қорқыт ата өмірбаяны мен ол туралы аңыздар ...  ... ... алынды.Тәжірибеге ендіру: Қазақ әдебиеті пәнінің әртүрлі  саласы бойынша студенттер мен оқушыларға қосымша мәліметтер жинағы ретінде пайдалануға болады, ... ... ... ... де ұсынуа болады;Ұсыныстар:* Қорқыт жайлы плакат, стендтер жасау;* Өмірі жайлы суреттермен әсемдеп,буклет ...  атты ... ... жұмысының құрылымы: Жоба қысқарған сөздерден, анықтамалардан, кіріспеден ,жұмыстың тақырыптарына қатысты негізгі ... , ... ... ... ... ... Негізгі бөлім Қорқыт және қобызҚорқыттың қобызды қалай жасағанын түсіндіретін ... ... ... Оның ... ақ ... ... ... ақ таяғы көк тіреген әулие қарт аян арқылы мәлім еткен.-  Уа, ... тұр!  -  ... ...  Сен бір ... ... ... алты жасар атанның жілігіндей болсын, шанағы қара бақырдай болсын, көні аруананың бауыр ... ... ... ор ... ... болсын, ішегі бесті айғырдың құйрығынан болсын. Аспабыңның аты қобыз болсын. Сол қобыз қиялыңа  -  қанат, жолыңа  -  ... ... ... ... ... аян ... оянғанда, көкірегі күйге толып, көмейінен саз саулағандай халде ... ... ... ... ... ... Аспап дайын болғанда көкірегін кернеген саз қобызына көшіп, оның сарынына ұшқан құс, жүгірген аң, ескен жел  -  бәрі ... ... ... [1. 256  -  ... Сейдімбек А. Қазақтың күй өнері. − Астана, 2002.]. Осы ... ... ... бәрі ... ... ... Түйе ... арқылы белгілі болса, саха мифінде жылқы аспан жаратылысы деп қабылданған және  ... ... ... ол ... ... біресе жұлдыз, біресе қылға айналуымен-ақ ерекше жаратылыс деп танылғанын ... ... ... ... ... ... оның ... пайда болғаны деп айтылғанымен, бұл кейіннен қосылған сарын. Көкпар ойыны сақтар дәуірінде ешкі өнімділік символы болуымен байланысты шыққан [1, 75-б.]. ... ... ... пайда болуы Құдай немесе тотемдік нанымдармен сабақтастық негізде жасалған деген танымның болғаны анықталады. Грек мифологиясында сыбызғы жасаушы Пан ешкі ... ешкі ... ешкі ... ... ол ... ... Ол ...  энциклопедиясында:  деп, оның Дриопа нимфа мен Герместің (басқа ... ... мен ... ... ... құдайлардың қатарына кірген деп жазылған.Бақсы сарындарында  деген сөздердің айтылуы оны бақсы ретінде қабылдауға ... ... Бұл ... буын ... халық жадындағы құрметті өкілдердің бірі ретінде кіріктіруі салдарынан болуы мүмкін. Негізі, бақсы дегеннің бәрі емшілікпен айналыспағанын сахалардағы шамандардың ақ және қара ... ... ... де аңғаруға болады. Ақ шаман емшілікпен айналыспайды, сондықтан жындармен ешқандай байланысы жоқ және сол үшін экстазға ... Яғни ақ ... ... өзі ... ... білдіреді және сахалардың Жаңа жылдық Ысыах мерекесінде Құдайға жалбарыну ... ... көп ... ақ ... таңдалады. Қара шаманның мұндай ғұрыпты өткізуіне жол берілмейді, бұл оның абаасылардың ... ... ... басшысы Ұлы тойонға бағынышты қызмет атқаруымен байланысты. Бұл ойды М.Әуезовтің бақсы мен абыз типтерінің арасы кейінгі заманның түрлі ... ... ... ... ... ... ... Ол:  [16, 19-б.16. Әуезов М. Әдебиет тарихы: ЖОО студенттеріне арналған.  -  Алматы, Ана ... 1991.], − ... ... туралы жазғанында Е.Тұрсынов осы пікірді дамытқан. Атап айтқанда, ол сахалардың Ысыах мейрамын өткізу бастапқыда арнайы байланысшыларға жүктелгені, ... бұл ... ... өз функцияларына қосып алған [15, 36-б.] деген. Жалпы, Құдай мен адамдар қауымының арасындағы ғұрыптарды өткізуде бастапқыда сол ... ... көп бір адам ... де, ... ... тип ... ... Осыдан соң ол қызметті шаман өзінің қызмет ауқымына алған. Сондықтан тарих сахнасына ... типі ... ... ... ... да, ... әрқайсысының өзіне тән қызметі о баста нақтыланған. Абыздар туралы Ә.Марғұланның  [2, 214-б.2. Марғұлан Ә. Ежелгі жыр-аңыздар: Ғылыми-зерттеу мақалалар. /Құраст. ...  -  ... ... 1985.],  -  ... ... ... емшілікке қатысы жоқ, олар өз ортасының білімді адамы болғанын анықтаймыз. ,  -  ... ... ... да ... ... пен ... ... екенін ескертеді.Қорқыт туралы аңыз. Әбілғазының "Түрік шежіресі" мен Рашидәд-Диннің "Жамиғ ат-тауарих" Қорқыт туралы айтылады. Әбілғазы "Қорқыт бес ... ... ... Рашид әд-дин оның "ұзақ өмір сүргенін" баяндайды.Қорқыт - қобыз арқылы музыка өнерінің негізін салған ұлы ... әрі ... ... Сонымен бірге, ел басқарған данышпан, қасиетті әулие. Аңыздарға ... ол ... бір ... ... ... үшін ойланып-толғанып жүреді. Бір күні қалғып кеткен оған періштелер аян береді. "Ағаш аспапқа түйенің көнін қаптап, жылқының қылынан шек жаса", - ... Соны ... әлгі ... ... алып ... ... ... бір әуен шығады. Содан бері "Қорқыттың қобызы" деген сөз қалған. Ол қобыздың музыкалық дыбысталуынан ... ауа, ... ... ... ... сөзі - ... ... жағдайын көрсететін "қорқыту" сөзінен шыққан деп Қорқыт жайындағы аңыз әңгімелер Ә. ... ... ... ... түркі халықтары, әсіресе қазақтар арасында кең тарады.Қорқыттың пайымдауынша, адамдар адамилық ... ... қалу ... Адам үшін ең ... - ... ... ... келмес үйдің қирағаны жақсы, жылқы жемес шөптің шықпағаны жақсы, адам ішпес ащы судың ағысты жылғаларды қумағаны ... ... атын ... ... ... ... ... "Адам қанша қажетсінгенімен, ол өз үлесінен артық жей алмайды". Сол аңыздарда ... ... ... ... ... ... өз елінде жақсы" деген ой түйіндегенін байқауға болады. Оның айнымас досы, сиқыршы Желмаясы болды.Аңыз бойынша, анасы ... ... үш жыл бойы ... ... ... бір рет ... ... отырады екен. Қорқыт дүниеге келер алдында әлемді үш күн, үш түн бойы ... ... ... ... ... ... қара дауыл соғып, ел-жұртты қорқыныш сезімі билеген. Осыған орай баланың атын ... деп ... ... ... ... ... Ә.Қоңыратбаев "құтты адам, құт әкелетін адам" деп көрсетсе, С.Қасқабасов ... ... адам ... ... ... ... деп ... Е.Тұрсынов түркі халықтарының фольклорына сүйене отырып, "дада, деде" деген сөздерді "насихат айтушы жырау" деп түсіндіреді. В.Жирмунский ... ... ... ...  -  ... иесі, шаман, абыз ретінде қарастырады. Қорқыт атаның тарихи тұлға екенін растайтын жазба ескерткіш  -  ... Ата ... ... ... ... Онда ... Ата жырау, ақылгөй, данышпан, көсем, бақсы, күйші ... ... ... ... ... ... ... сөздері келтіріледі. Ол "өмір барда өлім бар, өзгеру бар, ... өмір жоқ, ... ... жоқ, бәрі де ... ... ұмыт ... тек ... өлмейтін, ұмытылмайтын нәрсе  -  адамның өмірінде істеген игілікті ісінің нәтижесі" дейді. Қорқыт Ата ... ... ... халықтарының өмір мен өлім мәселесі туралы көзқарастары көрініс тапқан. Аңыз бойынша, Қорқыт Ата ұйықтап кетіп, "егер өлімді ... ... ... өмір сүресің" деген аян естиді. Біраз уақыт өткен соң бір баспақты қуып жүріп, жете ... ... де, ... ... Соны ... мұң ... ... келіп, "Сен өлімді еске алдың, енді өлесің!" дейді. ... ... Ата ... ... ... ... халқы бақытты өмір сүретін жерұйықты іздеуші, ғұмыр бойы өлімге қарсы күресуші жан ретінде суреттеледі. Ел-жұртты өзінің жырымен де, күйімен де ... ... ... ... ... ... бастаған жұртының алауыздығына күйінген Қорқыт Ата мәңгілік өмір сырын іздеп дүниенің төрт бұрышын кезіп кетеді. ... ... ... да, ... көр ... ... адамдарды жолықтырады. "Кімнің көрі?" деген сауалына "Қорқыттың көрі" деген жауап естиді. ... ... да ... көрі" деген сөз осыдан қалған. Ақыр аяғында жер кіндігін тапсаң, тірі қаласың деген аян естіп, туған жері  -  Сыр ... ... ... ... өмір тек ... деген ойға келіп, қобыз аспабын ойлап шығарады. Тағы бір аңыз бойынша, өзен ортасына кілем жайып, үстінде ... ... ... күй ... суға ... ... Қорқыт Ата қобыз тартқан жылдары өлім болмаған, тек бақытты тіршілік болған ... ... ... Ата ... ... ... ... судан кішкентай қайрақ жылан шығып, оны шағып өлтіріпті дейді. Аңызда ажал ашық келмей, жылан кейпінде келеді. Бұдан халықтың өлімге деген ... ... ... ... ... ... ... негізін көреміз. Қорқыт Ата туралы аңыздарда кездесетін үлкен философиялық мәселе  -  уақыт пен ... ... ... ... Ата өлімнен қашып, бүкіл ғарышты аралайды. Түсінен шошынған ол ажалдан ... үшін ... ... екінші шетіне көшіп кетеді. Мұнда ол баяғы түсті тағы көреді. Таң атысымен тағы да жолға шығады. Не ... ... ... ... ... болады. Жер ортасы Сырдың жағасы, қазіргі Қорқыт моласы тұрған тұс екен. М.Әуезов: "ажалды ... ... ... ... ... Қорқыт Ата жұрттан безіп, айдалаға, табиғат аясына кетеді, бірақ таулар да, ... да, ... да оған өлім ... ... ... ... ... шырғайдан алғашқы қобызды жасап, жер бетінде бірінші болып күй ... ... ... ... ... ...  -  деп ... Қазақ аңызындағы Қорқыт Ата бейнесі енді өлімнен ... ... ... ... өмір үшін күрескен, өлімнен құтылуды қандай бір құдіретті күштен емес, ... ... ... ... алып ... ... ... көрінеді. Зерттеушілер өлімнен қашқан Қорқыт Ата философиясын әйгілі шумер эпосы "Гильгамеш туралы жырдағы" Гильгамеш әрекетімен ... ... ... аңызын адамзатқа от ұрлап әкеліп сыйлаған Прометей туралы грек аңызымен теңестіреді. Тарихи ... мен ... ... ... ... ... Атаны исламды әлі толық қабылдамаған түркі тайпаларының мәдени рәмізі деп ... ... Аңыз ... ... Ата ... ... ... халыққа мәңгілік бақыт әкелетін жерұйықты іздеген данагөй ойшыл. Зерттеуші Е.Тұрсыновтың ... ... бұл ... желмая қобыздың рәміздік бейнесі болып табылады. Өйткені ол мәңгілік өмірді қобыздың сарынынан табады. Ең ақырында қобыз ... көз ... ... ... ... ... ... Қорқыт Ата жырларының философиялық мән-мағынасының алтын діңгегі  -  әлемді, табиғат заңдарын ... ... ... ... Оның өмір ... дүниетанымы күнделікті күйкі тірліктің шеңберінен шыға білу және ... үшін ... ... ... ... ... ескерту, қайталанбас уақытты қадірлеуге шақыру, сол арқылы өмірді ... ету ... ... ... іргетасын құрайды [6.55].Түрік тектес халықтар арасында, оның ішінде қазақ аңызы бойынша Қорқыт  -  ... ... ... аңыз ... ... ... деп тағы да айта кетсек артық етпес. Аңыз бойынша Қорқыт жастайынан адам өмірінің сонша қысқалығына налып, қашсаң ... ... ... ... ... Өз ойын іске асыру үшін және мәңгілік өмір туралы арман қуған Қорқыт адамдар ортасынан кетеді, бірақ, қайда барса да, оның ... көр, өлім ... ... ... шіріп жатқанағаш та, даладағы қураған шөп те, тау да, тас та  -  ... ... өлім ... ... ... ... ... да  -  Қорқыттың көрі" деген ... ... ... қалған. Мұны тығырыққа тірелгенде, бір нәрсеге жолы болмағанда қолданады. Қорқыт жан  -  дүниесінің күйзелгенін басу үшін ... ... ... ... ... да, оған шек тартып, азапқа толы ойы мен сезімі осы сыбызғы арқылы шертеді. Жыршының жан дүниесінен өрілген осы сыбызғы сазы ... ... ... ... құлағына жетті,  -  дейді аңыз. Сол ықылым заманнан бері ... ... мен ...  -  оның көзіндей, киесіндей халық жүрегінде жасап келеді[4.88].ҚорытындыҚорыта айтатын болсақ,  жыр мен күйдің атасы, ерте ... ... ... және ... ... ... ... кісі бейнесінде VIII-IX ғасырларда-ақ аңыз кейіпкері болған жан-Қорқыт. Түркі халықтарының бәріне ортақ  ұлы ойшыл-кемеңгер, ... ... Ол ... деректер бізге үш түрлі жолмен жеткен. Бірі-ел аузындағы аңыздар, екіншісі-тарихи шежірелер, үшінші- . Бізге жеткен ... аз ... ол ... ... азық, таусылмас мұра іспеттес.ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев 1997жылы 12 қарашада  атты халықаралық ғылыми-теориялық  коференциясына қатысушыларға арнаған құттықтауында: Қорқыт ... ... ... болжамдар VII- IХ ғасырларда Сыр бойы оғыз- қыпшақ тайпаларының ауыз әдебиетінде айтылып, ОртаАзия, Кавказ, Түркия, Балқан түбегі аймағында таралып, ... ата ... ... ... ... мақал- мәтелдерінде, жыр жолдарында, жыраулардың толғауларында өзгермей сақталып, халқымыздың жыраулық, бақсылық, қобыз- күй ... ... ... ... жоғарғы шыңына баулитын тарихи- өнерлі тұлға ретінде танылады. Сыр бойындағы Шөмекей (Сарыбай) елінде Құлназар ақын Қорқыт ата туралы:Өлімнен қырық жыл ... ... ... көрді көріп қатты сасқан.Тағдырдың тақымына тәнті болмай,Ажалмен арпалысып жанталасқан, -деп бағалайды. Атағы төрт әлемге тараған оғыз- қыпшақ тайпаларының қобыз ойнау ... ... ... тәуіп, көріпкел әрі жыршы  -  жырау, дастан, арнау, толғау айтушы, ақылгөй- ойшыл өз шығармаларының ... ... ... ... ... ... ... санасында сақталған. Осылай көп салалы дамыған қайраткер тұлғаларды  деп ... ... ... ... ... мәні зор ұлттық педагогикамыздың бастауы болып табылатын Қорқыт атаның жырлары мен өсиет сөздері, ... мен аңыз ... ... ... ... ... үлкен үлес болып қосылады. Қорқыт ата- халық ұстазы болды. Оның асыл мұраларын  --  этностық тәлім-тәрбиенің алтын бастауы деп ... ... ... ұзан ... ... елге ...  -  деп ... атаның өзі айтқандай, өнер-мәңгілік, ол елден елге, ұрпақтан ұрпаққа тарайды. тақырыбында жүргізілген сауаланаманың сараптамасыБерілген  жобаның аясында ... ... ... үшін ... ... ... ... жүргізілген еді. Сауалнамаға барлығы 100 студент қатысты. Студенттерге Қорқыт ата тұлғасына байланысты 15 сұрақ қойылды. Сауалнаманың мақсаты : Жоба ... ... ... өз ... бірнеше мақсатты қамтыды. Бірі  Қорқыт ата тұлғасының қазіргі қоғамда қаншалықты өзекті екенін айқындау болса, екіншісі  абыз қарт ... ...  ... ... ... еді. Және де студенттердің Қорқыт тұлғасына қызығушылықтарын арттыру болатын.Сауалнама Қорқыт атаның өмірі,  шығармашылығы және оны зерттеген  ғалымдар ... ... ... ... Сыр бойын мекен еткен халық қамқорының артынан талай күйлер, даналық сөздер, ... мен ... ... ... ойлар қалған еді.  Олардың барлығының жалпы идеясы  -  ұрпақ тәрбиесі, Отанға және ... ... ... ... ел қорғау мәселесі, білім алу және ғылымға тартылу, т.б. еді.Сауалнамадан кейін студенттердің ... ата ... және ... ... ... ... дана ... артынан қалған әдеби мұрасының зерттелуі жанданар еді. Қорқыт тұлғасына қатысты ел ... ... ... және ... жазбалардың нақты бір тұжырымын шығару үшін оның зерттелу аясын одан әрі кеңейту қажет. Қазіргі әдебиет ғылымы Қорқыт жайлы ақпараттарды көп ... де, ол ... ... ... ... ... қасы. Ғылым тек, ел аузындағы әртүрлі әңгіме-аңыздардан  Қорқыт атаның өмірі жайлы  ақпарат бере ... Сол үшін  ... ... ата ...  ден қойса, ол жайлы жазылған әртүрлі деректері бар әлем кітапханаларын, ежелгі архивтерді ақтарса ол ... ... тың ... және нақты деректер табылар еді.Қазіргі күнге жеткен  кітабының екі нұсқасының тереңірек және ауқымдырақ зерттелуі үшін оны ... ... ... ... ... ... ... даналық сөздерді жастардың санасына сіңіру қажет, ол жайлы ... ... ... ... ... және ... ... насихаттау қажет. Сонда ғана, халық қамқоры  -  Қорқыт атаның зерттелуі жаңа дәрежеге көтеріледі. Жас ... және ... ... ... Қорқыт тұлғасына аудару үшін  -  осы ... ... ... ... ... ... да ... мақсаты  -  қоғамның назарын Қорқыт атаға аудару болды.Сауалнаманың міндеттері:- Студенттердің  Қорқыт ата  туралы қаншалықты білетінін ... ... ... ... отырып, Қорқыт туралы мәлімет беру;-Қорқыт ата туралы мәлімет беріп, студенттердің Қорқыт жайлы білімдерін кеңейту;-Қорқыт ата нақыл сөздерін өз өмірлерінде пайдаға ... ... ... ... тың ... ... беру барысында пайдалануҚиындықтары мен кемшіліктері: Сауалнама алудағы жетістік: Біз осы сауалнаманы алудағы жетістігіміз, қорытынды жасап, ой- тұжырымдама жасауға септігін ... Осы ... ала ... біз ... ... ... Қорқыт ата туралы және оның дастандары туралы ... ... ... ... . Сонымен қатар өз тақырыбымызға сәйкес оқырманның  қандай ойда екенін ... өз ... ...  Сауалнама алудағы бізге кездескен кемшілік пен қиындықтар: 1.	Студенттерден сауалнама алу қиындық туғызды;2.	Уақыт бөле алмау;3.	Сұрақтарға мән ... ... ... ... жаза ... таныту;6.	Жауаптарды шатастыру;7.	Бір-бірінен сұрау;8.	Немқұрайылықпен қарау;9.	Сылтаулар айту (қалам жоқ, білмеймін түкте);10.	Барлық сұраққа жауап бермеу;11.	Уақыт ... ... бойы ... ... Қорқыт ата әңгімелері VIII-IX ғ.ғ ауызша тарады ма?Иә-70Жоқ-14Білмеймін-16 сөзінің этимологиясы  ... ой ... ... ... ... өмір сүрген ба?Иә-87Жоқ-6Білмеймін-7Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:* Қорқыт ата (Энциклопедиялық жинақ).-А,1999ж* Қорқыт ата кітабы.-А,1986ж* "Қазақ энциклопедиясы", VI-том* Қазақ ... ... ... Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005* Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық.  --  Алматы:  ЖШС, 2010 жыл.* ... Е.Д. ... Д. ... // ... ... ... -А., А. т.Б.131-161.-С.А.,2001  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорқыт ата жырларының тәрбиелік маңызы57 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
Мұхтар ӘуезовтIң өмIрбаяны мен ғылыми - творчестволық көзқарасының қалыптасуы42 бет
Қорқыт- қылқобыз өнерінің негізін қалаушы15 бет
Дәстүрлі күйшілік өнер12 бет
Халық музыкасы11 бет
Қазақтың күй өнері12 бет
"Бизнес аңыздары"7 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
«бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары)». "Генри Форд"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь