Философия,саясат ,казіргі заман

1 Философия,саясат ,казіргі заман
2 Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік. социалистік ілімдері
3Саяси және қуқык сана мәселері
4 Қазакстан тәуелсіздігінің нышандары
5 Cаяси философияның қалыптасу ерекшеліктері
6 ХХ ғасырдағы Қазакстандағы қоғамдық. саяси, философиялык ойлар
Қай заманның ойшылы болмасын ойландыратын бір ғана мәселе – халықты бақытты ету жолдарын іздеу. Оны әр ойшыл өзінше пайымдап, өзінше шешті. Жалпы саяси ойдың даму кезеңдері мен ойшылдарын былай топтауға болады:
Ерте дүние Конфуций, Будда, Заратустра, Иеремия, Пифагор, Демокрит, Платон, Аристотель.
Ортағасырлық А. Августин, Ф. Аквинский, М. Лютер.
Қайта өрлеу Н. Макиавелли, Томас Мор, Т. Кампанелла, Т. Гоббс, Д. Уинстенли, Джон Локк.
«Ағарту» Ш.Монтескье, Вольтер, Ж.Ж.Руссо, Д.Дидро, К.Гельвеци, Ж.Ламетри, Ж.Мелье, Морелли, Г.Мабли, Р.Н. Радишев.
Жаңа және жаңаша уақыт И. Кант, И.Фихте, Ф.Шеллинг, Г.Гегель, К.Сен – Симон, Ш.Фурье, Р.Оуэн, Н.Чернышевский, А.Герцен В.Белинский, Н.Добролюбов, К.Маркс, Ф.Энгельс, В.И.Ленин, Қазақ ойшылдары.
Қазіргі кездегі саяси ілім
XX ғ бас кезінде Батыс елдерінде 1."Солидаризм" ілімі кең өріс алды.Оның негізін салушы француз ғалымы Л.Дюги. Бұл ілім бойынша әрбір тап өмірде өз міндетін атқарып, қоғамның ынтымақтастығы мен үйлесімділігін қамтамасыз етуі керек.
Бұдан соң 2. "Элитаризм" теориясы дүниеге келді. "Элита" - яғни француз тілінде "ең жақсы" "іріктелген", "сұрыпталған", "таңдаулы" дегенді білдіреді. Бұл ілімнің өкілдері -Г.Моска, В.Парето.
3. "Фашизм" - еңбекшілерді басып-жаншу зорлық-зомбылықтың шектен тыс түрлерін пайдалану, қоғам және адам өмірін қатан қадағалау.
4. "Геосаясат" теориясы. Негізін салушы Ф.Ратцель. Бұл теория бойынша мемлекеттің, өмірі қауіпсіз сенімді болу үшін оған жеткілікті географиялық кеңістік қажет. Ал ондай мүмкіндік болмаса қарудың күшімен қамтамасыз ету керек.
5. "Тоталитаризм" - бұл мемлекет тарапынан қоғамның
және әр адамзаттың өмірін катаң бағалауға алатын мемлекеттік саяси құрылыс.
6. Либерализм - мемлекетті реттеу, "Аралас экономиканы", саяси әділеттілікті, пікір алуандығын алға тартады.
7. "Консервативтік" –мемлекеттік реттеуге қарсы. Керісінше, ол ештеңеге араласпауы керек, шексіз бәсеке бостандығын берген дұрыс деп санайды.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ         ... ... ... ... ... 1 ... ,казіргі заман2 Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік- социалистік ілімдері 3Саяси және қуқык сана ... 4 ... ... ... 5 ... философияның қалыптасу ерекшеліктері 6 ХХ ғасырдағы Қазакстандағы қоғамдық- саяси, философиялык ойларТексерген: Кенжебулатова А.М.Семей қаласы 2015жыл1 Философия,саясат ,казіргі заманҚай заманның ойшылы ... ... бір ғана ...  -  ... ... ету ... ... Оны әр ойшыл өзінше пайымдап, өзінше шешті. Жалпы саяси ойдың даму кезеңдері мен ойшылдарын былай топтауға болады:       Ерте ... ... ... ... Иеремия, Пифагор, Демокрит, Платон, Аристотель.      Ортағасырлық А. Августин, Ф. Аквинский, М. Лютер.      ... ... Н. ... Томас Мор, Т. Кампанелла, Т. Гоббс,  Д. Уинстенли, Джон Локк. Ш.Монтескье, Вольтер, ... ... ... ... Ж.Мелье, Морелли, Г.Мабли, Р.Н. Радишев.       Жаңа және жаңаша ... И. ... ... Ф.Шеллинг, Г.Гегель, К.Сен  -  Симон, ... ... ... ... ... Н.Добролюбов, К.Маркс, Ф.Энгельс, В.И.Ленин,  Қазақ ойшылдары.Қазіргі кездегі саяси ілімXX ғ бас кезінде Батыс елдерінде 1."Солидаризм" ілімі кең өріс ... ... ... ... ... ... Бұл ілім ... әрбір тап өмірде өз міндетін атқарып, қоғамның ынтымақтастығы мен ... ... етуі ... соң 2. ... ... ... келді. "Элита" - яғни француз тілінде "ең жақсы" "іріктелген", "сұрыпталған", "таңдаулы" дегенді білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... - еңбекшілерді басып-жаншу зорлық-зомбылықтың шектен тыс түрлерін пайдалану, қоғам және адам өмірін ... ... ... ... ... ... Ф.Ратцель. Бұл теория бойынша мемлекеттің, өмірі қауіпсіз сенімді болу үшін оған жеткілікті ... ... ... Ал ... мүмкіндік болмаса қарудың күшімен қамтамасыз ету керек.5. "Тоталитаризм" - бұл мемлекет тарапынан қоғамныңжәне әр ... ... ... ... ... ... ... құрылыс.6. Либерализм - мемлекетті реттеу, "Аралас экономиканы", саяси әділеттілікті, пікір алуандығын алға ... ...  - ... ... ... Керісінше, ол ештеңеге араласпауы керек, шексіз бәсеке бостандығын берген дұрыс деп санайды.2 Т Мор мен Т ... ... ... ... ... кезеңі философияның гуманистік сарында болуына католиктік шіркеудің рухани қыспағынан құтылуға ұмтылған адамдардың ... ... ... ... ... ... ... алғанда қайта өрлеу философиясы негізгі үш бағытта ... ... ... Пикоделла, Мирандолла, Леонардо да Винчи т.б.) адамның еркін, бостандығын өздерінің философиялық ілімдерінің негізгі өзегі етіп қабылдап ... ... ... гуманизм деген бағытты дүниеге әкелсе, екіншісі  --  ... ... Мор, ... ... адам ... ... асыруға кедергі болып отырған қоғамдық құрылысты сынап, утопиялық-социалистік идеяға бой ұрса, үшіншісі  --  (Н.Коперник, Д.Бруно, Г.Галилей) табиғаттану ғылымдарының ... ... ... ... ... ... пайда болуы және оның құрылысы туралы іліміне сәйкес келмейтін, табиғат құбылыстарын өз заңдылықтарына сүйеніп түсіндіруге болатын көзқарастың ... ... әсер ... ... ... ... және ... сана мәселері Жалпы саяси сана деп өмірдегі саяси қатынастарды бейнелейтін, оларды түсініп-сезінетін, адамдардың бұл саладағы іс-әрекеттеріне бағыт-бағдар беретін әлеуметтік ... ... ... ... ... Ол ... қоғамның саяси жүйесінің пайда болуымен бірге дүниеге келеді. Әлеуметтік, ұлттық мүдделерді, мемлекет адцындағы мақсатгы ... ... ... болса, қоғамдық сана саяси мағынаға ие болады. Саяси сананың негізгі мәселесі  --  ... ... оның ... Мұнда топтардың, таптардың, партиялардың экономикалық мүдцелері мен мақсат-тары, өкімет билігі үшін күресі және оны ... қалу ... бұл ... ... ... ұмтылыстары өз көріністерін тауып жатады.Саяси сана әр түрлі қызметтерді атқарады. Олардың ішінде негізгілері ... ... ... ... ғылым, саяси теория сияқгы құрамдас бөліктері арқылы саяси шындықты бейнелеу;2) тұжырымдамалық түрде субъектінің мақсат-мүдцелерін ... ... оның ... ... ... бағдар беру. Бұл қызметті іс жүзінде идеология атқарады;3) саяси психологияның әр түрлі көріністері арқылы көңіл-күйді ... ... ... ... іс-әрекетке итермелейтін психологиялық себептер.Саяси сана қарапайым саяси сана және теориялық саяси сана, саяси ... және ... ... ... ... тұрады. Қарапайым (күнделікті тұрмыстык) саяси сана қалыптасып жүйеге түспеген, күнделікті саяси өмірден туған әдет-ғұрып, дағ-ды, дәстүрлі нанымдар, тағы сол сияқтылардың ... Ол күн ... ... өмір ... байқап, пайымдаудан пайда болады. Саясаттыңтереңіне бойламай, себеп-салдарын ... ... ... белгілеріне байланысты қорытынды жасайды. Сондықтан ол саяси сананың ... ... ... ... ... сана ... ... анықтап, оларды айтарлықтай жоғары дәрежеде теориялық тұрғыдан жинақтап бейнелейді. Соңдықтан ол ... мен ... ... ... келеді.Ториялык саяси сана қарапаиым саяси сананың непзінде ... ... және олар ... ықпал етеді. Ол қарапайым саяси сананы өндеп, мәдени өзгертіп отырады. Теориялық саяси сана қарапайым саяси сана сияқты ... ... ... Оны арнайы дайындығы жоғары саяси сауаты бар теоретик адамдар ойлап шығарады. Саяси психологияға ... өмір ... ... ... адамдар ұжымдарында, әлеуметтік топтар, таптарда, жеке адамдарда туындайтын сезімдердің, көңіл-күйдің, әдет-ғұрыптардың, мінездің ерекше ... ... ... ... саяси сана сияқты саяси өмірдің тікелей тәжірибесінен туады. Бірақ қарапайым ... ... ... ... ... ... ... мұнда сол жағдайларда адамның қатынасуына, өмірді бағалауына баса назар аударылады. Қандай болсын саяси идея адамдардың белгілі бір сезімін ... ... әсер ... ... Мұның бәрі саяси психологияға жатады. Қарапайым саяси сана мен ... ... бір ... ... олар ... әсер етіп, байланысып, жымдасып жатады.XX ғасырдың орта кезінде америкалық саясаттанушы және әлеуметтанушы Д. Белл (1919) "Идеологияның ақыры" деген ... ... ... өтті деп ... Ол ... ... заманында идеологияның рөлі бірте-бірте өшеді-міс деп пайымдады. Бұл ... 60 ... кең ... ... қозғалыстарға жауап ретінде пайда болған. Бірақ одан өткен Американың атақты ... және ... У. ... (1916) ... ... ... ... қозғаушы күш деп санады. Басқа сөзбен айтқаңда, оның ойынша, дүниені билейтін идеялар. Сондықтан ескірген "идеологиясыздандыру" (деидеологизация) ... ... ... ... ... ой-тұжырымы алғатартылды. Оның мағынасы саяси және әлеуметтік өмірдін идеологиядан тәуелділігі артып келе жатқандығын білдіреді. Тіпті, ... ... ... қалаған Д. Беллдің өзі осы ғасырдың 70 жылдары қоғамдық өмірден идеологиялық фактордың жойылмайтындығын, онын қозғаушы күш екенін мойындады. Ол ескі ... ... ... қажет етеді деген токтамға келді.4 Қазакстан тәуелсіздігінің нышандары Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері мен ұлттық валютасы ел Тәуелсіздігінің ... ... ... ... ... ... ...  -  теңге. Қазақстан теңгесі 1993 ... 15 ... ... Республикасы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен айналымға шықты.Ескі ақшаны қазақстандық теңгеге айырбастау 1993 жылы 15 қарашада сағат 8.00-де ... 20 ... ... 20.00-де аяқталды. Ұлттық Банк бастапқыда 1 теңгені сол кездегі мың рубльге бағалаған болатын. Дегенмен, еліміздің саяси, ... ... және ... ... ... 1 ... 500 ... бекітілді. Теңге бірінші айналымға кірген күні 1 доллар 4,75 теңге болып ... 1994 жылы ... ... орнына жезден жасалынған 2,5,10, 20 және 50 номиналды монеталар ... ... ... ... және ... ... айналысқа енгізілді. Қазір банкнот - Ұлттық Банктің Алматы ... ... ... ал ... - ... Монета сарайында шығарылады.Ел Президентінің Жарлығымен 1997 жылдан бері 15 қараша төл ... ... күні әрі ... күні ... ... 2006 жылы 15 қарашада жаңа үлгідегі банкноттар айналысқа енгізілді.Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы  --  ортасында шұғылалы күн, оның ... ... ... ... ... тік ... көгілдір түсті мата. Тудың сабының тұсында ұлттық өрнек тік ... ... ... Күн оның ... ... және ... ... бейнесі алтын түстес.Тудың көгілдір біртүстілігі, аспанның бұлтсыз таза күмбезін еске ... ... ... ... ... және ... ... бейімділігін бейнелейді. Мемлекеттік жалаудың көгілдір аясы, Қазақстан халқының жаңа мемлекет құруға ұмтылу ниетінің тазалығы мен ... ... ... Өз сәулесіне шомылған алтын Күн, тыныштық пен байлықты ... ... ... ... ... дала ... ... жомарттығы мен қырағылығын, пейілінің биіктігін танытады.  Қазақстан ... ... ... ...  -  ... еңбек сіңірген өнер қайраткері Шәкен Ниязбеков.Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы  --  дөңгелек ... және ... түс ... ... ... ... ... айнала күн сәулесіндей тарап уықтар шаншылған. Шаңырақтың оң жағы мен сол жағында аңыздардағы қанатты пырақтар бейнесі орналастырылған. ...  --  дала ... ... ... желдей ескен жүйрiк аты, жеңiске деген жасымас жiгердiң, ... ... ... қажырдың, тәуелсiздiкке, бостандыққа ұмтылған құлшыныстың бейнесi. Қанатты тұлпар  --  қазақ поэзиясындағы кең тараған бейне. Ол ұшқыр арманның, самғаған ... ... ... ... талаптың, асыл мұраттың, жақсылыққа құштарлықтың кейпi. Қанатты тұлпар Уақыт пен Кеңiстiктi бiрiктiредi. Ол өлмес өмiрдiң бейнесi. Бiр ... ... ... өмiр ... ... ... ... рухани байлығын, сан сырлы, алуан қырлы бет-бейнесiн паш етедi. Жоғарғы бөлігінде  -  бес ... ... ... Бес ... ... ... тәжi ... Әрбiр адамның жол нұсқайтын жарық жұлдызы бар дегенді нұсқайды. Ал төменгі бөлігінде  ... жазу бар. ... ... ... ... ... пырақтардың бейнесі, сондай-ақ   деген жазу  -  алтын түстес. Қазақстан ... ... ... ...  -  ... сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.Бұрын  әні ретінде танымал болған Қазақстанның Әнұраны Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасы бойынша 2006 жылы 6 ... ... ... ... ... ... әнұран ретінде алғашқы рет Н.Назарбаевтың инаугурация кезінде орындалды.Әнұранның әуені 1950 жылдардан бері Қазақстанның бейресми әнұраны атанған ... ... ... ... әні болғанымен мәтіні аз кем өзгертілген. Әні  -  композитор Шәмші Қалдаяқовтікі, сөзі  -  ... ... пен ... ... ... ... ... ерекшеліктері Қазақ философиясы дүние мен адамның қатынасындағы әмбебапты негіздерді зерттейді. Оларды өзара байланыстырып, қабыстырып тұрған ...  --  ... ал ол ... ... ... болады. Егер философия мәдениеттің рухани мәйегін, өзегін, күре ... ... онда ... ... ... ... бар ... анық. Осыдан әлемде қанша ұлттық жетілген мәдениеттер бар болса, сонша ұлттық философиялық жүйелердің болатындығы анық дәлелденеді. Ұлттық философияда ұлттық ... өз ... ... Бұл ... ... мен жеке ... ... айырмашылық анық көрініс табады. Табиғаттану ғылымдарынан өзгеше ... ... пәні ... арғы ... ... Айталық, неміс химиясы жоқ, бірак иеміс философиясы бар. Философтын ойы бойынша, негізінен ... Жаңа ... ... ... ... ... дейін  --  қазақ жеріндегі ең тиімді шаруашылық формасы көшпелі мал шаруашылығы болды. Сондықтан, біздің арғы ... ... ... ... осы ... ... Ол, біріншіден, табиғатқа бас июді, оған табынуды талап етті  --  қазақ халқы баска да ... ... ... ешқашанда табиғаттың патшасы болу, оны өз еркіне сай етіп ... ... ... өз ... ... жок. Сондыктан, қазіргі тілмен айтқанда, ежелден казақ халкының ... ... биік ... оған тән ... ...  --  ... ... әрі кеткенде  --  алғашқы феодалдық қатынастар, ... ... ... жерінде ешкашанда болған жоқ, ол көшпелілік шаруашылық формасының табиғатынан шығады. Екіңшіден, қазақ философиясында онтологиялык (болмыс) және ... ... ... гөрі адам ... көбірек көңіл бөлінеді; Үшіншіден, адам мәселесі, қазіргі тілмен айтқанда, көбіне экзиетеициалдық тұрғыдан қаралады және ол көшпелілік өмір туған жеріннің ... ... пен ... ... ... ... ... барынша бауырластығына сену көркемдік таным игілігінін манызды бір шарты болып табылады. Кешегі мен бүгінгінің бәрін аялап, ... ... ... сабақтастырып жатқан дей алмаймыз. Бұл дүние  --  нақты ... пен адам ... ... шындық.Төртіншіден, көшпелі халықтың арасындағы әлеуметтік айырмашылықтар аз болғандықтан теңдікке негізделген әділеттілік құндылығы. Сондықтан да бүгінгі ... ... ... ... ... топталу  --  рестратификация  --  (аса байлармен қатар кедей, қайыршылардың ... ... ... жан ... ауыр ... ... ... байлыққа жетуден гөрі ар-намысты жоғары ұстау  --  бұл да ... ... ... ... ... ... табылады. Онымен тығыз байланыста бар нәрсеге қанағат ету де ... тән ... ... ұжымдық мүддені жеке мүддеден гөрі жоғары ұстау  --  ол да көшпелілік өмір салтынан шығатын құндылық; Жетіншіден, өне бойы ... ... ... ... ... қауіп-қатерлерді бастан кешуге тура келеді  --  ол ерлікті, батырлықты қасиет етуді талап етеді. Сондықтан, беске келгенде жылқының жалында ... ... ... ... ... ... бабаларымыздың көбі 20-25-індс елін аман сақтау жолында өмірлерін қия білгенАқындар мен жыраулар, саясаткерлер мсн батырлар, хандар мен қолбасшылар, айтыскерлер мен ... ... мен ...  --  бәрі де ... өмір ... ... ... құбылыстарын тілге тиек етіп, жалпы алғанда жоғарылай даму тенденциясы шеңберінде қазак халқының қоғамдық, саяси, мәдени, сайып келгенде, философиялық ойлау ... ... ... Олар  --  ... реализм, білімнің негізгі жақтары, еркіп ойлау, денстік және ... ... ... ... ... ... карсы күресу, құқтың саяси және философиялық жақтары, мемлекет, қоғам, жеке адам мәні, тағы басқалар еді. Осы аталған көзқарастар ... ... ... және ... қазақ халқының прогрессивті дамуына кедергі болатын басқа да кемістіктерге қарсы бағытталды. Мұны да ... ... ... мен ... ... ... деп атап айтуға болады.  6 ХХ ғасырдағы Қазакстандағы қоғамдық- саяси, философиялык ойларXX ғасырдың бірінші жартысында феодалдық қоғамдық қатынастар ... ... ... ... бір жағынан, жергілікті феодалдардың, екінші жағынан, Ресей Патшасының зор қанауының, езгісінде болды. ... ... ... өте ... болды, өйткені олар әр уақытта алуан түрлі ауыр салықтар төлеп отыруға мәжбүр болды. Қанаушылар олардың құңарлы-шұрайлы жерлерін ... ... ... шөл және ... ... ығыстырды. Ресей патшасы байырғы ұлтты одан әрі жаныштап, езуді күшейтті. Ал, жергілікті үстем тап, қалыптасып келе жатқан ... дін ... ... ... ... халықты революциялық күрестен аулақ ұстауға тырысты, қазақ бұқара халқын орсытың жұмысшы-шаруа ... ... ... интеллегенциясынан алыс ұстауға әрекет жасады, араға іріткі салды, ұлтаралық дау-дамайды, жанжалды насихаттады. Осылардың салдарынан Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... байларға қарсы әлденеше стихиялық ереуіл-көтерілістері болды, бірақ олардың бәрі күшпен басылып отырды.Осындай ауыр жағдайлардың нәтижесінде және орыс демократиясының, ... мен ... ... ... негізінде Қазақстанда алдыңғы қатарлы философиялық, әлеуметтік-саяси ой-пікірлер қалыптаса бастады.Қазақ халқы ұлттық ... ... жаңа жол ... бір топ ұлы ... мен ... ... ... қайраткерлері шықты. Олардың қатарында Шоқан Уәлиханов (1835-1865жж.), Ыбырай Алтынсарин (1841-1889жж.), Абай Құнанбаев (1845-1904жж.) ... ... ... ... ... ... Ахмет Байтұрсынов (1873-1937жж.) т.б. оқымыстылар болды.Енді осы ұлы ойшылар мен ғалымдардың, әлеуметтік-саяси қайраткерлердің көзқарастарына қысқаша тоқталайық.Шоқан Уәлихановтың әлеуметтік-ғылыми ... оның ... ... ... ... және ... Кадет корпусында оқып жүргенде, сонымен бірге сол кездегі орыстың ұлы демократиялық өкілдерінің шығармаларын оқып, олардың ... ... ... араласып жүргенде қалыптасты. Ол қазақты орыс мәдениетіне жақындату, орыс ... ... ... ... Оның ... ... қысқа өмірі ғылым үшін өте құнды жылдар болғпн еді.Ш. Уәлихановтың ... және ... ... сөзқ ... , , , ,  сияқты еңбектерінде және ... ... ... біз оның ... көп ... озық ... ұштасып, үндесіп жатқанын байқай аламыз. Ескерте кететін бір ... Ш. ... ... ... ... ... жүйелі көрсететін үлкен еңбектер жазбаған. Бірақ, бұл оның халықтың болашағы үшін ... орыс ... ... ... қатарлы адам болғандығын анықтауға кедергі келтіре алмайды.Айталық, Сібір казактарына арналған сот ... ... ... ... ол ... үкіметке көптеген талаптар қояды. Бұл талаптар негізінен халық өмірін жақсартуға, оның сот мәселесі жөнінде ... ... ... ... араласуға мүмкіндік алуға бағытталған.Патша үкіметі Сібірдегі қазақтардың билігін заң жүзінде өзінің қолына алуды мақсат етті. Осы қитұрқы саясатқа ... ... ... ... ... ... бастаған сол реформадан Ш. Уәлиханов жақсы хабарбар ... ... ... ... ... ... ол реформаны даындаған облыстық басқарманы халық тағдырына немқұрайдылығы үшін ... ... ... тиімді өзгерістерді талап етеді. Атап айтқанда, біріншіден, Ш. Уәлиханов өз халқының өзіндік ерекшклігін ескеру реформа даындау барысында ерекше маңызды ... ... ... Ш. ... осы сот ... ... ... қазақ даласында жүргізілуге тиісті реформа халықтың мүддесіне, оның материалдық мұқтажына сай келуі, әрі сол қоғамның ұлттық мінез-құлқына сәйкестендірілуі ... ... ... ... ... 1864-ші жылы жазған еңбегінде реформаны іске асыру барысында халықтық ерекшелігін ескеруі жайлы пікірін тереңдете түсіп, реформалардың сәтті ... ... ... мен әдет-ғұрпын, заңдарын жан-жақты зерттеуге байланысты екенін айтады.Міне, осыдан кейін:  деген шешімге келді. Бұл жерде ерекше бөліп айтар мәселе  -  ... ... ... ... ... ... ... саяси-экономикалық жағдайын жақсарту деген мағыналарды сиғызады.Бұл ойларды А.И. Майковқа, Ф.М. Достоевскийге жазған (1862-жылғы) хаттарында айтқан. Ш. Уәлиханов әдет-ғұрыпты өте ... ... ... ... кейбір жайттар бітімгершілік /мировой/ сотқа қарағанда, әділдікке әлдеқайда ... деп ... ... би болу үшін ... ... ... ... жағынан танылған адам болуы керектігі, бдің билігі ұнамаған адамның екінші бидің төрелігіне жүгінуге құқы барлығын және тағы ... ... ... отырып, Шоқан осы кезеңде билер сотын сақтау керек, деген ... ... ... Шоқан Уәлиханов сияқты өзінің бар саналы өмірін елдің игілігі үшін сарп еткен, өз халқынның ... ұлы. Ы. ... ... ... ... ... және ойшыл болған кісі. Ы. Алтынсарин қазақ халқының мақтан ететін белгілі қоғам қайраткері. Ол өзінің шығармаларында қазақтарға озық орыс ... ... ... сол ... ... ... етіп қойған орыс-қырғыз мектептерін ашу ісінде өзі бас болып, үлгі көрсетіп ... ... ... ... ... халық училищелерінің инспекторы болып (1879-1889ж.ж.) қызмет істеп жүріп, ол қазақ ... үшін ... ... ... ... орыс ... ... халқының рухани дамуының жолы деп қана қараған жоқ, оны ...  деп ... Ы. ... осы ... іске ... үшін ... жылы Торғай қаласында қолөнер мектебін (ремесленная школа) ашты. Бұл мектептің ашылуын  деп атап, оны  деп ... ... ... ... орыс-қырғыз мектептерінде білім алудың өте пайдалылығын және қажеттілігін көпшілік бұқараға ұғындыру және жас ... ... ... үшін  ... ... ... үйрену, ғылым игері туралы жалынды өлең сөздерімен бастайды. Сауатсыз, білімсіз адамдар  -  ... ... көзі жоқ ... ... жоқ ... деп ... Ы. ... Нағыз адамдар  -  ғылымды игеріп, біліммен қаруланған, дүниенің игілігін пайдалана білетін кісілер. Ғылым адамды надандықтың түнегінен шығарады, оның ... ... ... ... ... ... алдыңнанІздеме-ақ табылар  -  деп жазды Алтынсарин.Ы. Алтынсариннің ... ... ... ... ... ... ...  деп көрсетті Ы. Алтынсарин.Сонымен, Ы. Алтынсаринның ағарту ... ... ... мен ... рөлін дәріптеуге бағытталған. әлбетте, бұл жерде қоғамдық өмірмен байланыстырылмай алынған ғылымның ... ... ... ... болады. Ы. Алтынсариннің орыс-қырғыз мектептерін ашуы,  жазуы, қазақ ауылдарында орыс әдебиетін таратуы Қазақстан мәдениетінің дамц тарихында ... ... ... ... ... қазақ халқының рухани өміріндегі дамудың бастамасы болды. басылған  ... ... ... ... кең ... барымтаны айыптайды, қазақ көшпелілерінің отырықшылдыққа өтіп, мал шаруашылығымен қатар егін шаруашылығымен айналасуын, қазақ ... ... ... ... ... ... ... Ы. Алтынсарин Қазақстанның дамуын табиғи процесс ретінде қарады. Ы. Алтынсарин қазақ халқының бұдан былайғы дамуына қолдан жасалған сыртқы күш ... ... ... қате деп ... Ы. Алтынсариннің бұл ойлары осы күнде де ... ... ... ұлы ... және ұлы ... Абай ... ағартушылық қызметі ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басында өтті. Оның философиялық-әлеуметтік көзқарастары осы кезде қалыптасты. Ол ... ... ... шығармаларын оқып, өз дәуірінің алдыңғы қатарлы ой-пікірлерін қорытып, оларды қазақ өміріндегі аса маңызды әлеуметтік мәселелерді түсіндіруге қолданды. Сол ... ... ... ... ... ... ... беруге ұмтылды.Қоғам туралы мәселе Абайды терең толғандырған. Оның пікірі бойынша, ... ... ... қоғамның табиғи негізін халық құрайды. Қоғамның әлеуметтік құрылымы бірыңғай емес, ол бір-біріне қарсы тұрған жіктерден, яғни байлар мен кедейлерден тұратыны ... ... ... ... ... ... бар. ... олардың арасындағы күрес толастаған емес. Қоғам біртұтас, бірыңғай құбылыс ... оның ішкі ... ... түрлі көкейкесті мәселелерді шешуді қажет етеді. Олардың қатарына мүлік арқылы жікке ... және жеке ... ... ... ... ... және сот ісін ... қоғамдағы еркіндік, бостандық, теңдік және адамдардың достығы, т.б. жатады.Абай дүниенің ... ... ... ... мен адамзат қоғамы бірқалыпты тұрмай өзгеріп отырады деп біледі.Абайды адам проблемасы қатты ойландырғанын байқаймыз. Қырық үшінші нақыл сөзінде, тән ... ... ... ол өсіп ... ал, адамның жан азығы  -  білуге құмарлығы, бұл болмаса оның малдан айырмашылығы жоқ. Білмекке құмарлықты қанағаттандыру  -  ... ... ... және ... қасиеттерін танып білуі, өздену, сұрап білу, ғылымға ұмтылу, дүние сырын білу, ... ... ... ... сенім береді деп толғанды ол.Тән азығы мен жан ... адам ... ... ... ... Абай ... ... тілек, мақсат, арман сияқты өмірдің күштері адасның денсаулығы, жүйке-жүйелерінің саулығына байланысты ... Адам ... туа ... болмысы дамымай ескерусіз қалса, қуаттың (қабілеттің) қайсысы болса да жоғалады, болмаса ешнәрсеге жарамай қалады. Егер оны үнемі ескеріп, ... ... ... ол кәдеге асады.Абай қазақ қоғамының болмысына терең үңіле білді.Бес нәрседен қашық бол,Бес нәрсеге асық бол  - Адам болам десеңіз.Тілеуің, ... ... ... ... ... ... бекер мал шашпақ  - Бес дұшпаның, білсеңіз..Абайдың ойынша, елдің ... ... ... оның ... ... ... Ол ел берекелі болса  -  жақсы жайлау, ол бір  -  көл дейді. Абайдың байқауынша, ел ... ... ... ... ... ... етпейтін арамтамақтар, еңбексіз жатып ішу адам баласын аздырады: ,  дейді.Абай жалпы билік ұғымына қалай ... ... ... шұғылданған кәсібі  -  билік, кәдімгі дала биі еді. Әрине, әділ би ... ... ... ... билік үстем құрады, ол неге негізделеді және би мен заңның арақатынасы қалай ажыратылады немесе неге негізделеді. Билердің шешімі Абай үшін тек қана ... үшін ... ... ... халықтың дәстүрі мен танымынан тамыр тартқан  (концепция).абай үшін бір елдің заңы екінші елге ... бола ... ... да ол ... ... жат ... заң  -  законды жақтырмай, оның отаршыл ... ... ... ... ... сенімсіздік білдіреді. өйткені отарлық билікті қамтамасыз етуге, соны қорғауға арналған заңда тұрақ болмайды. Ол ... ... орай ... отыратындығын, бір ғана жақтың  -  отаршыл биліктің ғана мүдесіне қызмет ететінін Абай түсінеді.Сол кездегі билікке, салтқа, ... ... ... өзі ... ... ... ұмтылғанын байқатады.Хандықты жою  -  қазақтың мемлекеттігін жоюға және халықтың санасындағы мемлекеттік тұтастық ойлау жүйесін ... алып ... Онда ... ... ... ... ... мемлекеттік мүдде, идеология және ұлттық мақтаныш жатыр. Мұны Абай түсінген. Ол:  - деп қатулана сөйлейді. Сондағы айтпағы:Көп шуылдақ не ... бір ...  -  ... ... ... ... (пайдалылықты) жақтауының себебі, ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ... ... ... ... ... еркін ене бастаған. Бұл әлеуметтік қозғалыс басында саудагер таптары болса, бұл ... ... ... ... да ... ... ... пайда деп, мал деп туар ендігі жас, еңбекпен малын сатып ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген. Абайдың арманы малды еңбекпен табу. Жастар жалған жолға ... адал ... мал ... ... ... ... ... көркіне қарап емес, адамгершілік деңгейіне қарап бағалау ... ... атап ... Ұлы ойшыл ақын жастарға жар тандау мәселесіне де дәл осы тұрғыдан келудің ... ... ... сүйіспеншілік, махаббат, отбасы жөніндегі пікірлерінің құндылығы  -  ... ... ту еріп ... ... ... аса ірі ... және ... қайраткері, оқымысты, жазушы, Петербург массондарының мүшесі. Ол Ресейдің І Думасының депутаты.  қозғалысын ұйымдастырушы, әрі  партиясының көшбасшысы, ...  ... ... т.б. ... ... ... Ә. ... қазақ халқын алдыңғы қатарлы Ресей, онан әрі Еуропа мәдениетінің деңгейіне жеткізу мәселесін қойды. Қазақ ... ... ... ... оны ... ... Осымен бірге қазақ халқының ру, жүздер арасындағы өзара дау-дамайлары мен жанжалдардың толастамай ... ескі ... ... қатынастардың үзілмегендігінен надандық, қараңғылық, сауатсыздықтың, т.б. орын алуы оның ... жай ... ... ... жолы  -  халықты ағарту, білімге тарту деп түсінді.Ә. Бөкейхан қазақ ... ... ... тарихы туралы еңбектер жазды. Оның  1904-ші жылы Ташкентте жарияланды. 1914-ші жылы Бөкейхан социал-демократиялық партияның құрылтайына қатысып, онда Ресей мемлекеттік ... А.Ф. ... ... ... Ә. ...  ... баяндама жасайды. Мұнда Ә. Бөкейхан Кадет партиясының орталық ... ... ... ... ... ... Кеңесінің қаулысымен 1917-ші ылы Ә.Бөкейхан Батыс Қазақстандағы уақытша үкіметтің комиссары болып тағанындалады.Бұл жерде массон ұйымының саясаты Ә.Бөкейханның ойынан алыс жатты, яғни ... ... ... өзін ... салу мәселесі көзделген.Осы жылдары ол өзінің қудалау ... ... ... ... ... бірақ, оның Омбыға баруына рұқсат етілмеді. Ә.Бөкейхан ... ... ... онан әрі ... ... ... ... Ә.Бөкейханды жергілікті үкімет  -  қалалық думаның мүшелігіне сайлады.Елде болып ... ... жаңа ... ... ... Ә.Бөкейхан ұлттық саяси партия құруға мәжбүр болды. Ізінше  партиясы құрылды. Оның мақсаты  -  ... ... ... ... ... 5 қазанында (№244) жарияланды. Партияның көшбасшысы Ә.Бөкейхан болды.1917-ші жылы Ә.Бөкейхан Томск қаласында автономшылардың құрылтайына қатысты. Құрылтайда қазақтардың ... ... ... ... ... қаулы қабылданды. Осы жылдың желтоқсанында Орынбор қаласында бүкіл қазақтың құрылтайынды Алаш автономиялық мемлекетінің уақытша халықтық кеңесі  -   ... Оның ... ... ... ... ... ... Алашорданың жүргізе бастаған саяси-әлеуметтік өзгерістерінің сол уақытта болып жатқан азамат ... ... ... ... ... ... ... амнистия (кешірім) жарияланды. Алаш партиясының басшылығы большевиктер партиясына қосылу туралы шешім қабылдады. Партияның көптеген басшыларының ішінде тек Ә.Бөкейхан большевиктерге қызмет ... бас ... ... жылы КСРО ... ... ... ... және одақтас республикаларды зерттеуге арналған ерекше комитетінде Қазақстанды зерттеу эксперті болып қызмет атқарды. 1927 жылдан 1937-ші жылға дейін Ә.Бөкейхан ... ... ...  ... 1937ж. ... ... ... Кеңес Өкіметіне қарсы контрреволюциялық күресті ұйымдастырды деп айыптап, ату жазасына бұйырады.Ә.Бөкейхан қазақтың географиясын жан-жақты ... ... ... Жер  -  адамзаттың алтын бесігі. Қандай да бір ... ұлт ... оның ... ... ... Ол ... қандай аймағында жер құнарлы, құнарсыз екенін өте жақсы білген. Сондықтан осыған орай қазақ халқы өзінің ыңғайлы, тиімді, сапалы шаруашылығын ... ... ... ... , , , т.б. ... жер, мал ... туралы өте көптеген ой-пікірлер, ұсыныс, кеңестер берген. Ә.Бөкейхан этногенез, яғни ... шығу тегі ... да ... зерттеулер жүргізген. Мұны оның мынадай шығармаларынан байқауға болады. Олар: ,  және т.б. Бұл ... ... ... ... ұтымды қолдана отырып, қай уезде қанша, қандай адамдар тұртынын айтқан.Ә.Бөкейхан мемлекет, құқық, партия, дін, т.б. мәселелер жөнінде де көп ... ... ... ... ... ... Мысалы,  деген мақаласында оның себебін терең ашып баяндайды: біріншіден, ... ... ... бөлу және ... ... ... автономияға қарсы, үшіншіден, діннің мемлекеттен бөлінуіне қарсы. Ә.Бөкейханның пікірі бойынша, жер сатылатын болса, бірнеше ... ... ... ... ... ал, ... ... мерзімнің ішінде барлық жерді сатып алады; Ұлтқа автономия бермесе, теңсіздік болады; ... пен ... ... дін ... қолжаулығы болып кетеді.Ә.Бөкейханның мұндай алдыңғы қатарлы, әлеуметтік ғылыми жаңа көзқарастары, ой-пікірлері қазақ қоғамының қазіргі өмір жағдайына аәйкес келіп, іске ... ... ... ... ... ... ... өкілдерінің бірі, әрі ірі оқымысты  -  ғалым Ахмет Байтұрсынов болды. Ол еңбек жолын ... ... Орын алып ... ... деңу үшін ол қазақ жазуымен айналысады. Ол алдымен қазақ тілінің дыбыстық жүйесін зерттеуге кіріседі. Алдымен қазақ балаларының ... ...  мен ана ... ...  жазу үшін оған ... тілінің фонетикасы мен грамматикасын зерттеу қажет болды.Ол зерттеудің нәтижелерін ... ... ...  ... мен  ... беттерінде жариялайды.  1912-ші жылғы 9-10 сандарында және  газетінің ... ... ... және одан әрі ... сандарында  деген көлемді мақалалар жариялап, оларда қазақ дыбыстарын білдірмейтін араб алфавитінің кейбір таңбаларын ... ... ... ... ... ... ... білдіру үшін дәйекші деп аталатын белгі қою қажеттігін дәлелдейді. Осы кезден бастап қазақ лингвистикасының терминдері жасалып, қалыптаса бастайды. Былайша түзетілген ... ... ... ... ... сай ... кесте екендігін айтады. А. Байтұрсыновтың араб жазуын қазақ тіліне икемдеген нұсқасын қазақ жұртшылығы, ... ... ... ... қабыфлдайды, себебі бұл қазақ тілінің табиғатына, яғни сингармонизм заңдылығына сүйеніп жасалған болатын. А. Байтұрсынов түзеткен жазу 1912-ші жылдардан бастап іс ... ... ... яғни осы ... ... ... ... жылдардын бастап мұсылман медреселерінде де, қазақ-орыс мектептерінде де осы жазу қолданылды. А. Байтұрсынов реформалаған араб жазуы 1924-ші жылы ресми ... ... Бұл - өз ... ... ... мәдени дүниесінде үлкен рөл атқарған, қалың көпшілікті жаппай сауаттандыру ісіне, жазба әдебиеттің дамуына, баспа жұмысының жандануына игілікті қызмет еткен ... ... ... А. ... бұл ... сол ... өзге ... халықтары үлгі тұтып, өз жазуларына өзгерістер енгізді. Ғалым ширек ғасырдай күш ... тер ... бұл ... яғни  ... көзқарасын латын алфавитіне көшу жаында әңгіме басталғанда, ... ... жыы  
        
      

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңа заман философиясы4 бет
Жаңа заман философиясы жайлы4 бет
Философия, саясат, қазіргі заман. Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік- социалистік ілімдері.Саяси және құқық сана мәселелері.Қазақстан тәуелсіздігінің нышандары.Саяси философияның қалыптасу ерекшеліктері.XX ғасырдағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси, философиялық ойлар27 бет
Қазіргі заман философиясы22 бет
Қайта өрлеу және Жаңа Заман философиясы13 бет
XХ ғ. батыс философиясы, экзистенциализм8 бет
Аль-фараби және педагогика3 бет
Даналық6 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь