Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың алдын алу шаралары

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I ТАРАУ. Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатуға криминологиялық сипаттама.
1.1 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың динамикасы, жалпы жағдайы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың
себептері мен қылмыстарға жол беретін жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасаушы, сақтаушы, не сатушы қылмыскердің тұлғасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

II ТАРАУ. Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың алдын алу шаралары
2.1 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сату жөніндегі қылмыстардың алдын алудың түсінігі және оның
түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі, оның құрылымдары, Қазақстан Республикасы қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және бақылау Агенттігі . қылмыстардың алдын алу субъектісі ретінде ... ... ... .. 35
2.3 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны,
не сатқаны үшін қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
КІРІСПЕ

Құқықтық мемлекетті құру және қоғамдық өмірде демократиялық бастамаларды жаңғырту жалпы адамзат құндылықтарын, соның ішінде адамның бостандығы, өмірі, денсаулығы, ар-намысы, ожданы, құқықтары мен мүдделерін мойындауды қажет етеді. Конституцияда Қазақстан Республикасы өзін демократиялы, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыратыны ерекше аталып көрсетіледі [2,36.]. Осыған орай, елдегі саяси жүйедегі реформалар өмірді барлық қырынан демократиялай отырып, жеке адам мүддесін ұжым, бүкіл қоғам мүддесімен ұштастыруға, сондай-ақ адамды қоғамдық дамудың орталығына қоя отырып, оның дұрыс өмір сүру және еңбек ете алу жағдайын қамтамасыз етуге, әлеуметтік әділеттілікті, саяси бостандықты орнатуға, адамның жан-жақты дамуына және рухани баюына мүмкіндіктер жасауға бағытталады. Алайда жаңа қоғам құру оңай шаруа емес. Бұл процесс кейбір келеңсіз құбылыстармен үштасып жатады. Соның бір көрсеткіші - елдегі соңғы жылдардағы әлеуметтік-саяси және экономикалық жағдайлардан құқықбұзушылықтардың көбеюі. Қылмыстардың тұрақты өсуі тенденциясының қалыптасуы қоғамдағы табиғи-саяси жағдайларға келеңсіз әсер етеді, адамдар арасындағы келіспеушілікті үлғайтып, халықтың болашағына деген сенімсіздігін арттырады.
Елімізде 1993 жылы ақша реформасын жүргізу барысында ұлт мақтанышы, тәуелсіз мемлекет рәмізі, мемлекет тәуелсіздігінің басты бір белгісі болатын өзінің алғаш ұлттық валютасы-теңгені шығарды. Қазақстан халқының басым көпшілігі нарық жағдайына жаңа үйреніп, оның заңдылықтарын енді игеріп жатуы жаңа қылмыстар түрлерінің пайда болуына әкеп соқты. Оның нақты бір көрінісі - жалған ақша мен бағалы қағаздарды қолдан жасау, сақтау, не оларды сату.
Аталған қылмыстың қауіптілігін барлық уақытта да көпшілік мойындап келген. "Хандықтардың, корольдіктердің, республиканың қүлауына негізінен төрт түрлі жағдай әсер етеді: ол шапқыншылық, өлімнің болуы, егін-ауыл шаруашылығындағы жұтшылық және монеталардың құнсыздануы. Алғашқы үш жағдай басқа түскенде тәуекелге бел бууға болады, олар - жорамал. Ал, монетаның құнсыздануын кейбіреулер республиканың құлауының негізі ретінде мойындамайды, себебі ол мемлекетті бірден, зор екпінмен емес, жайлап, жасырын түрде мемлекетті құртады және жояды" [3,99-10066.].
Жалған ақшаны жасау, сақтау, не айналымға жіберуден елдің экономикалық ақша айналымы заңы бұзылады, инфляцияға сара жол ашылады. Инфляция - ақша жүйесіндегі дағдарыстың көрсеткіші. Инфляция мынадай нысанда көрінуі мүмкін:
- тауар мен қызметке төленетін құнның өсуі, ал құнның біркелкі көтерілмеуі ақшаның құнсыздануына соқтырып, оны сатып алу қабілеті төмендейді;
- шетел валютасымен салыстырғанда ұлттық ақша бірлігінің курсын төмендетеді;
- ұлттық ақша бірлігіндегі алтынның құны көтеріледі.
Жалған ақша мен бағалы қағаздарды сату мақсатында жасау, сақтау, не сату тек экономикалық қызмет саласына ғана зиян келтіріп қоймай, жәбірленушінің меншік құқығына да белгілі дәрежеде әсер етеді. Жалған ақша мемлекеттің беделіне нұқсан келтіреді. Халықтың өз ұлттық ақша бірліктеріне деген құрметін, ал бағалы қағаз рыногында жалған бағалы қағаз эмитент беделін өз бәсекелестері арасында түсіріп, сенімсіздік тудырады. Осыны ескеріп, ҚР қылмыстық заңында ұлттық ақша бірліктері, бағалы қағаздармен қатар шетел валютасы мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны, не айналымға жібергені үшін қылмыстық жауапкершілік көзделген.
Іс-тәжірибеде жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберу көп жағдайда ұйымдасқан нысанда кездеседі. Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, айналымға жіберу түріндегі жекеленген қылмыстық әрекеттерді жалғыз қылмыскерге жүзеге асыру қиындау. Ол үшін жалған құжатты жасайтын мамандарды, оны таратуды жүзеге асыратын тұлғаларды тартады. Ал, ұйымдасқан қылмыстармен күрес бүгінде мемлекеттегі өзекті мәселе екендігі баршаға аян.
Аталған қылмыспен күресудің қиындығы сол, ол тікелей ғылыми-техникалық жетістіктермен, қоғам әл-ауқатының жақсаруымен тығыз байланысты. Тәжірибеде жалған ақша мен бағалы қағазды жасауда жай стандартты баспа құралдарының жедел түрін қолдану анағұрлым тиімді: ол жоғары дәрежеде құжат көшірмесін даярлайды, сенімді және оңай қол жеткізуге болады, әрі жинақы.
Қай кезеңде болмасын жалған ақшалар мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберумен күрес, оның алдын алу шараларын ұйымдастыру өзекті мәселе болған. Бұл қылмыстардың түрлі мемлекеттерде өзіндік ғасырлық тарихы бар екені жұмбақ емес. Жалған ақшалар мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберуден қорғанудың түбегейлі әдістерін, жолдарын ешбір елде, ешбір заманда, ешкім де ойлап тапқан емес. Қылмыстылық - қоғам сияқты мәңгілік. Алайда, қылмыстардың алдын алудың тиімді жолын іздеу - адамзат парызы. Жалған ақшалар мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатуды арнайылап ауқымды зерттеген отандық еңбектер жоқ. тек Ағыбаева Л.А.-ның диссертациялық жұмысында бұл тақырыптың кейбір жақтары көрсетілген[6].
Дипломдық жұмысының басты мақсаты жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберумен күресу шараларын жүйелеу және жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сату туралы қылмыстық норманы толық ашып қарастыру болып табылады.
Дипломдық жұмыстың актуалдығы - аталған тақырыпта жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны, не айналымға жібергені үшін қылмыстық жауаптылықты белгілеу және оны дұрыс дәрежелеу мәселелеріне қатысты қылмыстық құқықтық және криминологиялық сипаттама берілген, оның Қазақстан Республикасында алғаш рет арнайы, кешенді түрде ғылыми тұрғыдан зерттелуі диссертацияның ғылыми жаңалығы болып табылады. Ғылыми зерттеу жұмысы Қазақстан Республикасындағы жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайларға сәйкестендіріп жүргізіледі. Қылмыстылықпен күресте әлемдік ғылыми тәжірибедегі жетістіктер қамтылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1 Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. "Еліміздің жаңа ғасырдағы тұрақтылығы мен қауіпсіздігі" //Ана тілі.-1999.-15 желтоқсан.-№40.
2 ҚР Конституциясы,1995ж. 30 тамыз. - Алматы:Юрист,2002.-36б.
3 Фальшивые деньги (фальшивомонетничество) /Под ред. проф. В.Д. Ларичева. -М.: Экзамен, 2ОО2.-384с.
4 Юм Д. Опыты.- СПб.: Издательство Солдатенкова, 1986. -270с.
5 Солопанов И.В. Ответственность за фальшивомонетничество: Учебное пособие. -М.: Высшая школа МООП РСФСР, 1962.- 92с.
6 Ағыбаева Л.А. Уголовная ответственность за подлог документов: Автореф... канд. юрид. наук: 12.00.08. -Алматы, 2000.- ЗОс.
7 Мақыш С.Б. Ақша айналымы және несие: Оқу құралы. -Алматы,2002.-1686.
8 Бороздин П.Ю. Ценные бумаги и фондовый рынок: Уч.пособ. - М.: Институт экономики и права,1994.- 170с.
9 Лубягина Д.В. Гражданско-правовое регулирование вексельного обращения в РК. -Алматы; 2000.- 286с.
10 Крылов М. Ценные бумаги - вещь документ, или совокупность прав? //Рынок ценных бумаг. -М.,1997. -№5.-С29.
11 Комментарий к гражданскому кодексу РК (общ. и особ. ч.).- Алматы: Жеті Жарғы, 2000.- 608с.
12 Клюева В.Д. Экономика и бизнес- М.,1993.- 254с.
13 Мельников В.Д., Ильясов К.В. Финансы. -Берен, 1993.- 329с.
14 Булатова А.С. Экономика: Уч. пособ. - М.: Юрист, 1995.- 321с.
15 Национальная комиссия РК по ценным бумагам, Нац. банк РК, Мин.. финансов РК. "Правила присвоения национальным идентификационных номеров государсвенным ценным бумагам в РК": Постановление №828 от 15.05.2001г. //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг Казахстана. -Алматы: Издат. дом. Данекер, 2002.- Т5. - С.148-158.
16 Республика Казахстан Закон №464-1 от 2.08.1999г. "О государственном и гарантированном государством заимствовании и долге" //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг РК. - Алматы: Рынок ценных бумаг, 2001.- ТЗ. - С. 19-224.
17 Қазақстан Республикасының "ҚР Акционерлік қоғам туралы" заңы /Деньги и платежи: Сборник нормативных актов РК.-Алматы: ЮРИСТ,2000.-С. 16-40.
18 Нац. Комиссия РК по ценным бумагам. "О представлении информации при выпуске отдельных видов производных ценных бумаг": Пост. №56 от 12 января 2001г. ////Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
19 Нац. Комиссия РК по ценным бумагам. Правила осуществления деятельности саморегулируемых организаций профессиональных участников рынка ценных бумаг РК: Пост. №131от 22 августа 1997г.. //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг РК. -Алматы: Рынок ценных бумаг, 2001.- Т4. - С137-141.
20. Правительства РК. Положение "О центральном депозиторий РК": Пост. №944 от 29июля 1996г. //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг Казахстана. -Алматы: Издат. дом Данекер, 2002.-Т5.-С.71-78.
21 Правительства РК. Положение "О кастодиальных деятелыюстях на рынке ценных бумаг РК": Пост. от 29 июля 1996г. //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг Казахстана.- Алматы: Издат. дом Данекер, 2002.- Т5.-С84-87.
22 Нац. Комиссия по ценным бумагам. Положение "О порядке регистрации выпуска и погащения облигации": Пост. №196 от 20 декабря 1996г. //Сборник нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг Казахстана.- Алматы: Издат. дом. Данекер, 2002.- Т5.-С.357-369.
23 Нац. банк РК. Правила пременения чеков на территории РК. Правила проведения операции с документными аккредитивам банками РК //Деньги и платежи: Сборник нормативных актов РК.-Алматы: ЮРИСТ,2000.-С. 86-96.
24 Бу Свенсон. Экономическая преступность /Перевод со швед. Решетова Ю.А.; под ред. Могушева. - М., 1987.- 156с.
25 Тленчиева Г.Д. Проблемы борьбы с экономической преступностью в Казахстане. -Алматы: Жеті жарғы, 1996.- 187с.
26 Дементьева Я.Я. Проблемы борьбы с экономической преступностью в зарубежных странах: Дис... канд. юрид. наук:12.00.08.-М.,1996.- 222с.
27 Каиржанова С. Е. Проблемы предупреждения незаконного получения и нецелевого использования кредита: Автореф... дис. канд. юрид. наук. 12.00.08. - Алматы: Высш. школа МВД РКД998.- 28с.
28 Сербина И.А. Криминологический анализ и предупреждение преступлений, совершаемых в сфере банковской деятельности: Дис... канд. юрид. наук: 12.00.08. - М.: Юрид. инст.,1997. - 237с.
29 Статистический отчет о зарегистрированных преступлениях и результатах деятельности органов уголовного преследования //Бюллетень ЦПС и Ген. Прокуратуры РК. Отчет за 1997-2003гг.
30 Аванесов Г.А. Теория и методология криминального прогнозирования. -М.,1972.-334с;
31 Стручков Н.А. Изучения обстоятельств, обуславливающих преступность в СССР //Советское государство и право. -1971. -№12. С.98-106.
32 В.Н. Кудряцев , В.Е. Эминов. Криминология. -М.,1995.- 205с.
33 Криминология: Учебное пособие. Под ред. д.ю.н., проф. А.И. Долговой.- М.: Норма,1997.- 784с.
34 Кузнецова Н.Ф., Кудрявцев В.Н.. Проблемы криминологической детерминации. -М.: Изд. Моск. Гос. университет, 1984.-204с.
35 Е.И.Каиржанов (общ. ч.). Криминология: Учеб. пос. Алматы,1995.-202с.
36 Ведерников Н.Т. Изучения личности при расследовании: Автореф... дис. канд. юрид. наук: 12.00.08.- М., 1965.- 28с.
37 Волженкин Б.В. Общественная опастность личности и роль изучения уголовной ответственности и наказания: Автореф... дис. канд. юрид. наук: 12.00.08.-Л., 1964.-26с.
38 Андрей Колобаев. Расстреляли за рубль / "Экспресс газета".-2002.-№ 48(307). -С.8-9
39 Польской Г. Рыцари фалыпивых банкнот.- М.:Юрид. лит.,1982.- 176с.
40 Ковалев М.И. Советская криминология-правоведение или социология // Правоведение. -1970. .-№9. - С.12.
41 Лекарь А.Г. Профилактика преступления.- М.: Юрид. лит.,1972.-102с.
42 Аванесов В.А. Криминология и социологическая профилактика. -М.,1980.-444с.
43 Составлено В.В. Ховрашовой. Как же не стать жертвой преступления мошенничества и обмана. СПб.: Изд. Генарт, 1995.- 288с.
44 РФ Үкіметі. "РФ полиграфиялық қызметтерді реттеу" туралы қаулы: №960. 1993. 22.09. /Сборник актов Президента и Правительства РФ. 1993ж. .-№4-С3754.
45 Валиев С.Х., Эльтазарова Б.Т. Защита ценных бумаг. -М.: Черо, 1997.-147с.
47 ҚР Ұлттық банкінің басқармасы. "ҚР Ұлттық банк бөлімшелерінің эмиссиялық операцияларды жасау және нақты ақшалар мен құндылықтарды сақтау тәртібі" жөніндегі ереже: Қаулы №281. 1997ж. 25.07. //Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
48 ҚР Ұлттық банкінің басқармасы. "Кассалық операцияларды жасау және нақты ақшалар мен құндылықтарды сақтауды екінші дәрежедегі банктер және банктік операциялардың жекеленген түрлерін арнайы ұйымдардың жүзеге асыру тәртібі" жөніндегі ереже: Қаулы № 58. 3.03.200ІЖ. //Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
49 Закон РК. О государственном регулирований и надзоре финансового рынка и финансовых организаций: Пост. №474-11 от 4 июля 2003г. //Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
50 Қазақстан Республикасы. З.к.б. жарлық. "Ішкі істер органы туралы" //Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
51 Казаков-Турбовский Е.И. Криминалистические методы расследования и предупреждения преступлении, посягающих на советскую кредитную и денежную систему: Автореф... дис. канд. юрид. наук: 12.00.09. - Харьков, 1967.-25с.
52 Косторова С.А. Криминалистические исследования документов выполненных средствами оперативных полиграфии: Дис... канд. юрид. наук:. 12.00.09. - М:Академия управления МВД. - 1997.- 194с.
53 Тоқсанбаев А.Б. Особенности правового статуса Интерпола как межправительственной организаций //Материалы Международной научной-практической конференции, посвященной 5-летию стратегии "Казахстан -2030". Проблемы совершенствования системы воздействия на преступность в современных условиях. 16-17 мая 2002. -Караганда: Болашақ - Баспа, 2002.-236с.
54 МВД РК. Инструкция о порядке исполнение и направление правоохранительными органами РК запросов и поручений по линий Интерпола //Сост. Карикболов Б.С. Интерпол: Нормативные акты..- Алматы: ТОО Аян, 1998.- 56с.
55 Никифоров В.С. 06 объекте преступления по советскому уголовному праву. //Сов. гос. и право.- 1956.- №6. -С.60-70.
56 Трайнин А. И. Общее учение о составе преступления. -М.: Госюриздат, 1957.- ЗбЗс.
57 Кригер Г.А. Квалификация хищений социалистического имущества. -М.,1971.-285с.
58 Каиржанов Е.И. Проблемы борьбы с уклонением от уплаты налогов.-Алматы,2001.- 165с.
59 Таганцев Н.С. Лекции по русскому уголовному праву. Часть общая. М.:Спб, 1888.-Вып.2.-1085с.
60 Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификаций преступлении. -М.:Юрид. лит., 1972.- 352с.
61 Куринов Б.А. Научные основы квалификаций преступлений. -М.,84.-342с.
62 Пионтковский А.А.. Меньшагин В.Р.. Курс советского уголовного права (Особ. ч.). -М.,1955.- Т.1. - 800с.
63 Н.Д. Дурманов. Сов. угол.право (особ. ч.). -М.: Госюриздат, 1958.-73с.
64 Б.С. Утевского. Сов. угол. право (особ. ч.): Учебное пособие.-М.Д951.-455с.
65 Под ред. член корр РАЕН Дробозиной Л.А. Финансы, денежное обращение и кредит: Учебник. - М., 1997.- 224с.
66 Финансы и кредит. -М.: Госфиниздат,1956.- 435с.
67 Каиржанов Е.И. Уголовное право РК (общая часть): Учеб.пособ.-Алматы, 2003.- 254с.
68 Пионтковский А.А., Меныиагин В.Р. Курс советского уголовного права (Особ. ч.). -М.,1955.- Т.1. -800с.
69 Коржанский Н.А. Объект и предмет уголовно-правовой охраны. -М.: Акад. МВД СССР, 1980.- 248с.
70 Нац. Банк РК Правила организаций статистической отчетности в банках РК: Постановление №342 от 15 ноября 1999г. //Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
71 Межд. Конвенция по борьбе с подделкой денежных знаков. 1929г. 20 апреля. //Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций заключенных СССР с иностранными государствами. -М.,1993. -Вып 7.-С.456.
72 Гаухман Л.Д., Максимов С.В. Преступления в сфере экономической деятельности. -М.,1998. -278с.
73 Бюллетень Верховного Суда РСФСР. -1962г.-№2.-С.1О.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
........................................... 3
I ТАРАУ. Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатуға
криминологиялық сипаттама.
1.1 Жалған ақша мен бағалы ... ... ... не ... ... ... мен ... Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың
себептері мен қылмыстарға жол беретін
жағдайлар......................................12
1.3 Жалған ақша мен ... ... ... ... не сатушы
қылмыскердің
тұлғасы.....................................................................
.................18
II ТАРАУ. Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың алдын
алу шаралары
2.1 Жалған ақша мен ... ... ... ... не сату жөніндегі
қылмыстардың алдын алудың түсінігі және оның
түрлері.....................................................................
............................................25
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі, оның құрылымдары, Қазақстан
Республикасы қаржы рыногы мен ... ... ... және ... - ... алдын алу субъектісі ретінде.............. 35
2.3 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны,
не сатқаны үшін қылмыстық
жауапкершілік..................................................44
Қорытынды...................................................................
......................................72
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
..76
КІРІСПЕ
Құқықтық мемлекетті құру және ... ... ... ... ... адамзат құндылықтарын, соның ішінде ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін
мойындауды қажет етеді. ... ... ... ... ... ... және ... мемлекет ретінде
орнықтыратыны ерекше аталып көрсетіледі [2,36.]. Осыған орай, ... ... ... ... ... қырынан демократиялай отырып, жеке адам
мүддесін ұжым, бүкіл қоғам мүддесімен ұштастыруға, ... ... ... ... қоя ... оның ... өмір сүру және ... ете
алу жағдайын қамтамасыз етуге, әлеуметтік әділеттілікті, саяси бостандықты
орнатуға, адамның жан-жақты дамуына және ... ... ... жасауға
бағытталады. Алайда жаңа қоғам құру оңай шаруа емес. Бұл процесс кейбір
келеңсіз құбылыстармен үштасып ... ... бір ... - ... ... әлеуметтік-саяси және ... ... ... Қылмыстардың тұрақты өсуі тенденциясының
қалыптасуы қоғамдағы табиғи-саяси жағдайларға келеңсіз әсер ... ... ... ... ... ... деген
сенімсіздігін арттырады.
Елімізде 1993 жылы ақша реформасын ... ... ұлт ... ... рәмізі, мемлекет тәуелсіздігінің басты бір ... ... ... ұлттық валютасы-теңгені шығарды. Қазақстан ... ... ... жағдайына жаңа үйреніп, оның ... ... ... жаңа ... ... пайда болуына әкеп соқты. Оның нақты
бір көрінісі - жалған ақша мен бағалы қағаздарды қолдан ... ... ... ... қылмыстың қауіптілігін барлық уақытта да көпшілік мойындап
келген. "Хандықтардың, ... ... ... ... ... ... әсер ... ол шапқыншылық, өлімнің болуы, егін-ауыл
шаруашылығындағы жұтшылық және ... ... ... үш ... ... тәуекелге бел бууға болады, олар - ... Ал, ... ... ... ... ... ретінде
мойындамайды, себебі ол мемлекетті бірден, зор ... ... ... түрде мемлекетті құртады және жояды" [3,99-10066.].
Жалған ақшаны жасау, ... не ... ... ... ... айналымы заңы бұзылады, инфляцияға сара жол ашылады. Инфляция - ақша
жүйесіндегі дағдарыстың ... ... ... ... ... ... мен қызметке төленетін құнның ... ал ... ... ақшаның құнсыздануына соқтырып, оны ... алу ... ... ... ... ... ақша ... курсын
төмендетеді;
- ұлттық ақша бірлігіндегі алтынның құны көтеріледі.
Жалған ақша мен бағалы қағаздарды сату мақсатында жасау, ... ... тек ... ... ... ғана зиян ... ... меншік құқығына да белгілі дәрежеде әсер етеді. Жалған ақша
мемлекеттің ... ... ... ... өз ұлттық ақша бірліктеріне
деген құрметін, ал бағалы қағаз рыногында ... ... ... ... өз бәсекелестері арасында түсіріп, сенімсіздік тудырады. Осыны
ескеріп, ҚР қылмыстық ... ... ақша ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... үшін қылмыстық жауапкершілік көзделген.
Іс-тәжірибеде жалған ақша бірліктері мен ... ... ... не ... ... көп ... ұйымдасқан нысанда кездеседі.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерге жүзеге
асыру қиындау. Ол үшін жалған құжатты ... ... оны ... ... ... ... Ал, ұйымдасқан қылмыстармен күрес
бүгінде мемлекеттегі өзекті мәселе екендігі баршаға аян.
Аталған қылмыспен күресудің қиындығы сол, ол ... ... ... әл-ауқатының жақсаруымен тығыз байланысты. Тәжірибеде
жалған ақша мен ... ... ... жай ... ... ... ... қолдану анағұрлым тиімді: ол жоғары дәрежеде ... ... ... және оңай қол ... ... әрі ... ... болмасын жалған ақшалар мен бағалы қағаздарды жасау,
сақтау, не айналымға жіберумен ... оның ... алу ... ... ... болған. Бұл қылмыстардың түрлі мемлекеттерде өзіндік ғасырлық
тарихы бар екені жұмбақ емес. ... ... мен ... қағаздарды жасау,
сақтау, не айналымға жіберуден қорғанудың түбегейлі ... ... ... ... ... ... де ... тапқан емес. Қылмыстылық - қоғам
сияқты мәңгілік. Алайда, қылмыстардың алдын алудың ... ... ... -
адамзат парызы. Жалған ақшалар мен ... ... ... сақтау, не
сатуды арнайылап ауқымды зерттеген ... ... жоқ. тек ... ... ... жұмысында бұл тақырыптың кейбір жақтары көрсетілген[6].
Дипломдық жұмысының басты мақсаты жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... ... жүйелеу
және жалған ақша мен ... ... ... ... не сату ... ... толық ашып қарастыру болып табылады.
Дипломдық жұмыстың актуалдығы - аталған тақырыпта жалған ... мен ... ... жасағаны, сақтағаны, не ... үшін ... ... ... және оны ... ... қатысты қылмыстық құқықтық және криминологиялық сипаттама
берілген, оның Қазақстан ... ... рет ... ... ... тұрғыдан зерттелуі диссертацияның ғылыми жаңалығы болып табылады.
Ғылыми зерттеу жұмысы ... ... жаңа ... ... ... ... Қылмыстылықпен күресте
әлемдік ғылыми тәжірибедегі жетістіктер қамтылады.
I ТАРАУ. ЖАЛҒАН АҚША МЕН ... ... ... ... НЕ САТУҒА
КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМА
1.1 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың
динамикасы, жалпы жағдайы мен ... ... ... ... ... бастау алады.
Қылмыстылық ұғымы кең. Оны ... және ... ... ... ... ... - объективті, адамзат қоғамымен, оның
заңдарымен байланысты әлеуметтік, сондай-ақ тарихи ... ... ... ... ... ... ол ... нәтижесінде пайда болады. Неміс криминологы Арманд Мерген
(1961ж.): "Қылмыс - ертеден келе ... және ... ... өмір ... ... ... заң актісімен реттелетін қылмыстар қылмыстылықты құрайтын
болғандықтан, ол - қылмыстық құқықтық құбылыс ... ... ... қауіпті және мемелекет заңдарына қайшы ... ... ... ... ... Қылмыстылық басқа
әлеуметтік құбылыстардан құқықтық сипатымен ерекшеленеді, оның ... ... ... ... ... да ... ... дегеніміз белгілі уақыт аралығында мемлекеттегі қылмыстардың
жиынтығы түріндегі тарихи өзгермелі, объективті және ... ... ... ... ... деген ұғым кездеседі.
Экономикалық қылмыс жаңа ұғым емес, бұрынан бар, ... ... ... ... ету үшін ... ... экономика саласында
мемлекеттің белсенді ынтымақтастығына, атап айтқанда экономикалық ... ... ... ... бұл өндірісті, технологияларды дамытуды,
халықаралық сауда көлемін ұлғайтуды, халықаралық ... ... ... ... бірлескен экономикалық және қаржылық институттар құруды,
сондай-ақ экономика саласындағы құқықбұзушылықтардың, ... ... ... ... ... Свенсон экономикалық қылмысты экономикалық қылмыстар ... ... ... ... жасалынатын, шаруашылық қызмет
саласында жиі кездесетін, ... ... деп ... [24,3-766.].
Алайда, қылмыстың созылмалығы қасиеті барлық экономикалық қылмыстарға ... ... Г.Д. ... ... төмендегі белгілерді
жатқызады [25,356.]:
- олардың экономикалық-шаруашылық механизмдермен байланысты;
- қылмыспен қолсұғылатын экономикалық қатынас жүйесіндегі тұлғалар ғана
қылмыстың ... бола ... ... ... да экономикалық қылмыстарды толық сипаттай
алады. Тек экономикалық қылмыстардың бәрі де ... ... ... ... ... тек сол ... жүйедегі тұлғаның
бірі болуы шарт емес.
Экономикалық қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... игіліктерді алу үшін шарауашылық механизмдерді
саналы түрде пайдаланады. ... ... ... ... ... ... байланыста. Қылмыспен бір звеноның зақымдануы қалған
шаруашылық механизмдеріне эрозия алып ... ... ... ... ... ... де ... Д.Д. мен Бетерс Э.: "Экономикалық қылмыстар - байлық ... ... ол ... ... ... ойын ережесін бұзады",-дейді
[25,116.]. Шаруашылық қылмыс экономикалық қылмыстардың бір түрі ретінде,
-дейді ... В., - ... ... өндіру, айырбастау, тарату,
пайдалануға байланысты қоғамдық қатынастарға қол ... ... ... ... ... экономиканың дамуына негізделген,
қоғамдағы шарашылық қызмет саласында қалыптасқан, мемлекетпен ... ... ... ... ... Дементьева Е.Е. диссертациялық жұмысында экономикалық қылмыстарға
тән белгілерге төмендегілерді жатқызады [26,256.]:
- ... ... ... үшін ... ... жәбірленушілердің ұжымдылығы және белгісіз болуы;
- ұзақ, жүйелі;
- мемлекеттің, кәсіпкердің және жеке ... ... ... өз еңбегінде жәбірленуші мәселесін көтереді, шығын келген
тұлғаларды анықтауға тырысады. ... ... ... ... ... ... ... меншік құқығына да нұқсан келтіреді, деп
есептейді. Экономикалық қылмыстарда ... ... ... ... ... қолсұғушылық меншік құқығынан қауіптірек болады
да, қылмыстың объектісі ретінде танылады. ... ... ... барысында жасалынады, деген ... ... ... ... та ... ... ... Тұрмыстық мәмілелерді
жасауда мамандандырылған қызметтің болуы міндетті емес.
Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сату көне ... ... ... қоғамда кездесіп отырған. Жалған ақша мен бағалы
қағаздарды жасағаны, сатқаны үшін жауапкершілік туралы ... ... ... ... ... Ресейдің алғашқы қылмыстық кодексі (1922)
бұл қылмыстық әрекетті ... ... түрі ... қоғамдық
тәртіпке қарсы қауіпті қылмыс деп қарастырды. Жалған ақша мен ... ... ... ... қылмыстық сипат беріп, ОАК мемлекеттік
қылмыстар туралы (1927) жалпы одақтық ереже ... ... ... жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасағаны, сатқаны үшін
жауапкершілік ... 1959ж. ... ... ... ... ... ақша мен ... қағазды жасау, сақтау ... ... ... ... жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... - ... ... ... ... жүйесі мемлекеттің негізгі ... бұл ... ... қызметтері ұғымын қамтиды.
Экономикада ақша-несие жүйесі ерекше орын ... бұл ... ... ... ... ... рыногтық өтпелі экономикалық жағдайында, кәсіпкерлік
бостандығы жарияланып, бәсекелестікке жол ... құн мен ... ... ... ... ақша мен ... ... сақтау, не сату жөніндегі қылмысты экономикалық қылмыс ... әділ ... ... ақша мен ... ... жасау, сақтау, не сату жөніндегі
қылмыстарды Қайыржанова С.Е. банктік қылмыс қатарында зерттейді [27,186.].
Банктік қылмыстар - ... ... ... ... ... ... екі ... бөледі:
- банк жүйесінде жасалынатын қылмыстар;
- банк қызметі саласындағы қылмыстар.
И.А. ... ... ... жасау, сақтау, не сату ... не ... ... жүзеге асыру процесінде кездеспейді.
Бұл ... ... ... шарт жасамай сатылады", - деп есептейді
[28,30-3666.]. Банк жүйесіне эмиссиялайтын, эмиссияламайтын банктер жатады.
Ал, банктердің ... ... ... ... ... ... ... сақтау болғандықтан, жалған ақша мен бағалы қағазбен
байланысты қылмыстардың бұл ... ... ... ... ... ... ... ауызша нысанда да жасалынады, демек тұлғалар арасында шарт
бар, реституция қолданылады.
Ақша-несие, ... ... ... ... қазіргі таңдағы
криминологиялық жағдайын зерттеу нәтижесінде төмендегідей ерекшеліктерді
байқаймыз:
- аталған қылмыс санында біршама ғана ... ... ... ... ... ... қауіптілігі;
- қылмыстың ғылыми технологиялық жетістіктермен тығыз байланыстылығы;
- ақша-несие ... ... ... әсер ... ... ... латенттік сипат алуы.
Қылмыстылық келесі негізгі үш көрсеткіштермен ... ... ... мен ... Сонымен қатар, қылмыстылық қылмыспен ... ... оның ... де ... ... жағдайы - бұл қылмыстардың және ... ... ... ... ... анықталады. Жалған
ақша мен бағалы қағадарды жасау, сақтау, не айналымға жіберудің қылмыстылық
коэффиценті ... ... саны мен ... ... ... нақты
массаға көбейтіндісіне тең. Әрбір 10000 адамға шаққанда 50 ... ... - ... ... белгілі аймақта, ... ... Оны мына ... ... ... қылмыстық құқықтық және криминологиялық.
1 және 2-кестелерге сәйкес, экономикалық қылмыстар саласындағы ҚР ... ... ... ... ақша ... мен ... қағаздарды
жасау, сақтау, не айналымға жіберу жөніндегі қылмыстар санының ... [29].: 1998 жылы 3593 ... ... 871-і ... бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға ... ... 1999ж. 3538 ... ... 866-і, 2000ж. ... қылмыстардың 639-ы, 2001ж. 5622 экономикалық қылмыстардың 590-
ы, 2002ж. 6036 экономикалық қылмыстардың 797-ы, 2003ж. 4669 ... 844-ы ... ақша ... мен ... ... ... не айналымға жіберу жөніндегі қылмыстар. ... ... 1/4-і, ал 2001ж. ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстар 1998ж. мен 2003ж. аралығында ... ... ... ... ... кәсіпкерлер арасында ақшамен
есептесуде детекторларды қолдану соңғы кездерде жайлап өріс ... ... ... ... ... азаюына толық кепіл емес-ті. Жалған ақша
бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, ... не сату ... ... ... ... ... да ... динамикасы - белгілі уақыт аралығында қылмыстылық, оның
негізгі құрылымдық көрсеткіштерінің ... ... не ... динамикасына мына факторлар әсер етеді: әлеуметтік ... ... - ... себептері мен оларға жол беретін жағдайлар,
халықтың демографиялық құрылымы, ... ... - ... және
басқа жазаланатын әрекеттер кездесетін салаларды тарылтатын, не кеңейтетін,
нақты қылмыстарды ... ... ... әсер ... ... және ... ... өзгерістер мен толықтырулар.
Қылмыстылық динамикасы белгілі жағдайда қылмыстарды есепке алу, ... ... ... ... ... ... дер кезінде ашылуымен де байланысты.
Жалпы ҚР аумағы бойынша өндірістегі жалған ақша мен бағалы ... ... не ... жіберу жөніндегі қылмыстық істердің арасынан
тергеу ... ... ... орта ... алғандағы жайы
төмендегідей: 1998ж. - 6,1%, 1999ж. - 10,2%, 2000ж. - 13,8%, 2001 ... 2002ж.- 11%, 2003ж. - ... ақша ... мен ... ... ... сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстарға криминологиялық сипаттама беруде
жекеленген ... ... ... ... жағдайларын
қарастырудың орны зор (Кесте 3). ... ... ... ... ... 1998ж. -2000 жылға дейін тіпті 10%-ға да әрең жеткен,
2000ж. -2003ж. ... ... екі ... ... ақша мен бағалы
қағазды жасау, сақтау, не айналымға жіберу ... ... ... ... ІІО мен ҚР ... және ... қылмыстарға қарсы
күрес жөнініндегі Агенттіктің (қаржы полициясы) ... ... ... ... Ал, ... жағдайда қылмыстардың ашылу деңгейінің
ең жоғары көрсеткіші 30%, ал Батыс Қазақстан, ... ... ... ғана қылмыстардың ашылу деңгейі 80%-ға жеткен.
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... ... түріндегі қылмыстарды ашу, тергеу барысында төмендегідей
кемшіліктер кездеседі:
- қылмыстық, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... ашуды ұйымдастыруда құқық қорғау қызметшілерінің
біліктіліктерінің жетіспеуі;
- тергеу, жедел-іздестіру әрекеттерін жүргізуге ... ... ... қорғау қызметкерлерінің экономикалық және ... ... біле ... ... саласында қылмыскерлердің криминалды кәсібилігінің, ой-
өрісінің дамуы және т.б.
Кесте 1 - ... ... ... ... 2 - ... қудалау органдарының есебі бойынша жалған ақша мен
бағалы қағазды жасау, сақтау, не сату жөніндегі қылмыстардың 1997-2003-
жылдар аралығындағы күйлері туралы мәліметтер
1.2 ... ақша мен ... ... ... ... не ... себептері
мен қылмыстарға жол беретін жағдайлар
Кез келген құбылыстың пайда болуын сипаттайтын ... ... деп ... "Детерминация" - бұл құбылыстар, процестер мен
жағдайлардың объективті тәуелдігі. Айналамызды ... ... ... байланысты, олар барлық уақытта диалектика заңына ... ... ... ... ... ... ие:
жағйдай, қызметтердің байланысы, коффеляция, себептілік және басқалар.
Себепті байланыс - детерминация туралы ілімнің ... ... ... - ... ең күрделі, шиеленіске толы мәселелердің бірі.
"Себептілік" ұғымына ... ... беру үшін оны ... ... ... ... ... - детерминацияның ішкі мазмұны, мәні. Себепті байланысқа
мыналар тән: жалпыламалық, уақыт пен ... ... ... ... - ... ... ... категориясында бір
құбылыс міндетті түрде екіншіге (нәтижеге) айналады. Себептілік бір-біріне
әсер ететін нақты оқиғаларды ғана сипаттайды, құбылысты ... де ... ... тек ... жол беретін жағдай, нәтиже, олардың
байланысы ғана емес, нәтиже мен себептердің арасындағы кері байланысты ... Кез ... ... ... жол ... ... ... болады.
Себеп - нәтиже туғызатын құбылыс, ол ... жету үшін ... ... ... ... ... криминология тек қылмыстылықтың күйі, жолдары мен құралдары
жөніндегі ғылым ретінде қарастырылды [30,86.]. ... ... оның ... ... ... ... не істеу керек деген
сауалға жауап бермейді. Кез келген қылмыстылықтың пайда болуына қоғамдағы
қайшылықтар ... ... ... ... баға беру мен күресу
барысында қылмыстылықтың детерминациясы, себептері мен қылмысқа жол ... ... ... ... ... ... кейінгі оқулықтарда
криминология қылмыстылықтың ... мен ... ... ... ... ... әмбебап себептерін анықтауға тырысқан. Түрлі
жағдайларға қарамастан қылмыстылықтың пайда болуының нақты ... ... ... жоқ. Барлық халыққа, уақытқа ортақ қылмыстылықтың да
бейнесі болған емес, бұл ... ... ... ... ... В.Е.: "Кез ... ... қылмыстылықтың жалпы себебі - жалпы
әлеуметтік қайшылықтар" - дей келе, қылмыстылықтың ... ... ... ... ... ұсынған [32, 1806.].
Қылмыстылықтың себептері әлеуметтік әдебиеттерде екі бағытта
түсіндіріледі: әлеуметтік және ... ... ... ... ... көзқарастар бар. Бір
ғалымдар қылмысқа әсер ететін құбылыстарды. себеп пен қылмысқа жол ... ... ... ... ... ... дей келе, бұл
құбылыстарды "фактор" деп атаған. Бір жағдайда фактор - бұл қандай да ... ... мен ... ... оның ... ... себебі
болып табылады. Екіншіде фактор - ол ... ... ... ... ... белгілердің жиынтығы, себептедің тобы. "Фактор" -"себеп",
"шарттары", "жол ... ... ... ... алмастырушы
категория [33,186.]. Курганов С.И. қылмыстардың себебі мен жол ... ... ... ортақ "мән жайлар" деген атау беруді
ұсынған. ... Н.Ф. ... ... мен ... ... ұғымына жатқызды [34,486.].
Ғылыми еңбектерде "қылмыстардың себептері" мен "қылмысқа жол беретін
жағдайлар, шарттар" ұғымдарының арақатынасы зерттеледі. ... ... пен жол ... ... ... ... салыстармалы ерекшеліктер
бар екенін айта келе, ... ... ... ие болғандықтан нәтиже
тудырады, итермелейді, ал жол ... ... ... ... жағдай
жасайды, мүмкіндік береді, деп есептейді [35,266.].
Қылмыстылық себептері мәселесін дұрыс, нақты шешудің жолы оны ... ... ... ... ... ... ... дәуірі
тұсында логикалық жүйеге келтірілді. Қылмыстылықтың себептері қамтылу
деңгейіне, әлеуметтік ... ... мен ... ... ... ... әсер ету ... қоғамдағы
әлеуметтік формациялардың ерекшеліктеріне қарай ... ... Е.І. ... себептерін екі топқа бөледі: макродәрежедегі
мән-жайлар (әлеуметтік-экономикалық формацияның, идеологиялық, әлеуметтік
құндылықтардың және т.б. ... ... ... қоғамға қауіпті
әрекеттердің жасалуына әсер ететін микродәрежедегі мән-жайлар [35,906.].
Құқық қорғау ... ... ... ... ... ... жатқан күрделі сұрақ. Құқық қорғау органдарында қызметшілер жиі
ауысып, арнайы білімі бар ... іс ... ... ... ... мамандандырылған полиция қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... басты жол ашып беріп отыр.
Мамандандырылған полиция қызметшілерінен айырылудың себебін ... ... мен ... ... ... ... ... мәселесінің нашар болуымен де түсіндіруге болады.
Білікті мамандарды ... ... жас ... ... ... ... ... сөз жүзінде қалмай, іс жүзінде орындалса екен.
Қылмыстардың өсуіне құқық қорғау органы қызметшілерінің тиісті дәрежеде
құқықтық қорғалынбауы да себепші. Ұйымдасқан ... ... ... жолдармен құқық қорғау органы қызметшілеріне қарсы әрекеттер
ұйымдастырады, ... ... да ... ... Қылмыскер мүндай
әрекеттерді қызметшіні уәкілеттігінен босату үшін жасайды. ... ... ... ... ... жасаған мұндай тұлғалар тиісті дәрежеде
жазасын алғаны жөн.
Соңғы жылдардағы қылмыстық іс ... мен ... ... сұрақ-жауап алып, ғылыми еңбектермен таныса отырып, ұйымдастыру
шараларына байланысты жалған ақша бірліктері мен ... ... ... не ... ... мынадай кемшіліктерді жатқызамыз:
- өндірістің дамуына қарағанда тауар мен ... ... ... ... және ... ... алға шығуымен экономикада
инфляциялық процестің дамуы;
- айналымда ... ақша ... ... ... құны ... ... пайда болуы;
- қолма-қол емес есеп айырысудың жақсы дамымауы;
- елде шетел валютасының еркін ... ... ақша ... жаңа ... ... енуі;
- санаулы халықтың кірісі жоғары, ал елдің көпшілігінің кірістерінің
төмен болуына ... өмір ... ... ... ... ... ... тұлғалардың көпшілігінің мүдделері
қоғам мүддесіне қайшы, ... ... ... ... қылмыс жасауға бейім болуы;
- ақша мен бағалы қағаздың қорғану ... ... ... ... ... ... ... кездесуі;
- тауарлар сату және қызмет көрсету рыногының жүйесізденуімен қолма-қол
ақша айналымының бақыланбауы;
- ҚР аумағында ... ... ... ... бақылаусыз болуы;
- қылмыспен күресу, оны ашу ... ... ... әрекеттерін ұйымдастыру, құқық қорғау органдарының кадрларын даярлау
және оларды қаржыландыру, қаражатты ... ... ... ... ... көп халықтың экономика саласында білімдерінің болмауы, мәмілелер және
басқа да операцияларды жасаудың, соның ішінде бағалы қағазға да ... ... ... ... ... ... ... тәртіп сақшыларының құқықбұзушылықтың алдын ... ... ... ... жалған ақша бірліктері мен ... ... ... не айналымға жіберудің себептері мыналар:
-ақшалар мен бағалы ... ... ... ... ұйымдардың иеленбеуі;
-шынайы ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың көшірмесін көшірме-
көбейткіш ... ... ... ... ... болуы;
-ақшалар мен бағалы қағаздардың көшірмесін жасаудан қорғайтын көшірме
құралдарының қолданыста жүрмеуі, оған мүмкіндіктің ... ... мен ... ... ... ... ... құралдардың енжар;
- полиграфиялық техника мен технологияның дамуы;
- ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сату
жөніндегі қылмыстардың пайда болуына келесі құқықтық факторлар әсер ... ақша ... мен ... ... ... ... актілердің
жетілдірілмеуі;
- бағалы қағаздар жөнінде әлемде бірыңғай түсініктердің болмауынан ... ... ... мен шетел мемлекетінің бағалы қағаз түрлері арасында
ерекшеліктердің кездесуі;
- жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... не ... ... сот ... қарау мәселелері туралы қылмыстық
заңға түсініктеме беретін актілердің (Жоғары Сот қаулысы) қабылданбауы;
- қылмыстық құқықтық ... бар ... ... ... ... ... ... мәселелерінің туындауы. Қылмыстардың
пайда болуы саяси себептермен де ұштасып жатты.
Мемлекеттердің бейбіт келісімге келе алмауы да ... ... ... ... фашистік төңкеріске даярлық кезінде қаражат тарту мақсатында
жалған француз банкноттарын шығару үшін 1920 жылы ... топ ... ... ... ... басшысының хатшысы Харти-Барта, министрлер
де болған. Топтың құрамына ... алу үшін ант ... ... ... ... (!) ... ақша ... қағаз,
бояулармен қамсыздандырумен байланысты қиындықтар болған. 1922 жылы 3000-ға
жуық 1000 ... ... ... Кейін югославиялық динар,
чехословакиялық крон, румыниялық лейлер ... ... Бұл ... ... ... ... ... 24 чиновник және
атақты өкілдер ... ... ... ... Виндингред түрмеге
қамалған [5,576.].
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... не ... ... ... арнайы себептерін анықтау үшін ҚР
аумағында ақша-несие саласын ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздардың жасалғаны, сақталғаны, не айналымда
жүргендігі туралы мәліметтерді жоспарлы түрде жинап, ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасауға мынадай
кемшіліктер ... ... ... ... өндірісте қолданылатын
құралдардың, объектілердің көптілігінен жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасап алу мүмкіндігінің ... ... ақша мен ... ... ... үшін ... ... көптеген шаруашылық субъектілердің иеленуі, бұл құралдардың
мақсатты қолданылуын ұжымдық тексерістің болмауы;
- өндірістік және өндірістік емес салаларда, ... ... ... ... ... ... жаппай тарату және
олардың бақыланбауы;
- ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... ... ... болатын кітапханаларда, мекемелерде оқырмандарды
есепке алуын ұйымдастырмау, бұл мәліметтердің қылмысты ашу ... ... ақша ... ... ... жалған құжатты
даярлау сапасының жоғарылауы;
- бұрын арнайы ... ... ... ... қызмет еткен,
немесе қызмет етіп жүрген тұлғалардың арнайы ... ... ... ақша бірліктері және бағалы ... ... ... еткен, немесе қызмет ететін тұлғалардың, олардың туған-туыстарының
ақша мен бағалы қағазды жасаудың ... ... ... ... ... ... асырылмауы;
- уәкілетті және құқық қорғау органдарының жалған ақша мен бағалы
қағазды жасаудың ... алу ... ... атқаруда белсенділік
танытпауы;
- жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау фактісін анықтауға
байланысты жедел-іздестіру ... ... ... оның ... жалған ақшаны жасау фактісін анықтау барысында жалған ақша бірліктері
мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... органдарына
анықтамашы, тергеушілердің толымды сұрақтар қоймауы;
- сараптамашылардың жалған ақша ... мен ... ... ... ... ... бұл құжаттың шетелде даярланғаны, немесе
мұндай құжаттың бұрын соңды ... ... ... ... органдарына
хабарламауы;
- жалған ақша бірліктерін жасаушылар, ... оның ... ... ... ... алу ... құқық қорғау
органдарының практикада қолдана бермеуі;
- қылмыстық атқару мекемелерінің кәсіби ... ... ақша ... ... ... ... ... сотталушыларға жариялау
мүмкіндіктерінің алдын ... және тағы да ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды сақтауға төмендегідей
кемшіліктер себепші:
- жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды сақтау ... ... ... қызметшілерінің толық игермеуі;
- жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың сақталуын ... ақша ... мен ... ... туралы ақпараттармен қамтамасыз
ету базасының қалыптаспауы;
- жалған ақша ... мен ... ... ... ... жедел-іздеу, тергеу, органы қызметшілерінің ... ... ... ... ар-намысына байланысты конституциялық
құқықтарын ... ... ... яғни жалған ақшаны сақтаушының
қылмыстық әрекеттерін ... ... табу ... ... зат ... ... жинауда) жедел-іздестіру заңды шараларын
ұйымдастырудың қиын болуы және ... ... ... ақша ... мен ... қағаздарды айналымға
жіберуге жол беретін кемшіліктерге мыналар ... ... ... ... ... өз төлем құрал-ақшасы мен бағалы
қағаздарының немесе шетел валютасының жалған ... сырт ... ... ... ақша мен ... қағаздардың ҚР аумағына шетелден
келуі, қажетті кедендік бақылау қызметінің жүзеге асырылмауы;
- жалған ақша мен бағалы қағазды жасау орнынан қашық ... ... ... мен бағалы қағаздарды айналымға ... ... ... ала ... жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды айналымға ... ... ... ... шын ... өзі ... ақша ... қағаздың жалған екендігін білмегендер болып келуі;
- ұйымдастырылмаған сауда-саттық орындарының жалған ақша мен бағалы
қағазды айналымға ... ... ... жалған ақшалардың айналымда жүруінің себептерін анықтауда ақша
айырбастау орындарының орналасу ... ... ... ... аса ... ... қажет. Ақша айырбастау пунктерінде де жалған
ақшалар қабылданып жатады. Оған мынадай ... ... ... ... төмен деңгейдегі кәсіби дайындығының болуы;
- тиісті операцияларды бекітетін және ... ... ... ... ... ... ... ұқыпсыздық танытуы;
- бақылау-ревизиялық қызметтінің жеткіліксіздігі;
- айырбастау орындарында, кассаларда құжаттың шынайылылығын тексеретін
жоғары сапалы детектордың болмауы және ... ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстардың алдын алу шараларын ұйымдастыруда
ескеретін себепті ... екі ... ... болады: жалған ақша
бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... ... жол ... ... ... және арнайы.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, ... ... ... жол ... ... себептерге ұйымдастыру,
техникалық және құқықтық қайшылықтарды ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберуге жол беретін ... ... ... ... ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... әрекеттердің себептері (кемшіліктер) болып табылады.
1.3 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасаушы, сақтаушы,
не сатушы қылмыскердің тұлғасы
Қылмыскер тұлғасы - бұл ең ... ... ... ... заң бойынша қылмыс субъектісі тұлғаны субъект қырынан көрсететін
қасиеттерге ие болуы тиіс (есі ... ... ... ... ... жеке ... болуы).
Қылмыскер тұлғасымен толық танысу үшін қылмыс ... ... ... шектелу жеткіліксіз. Қылмыскер тұлғасына оның
қылмыстық әрекеттерімен байланысты түрлі ... тән. ... және ... ... ... ... Жай және ... құрылымдары бір, бірақ қылмыскер криминогенді қасиеттерімен
ғана ерекшеленеді.
Қылмыскерді екі ... ... ... бірі - ... белгілі бір
типін сипаттайтын ұғым, ... - ... ... ... категориясы ретінде.
Криминологияда қылмыскер тұлғасы келесі белгілермен сипатталады:
1) әлеуметтік-демографиялық;
2) табиғи-психологиялық (әлеуметтік және ... ... ... ... ... қажеттілік пен мүдде, оларға
қөзқарасы, құқтың ... ... ... және ... ... ... ... топпен арақатынасы -өндірістік
үжыммен, отбасы, оқу орны, қоршаған ортамен, қоғамға ... ... ... ... өзіне беретін баға);
Ведерников Н.Т. тұлғаға тән ... ... ... а) ... ... материалдық, психологиялық жағдайы); ә)жалпы
қоғамдық сипаттама (саяси және ... ... ... ... жалпы, ерекше, және жеке қасиеттер сипаттайды, ... ... Кез ... адам әлеуметтік жаратылыс ретінде өзін
қоршаған ортамен тығыз байланыста болады. Мұндай байланыстар мен ... ... тән ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Адамның жасы, жынысы, отбасы және тұрмыстық жағдайы, мамандығы сияқты
әлеуметтік-демографиялық қасиеттерінің көмегімен тұлғаның ... ... иесі ... ... ... белсенділігін, жасы, ... ... ... ... отбасы, тұрмыстық жағдайы
тұлғаның қалыптасуына себепші болған криминогенді мән-жайларды ашу үшін
қажет. Қылмыскер тұлғасын оның ... ... ... ... ... ... ... түседі.
Қылмыскер тұлғасына қылмыстық құқықтық сипаттама қылмыстық құқықтық
категорияларға негізделеді. Қылмыстың түрі, ауырлығы, ... ... және ... ... ... түзелу деңгейі сияқты қасиеттер
қылмыскер ... ... ... ... ... дегеніміз қылмыс жасаған тұлғаның әлеуметтік
маңызды, психологиялық, құқықтың және жеке қасиеттерінің, сондай-ақ ... ... ... ... көрсеткіштер жиынтығы болып табылады.
Қылмыскер тұлғасы - жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... не сату ... ... ... ... ... элемент. Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасаушы, жалған
ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... қылмыс әрекеттерімен, қабілеттерімен ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жоғары дәрежеде
даярлау үшін кем дегенде 20-ға жуық ... ... ... ... ... бедерлеуші, қабын ауыстырушы (қаптаушы), суретші және
т. б. Бұл арнайы ... ... ... тұлға кәсіби қылмыскер бола
алады. Жалған ақша ... мен ... ... ... ... ... ... көшірмесін даярлауға, түзеуге бейім, технологияны
игерген жандар болады. ... ... ... ... көшірмені жасай алу
жоғары талғамды ... ... ... ... ақылдылық, тапқырлық тән.
Мұндай тұлғалар белсенді де, пассивті де бола береді.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... бірер ой айтсақ. Мұндай тұлғалардың бірі - одақ
кезінде дүниежүзіндегі нөмері бірінші жалған ақша ... ... ... ... ... ... Мұнда қылмыскер теңдесі жоқ полиграфиялық
шешімдерді, химиялық қоспалар, ... мен ... ... ... Сол ... 25, 50 ... банкноттардағы В.И.Ленин суретінде
микроскоппен қарағанда әрең көрінетін, кірпіктің қабағына сәл ... ... ... ... ... Барановтың жасаған ақшаларының барлығында
осы белгі сақталынған. Аға ... ... ... ... дер
кезінде ұстағандары дұрыс болған, бәлкім ол жарты жыл ... ... ... ... ... жасау жөніндегі қылмысқа байланысты докторлық
диссертацияны қорғап алар еді", деп ... ... ... ... сулы белгі құпиясын ашқандығы туралы оқиға қызық.
Бір жарым жыл ... ... ... түк ... ... умаждап шелекке тастайды да, түкіріп жібереді. ... ... ... ... ... жұлдызша белгінің бейнесін көріп, ... ... ... ... ... қоспасының құрамында белок жетпеген
көрінеді. Барановтың жасаған жалған ... өзі ... ... ... ... 10 жылға дейін айналымнан табылып отырған.
Егер де Ресей ақша реформасы дер кезінде ... ... ... сол ... ... ... айналымда жүрер ме еді, - дейді Ресей
сарапшысы.
Иванов И.И., Фрунзелік Далдолов, Бурда ... ... ақша ... ... 10 профессорға тең келетін болған. Баранов пен Бурда
жасаған қылмыстары үшін 12 ... ... 15 ... бас ... ... сот ... алғашқыда өлім жазасына кесіледі, кейіннен
іс қайта қаралып, сот ... 12 ... бас ... ... ... болса, ұсақтан бастап 5000 номиналды купюрге ... ... салу ... ... ... ... өткізген. Жалған
ақша жоғары сапада даярланатын, оны сарапшы ақшадағы адам бейнесінің артық
шашынан ғана ... Сот ... 30 жыл бас ... ... ол ... 5 жыл ... отырып шығады да, банкноттардың жалған
екендігін ... бас ... ... ... Асыл тас ... ... ... осы.
Бүгінгі техникалық прогрестің нәтижесінде жалған құжат даярлаудың әдісі
әлдеқайда жеңілдеді. Жаңа технологиялардың (ксерокөшірме, ... әп ... ... дәрежеде ақша, бағалы қағаздың ... ... ... Мұндай техникалық жетістіктерді қолданудан
қылмыскерлер қалыс емес.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды сатушыларға тән ... ... ... шапшаңдық, ептілік, алаяқтықты айтуға болады. Бұл
қылмыскерлер адам ... ... тани ... Олар өз ... ... ... ... халықты бақылап жүрген, алдаудың
тактикасын игерген қылмыскердің қармағына жәбірленушілер түсе ... ақша ... мен ... ... ... сақтаушы, не
айналымға жіберушіге төмендегідей белгілер тән екені анықталған: көздеген
мақсатына жетуге табандығы - 70%, ... ... ... ... жалпы және кәсіби білімділік-77%, меркантилизм-
100%.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... ... ... ... ... беруге болады.
1 Жалған ақша мен бағалы қағазды жасау, ... не ... ... ... үшін 1998 жылы ... ... ... тартылғандар саны -
121 адам, 1999 жылы - 182 адам, 2000 жылы - 171 адам, 2001 жылы -106 ... жылы - 101, 2003ж. - 83. ... ... жылы қылмыс жасап, жауапқа тартылғандардың - 13,2%, ал 1999 жылы -
22%, 2000 жылы - 14 %, 2001ж. - 10,1 %, 2002ж. -14,1%, 2003 жылы -11,5 ... ... ақша мен ... ... жасағаны, сақтағаны, не айналымға
жібергені үшін жауапқа тартылғандар.
Жалған ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не
айналымға жіберу түріндегі қылмыстардың орта ... 85,5%-ы ... ... ... ... ... ... болады.
Кесте 5-тен аталған қылмыстарды тек жасөпірімдердің ... ... ... Көп ... ересектер жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберуге жасөспірімдерді тартады.
Жасөспірімдердің орта ... ... ... 1999 жылы ... тартылған қылмыскерлердің 20 мен 29 ... - 33%, 30-54 ... - 65% ... 2000 жылы ... - 44%, ал 30-54 жас ... - 49%, ал 2001 жылы ... ... - 43,5%, ал 30-54 жаста - 45,2%. 2001 жылы 55
жастан жоғары жастағы ... - 4,5%, 2002 жылы 20 мен 29 ... 30-54 ... - 62,9%, 60 ... ... - 0,8%, 2003ж. 20-29
жастағылар - 31 %, 30-54 жастағылар - 65,3% ... ... ... ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға жіберу
жөніндегі қылмыстары үшін жауапқа тартылғандар 30-54 жас ... ... ... 30-40 ... ... екендігін ерекше атауға болады.
Бұл категориядағы қылмыстың істерді жасауға 16 ... ... 60 ... тұлғалар қатысады. Көп ... ... ... де ... ақша мен ... қағазды жасау, сақтау, не
айналымға ... ... ... Жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздармен жасалынатын қылмыс субъектілерінің орта жасы - 35 ... ... ... бар, не аяқталмаған жоғары білімді жауапқа тартылған
қылмыскерлердің сандық көрсеткіші - 25,6%, ... ... ... тартылған қылмыскерлер - 4,5%, орта білімі бар жауапқа тартылған
қылмыскерлер - 69,9%. Жалған ақша ... мен ... ... ... не ... ... ... қылмыстары үшін жауапқа тартылған
тұлғалардың басым көпшілігінің орта ... ... ... іс ... қаралған істердің басым көпшілігінде
жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасаушы мен ... ақша ... мен ... ... ... ... ... Жалған ақша мен бағалы қағазды жасаушылар - 15%, ... ... ... жіберушілер - 53%.
5 Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, ... ... ... ... ... үшін ... жауапкершілікке
тартылған тұлғалардың арасында 1998 жылы 121-дің 13,2%-ы, 1999 жылы 182-4
12,1%-ы, 2000 жылы 171-дің 14%-ы, 2001 жылы ... ... 2002ж. ... 2003ж. ... 9,5% ... бұрын қылмысы үшін сотталғандар,
жазасын өтегендер болып шыққан (Кесте 6).
6 ... ... 1998 жылы 121 ... 28-і (23,1%), ... ... ... ... 74-і (40%), 2000ж. 171 тұлғаның 62-і
(36%), ал 2001ж. 106-дің 29-ы (19%), 2002ж. ... 3 (30%), 2003ж. ... (24%) ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасаушы, сақтаушы, не
айналымға жіберушілердің 1999 жылы 25%-і жеке ... ... ... ... ... ... -12%, жұмыссыздар
-37,7% көрсетсе, ал 2000 жылы ... ... - ... - 50%, ... және ... еңбек қабілетсіздері -
12,5%, ал 2001 жылы ... ... ... ... - ... - 8,7%, ... - 57,5%, жұмысшылары - ... - 4,5%, ... ... ... ... ... ... -0,8%, жұмыссыздар - 75%, жұмысшы - 9,6%, ... 4,1%, 2003 ж. ... ... жұмыс істегендер - 3,8%,
зейнеткерлер жоқ, жұмыссыздар - 73,1%, ... -3,8% ... орта ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды
жасау, сақтау, не айналымға жіберу жөніндегі ... үшін ... 58,6%-ы ... ... жеке ... ұйым
қызметшілері болып келеді.
Қылмыскер тұлғасын зерттеуде оларды типтерге ... де орны ... ... типтес қылмыскерлер қарастырылған. ... 3 ... ... жеке ... ... ... ... кекшіл, көре алмайтын
типтер т.б.)
2)ситуацияларға байланысты (криминогенді ... ... ... бағытына байланысты (кәсіпқой үйренішті, тұрақсыз ұқыпсыз
типтер т.б.)
Пайдакүнем-тұрақты типтегі жалған ақша мен ... ... ... не ... жіберуші қылмыскерлердің қатыгездік қанына сіңген
(жәбірленушінің әлеуметтік жағдайын, еңбекпен ... ... ... ... ... ... көзқарас тән. Бұл типтегі
қылмыскерлерге бірнеше рет аталған қылмысты қайталап жасай беретін, бірнеше
рет сотталған ... ... ... Олар өз ... ... ... ... топпен қылмыс жасайды, өз-өздеріне сенімді
қылмыскерлер. Тұлғаның бойындағы тұрақты ... ... ... ... ... қалыптастырушы негізгі фактор болып табылады.
Сондықтан мұндай типтес қылмыскерлер қоғамда жүргенде экономикалық ... ... ... ... ... ... жалған ақша бірлігі мен бағалы қағазды
жасаушы, ... не ... ... тән ... ... ... ... Бұл типтегі қылмыскерлердің табиғаты,
психологиясы өзгермелі. Басқалардан қорқып ... ... ... тұратын тұлғаларға жаза бірде әсер етсе, енді ... әсер ... ... ... ... ... атқарады.
Пайдакүнем-ситуациялық типтегі қылмыскерлерге жалған ақша бірліктері
мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... ... ... ... Олар қоғамдағы қолайсыз жағдайлардың
әсерінен қылмыс жасаулары мүмкін. ... ... оңай ... ... қалса,
ондай мүмкіндікті текке жібере қоймайды.
Кекшіл типтегі жалған ақша мен ... ... ... ... ... ... ... атына дақ келтіргейдерге намыстанып, ... ... ... Ол өз ... қиналғанын, оған зиян келгенін
қалайды, өз мақсатына жеткеннен соң барып, бабына түседі. Бұл ... ... ... ... ... ... жалған ақша мен бағалы қағазды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу әрекеттерін ... ... ... ... ... ... ... Екінші дүниежүзілік соғыстағы
Гитлердің, сондай-ақ француз соғысындағы Наполеонның да өз қарсыластарының
экономикасын күйретіп, жер жүзін жаулап алу ... ... ... мен
бағалы қағаздар жасап, ел-елге таратуы бұған дәлел [39,306.].
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... айналысатын қылмыскерлер тұлғасын төмендегідей типтерге
бөлуге болады: ... ... ... ... ... ... 4- Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі сандық көрсеткіштер
Кесте 5- ҚР ҚК 206-бабындағы қылмыстардың топтасып, мас күйінде ... ... 6- ҚР ҚК ... ... қылмысты қайталап жасаған тұлғалар
жөнінде мәліметтер
II ТАРАУ. ЖАЛҒАН АҚША МЕН БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРДЫ ЖАСАУ, САҚТАУ, НЕ ... ... ... ... ақша мен ... ... ... сақтау, не сату жөніндегі
қылмыстардың алдын алудың түсінігі және оның түрлері
Қылмыстылықпен күрес - қоғамда қалыптасып жатқан құбылыстармен ... ... ... ... ... алу жөнінде Ж.П.Мараттың
мынадай дана ойлары бар: "Тұрақты қалыптасқан қоғамда ... ... ... ... ... ... ... алу тұрады". Қылмысты ашу, кінәлі
тұлғаны анықтау және әділ жаза тағайындау ... ... ... ... көрінеді. Қылмыстың алдын-алу, кең мағынада қылмысқа жол
бермеу азаматтардың қоғамға ... ... ... ... ... білдіреді. Тар мағынада, қылмыстың алдын-алу дегеніміз бір
жағынан қылмыстың себебін және оның жасалуына жол беретін ... мен ... ... және жою, ... ... жасауға қабілетті тұлғалардың
тобын анықтау (қоғамға қарсы бағытты ... және ... ... ... ... табылады [40,126.].
Қылмыстардың алдын алу мәселесі - криминологияның басты ... ... осы ... мынадай диалектикалық және логикалық ой-тұжырымы
бар: "Қылмыстың алдын алу теориясының пәні ... ... ... ... ... түрі ... ол қылмыстылық себебі -қылмыстылық - қылмыскер
тұлғасы - ... ... алу ... ... жүйемен анықталатын
ережелер болып табылады". Криминологияда қылмыстың алдын-алу ... ... ... ... ... алу ... жөнінде Одақ кезінде алғашқы болып ой
қозғағандар ... И.А. мен ... П.П. ... Олар ... ... - қылмыстылықтың түп-тамырымен күресудің негізі, деп санаған.
Авторлар "қылмыстардың алдын алу", "жою", "профилактика" сынды қылмыстармен
күресу саласындағы терминологиялар ... ... ... Бұл ... ... деп ... 70 ... ғылымдар бұл терминдерді түрлі мағыналас ұғымдар деп
есептеді. Лекарь А.Г. мен Земенский А.Ф. "профилактиканы" қылмыстылықтың
себептері мен оған жол ... ... ... және ашу ... ... алдын алуды"- ... және ... ... жол бермеу процесі", деп қарастырады [41,156.].
Бұл ұғымдар шын мәнінде аралас ұғымдар, профилактика ұғымы екі мағынаны
береді. Кең мағынада профилактика - ... ... жол ... ... ... құқық бұзушылықтарға ... ... ... ... тар мағынада, біріншіден, қылмыстардың жасалу себептері
мен оған жол беретін жағдайларды анықтау: ... ... ... ... ... ал ... „қылмыстың профилактикасы" мен
"құқықбұзушылықтың профилактикасы" ... ... ... ... ... алу", "жою" ... жалпы саяси, заң
және филиологиялық әдебиеттердегідей бір мағыналас ұғымдар болады, деп
есептейді Аванесов Г.А. ... ... ... Е.І., ... ... алу" мен ... ұғымдарын бірыңғай мағыналас түсінік ретінде қарай келе,
"қылмыстың алдын алу ... ... ... мен ... ... мән-жайларды жоюға бағытталған мемлекет атынан оның ұйымдары, құқық
қорғау органдары, азаматтар жүзеге асыратын ... ... ... [35,1696.]. Қылмыстың алдын алу мәселесі жөнінде Зудин В.Ф., Г.А.
Аванесевтің еңбектері бар. Қылмыстың ... ... ... ... ... ... кезде ғылыми еңбектерде, практикада әлеуметтік субъектілер
қызметтерінің сипатына қарай қылмыстың алдын ... ... және ... кең ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... алдын алудағы ұйымдастыру шараларын мыналар
құрайды:
- айналымда ақшаның девальвациялануына жол бермеу;
- айналымда ... не ... емес ақша ... ... ... ... қызметтерін бақылауды ұйымдастыру;
- ақша бірліктері мен бағалы қағаздың қорғану белгілерімен халықты
таныстыру;
- ҚР ... ақша ... ... ... ... не шығуын
реттеу, валюталық қадағалауды күшейту;
- жалған ақша бірліктері ме ... ... ... сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстардың алдын алу мақсатында қаржылық
ұйымдардың қаржылық бақылау ... ... ақша ... мен ... ... ... полиграфияларда
бақылауды ұйымдастыру;
- ақша мен бағалы қағазды шығаратын баспада қызмет еткен тұлғаларды
есепте ... ... ... ... ҚР аумағында дамытуды халықаралық аренаға
көтеру;
- бағалы қағаз нарығының жетістіктерін халыққа ... үшін ... ... ... ... ... иелерін бағалы қағаз куәландыратын мүліктік құқықтармен
тиісті ... ... ... ... барлық түрлерін (мемлекеттік және мемлекеттік емес)
мемлекеттік тіркеуден өткізу;
- ... ... ... ... бағалы қағаз куәландыратын
мүліктік құқықтардың қанағатандырылатындығы жөнінде бағалы ... ... ... ... ала ... беру;
- бағалы қағаздың жалған еместігін тексеретін арнайы құрал -детекторды
эмитенттедің міндетті түрде иеленуі;
- сотталушының жазаны өтеуін уәкілетті органдардың бақылап ... ... ... органдарының қылмысты ашудағы және алдын ... ... ... ... ... қаржыландыру;
- жоғары оқу орындарының оқу бағдарламаларына "Жалған ақша бірліктері
мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... халықаралық күрес" атты оқу курсын енгізу және т.б.
Бағалы қағаздарды сатып алғанда, не ... ... ... ... ... ... ... алдыменен эмитент туралы кеңірек мәліметтер алу;
- мемлекеттік емес бағалы қағаздардың ... ... ... көз жеткізіп, қаржы органдарымен тіркелінген бағалы қағаздың
эмиссиялану проспектісімен танысу;
- жарнамаларға толық сене ... ... ... сатушының меншік иесі, не бағалы қағаздың меншік
иесінің серіктесі екендігіне көз жеткізу;
- ... ... ... алу шартын жазбаша нысанда рәсімдей
отырып, келесі жағдайды анықтау: шарт ... ... ... жаңа
иеленуші акционерлерді тіркеу тәртібі, бағалы қағазбен операцияларға салық
төлеу тәртібі және т.б.; мәмілені ... ... ... емес ... ... ... салу ... қауіпті. Сатып
алынатын бағалы қағаздың мемлекеттік тіркеуден өтуі, салған ... ... және ... ... ... ... Бағалы қағаздан
кіріс неғұрлым жоғары болған сайын, мұндай бағалы қағазда қауіп те ... ... орта ... құнынан бірнеше еселеп кіріс беруді уәде еткен
ұйымдарға қатты сене бермеу;
- барлық құжатттарды бір қоржында ұстамай, ... ... ... ... не ... қалған жағдайда, бағалы қағазға салған
қаражаттардан бірден айырылмайды.
Бағалы қағазды сатып алуда толық ... болу үшін ... ... ... ... ... алу шартын жасап, тараптардың қолымен бірге нотариалды
куәландыру;
- акционерлерді тіркегенде жаңа ... ... ... ... ... көшу нұсқауын" тараптардың қолымен рәсімдеу;
- бағалы қағазбен операцияларға тиісті салықты төлеп, қаржы рыногының
кәсіпқой қатысушысы компаниясында шартты ... ... ... өз ... ... құжатты беруін сұрап
жүгіну.
Акцияны иемдену үшін депозиттерге жүгінген тиімді. Тек депозиторшы ғана
кім қандай бағалы қағазды иеленгендігін ... және ... ... ... ... тұлғаға көшу процесін рәсімдейді.
Интерпол 1924 жылдан бастап бүкіл ... ... мен ... ... таратып отыратын "Жалған ... ... ... ... ... де ... ақша мен ... қағазды
жасау, сақтау, не сатудың алдын алуда Интерпол ұйымының ... ... ... ... ... ... ... онда ақша
бірліктері мен бағалы қағаздың қорғану белгілерімен халықты таныстырып,
аймақта кездесетін қылмыстар ... және ... да ... ... ... ... жөн еді. Дүниежүзіндегі ақша бірліктері,
барлық жалған құжаттар ... ... ... ... төлем құралдар),
қылмыскерлер, оларға тағайындалған жазалар жөніндегі мәліметтермен ҚР құқық
қорғау органдары да хабардар болса.
АҚШ ... ... ... ... кемшіліктер жөнінде айтылатын
арнайы брошюра шығарған. ... ... ... ... ... ... жалған банкноттарда кездескен салыстырмалы
фотографиялық кемшіліктер жөнінде арнайы мақалалар кіргізілген [43,476.].
Жалған ақша ... мен ... ... ... ... белгілер қылмыскерлерге бір жағынан көмек, бірақ та "сақтықта
қорлық жоқ" екенін негізге ала ... ... ... тәуекелге бел
буған жақсы.
Бірнеше елдердің ... ... ... құрастырушылар
қылмыстардың алдын алудың ұйымдастыру және техникалық шараларын қарастыру
үшін ассоциацияларға бірігеді.
Қылмыспен күресті жылдамдату үшін ... ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды
жасау, сақтау, не айналымға жіберуге қарсы ... ... әсер ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздардың айналымына байланысты азаматық
актілерді жетілдіру;
- зерттеліп отырған қылмысқа байланысты қылмыстық ... ... ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберуді сот практикасында қарау мәселелері туралы ҚР Жоғары ... ... ... рыногы қаржылық рыноктың құрамдас бөлігі ретінде өндірісті
қалыптастыру және дамыту мақсатында қаражат тартудың ... ... ... ... ... заң актілерінің өзіндік жүйесі бар:
- барлық бағалы қағаз жөніндегі ... ... ... ... ... "ҚР ... қағаздар рыногы жөніндегі заң");
- бағалы қағаздар жөнінде халықаралық Конвенциялар;
- бағалы қағаздың қалпы, мәртебесі туралы ... ... ... ... ... және басқа ... ... ... жеке құқықтық қатынастар негізінде жатқан және локальды әсер ... ақша ... мен ... ... сату мақсатында жасау,
сақтау, не сату үшін ... ... заң ... ... ... ... үшін ҚР ... Соты аталған қылмыстарды
сот тәжірибесінде қарау мәселелері жөнінде қаулы қабылдағаны жөн еді. Мұнда
қылмыс құрамы элементтеріне, арнайы ұғымдарға, ... ... ... ... ... ... ашу, оның қызмет тәртібі мен
полиграфиялық қызметтердің заңдылығын ... ... ... ... ... байқалған жағдайдағы жауаптылықтарды
анықтайтын 1993ж. 22.09. №960 "РФ полиграфиялық қызметтерді ... ... ... қабылданған. Мұндай құқықтық актінің көмегімен Ішкі Істер
органдары осы объектілерде профилактикалық қызметтерді жүзеге ... ... Ал, ҚР ... ... реттейтін арнайы заң жоқ,
бірақ 1995.26.10. №20 ҚР бағалы қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... және толтыруға,
ҚР территориясына бағалы қағаздардың бланкілерін кіргізуге рұқсат ... ... ... ереже бар.
Пайдакүнемдікпен жасалынатын қылмыстарға қарсы күресте қылмыс жасаудың
"қаржы жағынан" тиімсіздеу болатындығын ... ... ... зор. ... мақсатқа жету үшін орындау өндірісі, қылмыстық ... және ... заң ... ... ... ... ... өтеу мәселелерін ... ... ... ... ... ... сотпен өндірудің қиындығын ойлап,
талаптан бас тартады. ... іс ... ... бұл ... оның ... ... енжар.
Техникалық шаралар. Жалған ақшамен күресудің ғасырлар бойындағы
тәжірибесінен ақша бірліктерін бұрмалаудан қорғанудың көп ... ... ... ... жасау, сақтау, не сатудың жалпы ... ... ақша ... мен ... ... ... қорғауды
жетілдіру; шынайы ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың көшірмесін ... ... ... ... ... ... ... бірліктері мен бағалы қағаздардың шынайы ... ... ... ... ... құралдарын қолдануды және
полиграфиялық кәсіпорындардың қызметтерін бақылау; ақша ... ... ... ... және жалған ақшалар мен бағалы қағаздардың
белгілерімен халықты ... ... ... фото ... ... ... жүйесі қолданылады. Мұнда
айна сынды бейне қорғануды қамтамасыз етеді. Ысыған аппаратқа банкнотты
басып шығару үшін ... ... ... ... ... аппаратқа көрсетпей
қояды. Француз ақша бірлігінің жеті қорғану белгілерінің бұл бір ... ... ... ... құралы банкноттың өзіндік құнынан қымбат
болғанымен де ақша бірліктерінің жаңа ... ... ... ... ... ақша көшірмесін алу мүмкіндіктерінен айырады. Нәтижесінде
бұл қылмыстар санының азаюымен құжатқа жұмсаған қаражат өз құнын өтейді.
Әсіресе, банкноттар мен ... ... ... ... мүмкін
болмайтын көшірме құрал-техникалық жүйесін шетелдерде ... ... ... инженерлері мен конструкторлары көшірме техникадан
қорғанудың екі ... ... ... Оның ... ... ... ... әрбір көшірмеде арнайы құралдың көмегімен ғана ... ... ... номірін қойып отырады. Түрлі түсті ксерокстің көмегімен,
ақша бірліктерін ... ... ... ... - ... ... электронды жады бар блок көшірме аппаратына банкнот ... ... оны ... қояды". Жалған банкноттарды даярламақ болған
кезден-ақ бұл жүйе оларды сәйкестендіріп, аппарат қап-қара түсті көшірмені
дайындап ... ... ... ... ... банкноттарды шығарушы мен оны
қорғау тәсілдерін ойлап табушылар арасында ... ... ... ... ... ... уәкілетті тұлға мүмкіндігінше жаңа
дамыған арнайы техника мен технологияларды бірінші болып пайдаланып жатса,
қылмыскерлер мүмкіндігінше қымбат емес ... ... ... құжаттың дәл көшірмесін ... ... ... ... ... болады, "абсолюттік" қорғану мүмкін де ... ... мен ... қағаздарды жасау кезінде техникалық емес, қаражат
мәселесі ... роль ... ... ... құны ... түпнұсқасының
құнынан аз болады. Қылмыскер сол ... ақша ... мен ... ... ... отырып, оның үстінен таза пайда табуды
көздейді. Басқа мемлекеттің экономикасын күйретуді, ақша мен ... ... ... ... ... мүдделі) қылмыскерлер керісінше, түпнұсқадан
айнытпай сол елдің ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың ... ... ... аямайды. Эмитентпен шығарылған бағалы қағаздардың тиражы
ақша бірліктері санынан аз болады, сақтану шаралары да ... С.Х. өз ... ... ... мен ақша бірліктерін қолдан
жасап алудың екі жолын атап көрсетеді [45,128-14566.]:
- қарапайым құрал жабдықтарды, техниканы қолданып;
- арнайы ... ... ... ... үшін бағалы қағаздарды қарапайым құрал-жабдықтармен дайындау
тиімсіз, себебі сақтану белгілері де нашар болады. Жалған құжатты ... ... ... көп жасайды. Компьютермен бағалы қағаздардың кез
келген түрін даярлауға болады. Арнайы ... жаңа ... ... ... шығаратын қағаз түрін түзетіп, өңдеуге ... ... да ... ... ... ... ... алудан
қорғану құралы бола алмайды. Лазерлі принтерді қолданып ... ... ... ол ... бояу ... ... қорықпайды, қатарлы принтерден
шыққан құжаттың бейнесі арнайы шаралар қолданбаса суда ... ... ... ... құны да жоғары. Сапалы құжат даярлау үшін
түрлі-түсті офсетті баспада арнайы талаптар сақталынады.
Офсетті баспада ... ... ... ... басталғанға дейін
қосып, даярлап алып қолданады.
Ғалым өз еңбегінде атақты фирмалармен ойластырылған ... ... ... ... ... ұсынады:
- бағалы қағаздың сурет бейнесі таза графиктік ... Бұл - ... ... ... негізгі жолы.
- графиктік бейнені қолдану. Графиктік бейнені көшіргенде түпнұсқадағы
сызықтар үзілмейді, ал көшірмеде артық сызықтар пайда ... оны ... ... құжат бейнесінің жоғары сапалы штрихтардан түруы. Бұл жүқа
штрихтердің ... ... бір ... үзіліп қалады. Шынайы түпнұсқада
сырттай қарағанда сызықты бейне жылтырлап тұрады және анық ... ... олай ... ... ... ... екі, кейде үш гильоширлі тор түрінде жасау.
Бейнедегі сызықтар өте жүқа, оны скайнерлегенде түсі ... (боз ... ... ... ... басып шығарғанда сызықтар үзіліп
қалады);
- бағалы қағаздың технологиясын сақтау. Құжаттың ... ... ... не ... ... кең ... әдісі - биіктігі 0,2-0,3 мм-дегі қоршаудың
ішінде жазылған ... ... ... суреттің астында қандай да бір
штрихті бұлт тәріздес ... ... ... ашық жерлер қалдыруы. Бұл белгіні компьютерлі моделдеу арқылы
ғана орындауға болады. Суретші оны жасай алмайды. Көшірмеде бұл ашық ... қара ... ... ... не ... ... үрділі голограмманы қолдану.
Эмитенттердің арасында керемет су белгісін (филиграндар), физикалық
және химиялық бояуларды ... ... ... ... өте аз. ... ... ... қағаздарды табуына кедергі бола алмайды.
Көп мекемелер бір баспаға бағалы қағаз басып шығаруға тапсырыс береді
де, олардың ... ... тек ... ғана ... ... ... тек бланкіні текстен тазалап,
суреттерін туралап қойса болды, ... ... ... Бағалы қағаздар мен
ақша бірліктерін сканерлеу, не ... ... ... ... көмегімен басып шығарады. Орловты ... ... ... ... ... емес, оларға арнайы баспа машинасы қажет.
Мұндай кластағы машина өте қымбат және оны ... ... ... ... бағалы қағаз көпшіліктің сұранысына ие болса, жалған бағалы қағаздарды
жасушылар түпнұсқаны жасауға қолданған техниканы да ... еді. ... ... ... ... ... көмегімен тамаша офсетті машинада
жалған ... ... ... барлық көзге көрінетін ... ... ... ... тұлға түпнұсқаны жалған
құжаттан айыра алмайды. Енді тек ... ғана ... ... ... ... ... Бұл - сарапшыларға тапсырылатын жұмыс.
Мықты қорғану әдістерін қолдансақ та, бұл ... ... ... ... үшін көп шығын кетеді. Тіпті ... ... ... ... оның ... ... ... де мүмкін. Осылай да эмитент
қорғана алады.
Соңғы уақытта айналымда ерекше ... ... ... ... пайда болуда. Шын айтсақ, олар қолдан жасалған жалған бағалы қағаз
емес, имитация. ... ... ... ... ... ... ... жасайды, олардың микротексі тиісті орында, сапалы, сулы ... ... Бір ... ... да ... сияқты, бірақ суреттері мен бояулары
шынайыға ұқсамайды. Қылмыскерлер мұндай имитацияны, ... ... ... ... ... біле бермейтін, екіншіден, бағалы ... ... ... ... ... шешімдері бар, көп
кәсіпорын пайдалынатын, оның қорғану белгілерінің ... біле ... ... пайдаланады.
Түрлі баспалардың өз арсеналдарында барлық бағалы қағаздарды шығарған
кезде қолданатын дайын, шектелген көлемде жазу түсіргіш ... ... ... жазу ... бір-біріне ұқсас келеді. Бұл бір
типографиядағы бағалы қағаздарды келесі басқа баспада ... ... ... бағалы қағаздары өте ұқсас баспалардың қайсысының қандай
бағалы қағаз даярлайтынын білу қиын, оларды тек эмитенттері ғана ... ... ... жолы - ... ... ... эмитент атымен жасалынатын бағалы қағаздарды жасау. Тиісті
дизаинерлік шешімдерді қылмыскерлерге сол бағалы ... ... ... тым ұзақ ... ... отырмауы керек, яғни бағалы қағаздарының
түрлерін түрлендіріп отырған дұрыс. Эмитент үшін ол ... ... ... ... ... ... ... қорғайды.
Жалған бағалы қағаздардың айналымда жүру мүмкіндігінен айыру мақсатында
құжатты бағалы қағаздың қорғану белгілерін ... ... ... ҚР ... ... органның лицензиясы бар полиграфиялық
кәсіпорындар ғана атаулы бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... талаптардың сақталынуы тиіс:
- әрбір тапсырыс беруші бағалы қағазды жеке-жеке ... ... ... ... ... сәйкестендіру нөмірі, бағалы қағазды
эмиссиялаудың ... ... және ... көшірмесін жасаудан жоғары ... ... ... ... ... ... бар, 702 ... салмақтағы қағазда басу;
- бағалы қағаздың бланкісінде міндетті түрде бағалы қағаздың нөмірін,
сериясын, индосомент, "атаулы" деген сөз, қаржылық қордың ... ... ... ... ... ... ... ұйым туралы мәліметтердің болуы. Қосымша
талаптарға мыналар жатады:
- түпнұсқаның арнайы ... ... ... басу ... ... ... бланкісін жасаушыға, тапсырыс берушіге және мамандарға ғана
белгілі болуы;
- қарапайым ультракүлгін сәуле мен ... ... және ... әдісімен салыстырғанда анағұрлым күрделі, жоғары ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың бояулары жайылмас үшін
арнайы еріткіштер қосып даярлау жолдары қылмыскерлермен игерілген. ... ... ... ... ... ... білуге болады, жалған
құжатта қағаз бетіндегі бояулар жайлап түседі. Шынайы ... ... ... ... ... ... болады. Күлгін және қызғылт түсті
талшық қағаздың өзіне түседі, ал ... ... ... ... ... ... ... нөмірі, сериясы, әріптері қисайып түседі, рельефі
болмайды, жазбаның шеттері тегіс емес. Жалған ақшаны ... сан ... цифр ... ... ... ... айналымда банкноттардың
жаңа сериялары шығарылып, қорғану белгілері ... ... ... ... дизаины арқылы ажыратуға болады. Олар күрделі
технологиялық баспадан өтеді. Бұл ... ... ... ... ... шын ... ... арнайы құрал-жабдықтар бар.
Біріншісі - үлкейтілген приборлар. Олардың көмегімен:
- қағаздың фактурасы анық ... - ... ... - ... не жай А4
форматы;
- қағаздағы талшықтар (көшірмеден ... ... ... типі ... ... ... ... банкноттың шартты орындарында микробаспалардың бар, жоғымен де
анықталады.
Екіншісі - барлық бөлімшелерде кездесетін ... ... ... ... сызығын ультракүлгін сәуле арқылы ... ... ... ол сары ... ... Мамандардың айтуынша, тәжірбиелі кассир
жалған ақшаны арнайы құралмен тексермей де, ... ... сезе ... ... зығырдан даярлайды, ол ақшаны қалыңдатады.
Отандық ұлттық валюта. Қазақ теңгесін алатын болсақ, ... ... ... ... сулы белгісі бар (сурет ақшаның екі бетінде де
бар), металды лентамен, рельефті баспада даярланған. Монеталардың ... да ... ... айналымда кездеседі. Оның да қорғаныс ... ... ... ... та жалған екендігін айырамыз.
Американдық банкноттар. Американдық банкноттың негізгі ерекшелігі сол,
оның әрбір номиналында АҚШ ... ... бар: 10$ ... ... 20$ ... - Э. ... 50$ ... - У. Грант, 100$
долларда Б. Франклин.
АҚШ Қаржы Министрі ақпарат орталығының мәлімдемесі ... 1995 ... 35 ... ... ... ... жүрген. Ол айналымдағы ақшаның
0,01% құрайды.(90% жалған ... ... жылы жаңа ... ... бері 100$ доллар жалған банкноттар
саны 18 есеге ... 1997 жылы жаңа 50$ АҚШ ... ... АҚШ ... ... ... олар 1997 жылы 17 ... сомаға заказ
берілген. Ұсақ купюрлер айналымнан алынып ... ... ... ... ... айыру белгілерін есте сақтаған жөн:
Портреттің детальдарын қолдан жасаудың қиындығы. Оны ортасынан сәл
жылжытқан және де сулы ... ... ... ... ... ... ... ақшаның бейнесі анық емес жеке детальдары бір-бірімен
қосылып кеткен, бұлыңғыр.
Қорғаныс ... ... оң ... ... тұр, банкноттың
ортасынан өткізілген. Сызық бойындағы "USASO" жазбасы мен ту ... ғана ... ... түс ... сары рең ... резервтегі жүйе - ФРС жаңа универсальды мөр. Сол жақтағы
сериялы нөмірдің ... әріп пен ... ... ... ... шығарғанын білдірді.
Микробаспа - банкнот шетіндегі майда ... ... ... ... алғашқы бетіндегі "SUFTY" жазбасы рамканың ішінде қайталанады,
ал "Uinifed states Amerika" сөзі портретке түскен.
Жіңішкі концентрлі сызықты баспа әдісімен ... Оны ... ... ... рең ... ... ... бояу қолданылған.
Егер де банкнотқа тігінен ... ... ... ... жағындағы
цифрлардың түсі жасыл рең береді, ал ... ... түсі ... ... ... бір затқа үйкегенде, сол ... ... ... ... ақша ... ... деп ойлайды. Бұл олай емес.
Керісінше, шынайы ақша үйкеген затында із ... ... ... ... ақшаның көшірмесін жасағанда қара дақ түрінде қағаз ... ... Бұл тек ... ... жағынан қорғайды.
Зерттелініп отырған қылмысқа криминологиялық талдау жасай отырып,
жалған ақша ... мен ... ... ... ... не айналымға
жіберудің алдын алу шараларын екі топқа бөлеміз:
- жалпы;
- арнайы криминологиялық.
Жалған ақша ... мен ... ... ... ... ... жіберудің жалпы алдын алу шаралары деп жалған ақша бірліктері ... ... ... ... не ... ... ... техникалық, құқықтық шараларын айтамыз. Аталған қылмыстардың
алдын алудың арнайы шаралары дегеніміз жалған ақша ... мен ... ... ... не ... жіберуді жүзеге асыруға бағытталған
белгілі, не нақты тұлғаларға әсер ... ... ... ... ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не айналымға
жіберу жөніндегі қылмыстардың алдын алу шараларын ҚР Ұлттық Банкі және оның
құрылымдары, ҚР қаржы ... мен ... ... ... және ... ҚР ... және жемқорлық қылмыстарға қарсы ... ... сот ... ... ҚР Ұлттық Бюросы жүзеге
асырады. Бұл - негізгі субъектілер.
Банкноттар мен бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру жұмыстары ҚР Ұлттық банкі мен
оның ұйымдарының, ҚР қаржы рыногы мен қаржылық ... ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздардың жасалу, сақталу,
не айналымда жүру ... ... ... ақша ... мен ... қорғану белгілерін жетілдіру, яғни техникалық қорғану шараларын
ұйымдастыру, қай кезеңде болмасын басты мәселе болып қалмақ.
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі, оның ... ... ... рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және бақылау
Агенттігі - қылмыстардың алдын алу субъектісі ретінде
ҚР Ұлттық банкі - ҚР Президентінің ... есеп ... ... ... ... банктік жүйе. Ол өз қызметін жүзеге асыру
барысында Қазақстан-2030 даму стратегиясын басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... асыруына қайшы келмейтін
Үкіметтің экономикалық саясатын бірлесіп атқарады.
ҚР Ұлттық банкі - вертикалды бағыныштылықтағы бірыңғай ... ... ... ... ... басқарма және директорлар кеңесі
құрайды. Ұлттық банкінің құрылымына департаменттер мен ... ... ... ... және ... ... ... кіреді. Ұлттық банк орталық аппараттардың бөлімшелерінің, өз
филиалдарының, өкілдіктерінің және ... ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкінің негізгі мақсаты ҚР ұлттық
валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын ... ету ... ... қатар, Ұлттық банкке мына міндеттер жүктеледі:
- ақша айналымы, несие, банктер және оның ... ... ... және ... ... ... және оның ... интеграциялануына әсер ... ... ... саласында мемлекеттік саясатты жасау және жүргізу;
- ақша, несие және банктік ... ... ... етуін бірлесіп
қамтамасыз ету;
- банктік қызметтерді реттейтін және оларды ... ... ... ... банк ... мен несие берушілердің мүдделерін
қорғау.
ҚР Ұлттық банкі өзіне жүктелген ... ... ... ... ... ҚР ... ақша-несие саясатын жүргізу;
- ҚР аумағында банкноттар мен монеталарды эмиссиялау;
- банктердің функцияларын жүзеге асыру;
- банктердің, ... ... және ... ... және ... ... ... да мемлекеттік органдардың функцияларын;
- банктерді бақылау;
- ҚР валюталық реттеуді және ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкінің алтын валюталық активтерін басқару;
- ҚР Ұлттық банкінің бөлімшелерінде ... және ... ... ... ... ... асырылады [47,16.].
ҚР Ұлттық банкі жалған банкноттар, не монеталарды жасау жөніндегі
фактілермен ... ... ... ... банкноттар, не
монеталар клиенттерге қайтарылмайды. Бұл жөнінде құқық ... ... ... банкноттар мен монеталар Ұлттық банктің қоймасына, не
ҚР Ұлттық банкінің Бас ... ... ... ... ... ... ... қабылдау, сақтау, не беру үшін Ұлттық банктің әрбір
бөлімшесінде айналым кассасы және ... ... ... қоры болады.
Айналым кассасындағы нақты ... ... ... Белгіленген
лимиттен артық нақты ақшалар соммасы ... ... ... ... алып қою ... ал нақты ақшаны резервті қордан қайтарып алу -оны
айналымға ... деп ... ... ... нақты ақшаның лимиті
белгіленбейді.
Ұлттық ... ... ... ... ұлттық банкнот пен
монеталардың күйіне жауап береді. Ұлттық банк бөлімшелерінің ... ... ... ... бола ... ... ... пен монеталар және
тозған, зақымданған монеталар мен банкноттар қайта айналымға ... ... ... ақша ... ... ... болып табылады
(Ереженің 1-бөлімі, 1.2,1.9,1.10). Ал, төлемге жарамды банкнот пен монета
дегеніміз ... ... ... және ... белгілері мен көлемінің
70%-ы сақталынып тозған банкноттар. Оларға ... ... ... дақ, ... із, бояу ... ... кейпі кеткендер;
- егер де белгілі бөлігі бір-біріне сай келіп, желімденген және
жыртылған, шеті жоқ, ... ... ... ... күйген, жанған, тозған;
- қорғану белгісі ... ... ... - ... ... мен ... қарамастан, бүтін және шынайы екендігіне ... ... ... ... ... ... кесілген, сынған;
- қышқылға күйген, қандай да металға күйген;
- ... ... ... ... ... кеткен, аверс пен резерві бойынша номиналдарын
білдіретін белгілері ... ... ... ... ... ... екіге бөледі:
- айналымға жарамды;
- ақауы бар.
Жарамды банкнот:
- оралып, бүйіп-түйілген эмиссиялық банкнот;
- пайдаланудан шыққан.
Төлем құралы бола алмайтын банкнот пен монета - ... ... пен ... ұғымына жатпайтын банкнот пен монета.
Бракқа шыққан (жарамсыз) - жанама ақауы бар монета, банкнот.
Заңды төлем құралы күшінен айырылған банкнот пен ... - ... ... ... ... пен ... ... (переделанный) банкнот - пайда табу мақсатында заңсыз
банкноттың ... ... ... ... номиналдарын шынайының
реквезиттеріне сай етіп өзгерткен, не цифрлар қосқан, яғни мұны шынайы деп
қалуға болатындай ... ... ... не ... ... ... жасалынған деген белгілері бар банкноттар жалған ... ... және ... ... ... ... хабарланады.
Эмиссиялық операциялар резервтік қорлар мен айналым кассаларында жүзеге
асырылады. Жоғарыда айтылғандай, Ұлттық банктің әрбір ... ... ... Онда ... ... ... ... және
клиент түйіншегінде үсталынады.
Ұлттық банк бөлімше бастығы мен орталық аппаратттың ... ... ... ақша ... ... ... ... банкноттар
мен монеталардың резервтік қорда тұруын және ... дер ... ... ... жүзеге асырады.
Резервтік қорды ұстап түру үшін қажет нақты ақшалардың сомасын көрсете
отырып, Ұлттық банктің орталық ... ... ... ... ... ... арнайы уәкілетті бөлімшесі тапсырыс және қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... ақшамен
қамтамасыз ету туралы жоспардың жобасын ... оны ... ... ... ... де, тиісті бөлімшеге жібереді. Жіберілген
нақты ақшалар тексеріліп алынады. Жетпеген ... не ... ... ... ... ... сәйкес, айналым кассасымен дебеттеу
арқылы толықтырылады. Нақты ақшаның қабылданғаны жөнінде уәкілетті ... ... ... ... ... ақшаларды алу үшін Ұлттық банк
бөлімшесінің бастығының рұқсаты қажет. Нақты ақшаларды айналымға ... ... ... ... ... ... ... банк
бөлімшесі арнайы өкілетті бөлім басшысы айналымға жіберілетін ақшалардың
жобасын жасайды. Нұсқауда айналымға жіберілетін ... мен ... ... мәліметтер көрсетіледі.
Ұлттық банк аппаратының арнайы уәкілетті бөлімшесі Ұлттық банктің әрбір
бөлімшесінің айналым кассасының лимитін белгілейді. ... күн ... ... ... ... ... резервтік қорға салады.
Операциялық күн біткен соң касса меңгерушісі айналымнан шыққан банкноттар
мен монеталар ... ... ... ... номиналы, сомасы
туралы жалпы тізімін жасайды. Құжат тексеріліп, ... ... ... ... Тізімдердің негізінде бухгалтерлік жазбалар
толтырылады.
Кассалық операциялар дегеніміз құндылықтарды қабылдау, ... ... ... ... ... түю, ... ... табылады.
Құндылықтарға мыналар жатқызылады: валюталық құндылықтар, ҚР ... ... ... ... және ... ... бланкілер және бағалы
заттар.
Ұлттық банкінің бөлімшелері нақты ... ... ... ... ... кассалық операциялар жасау үшін төмендегідей
айналым кассалары құрылады:
- кіріс;
- шығыс;
- кіріс және ... ... ... ... ... ... нақты ақшалардың сақталынуына материалдық
жауапкершілік кассалық қызметшілерге, басшыларға, бас ... ... ... ... ... аталған операциялар аса сақтылықпен жүзеге асырылады. Ұлттық
банк өз клиенттері мен ... ... ... ... ... ... ... жетпегендерді есептен алу, төленбейтін банкнот пен монета,
және артықтарын қайтару туралы ... ... ... ... ... Ұлттық банк бөлімшелері ... ... және ... ... ... ... ... банкноттар мен
монеталарды клиенттерге қайтармайды. Банкноттардың төлемге жарамдығын
анықтауда қызметкерлер ... ... ... ... ... пен ... ... деген штамп қойылады.
Егер де ... пен ... ... жарамдылығына күмән туса
меңгерушісіне, қажет жағдайда, бөлімше ... ... ... береді. Айырбасталған банкнот пен монеталар ... ... ... ... сақталынады. Ал, күмәнді банкноттар мен
монеталар Ұлттық банк, не кассалық ... ... ... Төрт үлгіде арнайы акт толтырылады.
Күмәнді банкнот пен ... ... ... ... ... ... бағамен баланстан тыс есепке алынады. Сараптамашы 10 күнде
күмәнді банкноттың жарамды, не жарамсыз ... ... да, ... ... ... ... ... алған соң айырбасталған
банкнот пен ... ... ... ... не жеке тұлғаға хабарлайды. Заңды
тұлғаның өкілі, не жеке тұлға хабарламаны алып, бөлімшеге квитанция, ... жеке ... ... ... жарамсыз деп танылған банкнот пен
монета 12 ай ... ... ... ... ... жарамсыз банкноттар, жетпеген, не
артылған жағдайларда акт ... ... ... есептен алып жатқанда
инкассатор құжаттың жарамсыз екендігін анықтаса, жауапты ... мен ... қол ... ... ... ... органына хабарланады. Оқиғаның уақыты,
жалған ақшаның соммасы, қатысушы тұлғалар жөнінде ... ... бір ... ... ... ... ал ... Ұлттық банктің
бөлімшесінде қалады.
Криминалистік сараптаманың нәтижесінде банкнот пен монета шынайы деп
танылса, ... ... ... ... ... ... алынып,
кассаға жіберіледі.
Ұлттық банк нақты ақша мен құндылықтарды сақтау әрекетін де ... ... Олар ... ... ... ... ... басшысы
кассалық жұмыстың күйіне және ұйымдастырылуына да ... ... ... ... үшін жауапты. Касса қызметшілері
түйілген ақша мен құндылықтар жетпесе, өздері ... ... ... ... және ... екендігіне толық жауапты. Құндылықтардың
сақталуына ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар үшін ортақтасып жауап береді.
Резервті қорда, айналым кассадағы ... ... және ... ... кварталдық тексерістер жүргізіледі. Сонымен қатар,
эмиссиялық-кассалық жұмыстар, қорғану күйі, есептің ... ... мөр, ... ... мен пайдалануын, кіру-шығу режимінің
сақталуы тексеріліп отырылады. Тексеріс нәтижелері арнайы тіркеу ... ... банк ... ... және ... ... ай ... банкке жүргізілген жұмыстар жөнінде есеп беріп отырады.
Жоғарыда біздер ҚР Ұлттық банкінің бөлімшелерінде эмиссиялық-кассалық
операциялар мен құндылықтарды ... ... ... ... ... ... Республикасында екінші дәрежедегі
банктер және ... ... ... ... ... ұйымдар да
жүзеге асырады, оның тәртібі арнайы ережемен белгіленген ... ... ғана ... ... бұл ... ... ... ақшалар мен құндылықтарды сақтауды қамтамасыз
етуді бақылау және ... ... ... ... мен ... ... дәрежедегі банктер және кейбір банктік операцияларды атқаратын
ұйымдарда ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
кіріс, шығыс, кіріс-шығыс кассасы, қайта есептеу кассасы, кешкі касса ... ... ... жүзеге асыру барысында күмәнді ақшалар анықталған
жағдайда банкте ақша ... ... ... ... екі үлгіде акт-
опись (қосымша А) касса меңгерушісі мен клиенттің қатысуымен ... ақша ... ... уақыт, кассирдің аты-жөні, клиенттің аты,
банкноттың нөмірі, сериясы, құны, сондай-ақ ақша бірлігінің төлем ... ... ... ... Акт-тізімге кассир, меңгеруші, бас
бухгалтердің қолдары және банктің мөрі қойылады. Күмәнді ақша бірліктері
Ұлттық ... ... алып ... ... сараптамаға жіберіледі.
Ұлттық банктің филиалдарындағы сараптамаға тек ұлттық ... ал ... ... уәкілетті органға жіберіледі. Ақша
бірлігінің ... және ... ... ... анықтаудың тәртібі
ереженің ... ... ... ... Валюталық
құндылықтармен жұмыс жүргізудің ерекшеліктері ереженің ... Банк ... ... ... ... ақша мен төлем құжаттарын
қабылдауда және өңдеуде ресми қайнар көздерден (банк-эмитент, ... ... ... ... ... ... ... сүйене
отырып, олардың шынайы және төлемге жарамдылығын байқауы тиіс. ... ... ... ... ... ... және төлем құралы
инкассоға клиенттерден қабылдануы мүмкін. Мұндай жағдайда клиент (қосымша
Б) ... аты, ... ... ... және ... ... жалпы сомасы, төлем құралы берілген уақыт, кім бергені туралы
мәліметтер көрсетілген арызды толтырады.
Бухгалтер-кассир арыздың дұрыс толтырылуын тексеріп, ... ... ... және ... кассаға тапсырады. Кассир клиенттен
банкнотты (төлем құралы) алып, өз қолы мен мөр бар ... ... ... ... ... ... құжатты) қабылдамас бұрын екі
үлгідегі тізім толтырады, бірі корреспондентте, екіншісі - банкте ... ... ... ... ... банк ... ... В). Клиенттен инкассоға қабылданған банкнот және төлем ... ... ... арызына сәйкес, шетел валютасында, не ұлттық
валютада төленеді. Егер клиент ақшасын алмаса, онда ... ... ... сол күні ... ... ... тіркейді.
Ал, жалған шетел валютасындағы банкноттар (төлем құжаты) клиентке
қайтарылмайды, құқық қорғау органына жіберіледі. ... ... ... ... ... Құқық қорғау органы қызметкерлері банкке келіп,
жалған банкнотты алып, сараптамаға жібереді. Ол жөнінде ... ... де ... шынайы болып шықса, клиентке (банкке) беріледі, ал жалған
ақша ... ... ... ... ... ... ... қалады,
клиентке (банкке) хабарланады.
ҚР Ұлттық банкіне ұлттық банкноттар мен ... ... ... ... мен ... айналымда кездесуіне жол бермеу үшін ҚР
Ұлттық банкіне келесі әрекеттер жүктелінеді:
өз уәкілеттілігі шегінде ... ... ... ... бермеу, номиналдық құны ... ... ... ... жол ... емес есеп ... ... қызметтердің заңдылығын қатал сақтау, оларды бақылау;
ақша мен банк ... ... ... ... ... дамыту;
қабылдау процесінде ақшалардың, өздері эмиссиялаған бағалы қағаздардың
шынайылығын тексеретін жоғары сапалы ... ... ... күресте құқық қорғау органдарымен тікелей байланыста
болу.
ҚР Президентінің "Қаржы рыногын мемлекеттік реттеудің бірыңғай жүйесін
ұйымдастыруға байланысты шаралар ... ... ... ... ... ... ... қағаздар жөніндегі ҚР Ұлттық Комиссиясы
қысқартылып, оның функциялары мен ... ҚР ... ... ... ... ... ... жөніндегі Департаментке берілді. Мұнан
кейін бұл Департамент тағы қысқартылып, оның функциялары мен ... ... ... ... ... ... ... Департаментінде
қалды. 2004ж қаңтар айынан бастап, қаржылық бақылау қызметі ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... мен қаржылық ұйымдарды
бақылау және ... ... ... ... ... мен қаржылық
ұйымдарды мемлекеттік бақылау және реттеудегі мақсат мынадай:
1 ... ... мен ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз ету және қаржы жүйесіне толық сенім арту;
2 тұтынушы мүдделерін қаржы ... ... ... ... ... ... адал ... қолдаудағы қаржылық ұйымдардың
қызметтеріне бірыңғай жағдай жасау.
Аталған мақсаттарға жету үшін уәкілетті ... ... ... ... ... қызметтері үлгілерін жасау, қаржылық ұйымдарды
коорпоративті басқаруды ... үміт ... ... ... ... ... ... қаржы рыногы мен
қаржылық ұйымдарды моноторингілеу;
3 қаржы рыногы саласын бақылау ресурсын ... ... ... игеру, түтынушыларға қаржылық ұйымдардың
қызметтері жөнінде толық мәліметтер беру ... ... ... ... қызметтерін реттеу және бақылау
мақсатында уәкілетті орган мынадай шаралар атқарады:
1 Бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... емес эмиссияланған бағалы қағаздарды мемлекеттік тіркеу,
акциялар шығару және ... ... ... және ... ... жоюдың қорытындысы жөніндегі есептерді қарайды және ... ... ... ... жекешелендіру нөмірлерін тағайындау;
3 бағалы қағаздарды, жанама ... ... ... тарату,
айналымға жіберу және өтеу ... мен ... ... ... ... жекешелендіру нөмірлерін тағайындау тәртібін анықтау;
4 бағалы қағаздар мен жанама бағалы қағаздарды шығаруды ... ... ... және ... ... жөніндегі есептерді қарау
тәртібі мен ... ... ... қағаздар рыногындағы кәсіпқой қатысушылар мамандарын оқытуды
және дайындауды ұйымдастыру;
6 бағалы қағаздар рыногындағы жұмыстарға мамандар ... ... оны кері ... алу және ... тоқтата тұрудың шарттары ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларды аттестациялаудың
шарттары мен тәртібін ... және ... ... ... ... беру, біліктілік куәлігін иеленушілерді қайта
аттестациялау, куәлікті ... ... ... ... қағаздар мен жанама бағалы қағаздарды тоқтату, жаңғырту,
айналымға жіберу шарттары мен тәртібін ... ... ... ... тіркеу, бағалы қағаздар рыногында
қызмет етуге рұқсат беруді, лицензияны тіркеу, ... ... ... ... ... ... ... тіркеу;
10 бағалы қағаздар рыногында кәсіби қызмет етудің ... ... ... ... ... ... жағдайы мен тәртібіне
қойылатын талаптарды анықтау;
11 зейнетақы ... ... ... ... мен ... ... ... тәртібін анықтау;
12 бағалы қағаздарды сатуды ұйымдастыру және ... ... ... ... ... инсайдерлік ақпараттарды немесе қызметтік, ... ... не ... қорғалатын басқа да құпиялар көмегімен бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... ... қағаздар құндарының өктемдігін қадағалау;
14 инвестициялық қорларды құру және ҚР ... ... ... қызметтерін бақылау, лицензиялау және реттеу.
Қазақстан Республикасы аумағында бағалы қағазды сәйкестендіру бірыңғай
жүйеге негізделген. Бұл жүйенің негізі - ... жеке ... ... түріне
тағайындалған әріптік-цифрлық код. Уәкілетті орган Қаржы Министрлігінің
келісімімен ... ... ... ... ... ... ... Эмитенттің сұрануымен уәкілетті орган мемлекеттік
бағалы ... ... ... және ... ... енгізеді. Қарыз өтелген
күннен бастап 10 ... ... ... ... ... ... емес бағалы қағазды реестрлік тіркеуден
өткізеді. ... емес ... ... мемлекеттік тіркеуді қажет
етпейді. Олардың екеуінің де мемлекеттік реестрден өткізілуі ... ... ... жасалынатын операцияларды реестрлік нөмірдің,
сондай-ақ әріптік-цифрлік кодының көмегімен тексеруге мүмкіндіктер көп
болар еді. ... ... ... ... ... ... ... бір тұлғаның қолынан кейінгілерге көшкен жағдайда ... ... тек ... ... ... ғана тіркейді. Уәкілетті
орган өзіне жүктелінген бақылау функциясын жүзеге асыру барысында бағалы
қағаз ... ... ... ... ... ... ... талап
ете алады. Эмитенттер бұл органға бағалы ... ... ... ... қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды бақылау және реттеу Агенттігі
бағалы қағаз рыногының басты бақылаушысы, ұйымдастырушысы ретінде ол ... ... ... ... не ... ... байланысты
қылмыстармен күресте белсенді қызмет атқара ... ... ... ... қор ... биржадан тыс қорлар,
кәсіби қатысушылардың өздері бағалы қағазбен ... ... ... ... ... отыратын толымды есептері айналымда жалған
қағаздардың кездесуіне жол ... ... ... ... жетуіне жағдай жасайды.
Уәкілетті орган эмитент бағалы қағазды тіркеу үшін сол бағалы қағаздың
түпнұсқа екендігін тексеретін құрал-жабдықтар иемденуін нормативтік ... ... ... ... етуі қажет. Жоғары технологиялық ... ... ... ... ... ... бірақ бұл эмитенттің
болашақта бағалы қағаздың рыногын жалған ... ... ... бола ... қағаздар арнайы рұқсаты бар баспада жасалынады, ол ҚР қаржы
рыногы мен ... ... ... және реттеу Агенттігімен
қадағаланады. Бағалы қағазды даярлаудың ... ... ... ... жасаумен күресте маңызы зор. Мұндай баспаларда жұмыс жасаған
қызметшілер ... ... ... ... алу ... ... ... бағалы қағаз рыногын реттеудегі қаржылық бақылау
органдарының қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... күресте ҚР қаржы рыногы мен ... ... ... ... ... ... қосымша функциялар жүктеген жөн:
- ҚР аумағында мемлекеттік емес бағалы қағаздармен қатар мемлекеттік
бағалы қағаздарды мемлекеттік тіркеуден өткізу, код ... ... және ... ... ... тіркеуден өтпеген бағалы
қағаздарды айналымда кездесуіне жол бермеу шараларын қолдану;
- бағалы қағаздың алғашқы рыногында эмитент пен ... ... ... ... ... үшін шарт жасауда кәсіби қызметшілердің
эмиссияланған құжатты бағалы қағаздың түпнұсқа ... ... ... қағаз нарығында қор биржаларының биржадан тыс бағалы қағаздың
айналымын ұйымдастырушының (биржадан тыс қор) өздерінің шарттарында құжатты
бағалы ... ... ... ... ... ... ... жалған бағалы қағаздардан қорғану белгілерін дамыту ... ... ҚР ... бағалы қағаздардың тізімін халықаралық деңгейде анықтау,
заң актілеріне енгізу;
- құқық қорғау органдары, халықаралық ... ... ... ... ... алуда бірлесіп қызмет ету, тығыз байланыста
болу.
1997ж. 4 қарашадағы ҚР ... ... ... ... ... ... ірі биржалары мен бағалы қағаздар рыногын реттейтін
басқа да органдарды ... ... ... ... ... ... ... "бағалы қағаздар" жайлы бірыңғай түсінікке ... ... ... ... ... береді.
2.3 Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны,
не сатқаны үшін ... ... ... қылмыстық жауапкершілікті нығайту үшін қылмыстық
құқықтық институттарды толық игеру қажет. Қылмыстық ... ... ... үшін жаза ... ... ... дұрыс бағалау басты
мәселе болып табылады. Осы мақсатта жалған ақша ... мен ... ... ... не сату ... қылмыстардың субъективтік және
объективтік белгілерін ашсақ.
Қылмыс объектісі - бұл қылмыс құрамының ... ... ... ... да. Қылмыстық құқық теориясында, қылмыс объектісі
қылмыстық ... ... ... ... қатынас, деген жалпылама ереже
бар [55,120-12266.]. Бұл ... ... ... ... ... ... адамдар арасында рухани, тану қызметтері барысында пайда
болады. Объектінің көмегімен қылмыстық емес әрекет-әрекетсіздікті қылмыстық
әрекеттен, ұқсас ... ... ... ... туады. Кез
келген қоғамға қауіпті, қылмыстық заңда көрсетілген әрекет-әрекетсіздік
объектіге қол ... ... ... ... ... нақты
немесе елеулі дәрежеде зиян-шығын келеді, не шығынның келу қаупі ... ... ... ... ... қолсұққан объектінің қай
түріне әсер еткеніне де байланысты. Ол бір қылмыстың ... ... ... ... ... түсіндіру үшін қажет [56,2556.]. Іс-
тәжірибеде объект нақты қылмыстық әрекет ... ... ... ... болмақ.
Кеңес уақытында қылмыс объектісінің жүйесі нақты қалыптастырылып болды,
деп есептелген. Сол кезде-ақ объектіні үш топқа бөлген: жалпы, топтық және
тікелей. ... ... ... деп ... жауаптылық көзделген
барлық қоғамдық қарым қатынастардың жиынтығын айтқан. Ал, ... не ... - бұл ... бір ... ... немесе қасиеттеріне қарай
біртектес қоғамдық қарым қатынастың тобы немесе оның ... ... ... ... нақты мүлік, мысалы, зат, ақша, жануарлар және
т.б., деп түсінушілер де кездеседі. Бұл түсінік, ... ... Егер ... ... объект қоғамдық қатынас болып табылса, "жалпы" және "жеке"
категориялардың арқатынасы түсінігіне орай, тікелей объектінің те ... ... шарт ... ... ... ... Қайыржанов Е.И.: "Қоғамдық ... ... ... ... ... қатысты айтқанда түсінбеушілік
туындайды. Көптеген оқулықтарда ... ... " деп жеке ... ... ... қатынасты айтады. Бұны формальды түрде бір, не
бірнеше қылмыс бағытталған, заңмен қорғалынатын нақты қоғамдық қатынас деп
түсінетін ... бар, - ... ... "тікелей" объект дегеніміз нақты
қоғамдық қатынас емес, қоғамдық қатынастың жиынтығы болған. Сонда топтық,
не ... және ... ... ұғымдары арасында қандай айырмашылық бар?
Мұндай сұрақ оқу құралдарында да, ғылыми еңбектерде де ... ... ... шешу үшін профессор Қайыржанов Е.І. ... ... ... ... ... ... - ... қолдануды ұсынады.
Мүддесіз қоғамдық қатынас та жоқ. ... ... ... арасындағы
сан қырлы байланыстардың жиынтығын білдіреді. Бұл ... ... ... ... білдіретін материалдық, рухани, эстетикалық,
құқықтық және басқа да сипатқа ие. Жеке ... бұл ... ... ... ... ... ... (субъект) ғана емес, оның
объектісі - мүддесі бар субъектілерді байланыстыратын әлеуметтік игілік ... - ... ... нақты бейнесі, ол құқықтық нысанда нақты
көріне алады. Барлық қылмыстар қылмыстық ... ... ... жеке ... ... ... келтіреді. Арнайы, не ... ... ... ... ... Топтың мүддесі бір, қатысушылары
ұқсас болуы шарт. Бұл ... ҚР ҚК ... ... ... ... сынды
жекеленген баптардың тобында көрініс табуы тиіс [58,736.]. Тікелей объект
нақты әрекетпен кімнің, ... ... ... ... ... ... жауап береді. Ол нақты объектінің жеке белгілерін сипаттайды.
Заң теориясында формальды түрде қылмыс объектісі ретінде құқық нормасын
алады. Профессор Таганцев Н.С. ... ... ... де ... ... ... ... шығын алып келгенімен қылмыс деп есептелінбейді. Сондықтан
қылмыстың ... ... ... ... ... [59,6526.].
Қылмыстық заң қоғам мүшелерін қылмыстық қолсұғушылықтан қорғайды. Оның
міндеті: "Адам мен азаматтардың құқықтарын, ... мен ... ... ... пен қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, Қазақстан
Республикасынының конституциялық құрылымы мен аумақтың тұтастығын, ... ... ... ... ... ... ... бейбітшілік пен адамзаттың қауіпсіздігін ... ... ... алу ... табылады".
Ал, Кудрявцев В.Н. қылмыс объектісін мына кешен құрайды ... ... ... ... қоғамдық қатынас; ә) олардың құқықтық нысаны, не
"қабы"; б) осы қоғамдық қатынастың материалдық нысаны, алғы ... ... болу ... ... ... объект зиянмен, кейде
қолсұғушылықтың заты арқылы анықталады" [60,636.]. Бұл ... ... Н. ... ... ... жол ... тұжырымдарда ішкі қарама-
қайшылықтар аңғарылады. Бір жағынан, ол объектіні - қоғамдық қатынас ... - ... ... ... ... ... қатынасты алғы
шарт, шарт, материалдық нысан ретінде қарайды ... ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не сату
-күрделі қылмыс. Бұл қылмыстың объектісі заң ... ... ақша ... ... ... табылады. Профессор Меньшагин В.Д.: "Жалған ақша
бірліктері мен мемлекеттік ... ... ... ақша ... ... ал ... құқық оқулығының авторлары (1950ж.) жалған
ақшаны жасау, сатудың объектісі - ақша жүйесі, ал ... ... ... - ... ... деп есептейді [63,24-2566.]. Соңғы пікірмен ... ... ... ... құқық оқулығының авторлары [64,356.],
ақша жүйесін мемлекеттік қаржы жүйесінің бір бөлігі ретінде қарайды.
"Қаржы жүйесі","несие жүйесі" мен ... ... ... күрделі
түсініктер, оларды тұтас бір ұғым деп түсінуге болмайды. ... ... ақша ... ... тек мемлекеттің тікелей нұсқауымен
ақша құралдарын мобилизациялайтын материалдық өндіріс ... ... ... процесінде қолданылатындары ғана кіреді"
[65,24-2566.]. Мемлекеттегі ақша ... қоры ... ... ... ... ... және ... келесі төлемдер жатады: бұл біріншіден, салық, алым, ... ... ... және банктік); үшіншіден, сақтандыру;
төртіншіден, ақшаны эмиссиялау. Қаржы жүйесі - бұл ақша ... ... ... ... мен пайдалануымен байланысты
қорлардың ... ... ... бюджет, мемлекеттік әлеуметтік,
сақтандыру, мемлекеттік-мүліктік және ... емес ... ... ... ... мекемелер мен шаруашылық саладағы қаржылар ... ... деп ... ... ... ... ... ақша
капиталын аккумуляциялайтын және ... ... ... ... Ал, ақша жүйесін ... ... ... ... ... ... және ... ақша
бірліктерінің арақатынасын білдіретін елдің ақша ... ... ... ... пікірлерден соң, біз ақша жүйесін қаржы-несие
жүйесінің ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде қарауға
болмайтындығына көз ... Ақша ... мен ақша ... елдің ақша-
несие жүйесін қалыптасуына және функциялануына әсер етеді.
Қылмыс затын ... ... ... орны зор. ... заты ... ... әсер ететін мүлік. Қылмыстың заты дегеніміз қылмыскер
объектіге қол сұққан ... оның ... ... ... ... зат. Қылмыс затын зерттеу ... ... шын ... және ... ... нақтылау үшін және өзара ұқсас қылмыстардан
ажырата алу үшін қажет. ... заты ... ... ... жоқ.
Объект пен қылмыстың заты арасындағы байланыс олардың ... ... ... та ... алу да ... ... пен ... ұғымдарын бөлу бір жағынан қылмыстың объектісі ... ал ... - ... ... ... ... жеткіліксіз
дәрежеде анықталғандықтан туындайды. Қылмыс затын түсіндіруде екі түрлі
бағыт қалыптасқан: бірі - кең мағынада, ... - тар ... ... кең мағынада түсінетін болсақ, тұлғалар арасында қоғамдық қатынас
нақты құндылықтарға байланысты ... Ол ... ... ... ... ... қатынастың элементі субъект те бола алады. ... ... ... сапалық және мүліктік қасиеттермен сипатталады.
Мүлік, қасиет және ... ... ... ... олар ... ... ... қылмыс жоқ, ол мүліктік, материалдық, материалдық
емес нысанда ... ... ... ... [67,70-7166.]. Тар мағынада
қылмыс заты тек материалдық нысанда кездеседі. Пионтковский А.А., ... ... ... ... қарап, қылмыс затын қылмыс объектісінің
құрамдас бөлігіне жатқызады [68,373-37466.]. Қоғамдық қатынас ... да, ... да ... Сондықтан да құрамында қылмыс заты
кездесетін де, кездеспейтін де қылмыстар болады.
Трайнин А.Н.:"Қылмыс заты - қылмысқа қатысты қылмыс ... ... ... зиян шегеді, не оған қауіптің келуі мүмкін. Ал ... ... ... ... ... ... келісу, әрине
қиындау, қылмыстық әрекеттердің нәтижесінде қылмыстың заты да ... ... ... ... ... бола алмайды,
себебі қоғамдық қатынас адам мен мүліктің ... ... ... адам ... ... ... ... туындайды" [69,216.],- деген. Қоғамдық
қарым-қатынас тірі тіршіліктің қозғалысы ұғымына тән ... ... ... адамзат пен табиғат, не тірі организм мен өлі зат
арасындағы байланыстарды ... ҚК ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды
жасау, сақтау, не сатудың заты - ақша бірліктері мен бағалы қағаздар. ... ... ... берілген сипаттамадан соң, ақшаның нақты
және несие ақшалар болып бөленетінін білдік. Ақша ... ... ... мен монетадан тұрады. Жалпылама ұғымдардан арылу мақсатында, ҚР ҚК 206-
бабында "ақша" ұғымының орнына "ақша ... ... ... ... орынды
болар еді.
ҚР ҚК 206-бабына берілген түсініктемеде қылмыстың затына төмендегілер
жатқызылады:
1 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің 1, 5, 10, 20, 50, 100, ... 1000, 2000, 5000, 10000 ... ... (Ұлттық Банк кез-келген
банкнотты шығара алады).
2 Қағаз ақша, алтын, күміс, не платинадан соғылған металл ... ... бір ... ... заты ... ... Бағалы қағаздар (мемлекеттік және мемлекеттік емес) коносомент,
акция, облигация, заң ... ... ... ... ... ҚР ұлттық валютасындағы басқа да бағалы қағаздар (ҚР АК ... ... ... - қазыналық билет, банкнот, монета түріндегі шетел
мемлекетінде немесе ... ... ... ... ... ... бірліктері.
5 Шетел валюталары айналым қабілеттілігіне байланысты еркін айналатын
(свободно конвентируемый), жартылай айналатын және ... ... ... ... ... валюталарға мына шетел валюталары жатады
[70,40-5366.]:Австралиялық доллар, Австрия шиллингі, ... ... ... ... ... ... Дат кронгі, евро, Испан
песеті, Ирланд фунті, Итальян лирі, Канада доллары, Ливан фунті, ... ... ... ... ... ... кронгі, Португалия
эскудосы, Сингопурлық доллар, АҚШ доллары, ... ... Швед ... франкі, жапон йенасы, Финляндия маркасы. Валютаның басқа түріне
ТМД ... ... ... енбегендер кіреді.
6 Шетел валютасындағы бағалы қағаздар - төлем құралдары (чек, вексель
және т.б.), қор ... ... ... және ... да шетел
валютасындағы қарыз міндеттемелер.
Шетел валютасы мен шетел бағалы қағазын жалған ақша мен ... ... ... не сату жөніндегі қылмыстың ... ... ... ... ... келісілген [71,786.]. Әр елдің бағалы қағаз туралы
түрлі түсінігі мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... ... төлем құжаты, не бағалы қағаз ... ... ... ... не ... ... ұлттық валютада
көрсетіледі.
Кейбір мемлекеттер үшін бағалы қағаз болып табылатын құжат біздің
мемлекетте ... ... емес ... ... чек), яғни ... қағаз
жөнінде бірыңғай түсінік жоқ. (Бұл мәселе өткен ... ... ... ... ... ... валютадағы не, шетел
валютасындағы бағалы қағаздар деп даралағаннан, қылмыстық құқықта ... және ҚР ... ... ... ... деп ... болар еді.
Ағыбаева Л.А. өзінің ғылыми жұмысында жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың затына ақша бірліктері мен ... ... ... ... Жалған мемлекеттік емес бағалы қағазды
жасау, сақтау, не сатудың нәтижесінде тек меншік құқығына қол ... ... ... саралауды ұсынады.
Қаржы нарығы - несие ресурстары мен фиктивті ... ... ... ... ... те, ... емес те ... қатысады. Қаржы
өндірісінде бағалы қағаздарға тек мәміленің объектісі, сондай-ақ бір рет,
не тұрақты кіріс көзі бола ... ... ... ... ... не ... ... қағаздарын жалған бағалы қағаздар жасау, сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстың затына жатқызбағанда, ... ... ... әсер ... ме деген сауал туады. Өткен тарауларда несие
жүйесіне ... ... ... ... несие-қаржы инситуттары
жататындығын айтып кеткенбіз.
Несие-қаржы институттарының звеноларын орталық банк ... ... ... ... ... ... ... секторлары,
банктік емес несие қаржы институттары құрайды. Олар да бағалы қағазды
шығару, не ... ... ... Несие-қаржы институттарының бағалы
қағазға қатысты қызметін тек мемлекеттік бағалы қағаздармен шектеу ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздармен жасалынатын қылмыстар несие жүйесіне қаншалықты зиян ... ... ... ... ... да ... ... жүйесіне
соншалықты қатерлі.
Гаухман Л.Р. мен Максимов С.В. жалған ақша мен бағалы ... ... ... ... ... ... ЭЕМ-нің жадында сақталған құжатсыз бағалы
қағазды жатқызады. Бұл ҚР ҚК ... ... ... ... заты материалдық сипатқа ие (шынайы ақшаға ұқсастығы) делінген.
Ал, ЭЕМ жадында сақталған бағалы қағаз құжатсыз, сондықтан да бұл ... ... ... ... ... әл-Дамаридің еңбегінде Өзбекстан Республикасы
қылмыстық кодексінің 176-бабының (жалған ақша мен бағалы ... ... ... ... ... затына банктік билет, металл монета, акциздік
марка, ұлттық ... ... ... ... ... не ... бағалы қағаздар жатқызады. Бұл қылмыс экономикалық ... ... ... ... акциздік марканы жатқызғанда,
келесі моменттер ескерілмейді: акциздік марка құнды қағаз емес, ол бағалы
қағаз сында мүліктік ... ... және ақша ... ... ... - ... ... түрі.
Айналымнан алынып тасталған, алмастырылмайтын ескі чеканка (банкнот,
монета, валюталар, шетел валютасы да) жалған ақшаны жасау, ... не ... ... ... жатқызылмайды. Ұтыс лотореялары, транспорт
билеттері ҚР ҚК 206-бабының заты емес. Мысалы, ... ... ... ... ... және сатқан тұлғаларды жалған ақша мен бағалы
қағаздарды жасаушы, сақтаушы ретінде қылмыстық ... ... ... қоғамдық ұйымдар лотереялық билетін иемденуде төленген,
несие міндеттемесіне алмайды, яғни ... ... ... ... ... кепіл бермейді. Лоторея билеті -бағалы қағаз ... ... ... құндылықтарға, ұйымдастырылған ұтысқа қатыса алуына
құқық ... ... ... ... жасау, сату алаяқтық деп сараланады.
Григорьева А.В. жұмысында, нөмірі, сериясы ... ... ... ақша мен ... ... ... ... не
сату жөніндегі қылмыстың затына жатқызбайды. Мұны ол ... ... ... алғанда ақша-несие жүйесіне қолсұғылмайды,
онда алаяқтық бар деп түсіндіреді [74,1586.].
Құжат сериясын, нөмірін ішінара түзетудегі мақсат ... ... ... ... ... үшін түзету болып табылады. Тұлға ұтысы бар бағалы
қағаздың нөмірін, сериясын түзетеді. Ұтысқа ... ... ... ... демек облигацияның сериясы мен нөміріі ұтыс нөмірі
мен сериясына сәйкестендіру оны заем өтеушіге ... ... ... ... бағытталады. Ұтысты иелену мүмкіндігі - мүліктік құқық болып
табылады. Сондықтан да нөмірі мен сериясы түзетілген ... ... ... ... ... ... ... келген жағдайда жалған
ақша мен бағалы қағазды жасау, сақтау, не ... ... деп ... ... ... ... - ... объективтік жағы.
Қылмыстың объективтік жағы - бұл ... ... ... объектілерге
қолсұғатын, заңмен көрсетілген қоғамға қауіпті әрекеттердің ... ... ... ... ... қылмыстың объективтік
жағын сипаттайтын белгілерге мыналар жатады:
- қоғамға ... ... пен ... ... ... ... ... әрекетсіздік пен зардап арасындағы себепті байланыс;
- уақыт, орын, жағдай, әдісі, құралы.
Кудрявцев ... ... ... жағы ... қарағанда
субъектінің қылмыстық әрекетімен басталып, қылмыстық ... ... ... мен құбылыстардың кезектілігінен ... ... ... ... қоғамға қауіпті заңсыз қолсұғушылық процес
болып табылады", дейді [75,50-6066.].
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың объективтік жағының негізгі
элементінің бірі - жалған ақша ... мен ... ... жасау,
жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды сақтау және айналымға ... ақша ... мен ... ... ... Жалған құжатты
жасау туралы мәліметтерді (міндетті реквизиттер туралы) пайдаланып, қажетті
құралдарымен жалған ақша ... мен ... ... ... яғни ... ... жолмен эмиссияланады. ҚР қылмыстық заңы
бойынша "құжатты ... ... және ... ... подделка
ұғымдарының ерекшелігі бар. "Қолдан жасау" ... - ... ... ... ... болуы ғана қылмыс ... ... ... ... ... тек ... ... көмегімен жоғары сапада
шынайыға ұқсайтын ақша ... ... ... ... ... құқықта
"құжатты бұрмалаудың" екі түрі бар: материалды және құжаттың ... ... ... бұрмалағаны үшін тек лауазымды тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... да, құжаттың мазмұнындағы ақиқат бұрмаланады. Құжаттың мазмұнын
бұрмалауды анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... мазмұны өзгертіледі. Құжаттың жалған
екендігін анықтау үшін криминалистік сараптаманың қорытындысының болуы
шарт.
Жалған ақша ... мен ... ... сақтау. Қылмыскер жалған
құжатты болашақта айналымға жіберуді көздеп, белгілі жағдайда орында оны
ұстай тұрады, иемденеді. Бұл ... ... ақша ... мен ... жасау мен сату әрекеттерімен салыстырғанда белсенді емес.
Қылмыскер өзі жасаған, не даярлаушыдан, не сатушыдан алған, не басқа
тұлғадан өз ... ... ... құжатты сәті түскен уақытта айналымға
жіберу мақсатымен белгілі орында ұстап ... не ... ... ... ... жалған ақша мен бағалы қағаз екендігін білуі тиіс.
Жалган ақша бірліктері мен ... ... сату ... ... ... сату сатысында қылмыскер жалған ақша мен ... ... ... орнына) ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың орнына
басқа тұлғаға ... ... ... ... ... ... береді, кепілге қояды, еңбек ақысына береді және тағы да басқалар.
Жалған ақша бірліктері мен ... ... сату - ... ... ... ... сату ... құжаттты айналымға ақылы, не
ақысыз нысанда беру болып табылады.
Буклерова А.А. жалған құжатты сатуды заңсыз жолмен ... беру ... ... ... ... орыс ... ... [77,6076.],
сату (сбыт) - дайын өнімді сату, ал продажа ... - ... ... ... ... ... жіберу алмасу процесінде, пайдалануда бөлу
дегенді білдіреді. Ал ... ... ... ... [78,616.], "Сату"-
1. Затты өз құнына тұратын ақшаға ... ... 2. ... Айырбастау;
"айырбастау" - а) бір заттың орнына басқа екінші затты алмастыру. ә) сату
-өзгерту, ауыстыру деген мағынаны ... Ю.В. өз ... ... ... орнына жалған ақша мен
бағалы қағазды "айналымға жіберу" ... ... ... ... ... құжатты пайдаланудың сату ұғымынан ерекшелігі сол, сатуда
жалған құжат ақыға беріледі деп, ... ақша мен ... ... келесі
тұлғаға тегін беруді сату ұғымына кіргізбейді [79,416.].
"Сату" ұғымы әдетте, тұтынушыға кез келген ... ... беру ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы
қағаздардың бір тұлғадан екінші тұлғаға ақылы, ақысыз нысанда көшеді, яғни
"сату" ... ... ... ... ... қолданған жөн деп есептейміз.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың жойылу ... ... ... ақша реформасының жүруі (жаңа ақша түрінің енуі);
- жалған ақша мен ... ... әрі ... ... ... жарамауы,
тозуы;
- қолдануға жарамай құжаттың зақымдануы;
- құқық қорғау органымен, басқа ... не ... ... ... мен ... қағаздардың жойылуы.
Іс-тәжірибеден мысал келтірсек, ОҚО Шымкент қалалық ... ҚР ҚК ... ... ... іс ... (1999ж. 20. ... А. атты азаматша "жоғары" базарда орналасқан шайханада аспазшы
болып істеп жүріп, жұмыс ... ... ... ... жолымен
анықталмаған, екі қазақ кісіге тамақ берген соң, олардан арзан бағамен
келісім ... 200$ АҚШ ... ... ... ... алып ... қалған
соманы қайтарады. Азаматша Абданбекова шетел ... ... ... ... орнын толтырып алу мақсатында өзінде сақтайды. Ақша сұрап келген ... ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін
200$ АҚШ долларын беріп, "өзіңе керек ақшаны алып қалып, қалған ... ... ... бер" деп, ... ... Ұлы ... Б.
жалған ақшаны сатып, құқық қорғау органы қызметшілерімен ұсталады.
Сот процесінде Абданбеков Б-ның ақшаның ... ... ... анасы Абданбекова жалған ақшаны сату мақсатында сақтағаны және
айналымға жібергені үшін ҚР ҚК ... бас ... ... ... жылы ... ... ... Алмұратова С.Т.,
Мамытова Д.Ш., Шуренов К.М. ҚР ҚК ... ... ... ... Іс бойынша Алмуратов С. туысы Мамытов Д.- да жалған акция
долларының бар ... ... ... ... ... С. ... ... базарға өткізбек болады. Мамытовтың жұбайы базарда тұз сату
кезінде жалған 100 долларға алданған. ... К. пен ... ... ... тұрады да, Аюков А. ақшаны алып дәріханаға дәрі сатып алуға кіреді.
Дәріханадан ... ... ... ОҚО ІІБ 9-Бас ... ұсталынады. Аюков А. даярланып жатқан қылмыс туралы алдын ала
құқық қорғау органына ескерткен болады.
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... сақтау, не
айналымға жіберу сынды қоғамға қауіпті әрекеттер ... ... ... де жеке қылмысты құрайды. Бұл ... бір ... ... бір қылмыстық оқиғаны құрайтын болса, бұл әрекеттердің жиынтығы
бір қылмыс құрамын береді. Жалған ақша ... мен ... ... мен ... бір ... бойында кездессе, онда жалған ақша
бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау мен ... ... ... ... жоқ. Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... жаза тағайындауда
ескеріледі.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың бір тұлғадан ... көшу ... ... ... жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасаушы құжаттың жалған
екендігін басқа білмейтін тұлғаға шын ақша мен бағалы қағаз ретінде ... ... ақша ... мен ... қағаздарды жасаған тұлға құжаттың
жалған екендігін білетін тұлғаға береді;
- ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың ... ... ... бір
тұлғадан алып келесі білмейтін тұлғаға береді;
- ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың жалған ... ... ... ... шын ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың жалған екендігін білмей алып,
жалған екендігін білетін тұлғаға ... ақша ... ... қағаздарды алғашында түпнұсқа деп
қабылдап, ... ... ... ... келесі тұлғаға жалған құжатты
ұсынуды Солопанов Ю.В. "жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... деген атау бере
отырып, тұлғаны "кездейсоқ сатушы",- дейді [5,326.]. Мұндай ... С.В. мен ... Л.Р. ... ақша мен ... ... сату деп
саралайды [72,826.].
Қылмыс құралын қылмыс заты ұғымынан ажырата алу керек. Қылмыс заты -
қылмыстық әрекет әсер ... ... ... ... ... - бұл ... әрекетін жүзеге асыруына көмекші ... ... ... не
олардың комплексі. Түсіндірме сөздікте "құрал" ұғымы екі мағынаны береді:
1) құрал - ... ... ... 2) ... - қызметті жүзеге асыруда
қолданылатын зат [78,55-5766.]. Филологияда ... ... кең және ... ... Көпшілік криминологтар бұл ұғымды қылмыс жасау үшін
қолданылатын мүлік ... ... ... ... қандай да
материалдық дүние) деп түсінеді.
Қылмыс нормасына түсініктеме бергенде ... ... ... ... ... ... ... жөн. Жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздарды жасауда қылмыстың ... ... ... көшірме құрал, қағаз,
қайшы және тағы басқалар болса, сақтау кезінде қылмыс құралы - ... ... т.б., ... ақша мен ... ... айналымға жіберудің
құралы, сол жалған ақша мен бағалы қағаздың өзі болады. Мұнан, ҚР ҚК 206-
бабының қылмыс ... ... ... түрлеріне қарай әркелкі болатынын
байқаймыз.
Қылмыстың әдісі - ... ... ... ... ... ... ... мен құралы бір-бірінен бөлек, бірақ тығыз
байланысты ұғымдар. ... ... деп ... ... ... ... әрекеттердің бағдарламасын (әдісін) айтады [80,416.].
Қылмыстық құқық нормасы ... ... ... ... ... сөз ... Әдіс түрлі қылмыстық істерде анықтауға тиісті ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасаудың толық және
ішінара әдістері ... ... ... ... ... ... келеді:
суретін салу, фотобейнесін түсіру, көшірмесін алу ... және ... да ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды баспа
нысанында (матриц, клиш және т.б.) даярлайды және ... ... және ... да жасалынуы мүмкін.
Электрографиялық әдісте жалған құжат арнайы көшірме-көбейткіш
құралдарының көмегімен жасалынады.
Фотосуретке ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды
осы әдіспен даярлағанда қылмыскер жалған ақша мен бағалы қағаздың екі бетін
де ... ... ... ... ... түрлі химикаттар қолданылады.
Суреттің бет жағын бөліп алып, оны ақша мен ... ... ... бархатты қағазға желімдейді.
Көшірме әдісінде жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздардың бейнесін
сулап, жұқа таза қағазға тікелей, не клише ... ... ... яғни
ақша мен бағалы қағаздың бейнесін түсіреді.
Суретін салу ... екі ... ... құжаттағы суреттің ұсақ
детальдарына дейін салу, кейбір ... ... ... ... ... көп жағдайда суретшілер қолданады.
Кейде суретшілер шынайы ақша мен бағалы қағазды екіге бөліп, суретсіз
қалған қағаз ... ... ... ... салады, алайда жалған ақшаның
беті жүқарады. Ұқыптап қараған адамға ... салу ... ... ақша ... мен ... ... азды кемшіліктері
байқалынады.
Ақша бірлігінің номиналды құнын көтеру үшін жаңа ... ... жеке ... ... ... тиісті бөлігін толықтырады,
қағазды бөлшектеп кесіп, түрлі құндағы купюрді жинақтаудың түрі ... ... ... ... ақша бірлігін бөлшектейді немесе
ортасынан бөледі де, қолдан жасап алған бөлігіне желімдейді. ... ... ... ... ... ... бөлігінің сәйкестендіріп
желімдеуі деңгейіне қарай бұл ... ... ... ... ... ... соңына дейін жасалынбауы да
мүмкін. Егер де шынайы ақша бірлігінің бір ... ақша ... онда ол ... жүру ... айырылады. Бірақ ондай
жалған ақшалардың айналымда ... де ... ... ... ... құю, ... және гальванды
әдіспен даярлайды. Метал монетаның қалпын жасау үшін ... ... ... ... ... ... де даярлайды. Даяр болған қалыпқа
балқыған металл құйылады, оны ... ... ... соң, ... ... ... ... мықты металдың алдыңғы және кері беттері
матрицамен даярланады.
Гальванды әдіс ... ... ... ... ... ... түзету арқылы даярланады. Металл ... жұқа ... ... ... ... де ... Құжатты ішінара түзеуде
құжаттың жекеленген белгілері түзетіледі. Жалған ақша бірліктері мен бағалы
қағаздар екі ... ... ... ... ... өте ... өрескел
даярланған.
Ақша бірліктері мен бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ал ... ақша стандартқа сай салмақта даярланды.
Қағаз ақшаның әрбіріне жеке нөмір, серия ... Ақша және ... ... ... ... әркелкі. Ақша - құжат, алтынның белгісі,
айналым ... ... оның ... ... ... ... көрсетіледі. Басқа реквизиттер ақша бірлігінің қосымша
белгілерін құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ҚР ... ... жіберілетін жалған ақшаны айналымда
табылуы ... ... алу ... 88-1/Ғ ... түрінде мынадай ескерту
бар: ақ-қара түсті, фотосурет, порнография банкноттары, ... ... жоқ ... ... ... ... тек
клише, не түрлі-түсті фотокөшірме аппаратпен даярланған жалған ... ... ... Бұл да ... айтылған пікірге дәлел.
Іс-тәжірибеде жұмысшылардың еңбек ақысының орнына ақша ... ... ... ... кездескен. Құқық қорғау органы бұл
әрекетті ҚР ҚК 206-бабы және 177-бабымен саралаған. Келтірілген мысалдан,
ақша ... ... ... ... ақша деп ... ... ма, ... ұғымы шынайы ақшадан басқа кез келген ... зат ... ме, орыс ... ... деньги" және "жалған ақша"
ұғымдарының ... ... еді ... ... туындайды.
Заклад қандай жағдайда да жалған ақшаны сату жөніндегі қылмыс ... ... ... ... ... ол ... ... беттерін
бөліп тұратын құрал. Ақша бейнесі бар закладта ... ... тән ... ... сақталынбайды. Заклад пен ақшаны тек суреттері ғана
байланыстырады. Закладта бұл құжаттың ақша ... де ... ... ... ақша ... алуы ... ... ақша орнына
ұсыну - алаяқтық, алдау.
"Поддельные деньги" ұғымының аудармасы өтірік ақша ... ... ол ... бейнесін заңға қол сұға отырып, жасауды білдіреді.
Сондықтан да ... ақша ... мен ... қағаздар" ұғымдарына нақты
түсінік берген жөн. Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздар ұғымына мына
белгілер тән:
- ... ақша ... мен ... ... ... ... ... айналымда кездесетін, не айналымнан шығып кеткенімен алмастыруға
жататын ақша, не ... ... ... ... қорытындысымен анықталуы;
- жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... ... ... айналымда белгілі уақыт аралығында жүре алу мүмкіндігі болуы;
- міндетті реквизиттерді мүмкіндігінше сақтауға тырысуы;
- түпнұсқа орнына берілетін жалған ақша бірлігі мен ... ... ... ... ... ... атқаруы. Басқа функцияны жүзеге асыру
мақсатында жасалынбауы. Мысалы, заклад.
Сонымен, қылмыстық ... ... ... не ... ... тек ... ақша бірлігі мен бағалы қағаз ... ... зат ... сондай-ақ жалған ақша мен бағалы қағаздың даярлану деңгейіне қарай
қылмыстық ... ... біз ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасаудың
әдістері жөнінде сөз қозғадық.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды айналымға ... ... ... бар. ... ... ... топ эмиссарларының
халықаралық байланысты қолдану; ұсақ кәсіпкерлердің елдегі тауарды ... ... ... ... ... ақша алу; ... ... іс-
сапарда жүргенде жалған ақшаны иемденіп қалғандар; сыртқы экономикалық
бөлімше басшылары ... ... ... ... пара ... ... ... Отанымызда шетел азаматтарының тұрмыстық мәміле жасау барысында жалған
ақшаны айналымға жіберуі; ... ... ... ... ... ... ақша мен бағалы қағазды алу; делдалдардан, жеке
кәсіпкерлерден, ... ақша ... ... ... алу; тауар сатып
жүрген алаяқтардан жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды алу, ... ақша ... мен ... ... жасаудың әдісі мен оны
айналымға жіберудің жолдары қылмысты саралауда ескерілмейді, ... ... әсер ... Ол ... ... шынайыға ұқсастықтығын, қылмыс
орнын анықтауда, қылмысқа қатысушылық туралы тұжырым жасағанда қолданылады.
Сондай-ақ жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... яғни ... ... болуы, жаза тағайындауда ескеріледі.
Қылмыскер жалған ақшаны жәбірленушіге ұсынған соң, қай ... ... ... ... жөніндегі факт қылмысқа баға беруде басты белгі
емес.
Қылмыстың объективтік ... бір ... - ... Қылмыстың нәтижесі
кінәлінің әрекеті, әрекетсіздігінің әсерінен болатын қылмыс ... ... ... ... заң қарастырылған ... ... ... ... Бұл ... заңмен қорғалынатын
объектіге тікелей, не жанама зиян ... не ... келу ... ... ... ... құқықтық тәртіпті ... ... ... ... ... ... жүйесінің дұрыс
функциялануына кедергі келтіреді",-дейді [82,2376.].
Заң шығарушылық пен нормативтік практикада қылмысты нәтижесі үш бағытта
көрінеді:
- нәтиже нақты көретіледі ... ... ... ... да, ... ... ... "ауыр, не аса ауыр зардап" немесе "ірі, не елеулі ... ... Екі ... та ... нормасының диспозициясында көрініс табады.
Жалған шетел валютасын жасау, сақтау, айналымға жіберудің нәтижесінде
кімге зиян ... ... ... елге ме, әлде ... мемлекетінің ақша-
несие жүйесіне ме, деген сұрақ орынды туындайды. Себебі өткен тарауларда
айтып ... ... ... ақша бірлігі ұлттық ақша
айналымынан валюталық айналым жүйесіне енеді. Ал, ... ... ... ақша ... ... ... ақша бірлігі, сондай-ақ халықаралық
есеп айырысу құралы. Сондықтан да жалған ... ... ... ... айналымға жіберген соң қылмыс болған елдің де, шетел мемлекетінің ... ... ... ... мүмкін.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... моральдық шығынның, несие-
ақша жүйесінің ережелерінің бұзылуы нәтижесінде нақты залалдың болуы шарт
емес. Қоғамға ... ... ... шығын мөлшері қылмыстық жаза
тағайындауда ... Ірі ... (10000 ... ... ... ... ... келуі саралаушы белгі ретінде ... ... ... ... ... ... әрекеттің
жасалынуының өзі жеткілікті.
Қылмыстың міндетті элементтерінің бірі - ... ... ... ... ... жеке тұлға, тұлғаның есінің дұрыстығы, қылмыстық
жауаптылық жасқа толуы. Қылмыс субъектісін негізгі және ... ... ... белгілердің жиынтығы жөнінде бірыңғай көзқарас жоқ.
Орынбаев Р.О. ... ... ... ... ... [83,57-6566.]:
- құқықтық жағдайын сипаттайтын белгі (шетел азаматы, ҚР азаматы);
- мамандығы мен қызметін сипаттайтын белгілер;
- жәбірленуші мен кінәлінің байланысын ... ... ... ... ... ... сипаттайтын белгілер (ер, әйел, жасөспірім).
Фролов Э.Ф. Галиакпаров Р.Р. арнайы ... ... ... де жатқызады [84,926.].
Жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... ... ... жөніндегі қылмыстардың субъектісі 16 жасқа толған, ... жеке ... ... ... ... дәл осы қылмысы үшін ... бар ... ... ... танимыз. ҚР ҚК 206-бабының субъектісі
мынадай нысанда кездесуі ... ... ақша ... мен ... ... жасаушы;
- жалған ақша бірлігі мен бағалы қағазды сақтаушы;
- жалған ақша бірлігі мен бағалы қағазды ... әрі ... ... ақша бірлігі мен бағалы қағазды айналымға жіберуші;
- жалған ақша бірлігі мен ... ... ... әрі айналымға
жіберуші;
- жалған ақша бірлігі мен бағалы ... ... әрі ... ... қатысушылар.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыстың субъективті жағын сипаттайтын
негізгі белгіге кінә, ал факультативті белгіге ниет пен ... ... ... жағы - ... ішкі белгісі. Кейбір ғалымдар
қылмыстың субъективті жағына эмоцияны да ... ... Б.С. ... кінәнің элементі деп қарастырған. Ғалым бұл пікірді психологиялық
ғылыми ... ... ... Адам психикасын, адам санасын, сезімі
мен еркінен бөлек алып қарауға болмайды, сотталушының кінәсінің ... ... ... ... ... сөз ... ... деп
тұжырымдайды [85,576.]. Қылмыстық құқық (МГУ 1993) оқулығының авторлары да
осы пікірді ұстайды. Эмоция -бұл ниетпен байланысты, қылмыстың ... ... ... ... және оны жасау процесінде кездесетін
сезім. 1948 жылы ... М.М. ... ... ... психологиялық
процесс элементі болатындығын алғаш рет терістеген.
Кінә - бұл қасақаналық, абайсыздық ... ... ... ... ... ... ... Макашвили В.Г. кейініректе
кінә ұғымын бұл момент толық сипаттамайды, -деп, оның мазмұнына ... ... ... ... қоғамның сөге отырып беретін ... ... ... ... ... ... ... және объективті әрекеттерді, ниет, ... ... және ерік ... пен интеллектуалдық кезеңдерді
қамтиды. Ол әр уақытта әлеуметтік жағдайларға толы. Дагель П.С. пен ... кінә ... ... ... беру үшін келесі категорияларға жүгінеді
[86,656.]: кінәнің мазмұны, кінәнің мәнісі, ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген, сондай-ақ
кінәнің сол белгілерге психикалық көзқарасын анықтайтын психикалық элемент.
Кінә ... - бұл ... ... ... пен абайсыздықтың мазмұны.
Кінәнің мәнісі - субъектінің психикалық ерекшелігі, қылмысқа ... оның ... ... ... - бұл мазмұнның ішкі құрылымы, белгілердің арақатынасы.
Кінә нысанын ... екі ... ... ... ... ... - кінәнің салыстырмалы түрде ауырлылығын сипаттайтын
сандық сипаттама. Дәрежені мына ... ... ... жеке ... ... ... қылмыстардың себептері мен жол беретін жағдайлар;
- ниет пен мақсат;
- әрекеттің қоғамға қауіптілігі.
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... сақтау, не
айналымға жіберу әрекеттері ... ... ... ... ... ... субъект әрекетінің қоғамға қауіптілігін
ұғынады, зардабын алдын ала біледі, ... ... ... жол ... ... қауіптілігін алдын ала білу дегеніміз саналы түрде
әрекеттің ... ... ... болып табылады. Қылмыс жасаған
субъектінің зардаптың не екендігін, оның мөлшерін ... ала ... ... сауалды Котов Д.П. пен Дагель П.С. қоя ... ... ... білу ... ... тек оның белгілі дәрежеде ауырлығын ғана ... деп ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасау, ... ... ... ... өз ... ... ... нақты сезеді,
тілейді. Белгілі жағдайда тұлға өзі сатып тұрған ақша мен бағалы қағаздың
жалған ... ... де, онан ... кіріс түсіруді көздейді. Зардапты
сипаттайтын белгілер ниет пен мақсатта нақтылана түседі.
Мақсат - тұлғаның қалауы, ұмтылысы. Заңға ... ... ақша ... ... ... ... ... оны айналымға жіберу мақсаты
болуы ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды
жасағаны мен сақтағаны ... ... ... ... ... ақша
бірлігін айналымға жіберу туралы ойының тікелей болғандығын куәландыратын
басқа да ... ... ... ... жасады деп тұжырым жасауға
болмайды. Жалған құжатты сақтау барысында айналымға жіберу ... ... ақша ... ... ... жинақтауынан,
инкассаторлық сөмкеге салуынан, тасымалдауынан және басқа да әрекеттерінен
байқаймыз. ... ... ... ақшаны айналымға жіберу мақсатының
болғандығын дәлелдеу өте қиын.
Ниет - бұл ... ... ... ... ... ... ой
туғызатын, іштей оятатын, итермелейтін күш. Қылмыскердің жалған ... ... ... не айналымға жіберу әрекеттерінде пайдакүнемдік,
кек алу, ... ... ... ... көру үшін елді ... ... ... қиындыққа ұшыратуы сынды ниеттері ... ... ... ... қылмыс пайдакүнемдік ниетпен
жасалынады.
Қылмысты саралауда қылмыстың ... ... орны ... ... ... ... сатылардан тұрады: дайындық,
оқталу, аяқталу. Қылмыскер өз дегеніне жетсе, онда қылмыстық әрекеттерді
жекеленген кезеңдерге ... ... жоқ. ... ... өз ... ... ... өз еркінен тыс ... ... ... ... жеткізбейді.
Кейбір еңбектерде, қылмыстық әрекеттердің дамуының алғашқы сатысын
қасақаналықтың туындауы сатысы, деп ... Яғни ... ... ... ... ... ... қылмыс жасамақ болған ойын
білдіруі де қылмыстың жасалыну сатысы ... ... А.А. ... ... ... ... ... туындауы, дайындық,
оқталу, қылмыстың аяқталуы. Автор қасақаналық ... ... ... ... бар деп ... ... Алайда, тұлға қауіпті
ойы үшін ... ... ... ... ... ... ... ретінде сараланбайды. Аяқталынбаған
қылмыстық әрекет оқталу мен дайындықтан тұрады.
Қасақана қылмыстардың пайда болу жағдайын ... ... ... ... ... және сол ... ... ... Іс-тәжірибеде
аяқталынбаған қылмыстарға байланысты ... ... ... ... пен оқталуды аяқталынған қылмыстардан ажыратуда;
- дайындықты оқталудан ... ... ... қылмыстан ажыратудың жолы сол,
аяқталынған қылмыстарда ҚК тиісті ... ... ... белгілер бар,
ал аяқталынбаған қылмыста қылмыстың объективтік жағының ... ... ... ... ... зардап болмай қалса, ... ал ... ... ҚК ... ... ... әрекет-әрекетсіздіктердің жекеленген міндетті әрекеттері қалып
қояды.
Қылмысты аяқталынбаған деп есептеу үшін мына ... ... ... өз ... жету ... ... ... өз ойлағанына өз еркінен тыс жағдайлардың әсерінен жете ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, ... ... ... ... ... ... моменттеріне
тоқталсақ.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... ... ... ... ақша бірлігі мен бағалы қағазды жасау
дегеніміз ол жалған ақша бірлігі мен бағалы қағазға материалдық нысан ... ақша ... мен ... ... ... реквизиттерді сақтай
отырып, тым болмағанда жалған ақша бірлігінің бір үлгісін жасауы, шынайыға
ұқсас кейіп беруі аяқталынған қылмыс болып табылады. ... ... ... ақша ... мен ... ... ... реквизиттері мен айыру
белгілері мүмкіндігінше сақталуы керек.
Жалған ақша ... мен ... ... ... дайындық
әрекеттерін анықтаудың сот іс-тәжірибеде орны ерекше. ... ... мен ... ... ... жолы мен ... ... техникалық құрал-саймандарды іздестеру, қылмыс жөнінде келісу -ауыр
немесе аса ауыр қылмыстарға даярлығы үшін заңда қылмыстық ... ... ... ... ... ... "Себепсізден-
себепсіз ақша жасауға пайдалынатын құрал-саймандарды даярлағаны үшін тұлға
бас бостандығынан айырылуға жазалануы тиіс" ... ақша ... мен ... ... ... еместігіне алдау
әдістерін қолданбай-ақ оңай айыруға болатын сырттай шынайы ақша бірліктері
мен бағалы қағаздарға ұқсай бермейтін ... ... ... ... оқталу болып табылады. Оны сақтау - толық аяқталған қылмыс.
Солопанов И.В., жалған ақша ... мен ... ... ... ... ... хабарсыз болуы тиіс, деп есептейді [5,676.].
Құжаттың ... ... оны ... ... ... ... ... құжаттың
жалған екендігін біліп қойып, қайтарып беруімен аяқталады.
Шынайы ақша бірліктері мен бағалы қағаздарға сырттай пішіні ұқсамайтын,
өрескел ... ... ақша мен ... ... ... жіберу әрекеті
Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 206 және 177-баппен бағаланады.
Кудрявцев В.Н.:"Өрескел даярланған жалған ақша бірліктерін түпнұсқа ... шын ... ... ерекше түрі болып табылады. Жалған ақша ... ... ... ... не сату арнайы нормамен көрсетілген және де
қылмысты жасаудағы мақсат ... ... ... бұл ... ... деп ... ... емес", -дейді [89,130-14166.].
Казаков-Турбовский Е.И. осы орайда былай дейді: "Жалған ақшаны ... не ... ... ... ... ... монетаны және
тұрпайы даярланған қағаз ақшаны ... ... Олар ... ... ... Бұл ... айналымға жіберіп көру барлық уақытта жалған
ақшаны сатушы, не оның сыбайласының ... ... ... және сот ... материалдарын бағалау негізінде бұл купюрді
жалған ақша жасау, ... не ... ... не ... ... ... ақшаның түпнұсқаға сырттай ұқсастығын анықтау қиын.
Алайда, бұл ұқсастықтарды ажыратуға адамның толық ... бар, ол ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы
қағаздарды анықтау қызметі құқық қорғау ... ... ... ... ... ... ... жоқ" [51,2536.].
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды қандай ... ... ... ... ... ... да ... Әр
адамның танымы әртүрлі, ол жалған құжаттың жасалу ... де ... ... ... ... ... түсініктер қылмысты
саралауда қателіктер тудырады. Григорьева А.В. өз еңбегінде ... ... ақша мен ... ... аса ... ... түпнұсқаға ұқсас
болуы шарт. Оның жалған екендігі ... ... ... - ... ... ақша бірлігі мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, ... ... ... норма болып көрсетілгендіктен және бір әрекетті бір
баппен бағалау әділеттілік болғандықтан (идеал жиынтық ... бұл ... ... ... ... ... 206-бабымен бағалаған дұрыс
шешім болар еді.
Қылмыскердің жалған ақша бірлігін, бағалы қағазды жасаудан бас тартуын
дайындық пен оқталудан ажырата ... жөн. ... ... ... ... бас ... ол ... жауапкершіліктен босатылады. Мұнда
тұлғаның әрекетінде басқадай қылмыс құрамының белгілерінің ... ... ... қылмыс жасауға бағытталған әрекеттің ... ... ... ... ... жағдайда қылмыстан бас тартудың негізі
бар ма деген сауал туындайды. Қылмыстық ... өз ... бас ... ... түсіне алу үшін мынадай сұрақтарды шешу керек:
- қылмыстан бас тарту әрекеті өз ... ... ма, ... ... бұл ... ... ... бас тарту ма, әлде қылмыстық әрекетті
уақытша тоқтата тұру емес ... ... ... ... өте ... ... өз ... бас тартты
деп есептеу үшін тұлға қылмысты өзі ойлағанындай етіп ... ... ... болуы керек, сондай-ақ бұл әрекет қосымша ... не ... күрт ... нәтижесі болмауы тиіс. Мұндай жағдайда
тұлғаның қылмыстық әрекеттерден неліктен бас тартқанын анықтау ... ... ... ... жауапкершіліктен қорыққанын, не көздеген мақсатына
жете алмағандықтан әрекетін тоқтатқанын анықтаған жөн. Бұл ... ... не ... түрде қылмыстан бас тартқаны деп шешуге негіз болады.
Қылмыстан өз еркімен бас тартуды басталып кеткен қылмыстың ... ... ... ... ... тұрудан ажырата алған
жөн. Қылмыскер қылмыстық әрекетін уақытша тоқтата тұрған ... ... ... ... деп ... ... ... Субъектіде
қылмысты жалғастырмау ниеті әлі толық қалыптаса қойған жоқ, ... ... ... ... ... ... азамат К. басқа тұлғалармен
ұзақ уақыт бойында жалған ақша жасауға дайындалып, тиісті құралдар жинаған.
Бірақ қылмысқа ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктің болмауымен тоқтап қалады. Азамат К. сол ... ... ... екі жыл ... ... ... шараларын
қарастырмайды. Ол сотта қылмыстан бас тартқандығын айтып, ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып, сот тұлға қылмыстық әрекеттен толық бас тартпаған деп
тұжырымдайды.
Мысалы, азамат Б. жалған ... ... ... ... ... Ол өз ... аталған әрекет үшін қылмыстық жауапкершілік
көзделгенімен хабардар болып, сақтап жүрген жалған ақшасын жоймақ ... ... ... таба алмайды. Құқық қорғау органы қызметшілерінің
қолдарына азаматтың жалған ақшасы түседі. Бұл жағдайда ... ... ... ... өте ... ... ... М.-ның жалған ақшаны сақтағандығын құқық қорғау
органының сезгенін естіп, тез арада оны ... ... ... ... тыққан
жерінен іздейді, бірақ та құжатты таба алмайды. Құқық қорғау органының
қызметшілері азамат ... ... зат алу ... ... ақшаны қолға
түсіреді.
Соңғы жағдайда да тұлғалар жалған ақшадан арылмақ болады. Алғашқыда
тұлғаның қылмыстан бас ... ... ... ... ... ... Екінші жағдайда тұлға қылмыстан лажсыздан ерікті түрде бас
тартады. Қылмыс құралының ізінің ... ... ... ... ... ... ... өз еркімен бас тартқанына ... ... ... ... ... болар еді. Тұлға жалған ақша мен
бағалы қағазды жасап болғаннан кейін де қылмыстан бас ... ... ... да ... ... ... үшін субъектінің санасында
өткен ойды (процесті) динамикада қарау маңызды. Қылмыстан бас тарту ... ... ... де ... мүмкін. Қылмыстан бас тартуда жоғарыдағы
талаптардың сақталынуы тиіс. Демек тұлға ... ... ... ... ... түбегейлі бас тартады, оны өзгеге бермей, ... ... ... ... біз ... ақша мен ... қағазды
жасау, сақтау, не айналымға жіберудің қылмыстық сатыларға бөлгендейміз.
Жалған ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыс қылмыс құрамы жағынан басқа қылмыстармен
ұқсас ... ... ... ... 206-бабы - жалған ақша мен
бағалы қағаздарды сату мақсатында ... ... не сату мен ... ... кодексінің 207-бабы - жалған төлем карточкасын және
басқа да ... ... сату ... ... не сатудың
байланысына келсек.
Қазақстан ... ... ... ... ... - ... ... ал Қазақстан Республикасы қылмыстық
кодексінің 206-баптың объектісі ақша-несие жүйесі. ... ... ... ... келесі түрлерге бөлінеді: бюджеттік, салықтық,
сақтандыру саласында, несие-есеп, ақша айналымы. Яғни, қаржы-несие жүйесі
мен ... ... ... байланыс бар.
Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің ... пен ... ... ... ... субъектілері - 16 жасқа
толған, есі дұрыс жеке тұлға, ҚР ҚК ... ... жағы - ... ... ... және ... да ... құжаттарын жасау, сату,
тек Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 206-бапта ... ... де бар. ... ... ... және басқа да төлем-есеп
құжаттарын сақтаудың қауіпті екендігін ескерген де жөн. Екі ... ... жағы - ... ... ... ... не ... сату мақсатында жасайды. ... ... ... 207-бабының қылмыс затына толығырақ тоқталсақ, ол:
- бағалы қағаз емес төлем карточкасы (несие карта, есеп карта); I ... ... емес ... ... және есеп ... ... талабы, төлем
талап-тапсырмасы, чек, вексель, т.б.).
Чек, вексель - төлем құжат, бірақ бағалы ... ... ал ... ... Егер де осы ... ... ҚР ұлттық валютасында шығарылса, оны
бүрмалап жасағаны үшін ҚК ... ... ... Ал, ... чек, вексельді жасағаны, сатқаны үшін халықаралық ... ... ... ... ... ... ... көзделген. Демек, екі қылмыс та ұқсас, ... ... ... ... ... ... ... құралды (чек, вексель) жасағаны, сатқаны үшін
соттылығы бар ... ... ... ... ... ... (чек,
вексель) жасағанда, сатқанда, оның соттылығын саралаушы бапта ... ... ... ... халықаралық бірыңғай түсініктің болмауынан
қылмыстық әрекеттерді саралауда қайшылықтар туындайды. Қайшылықардың алдын
алудың келесі жолдарын ... ... - ... ... ... ... келе отырып, олардың тізімдерін белгілеу, мұндай жағдай болмаса,
екіншісі - бұрын Қазақстан Республикасы қылмыстық ... ... бар ... ... ақша ... мен ... ... жасауы,
сақтауы, не айналымға жіберуін ҚК ... ... ... ... ... ... ... негізге ала отырып, Қазақстан Республикасы
қылмыстық кодексінің ... ... ... ақша ... ... қағаздарды ірі мөлшерде жасауы, сақтауы, не айналымға жіберуі немесе
бұрын осы қылмысы үшін, не Қазақстан ... ... ... ... ... қылмыстар үшін соттылығы бар тұлғаның жалған ақша бірліктері
мен бағалы қағаздарды жасауы, сақтауы, не ... ... ... ... ... 206-бабының 2-тармағымен саралау керек
деп есептейміз.
Өзбекстан Республикасының ҚК 176-бабына 1998ж. халықтың денсаулығы ... ... ... ... акциздік марканы жасағаны, қолданғаны үшін
қылмыстық жауапкершілік көзделіп, толықтырулар енгізілген. ... ... ... шетел валютасы, бағалы қағаздар, шетел валютасындағы бағалы
қағаздар, сондай-ақ акциздік ... ... ... ... ... ... ... акциздік марканы жасағаны, пайдаланғаны үшін
арнайы қылмыстық норма көрсетілген. Бұл қылмыстың заты - ... ... ... ... ... марканы сату мақсатында жасау, не иелену,
сондай-ақ пайдалану, сату нәтижесінде мемлекеттің қаржы жүйесіне ... ... - ... ... ... қосымша салықтық түрі. Мемлекеттің
қаржы қызметі - бұл мемлекеттің функциялануы мен дамуын қамтамасыз ету үшін
қажет ... және ... ақша ... ... ... пайдаланудағы мемлекеттік қызмет.
Осыған орай, енді Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 206-бап ... ... мен ... қағаздарды сату мақсатында жасау, сақтау, не сату
мен 208-баптардың арақатынасын анықтасақ. Қазақстан Республикасы қылмыстық
кодексінің ... - ... ақша ... мен ... ... ... не ... жіберудің объектісі - ақша және несие жүйесі болса, ҚР
ҚК 208-бабы - ... ... ... ... пайдалану, не сатудың
объектісі - мемлекеттің қаржы қызметі. Жоғарыда қаржы ... ... ... ... қызметтер екендігін айттық.
Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 206-баптың объектитік ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасау, ... не ... ал ... - акциз маркасын қолдан және ... ... ... ... ... не сату. Қылмыстардың объективтік
жақтары ... ... ... қылмыстық кодексінің 206-бабындағы
қылмыстық әрекеттердің мәні, мазмұнына қарай, ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... міндетті емес. Екі қылмыстық
норманың субъективтік жағы - тікелей қасақаналық. Жалған құжатты ... ... ... жіберу мақсаты болу керек. Субъектілері -
16 жасқа толған, есі дұрыс жеке тұлға.
Жоғарыда байқағанымыздай, екі ... ... ... ... ... ... Бір ... азаматтық айналымда акциздік
марка ақша мен ... ... ... ... ... алмайды.
Екіншіден, акциздік марканы қолдан ... ... ... ... ... ... ... ақша мен бағалы қағазды жасау, сақтау,
не айналымға жіберудегі ... ... ... санкцияларындағы жаза
мөлшерінен байқауға болады. Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 206-
6. 1-т. санкциясында мүлкін тәркілеп, ... ... 5 ... дейін бас
бостандықтан айыру, Қазақстан Республикасы ... ... ... 5-8 ... ... б.б.а. және мүлкін тәркілеу, ... ... ... ... 3-тармағында 5-10 жылға дейін
б.б.а. және де мүліктерін тәркілеу жазасы қолданылса, ал ҚР ҚК ... ... ... бас ... ... 300-500 АЕК ... не ... сотталушының 3-5 айлық кірісі шегінде айыппұл қолданылады.
Қылмыстың қауіптілігін бағалаушы категория ... ... ... ... ... ... жаза түрлерімен анықтауға болады.
Экономикалық қызмет барысында ... ақша ... мен ... ... ... не айналымға жіберуден мемлекеттің ақша-несие жүйесіне
келетін зардаптар пен ... ... ... ... ... ... ... келетін зардаптарды салыстыра отырып, екі ... ... ... ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу ... ... ... ... ие. ... ... бірліктері мен бағалы қағаздарды даярлау, сақтау және айналымға
жіберуде ... ... ... Республикасы қылмыстық кодексінің 206-баптың 3-тармағында
субъектілердің ұйымдасқан топ болуы арнайы бөлініп ... Енді ... ... ... Жалған ақша бірлігін жасауда қылмыскерлер
банкноттың ... ... ... ... ... ... Оған Соколов, Ротов, Сабрин, Назаров, Кукеев және ... жылы ... ақша ... үшін ... ... ұйым құрған тұлғалардың
әрекеттері мысал бола алады.
Ротов пен ... ... ... ... ... ... жетік игеріп, компьютерде ақшаның графиктік бейнелерден тікелей
шығарып алып ... ... ... анық ... алу үшін жаңа ... ... Соколов, Назаров, Саттаров, Кукеев болса, ... ... ақша ... ... арнайы құрылғыларды, қағаз,
бояу, желімдерді жеткізіп ... ... ақша ... ... ... ... ... Қылмыстық ұйым ережесін сақтап, құқық
қорғау органдарының көзіне түспес үшін ... ақша ... ... отырған. Соколов, Назаров, Кукеев және Ротов жалған ақшаны
айналымға жіберумен айналысқан.
Олар 1998 жылы ... ... ... ... оны ... орналастырған да, 1998ж. тамызда Ротов, Сабринмен 100$ АҚШ
долларын ... ... ... тапсыруымен Саттаров доллардың
жекеленген элементтерін жасау үшін өз танысы химиктен арнайы ... ... ... сондай-ақ 1955ж. дейін шығарылған 100$ АҚШ
долларының серияларын үлгі ретінде ... ... ... ... ... элементтерін даярлайтын бояуларды сатып алу қызметі жүктелінеді.
Стоврополь қаласындағы зауыттан бояу және ... ақша ... ... алып ... ... ... ақша ... қағазды іздеп тапқан және өз
сыбайласы Соколовтың гаражына апарып ... ... пен ... ... ... престеу үшін гаражды ыңғайлап, жайлап құралдарды
орналастырған. 1998ж. 100$ АҚШ ... 3000 ... ... ... бірлесіп даярлайды. 1998ж. ... ... ... компьютерлік техника Соколовтың пәтеріне орналастырылады.
Қылмыстық ұйым мүшелері 100 мың теңге ... ... мен ... ... қос бетін басып шығарса, Соколов пен
Назаров арнайы құрал-саймандармен ... ... ... ... қос ... ... престеген.
1998ж. қараша айында бірлескен күшпен 45-тей 100 мың теңге сату
мақсатында жасалынған. 1998ж. ... ... ... ... өз ... ... алып ... Бұл орында 50000 орыс рублі даярланады. Кукеев,
Саттаров, Сабрин құқық қорғау органдарымен жалған ақша ... ... ... ұйым ... ... ниеттері іске
асырылмай қалады. Қыркүйек айының ... ... пен ... 100$ ... ... ... ... Ротов өзі ақша бейнесін қиып, желатинді
суда ерітіп банкноттарды суда ерітіп, желімдейді де, престейді. Бұл ақша
шынайыдан ... ... ... ... ақшаны өз әріптестеріне көрсеткенде,
Соколов тағы да престеу керек, деп кеңес береді. Соколов пен ... ... ... ... ... ... Бірақ жалған ақшалар нашар
желімденеді.
Әріптестер Ақтаудан келген ... ... ... ... банкноттағы 100 цифрінің жылтырламайтынын ... ... ... ... көне ақшаларды қолдануды ұсынады. Қылмыстық әрекет
жалғаса береді. Сапалы және сапасыз ... ... ... ... ... құқық қорғау органы қызметкерлерімен толық құрамда
ұсталынады.
Өзбекстан Республикасының қылмыстық кодексінің 176-бабының ... ... ... ... не қылмысты рецидивистің жасауы, ірі
мөлшерде, алдын ала ... ... ... ... ... ... Республикасының қылмыстық кодексінің 204-бабында
жалған ақша мен бағалы қағазды жасау, сақтау, не ... мына ... ел ... ... ... не оның курсын шетел валютасына қарағанда
төмендету. Әсіресе, АҚШ ... ... ... ... ... шетел
валютасына, мысалға, АҚШ долларына теңестіру ауырлататын мән-жай емес;
- ел ішінде, не ... ... ... ... түсіру;
- азаматтарды ұлттық валютаға деген сенімін жою.
Карпец И.И. ғылыми еңбегінде жазаны ... ... ... ... тырыса отырып жасаған. Қылмыстың тек
ауырлығы ғана ... ... жеке ... ерекшеліктер де колония
түрін, сондай-ақ ауырлататын мән-жайларды анықтауға негіз болады [90,214-
22066.]. Қылмыстық ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы қылмыстық кодексінің 54-бабында ... ҚР ... ... мен ... ... ... ... не айналымға жіберу
жөніндегі ... ... жаза ... ... ... ететін
ауырлататын мән-жайларға мыналарды жатқызамыз:
- азаматтардың өз ұлттық валютасына ... ... ... ... ... ... ... құнының күрт түсіп ... ... ... нәтижесінде жәбірленушінің материалдық, моральдық ауыр
зардаптар шегуі;
- жалған ақша бірліктері мен ... ... ірі ... ... не ... ... ... осы қылмысы үшін, не ҚР ҚК 207-бабы бойынша ... ... бар ... ҚР ҚК ... ... ... ... әділ жаза таза тағайындауда, ... ... ... ... ... ... орны ... мән-жайларға тұлғаның өз еркімен ақша ... ... ... қабылдап алып, кейін оны лажсыздан айналымға салып
жіберуге ... ... ... ... ... өз ... құқық
қорғау органына қылмысты хабарлауын жатқызсақ болады.
Иемен Республикасының қылмыстық заңымен қылмыстық іс бойынша тергеу
әрекеттері ... ... және ... ... ... ... дейін
ерікті түрде уәкілетті органға қылмыс туралы хабарлаған тұлға ... ... ... ... бар қылмыс туралы маңызды
мәліметтерді кінәлі тұлға ... ... ... де ... тұлғаның
әрекеттерінде басқа қылмыстық әрекеттер болмаса, қылмыстың зардаптарын
жойса, сот тұлғаны ... ... ... ж. Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің жалған ақша
бірліктері мен ... ... ... ... не ... үшін ауыр ... ретінде өлім жазасы қолданған. Қазақстан
Республикасы қылмыстық кодексінің 206-бабына сәйкес, жалған ақша ... ... ... ... сақтағаны, не сатқаны үшін мүлікті тәркілеу
және бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... 1-тармағында ҚР Ұлттық Банкінің жалған
банкноты мен монетасын, ҚР ... ... ... ... емес бағалы қағаздарды, немесе ... ... мен ... ... ... сату мақсатында жасағаны, сақтағаны, не
сатқаны үшін мүлкін тәркілеп, не мүлкін тәркілемей, сотталушыны 5 ... бас ... ... ал ... ... 5 ... 10
жылға дейін бас бостандығынан айыру және мүлкін тәркілеу, 3-тармағында ... 15 ... ... бас ... ... және ... тәркілеу жазасы
көзделген.
Іс-тәжірибеде, әсіресе, ақша-несие жүйесіндегі қызметтерге бұрын ... ... үшін ... ... ... ... қызметке
алатын жағдайлар кездеседі. Несие-қаржы институттарының ... ... ... және ... мемлекеттік банктер) банктік секторлар,
сақтандыру секторлары, банктік емес несие қаржы институттары құрайды. Ақша-
несие ... ... зор ... ... Бағалы қағазды
шығару, не тарату, ақшаға байланысты ... ... ... ... ... ҚР ҚК ... ... үшін қылмыстық жауапқа
тартылған тұлғаның бұл қылмысқа қайта бармайтынына кім кепіл. ... ... ... ... сотталғандарды, не соттылығы
бар тұлғаларды ақша-несие ... ... ... ... - ... ... қызметтерді сенімсіз қолға тапсырумен бара-бар. Сондай-ақ,
өткен тарауларда біз жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасағаны,
сақтағаны, не ... үшін ... ... ... ... ... қызмет етушілер екендігін айтқан болатынбыз.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, біз ... ... ... үш ... ... мерзімге белгілі қызметпен айналысу мен
лауазымды қызметті атқару құқығынан айыру түріндегі қосымша жаза ... деп ... ... ... қылмыстық кодексінің 206-бабындағы
қылмыстық әрекеттерді жасаған тұлғаларды рақымшылдық еткен кездер ... 1999ж. ОҚО ... ... ... ... К.Х. пен ... ... №1-406 қылмыстық іс қаралған. Іс бойынша Гелашвили ... 400 АҚШ ... ... Ол ... сатып берген жағдайда пайданың 30%-
ын бермек болып, Каримшиков Б.-ға ... ... ... келіп, тұлға 24
пар нәски алып, сатушыға Гелашвили АҚШ долларымен есептесуді келіседі де,
Каримшиков Б. болса есептеседі. ... ... ... ... ал
Гелашвили болса қашып үлгереді. Каримшихов пен Кучиев ... ақша ... ... сату ... сақтаған және айналымға жібергені үшін
Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің ... ... 3 ... бостандығынан айырылады. "Ұрпақ жалғастығы мен ... жылы ... ... ... ... ... ... қылмыскерлер жазадан
босатылады.
Мемлекеттің экономикалық тұрақтылығына қол сұғатын, күні бүгінге дейін
қоғам үшін ... ... ... ... ақша ... мен ... ... жіберу мақсатында жасау, сақтау, не айналымға жіберу
жөніндегі қылмыстар үшін қылмыскерге ... беру әділ шара ... ... құқық нормасын жетілдіру шараларын жүргізе отырып, зерттеу
жұмысының нәтижесінде біз Қазақстан ... ... ... ... ... редакцияда ұсынамыз:
1 ҚР Ұлттық Банкінің жалған ... мен ... ҚР ... ... ... және ... емес ... қағаздарды
немесе шетел валюталары мен шетел валютасындағы бағалы қағаздарды айналымға
жіберу мақсатында жасағаны, сақтағаны үшін, не айналымға жібергені үшін ... ... ... ... үш ... ... ... белгілі қызметпен
айналысу, не лауазымды қызметті атқару құқығынан айыру, ... ... ... ... бас ... ... Сол ... ірі мөлшерде, сондай-ақ бұрын осы қылмысы үшін
соттылығы бар ... ... ... ... қылмыстық кодексінің
207-бабы бойынша қылмыстар үшін ... бар ... осы ... ... жасағаны үшін - мүлкін тәркілеу, үш жылға ... ... ... айналысу, не лауазымды қызметті атқару құқығынан айыру, ... 5 ... 10 ... ... бас ... айыру;
3 Осы баптың 1,2-тармақтарында қарастырылған әрекеттерді ұйымдасқан
топпен жасағаны үшін
- мүлкін тәркілеу, ... үш ... ... ... ... айналысу, не лауазымды қызметті атқару құқығынан айыру, 8 жылдан
15 жылға дейін бас бостандығынан ... ... ақша ... мен ... ... ... жіберу
мақсатында жасау, сақтау, не айналымға ... ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибеде қолдану
барысында сұрақтардың туындауына байланысты ҚР ... Сот ... ... ұсынамыз:
1 Сот жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ақша бірліктерінің тұрақтылығын жоя ... ... ... қиындататындығымен қоғам үшін өте ... ... ... ... қылмыс халықаралық сипатқа ие. 1929ж. 20 сәуірдегі "Жалған ақша
белгілерін ... ... ... Халықаралық Конвенцияға сәйкес,
қылмыстың жасалуы орнына ... ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау,
сақтау, не айналымға жіберу туралы ... ... ... ... жеке басы, оның қылмысқа қатыстылығы мен қылмыстағы орны,
сондай-ақ ... ... ... ... және ... түрде
анықталуы тиіс.
1 Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... жіберу тек қана тікелей қасақаналықпен жасалынады. Тұлға жалған
ақша бірлігі мен бағалы ... ... ... ... ... кері ... ол ... жауапкершілікке тартылмайды.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу ... ... ... ... ... ҚР ... ... ... ... ... ... ... не ... соғылған металл
монеталары, бағалы қағаздар (мемлекеттік және мемлекеттік емес; ... ... ... ... ... ... куәлік, қойма
куәлігі, мемлекеттік займ, опцион, варрант, депозиторлық қолхат, фьючерс,
заң ... ... ... ... ... шығарылған ҚР ұлттық
валютасындағы басқа да бағалы қағаздар, шетел ... - ... ... монета түріндегі ... ... ... ... ... ... болып табылатын ақша ... ... ... қағаздар -төлем құралдары (чек, вексель және ... ... ... ... және ... да ... валютасындағы қарыз
міндеттемелер.
Айналымнан алынып тасталған, алмастырылмайтын ескі чеканка ... ... ... валютасы да) жалған ақша бірліктерін ... не ... ... ... ... ... жатпайды. Ұтыс
лотореялары, транспорт ... - ... ... ... ... заты ... Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарына жатпайтын ақша бірлігі
мен бағалы қағаздардың бейнесі келтірілген затты жалған ақша ... ... ... ... ... ... және өрескел даярланған ақша
бірліктері мен бағалы қағаздарға құжаттан) ... алу ... ... ... баға ... ... ақша бірліктері мен бағалы
қағаздар" ұғымына назар аударғаны жөн. ... мына ... ... жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздар құжат нысанында болуы;
- айналымда кездесетін, не айналымнан шығып кеткенімен ... ... не ... ... ... ... қорытындысымен анықталуы;
- жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... басқа тұлғалардың шығаруы;
- айналымда белгілі уақыт аралығында жүре алу ... ... ... реквизиттерді мүмкіндігінше сақтауға тырысуы;
- түпнұсқа орнына берілетін жалған ақша ... мен ... ... ... бағалы қағаз функциясын атқаруы. Басқа функцияны ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздардың орнына, мысалы, заклад
сынды заттарды айналымға жіберу әрекеттері Қазақстан Республикасы қылмыстық
кодексінің 206-бабымен ... ... ақша ... мен бағалы
қағаздар ұғымына жатпайтын заттарды айналымға жібергенде өрескел алдау
(грубый обман) бар, мұндай ... - ... ... шынайыға ұқсамайтын және өрескел даярланған құжаттарды
анықтау үшін ... ... ... ... ... анықтамашы жалған ақша бірліктері мен бағалы ... ... ... ... ақша ... мен ... қағаз емес екендігін
өздері, арнайы білімдерді пайдаланбай-ақ айыра алады.
Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздар ... ... ... үш ... кезеңдерден өте алуға мүмкіндіктері бар: жасау, сақтау
және айналымға жіберу. ... ... үшін бұл үш ... де өту ... ... та жалған ақша бірліктер мен бағалы қағаздар ұғымына жатпайтын
заттардың бұл үш ... өтуі ... ... ... Мысалы, заклад
түрмыстық қажеттік үшін даярланады.
Толық және ішінара (шынайы ақша ... ... ... сериясы, және басқа бағалы қағаздардың ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу - қылмыс. Жалған ақша ... мен ... ... ... не ... ... ... әрекеттер бөлек те, бірге де
қылмыс құрамын құрай алады.
6 ... ... ақша ... мен ... ... ... ... қылмыстық кодексінің 206-бабы мен 24-баппен қосымша
оқталу болып, ал оны ... не ... ... ... ... ... ... 206-баппен сараланады.
7 Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасауда қылмыстың құралы
техникалық құрал, көшірме ... ... ... және тағы ... ... ... қылмыс құралы - қалта, кітап, қойма, т.б., ... ... мен ... ... ... жіберудің құралы, сол жалған
ақша бірлігі мен бағалы қағаздың өзі ... ... ақша ... мен ... ... ... пішінін шынайы
түріне ұқсатып, міндетті реквизиттерді сақтай отырып, тым болмағанда жалған
ақша бірлігінің бір үлгісін жасауы, шынайыға ұқсас кейіп ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасаудың әдістері
қылмысты ... әсер ... ... жаза ... ... ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды сақтау дегеніміз кінәлі
тұлғаның иелігінде (өзімен бірге, қүпия орындарда, ғимараттарда, түрғын-
жайда және т.б.) ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды айналымға жіберу деп,
оны сатып алынған тауарларға, көрсетілген қызметтерге есептесу, ... ... ... займ түрінде, не кепілге беру, не кепілзатқа беру ... ... ... ... тараптың жалған ақша бірлігі мен бағалы
қағазды қабылдап алуымен қылмыс аяқталады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты жазу барысында ... ... ... ... ... ... ... ақша айналымы мен бағалы
қағаз нарығын бірнеше кезеңдерге бөлуге болады. Бұл кезеңдерде белгіленген
тәртіптер мен талаптардың ... ... ... ... ... мүмкін.
2 Экономикалық қылмыстардың арасында жалған ақша бірліктер мен бағалы
қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... ... орын ... Олар ... латентті болып қала береді.
3 Олардың ресми тіркелінгендерінің ... ... ... жылы ... - 1010, есеп ... - 871, 1999 жылы өндірісте
өткен жылдан қалғаны 1053, есеп уақытындағысы -866, 2000 жылы ... ... - 866, есеп ... тіркелінгені - 639, 2001 жылы өндірісте
болғаны - 698, есеп ... ... - 590, 2002 жылы ... - 938, есеп ... тіркелінгені - 590 , 2003 жылы өткен ... -981, ... ... ... - 483 ... ... ҚР аумағы бойынша ҚР КҚ 206-6. өндірістегі қылмыстық істердің
арасынан тергеу аяқталып, сотқа жеткендерінің орташа көрсеткіші ... ... ... ... ... Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға жіберу жөніндегі қылмыстардың алдын алу ... ... ... төмендегідей топтарға бөліп қарауға болады: жалған
ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не айналымға ... ... ... жол ... ... ... және ... ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың
жалпы алдын алу шаралары деп жалған ақша бірліктері мен ... ... ... не ... ... ... ... техникалық,
құқықтық шараларын айтамыз. Аталған қылмыстардың алдын алудың ... ... ... ақша ... мен ... қағаздарды жасау,
сақтау, не айналымға жіберуді жүзеге асыруға бағытталған белгілі, не нақты
тұлғаларға әсер ететін шаралардың жиынтығы болып ... ақша ... мен ... ... жасау, сақтау, не сату
жөніндегі қылмыстардың ... алу ... ҚР ... ... және оның
құрылымдары, қаржылық бақылау Агенттігі, ҚР ... және ... ... ... ... ... сот органы, Интерполдың ҚР
Ұлттық Бюросы жүзеге асырады.
6 ҚР ... ... ... ... мен монеталарды шығару
жүктелінген. Жалған банкноттар мен ... ... ... ... үшін ҚР ... ... ... әрекеттер жүктелінеді:
өз уәкілеттілігі шегінде экономикада инфляциялық процестердің дамуына
жол бермеу, номиналдық құны ... ... ... ... жол ... емес есеп ... дамыту;
банктік қызметтердің заңдылығын қатал сақтау, оларды бақылау;
ақша мен банк жүйесіндегі бағалы қағаздардың қорғану белгілерін дамыту;
қабылдау процесінде ақшалардың, ... ... ... ... ... жоғары сапалы детекторларды иемдену;
аталған қылмыспен күресте құқық қорғау органдарымен тікелей байланыста
болу.
7 ... ... ... ... ... ... күресте ҚР қаржы
рыногы мен ... ... ... және ... Агенттігіне мынадай
қосымша функциялар жүктеген жөн:
- ҚР аумағында мемлекеттік емес бағалы ... ... ... ... ... тіркеуден өткізу, код тағайындау;
- алғашқы және қайталама рынокта мемлекеттік тіркеуден өтпеген бағалы
қағаздарды айналымда ... жол ... ... ... ... ... рыногында эмитент пен кәсіби қызметшілердің
бағалы қағаздарды алғаш тарату үшін шарт жасауда ... ... ... бағалы қағаздың түпнұсқа ... ... ... ... ... қор ... ... тыс бағалы қағаздың
айналымын ұйымдастырушының (биржадан тыс қор) өздерінің контрактілерінде
құжатты бағалы қағаздың түпнұсқа ... ... ... ... ... ... қағаздардан қорғану белгілерін дамыту қызметін ... ҚР ... ... қағаздың тізімін халықаралық деңгейде анықтау,
заң актілеріне енгізу;
- құқық қорғау органдары, халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... ... алдын алуда бірлесіп ... ... ... ... ҚР ... рыногы мен қаржылық ұйымдарды бақылау және реттеу жөніндегі
Агенттік жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... жіберу жөніндегі қылмыстардың алдын алу шараларын ... ... ... ақша ... мен ... ... ... фактісіне
байланысты қылмыстардың себептері мен жол беретін жағдайларын, күмәнді,
қылмысқа дайындалып ... ... ... ... және ... ... шаралары;
- жалған ақша бірліктері мен ... ... сату ... қылмыстардың себептері мен жол беретін жағдайларды, ... ... ... ... ... ... аяқтаған тұлғаларды анықтау
және олардың жолын кесу шаралары.
9 Қылмыстың дер кезінде ... ... ... алдын алуда
прокуратура органының орны ерекше.
Жалған ақша бірліктері мен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың алдын алуда прокурорлық қадағалау
төмендегі бағыттарда жүзеге асырылады:
- жалған ақша ... мен ... ... ... сақтау, не
айналымға жіберудің себептері мен жол ... ... ... ... жою ... жүргізілуі мен заңдылығын бақылау;
- бұл қылмысты жасағандығына күмәнді ... ... ... ... ... алу шаралардың жүргізілуін, олардың заңдылығын тексеру;
- жалған ақша ... мен ... ... ... ... жіберуді көздеп жүрген, не дайындалып жүрген тұлғаларды анықтау,
және қылмысты болдыртпау, не оқталу сатысындағы қылмыстарды жою ... және ... ... ... олардың заңдылығын бақылау;
- жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды ... ... ... жіберу жөніндегі фактілерді анықтау қызметтердің ... ... ... ... ... ... бақылау;
- прокурордың сотта істі қарауына қатысуы;
- аталған қылмыс бойынша жәбірленушілердің бұзылған құқықтарын ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды жасағаны, сақтағаны, не
айналымға жібергендігі үшін ... ... ... ... ... ... органдардың (ҚР Ұлттық Банкі, ҚР қаржы рыногы мен ұйымдарды
қаржылық бақылау және реттеу Агенттігі ... ... ... жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не
айналымға ... ... ... ... ... халықаралық
әріптестікте болу.
10 Бағалы қағаздарды ұлттық валютадағы не, шетел ... ... деп ... ... ... ... ... және ҚР
аумағында эмиссиялаған бағалы қағаздар деп бөлген тиімді.
11 Жалпылама ұғымдардан арылу мақсатында, ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ұғымды қолданған орынды.
Қылмыстық нормада "поддельные деньги" ұғымын "жалған ақша" деп ... ... ... екендігінде емес, ақшаның бейнесін заңға қол ... ... Кез ... ақша мен ... ... ... ... ақша мен бағалы қағаз бола бермейді. ... ... ... үшін ... ақша ... мен ... ... ұғымдарына нақты
түсінік берген жөн. Жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздар ұғымына мына
белгілер тән:
- жалған ақша бірліктері мен ... ... ... нысанында болуы;
- айналымда кездесетін, не айналымнан шығып кеткенімен алмастыруға
жататын ақша, не бағалы ... ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздарды шынайы ақша бірлігі мен
бағалы қағаздарды шығаруға арнайы уәкілетті органдардан ... ... ... ... уақыт аралығында жүре алу мүмкіндігі болуы;
- міндетті реквизиттердің мүмкіндігінше сақталынуы;
- түпнұсқа орнына берілетін жалған ақша бірлігі мен бағалы қағаз ... ... ... ... ... Басқа функцияны жүзеге асыру
мақсатында жасалынбауы. ... ... ... ... ... ... ақша ... мен бағалы қағаздар екі ... ... ... ... ... ... даярланған.
13 Қылмыстық нормаға түсініктеме берудің нәтижесінде ... ... мен ... ... сату" ұғымының орнына "жалған ... мен ... ... ... ... ... қолдану керек.
14 Бағалы қағаздар жайлы халықаралық бірыңғай түсініктің болмауынан
қылмыстық әрекеттерді саралауда қайшылықтар туындайды. ... ... ... ... ... ... - ... қағаз жайлы ортақ
түсінікке келе отырып, олардың тізімдерін белгілеу, мұндай жағдай болмаса,
екіншісі - бұрын Қазақстан ... ... ... 207-бабымен
соттылығы бар тұлғаның жалған ақша бірліктері мен бағалы қағаздарды жасауы,
сақтауы, не айналымға жіберуін ҚР ҚК ... ... ... ... ретінде ескеру.
ҚР ҚК 206-баптың 2-тармағында жалған ақша ... мен ... ірі ... ... ... не айналымға жіберуі немесе бұрын
осы қылмысы үшін, не Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 207-бабы
бойынша қылмыстар үшін ... бар ... ... ақша ... ... ... ... сақтауы, не айналымға жіберуін Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... керек.
15 Ақша-несие жүйесіндегі қызметші-сотталушыға үш жылға ... ... ... ... мен ... қызметті атқару құқығынан
айыру түріндегі қосымша жазаны қолданған дұрыс.
Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не ... ... және ... талдау жасай отырып, қылмыстық ... ... ... ... мақсатқа жету үшін алдымызға
қойылған міндеттер орындалды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1 Ел Президентінің Қазақстан халқына ... ... ... ... мен ... //Ана ... ҚР ... 30 тамыз. - Алматы:Юрист,2002.-36б.
3 Фальшивые деньги (фальшивомонетничество) /Под ред. ... ... -М.: ... 2ОО2.-384с.
4 Юм Д. Опыты.- СПб.: Издательство Солдатенкова, 1986. -270с.
5 Солопанов И.В. Ответственность за ... ... -М.: ... ... МООП РСФСР, 1962.- 92с.
6 Ағыбаева Л.А. Уголовная ответственность за подлог документов:
Автореф... канд. ... ... ... ... 2000.- ЗОс.
7 Мақыш С.Б. Ақша айналымы және несие: Оқу құралы. ... ... П.Ю. ... ... и ... рынок: Уч.пособ. - М.:
Институт экономики и права,1994.- 170с.
9 Лубягина Д.В. Гражданско-правовое регулирование вексельного
обращения в РК. -Алматы; 2000.- ... ... М. ... ... - вещь документ, или совокупность прав?
//Рынок ценных бумаг. -М.,1997. -№5.-С29.
11 Комментарий к гражданскому кодексу РК (общ. и ... ч.).- ... ... 2000.- ... ... В.Д. Экономика и бизнес- М.,1993.- 254с.
13 Мельников В.Д., Ильясов К.В. Финансы. -Берен, 1993.- 329с.
14 Булатова А.С. Экономика: Уч. ... - М.: ... 1995.- ... Национальная комиссия РК по ценным бумагам, Нац. банк РК, Мин..
финансов РК. "Правила присвоения национальным идентификационных
номеров государсвенным ценным бумагам в РК": ... №828 ... ... нормативно-правовых и нормативных актов по
рынку ценных бумаг Казахстана. -Алматы: ... дом. ... ... - ... Республика Казахстан Закон №464-1 от 2.08.1999г. "О государственном
и ... ... ... и ... //Сборник
нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг РК. -
Алматы: Рынок ценных ... 2001.- ТЗ. - С. ... ... ... "ҚР ... қоғам туралы" заңы /Деньги
и платежи: Сборник нормативных актов РК.-Алматы: ЮРИСТ,2000.-С. 16-
40.
18 Нац. Комиссия РК по ценным бумагам. "О представлении информации ... ... ... ... ... ... Пост. №56 от 12
января 2001г. ////Юрист-справочная правовая система. ... ... ... ... Нац. ... РК по ... ... Правила осуществления
деятельности саморегулируемых организаций профессиональных
участников рынка ценных бумаг РК: ... ... 22 ... ... нормативно-правовых и нормативных актов по рынку ценных
бумаг РК. -Алматы: Рынок ценных бумаг, 2001.- Т4. - ... ... РК. ... "О центральном депозиторий РК": Пост.
№944 от 29июля 1996г. //Сборник нормативно-правовых и нормативных
актов по рынку ценных бумаг Казахстана. -Алматы: ... дом ... ... РК. ...... деятелыюстях на рынке
ценных бумаг РК": Пост. от 29 июля 1996г. //Сборник нормативно-
правовых и нормативных актов по рынку ценных бумаг ... ... дом ... 2002.- ... Нац. ... по ... ... Положение "О порядке регистрации
выпуска и погащения облигации": ... №196 от 20 ... ... ... и ... ... по рынку ценных
бумаг Казахстана.- Алматы: Издат. дом. ... 2002.- ... Нац. банк РК. ... ... ... на ... РК. Правила
проведения операции с документными аккредитивам банками РК //Деньги
и платежи: Сборник нормативных актов РК.-Алматы: ЮРИСТ,2000.-С. 86-
96.
24 Бу Свенсон. ... ... ... со ... ... под ред. ... - М., 1987.- 156с.
25 Тленчиева Г.Д. Проблемы борьбы с экономической преступностью в
Казахстане. -Алматы: Жеті ... 1996.- ... ... Я.Я. ... ... с экономической преступностью в
зарубежных странах: Дис... канд. ... ... ... С. Е. ... предупреждения незаконного получения и
нецелевого использования кредита: Автореф... дис. канд. юрид. наук.
12.00.08. - Алматы: Высш. ... МВД ... ... ... И.А. ... ... и предупреждение
преступлений, совершаемых в сфере банковской деятельности: Дис...
канд. юрид. наук: 12.00.08. - М.: ... ... - ... Статистический отчет о зарегистрированных преступлениях и
результатах деятельности органов уголовного ... ЦПС и Ген. ... РК. ... за ... ... Г.А. ... и ... криминального прогнозирования.
-М.,1972.-334с;
31 Стручков Н.А. Изучения обстоятельств, ... ... СССР ... ... и ... -1971. -№12. ... В.Н. Кудряцев , В.Е. Эминов. Криминология. -М.,1995.- 205с.
33 ... ... ... Под ред. ... ... А.И. Долговой.-
М.: Норма,1997.- 784с.
34 Кузнецова Н.Ф., Кудрявцев В.Н.. Проблемы криминологической
детерминации. -М.: Изд. Моск. Гос. университет, 1984.-204с.
35 Е.И.Каиржанов (общ. ч.). ... ... пос. ... Ведерников Н.Т. Изучения личности при расследовании: Автореф... дис.
канд. юрид. наук: 12.00.08.- М., 1965.- 28с.
37 ... Б.В. ... ... ... и роль ... ... и наказания: Автореф... дис. канд. юрид.
наук: 12.00.08.-Л., ... ... ... ... за ... / ... газета".-2002.-№
48(307). -С.8-9
39 Польской Г. Рыцари фалыпивых банкнот.- М.:Юрид. лит.,1982.- 176с.
40 Ковалев М.И. Советская криминология-правоведение или ... ... -1970. .-№9. - ... ... А.Г. Профилактика преступления.- М.: Юрид. лит.,1972.-102с.
42 Аванесов В.А. Криминология и социологическая профилактика. -М.,1980.-
444с.
43 Составлено В.В. Ховрашовой. Как же не ... ... ... и обмана. СПб.: Изд. Генарт, 1995.- 288с.
44 РФ Үкіметі. "РФ полиграфиялық қызметтерді реттеу" туралы қаулы:
№960. 1993. 22.09. ... ... ... и ... ... ... Валиев С.Х., Эльтазарова Б.Т. Защита ценных бумаг. -М.: Черо, 1997.-
147с.
47 ҚР Ұлттық банкінің басқармасы. "ҚР Ұлттық банк бөлімшелерінің
эмиссиялық ... ... және ... ... мен ... ... ... ереже: Қаулы №281. 1997ж. 25.07. //Юрист-
справочная правовая система. Юрист 3.0 Документ Закон РК.
48 ҚР Ұлттық банкінің басқармасы. "Кассалық операцияларды ... ... ... мен ... сақтауды екінші дәрежедегі банктер
және банктік операциялардың жекеленген түрлерін ... ... ... ... ... ... Қаулы № 58. 3.03.200ІЖ.
//Юрист-справочная правовая система. Юрист 3.0 ... ... ... ... РК. О ... регулирований и надзоре финансового
рынка и финансовых организаций: Пост. №474-11 от 4 июля ... ... ... ... 3.0 ... Закон РК.
50 Қазақстан Республикасы. З.к.б. жарлық. "Ішкі істер органы туралы"
//Юрист-справочная правовая ... ... 3.0 ... ... ... ... Е.И. Криминалистические методы расследования и
предупреждения преступлении, посягающих на ... ... ... ... ... дис. канд. юрид. наук: 12.00.09. -
Харьков, 1967.-25с.
52 Косторова С.А. Криминалистические исследования документов
выполненных средствами оперативных полиграфии: Дис... канд. юрид.
наук:. 12.00.09. - ... ... МВД. - 1997.- ... ... А.Б. Особенности правового статуса Интерпола как
межправительственной организаций //Материалы Международной научной-
практической конференции, посвященной 5-летию стратегии "Казахстан
-2030". Проблемы совершенствования системы ... ... в ... ... 16-17 мая 2002. ... - ... ... МВД РК. Инструкция о порядке исполнение и направление
правоохранительными органами РК ... и ... по ... ... Карикболов Б.С. Интерпол: Нормативные акты..-
Алматы: ТОО Аян, 1998.- 56с.
55 Никифоров В.С. 06 объекте преступления по советскому уголовному
праву. ... гос. и ... 1956.- №6. ... Трайнин А. И. Общее учение о составе преступления. -М.: Госюриздат,
1957.- ЗбЗс.
57 Кригер Г.А. ... ... ... имущества.
-М.,1971.-285с.
58 Каиржанов Е.И. Проблемы борьбы с уклонением от уплаты налогов.-
Алматы,2001.- 165с.
59 Таганцев Н.С. Лекции по ... ... ... ... ... ... Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификаций преступлении. -М.:Юрид.
лит., 1972.- 352с.
61 Куринов Б.А. Научные основы квалификаций преступлений. -М.,84.-342с.
62 Пионтковский А.А.. Меньшагин В.Р.. Курс ... ... ... ч.). ... Т.1. - 800с.
63 Н.Д. Дурманов. Сов. угол.право (особ. ч.). -М.: Госюриздат, 1958.-
73с.
64 Б.С. Утевского. Сов. угол. право (особ. ч.): Учебное ... Под ред. член корр РАЕН ... Л.А. ... ... ... кредит: Учебник. - М., 1997.- 224с.
66 Финансы и кредит. -М.: Госфиниздат,1956.- 435с.
67 Каиржанов Е.И. Уголовное право РК (общая ... ... ... ... А.А., ... В.Р. Курс ... уголовного права
(Особ. ч.). -М.,1955.- Т.1. -800с.
69 Коржанский Н.А. Объект и предмет ... ... ... МВД ... 1980.- ... Нац. Банк РК ... ... статистической отчетности в банках
РК: Постановление №342 от 15 ноября 1999г. //Юрист-справочная
правовая система. ... 3.0 ... ... ... ... ... по борьбе с подделкой денежных знаков. 1929г. 20
апреля. //Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций
заключенных СССР с иностранными государствами. ... -Вып ... ... Л.Д., ... С.В. ... в ... экономической
деятельности. -М.,1998. -278с.
73 Бюллетень Верховного Суда РСФСР. -1962г.-№2.-С.1О.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының мазмұны, тараптары37 бет
Сатып алу-сатудың шартының элементтері27 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Баға маркетинг жүйесінде11 бет
Материалдық қорлар есебі24 бет
Іс қағаздарды жүргізу27 бет
Іс қағаздардың түрлері15 бет
Іс қағаздардың түрлері. Еңбекке қатысты құжаттар7 бет
Амур жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы27 бет
Ақшалай қаражаттарды бағалы қағаздарды түгендеу19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь