Майлар және олардың тамақтанудағы маңызы

1. Майлар және олардың тамақтанудағы маңызы
2. Дәрумендер, Дәрумендердің жіктелуі.Дәрумендердің жетіспеушілігі
3. Пайдаланылған әдебиеттер
Майлар, триглицеридтер — органикалық қосылыстар; негізінен глицерин мен бір негізді май қышқылдарының (триглицеридтердің) күрделі эфирлері; глицерин мен жоғарғы карбон қышқылдарының күрделі эфирлері. Липидтерге жатады. Табиғи майлар молекуласындағы қаныққан май қышқылдары стеарин, пальмитин, ал қанықпаған май қышқылдары олеин, линол,линолен қышқылдарынан тұрадыТірі организмдердің жасушалары мен тіндерінің (ткандерінің) негізгі құрамды бөліктерінің бірі; организмдегі энергия көзі; таза майдың калориялылығы 3770 кДж 100 г. Табиғи Майлар жануар және өсімдік Майлары болып бөлінеді.
Өсiмдiк жасушаларында заттың құрғақ массасының 5-15% май болады. Жануарлар мен адам жасушаларындағы майдың мөлшерi 90% -ға жуық болу мүмкiн. Майлы тағамдарға сары май, мал майы және өсімдік майы жатады. Адамға тәулігіне 50—70 г май қажет. Үнемі майсыз тағаммен қоректену жүйке жүйесі қызметінің бұзылуына, иммунитеттің төмендеуіне әкеліп соқтырады. Адамның азықпен қабылдайтын майының кемінде үштен бірінің құрамында қанықпаған май қышқылдары бар сұйық майлар болуы керек. Сұйық майдың биологиялық белсенділігі басқа майлармен салыстырғанда жоғары болады. Адам организмі қанықпаған май қышқылдарын өздігінен синтездей алмайтын болғандықтан, оларды дайын күйінде тағаммен қабылдауы керек. Мысалы, сұйық майдың құрамында витамин Е және қан тамырларында холестериннің жиналуына кедергі келтіріп, атеросклерозды болдырмайтын зат — β-ситостерин кездеседі. Сары майда көздің көруі мен адамның бойы мен шашының өсуін қолдайтын зат β-каротин болады. Тазартылмаған (рафинадталмаған) майда организмге аса қажет фосфолипидтер болады.Организмде майлар асқазан асты безі мен ішек сөлі құрамындағы ферменттердің әсерінен гидролизденіп, глицерин мен карбон қышқылдарына ыдырайды. Май ыдырағанда бөлінетін өнімдер ішек бүрлері арқылы сіңеді де, басқа биологиялық процестерге қатысады, организмге қажетті жаңа майлар синтезделеді. Синтезделген май лимфа жүйесі арқылы қанға сіңіп, қан мен организмнің басқа мүшелеріне тарайды. Жасушалар да зат алмасу процесіне қатысады.Майлар гидролизденіп, өнімдері біртіндеп тотығады. Ең соңында олар көміртек (IV) оксиді мен суға айналады. Бұл процестер экзотермиялық — организмнің тіршілігіне қажетті энергия бөледі. Осылайша май биологиялық отын, тірі организм үшін энергия көзі болып табылады. Май қорытылғанда бөлінетін энергияның мөлшері көмірсулар мен ақуыздардан бөлінетін энергиядан екі еседей артық.
• Қазақ энциклопедиясы
• Каррер П., Органикалық химияның курсы, 2 баспа, Л.
• Тютюнников Б. Н., Химиялық майлар, М.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІСӨЖ Орындаған: Хизат М.Оқу тобы: БТ-407 Тексерген: Кабденова.А.Т.Семей 2015 жЖоспар:* Майлар және ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі* Пайдаланылған әдебиеттерМайлар және олардың тамақтанудағы маңызыМайлар, триглицеридтер  --  ... ... ... глицерин мен бір негізді май қышқылдарының (триглицеридтердің) күрделі эфирлері; глицерин мен ... ... ... ... ... Липидтерге жатады. Табиғи майлар молекуласындағы қаныққан май қышқылдары стеарин, пальмитин, ал қанықпаған май қышқылдары олеин, ... ... ... ... ... мен ... ... негізгі құрамды бөліктерінің бірі; организмдегі энергия көзі; таза майдың калориялылығы 3770 кДж 100 г. Табиғи Майлар жануар және өсімдік ... ... ... ... ... заттың құрғақ массасының 5-15% май болады. Жануарлар мен адам жасушаларындағы майдың мөлшерi 90% -ға жуық болу ... ... ... сары май, мал майы және ... майы ... ... тәулігіне 50 -- 70 г май қажет. Үнемі майсыз тағаммен қоректену ... ... ... ... ... ... ... соқтырады. Адамның азықпен қабылдайтын майының кемінде үштен бірінің құрамында қанықпаған май қышқылдары бар ... ... ... ... ... майдың биологиялық белсенділігі басқа майлармен салыстырғанда жоғары болады. Адам организмі қанықпаған май қышқылдарын өздігінен синтездей ... ... ... ... ... тағаммен қабылдауы керек. Мысалы, сұйық майдың құрамында витамин Е және қан тамырларында холестериннің жиналуына кедергі келтіріп, атеросклерозды болдырмайтын зат  --  ... ... Сары ... ... ... мен ... бойы мен шашының өсуін қолдайтын зат β-каротин болады. ... ... ... ... аса қажет фосфолипидтер болады.Организмде майлар асқазан асты безі мен ішек сөлі ... ... ... ... ... мен ... қышқылдарына ыдырайды. Май ыдырағанда бөлінетін өнімдер ішек бүрлері арқылы ... де, ... ... ... ... ... ... жаңа майлар синтезделеді. Синтезделген май лимфа жүйесі арқылы қанға сіңіп, қан мен организмнің басқа мүшелеріне тарайды. Жасушалар да зат ... ... ... гидролизденіп, өнімдері біртіндеп тотығады. Ең соңында олар көміртек (IV) оксиді мен суға айналады. Бұл процестер экзотермиялық  --  ... ... ... ... ... Осылайша май биологиялық отын, тірі организм үшін энергия көзі болып табылады. Май қорытылғанда бөлінетін энергияның мөлшері көмірсулар мен ақуыздардан бөлінетін ... екі ... ... құрамы мен құрылысы.Майдың құрамын француз ғалымдары М. Шеврель мен М. Бертло анықтады. XIX ... ... ... майға су қосып, сілті қатысында қыздырғанда, глицерин жәнө карбон қышқылдары (стеарин және олеин) түзілетінін тапты. Ал Бертло кері ... ... (1854 ж.) ... мен ... ... ... ... майларға ұқсас зат алды. Майды түзуге глицерин және ... ... ... ... ... қатысады:Майдың құрамына кіретін көп таралған қышқыл қалдықтарында (ацилдер) көміртек ... саны ... 18-ге ... ... ... қарапайым және аралас болып бөлінеді. Қарапайым глицеридтердің радикалдары бірдей қышқыл қалдықтарынан, ал аралас глицеридтер әртүрлі қышқыл қалдықтарынан тұрады. Мысалы:Глицеридтерді ... ... ... ... ... ... мен стеарин С17Н35СООН қышқылдары, қанықпаған қышқылдардан  --  олеин С17Н33СООН, ... ... ... С17Н29СООН қышқылдары қатысады. Кейбір майлардың құрамына төменгі қышқыл ... ... ... сары ... май ... ... ... болады. Сиырдың сары майы құрамына май қышқылымен қатар пальмитин және олеин қышқылдарының қалдықтары кіреді. Кейбір майлардың құрамында қаныққан және канықпаған ... ... ... болады (3-кесте).3-кесте Қатты және сұйық майлар триглицеридтерінің жуықтап алынған құрамы (мас., %)ТриглицеридтерПальмитинСтеаринОлеинЛинолЛиноленСары май25113455Күнбағыс майы1143846-Зәйтүн майы102824-Зығыр ... майы ... майы ... майы ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктерден алады. Тиімсіз болғандықтан, майлар синтездік жолмен алынбайды.--------------------------------------------------------------------------------Физикалық қасиеттері.Майлар судан жеңіл, тығыздығы 0,9 -- 0,95 г/см³. Суда ... ... ... еріткіштерде (бензол, бензин, дихлорэтан) ериді. Майдың балқу температурасы оның құрамындағы карбон қышқылы қалдығына байланысты. ... ... ... ... ... май ... температурада балқиды. Агрегаттық күйіне байланысты майлар сұйық және қатты болып бөлінеді. Өсімдік майы, әдетте, ... ал ... майы ... ... ... ... жануар майының ішінде сұйығы, ал өсімдік майларының қаттысы да ... ... ... ... немесе қатты болуы оның құрамына кіретін карбон қышқылының табиғатына байланысты. Құрамына қанықпаған карбон қышқылының қалдығы кірсе, май ... ал ... ... ... ... май қатты болады (4-кесте).4-кесте Майлардың жіктелуіМайларТегіМысалдарҚұрамындағы карбон қышқылының қалдығыСұйықНегізінен, өсімдіктектесКүнбағыс, мақта, жүгері, зәйтүн балық майыНегізінен, қанықпағанҚаттыНегізінен, ... ... ... кит, түлен, кокос майыНегізінен, қаныққанТағамның маңызы. Қоректену  -  барлық тірі ағзаларға тән ... ... ... ... тірі ... ... ... және қалыпты тіршілік әрекетін жалғастырады. ,  деген сөздер тағамның қасиетін айқындап тұр. Ағзаға ... ... ... ... пайдалынатын тағамнан алынады. Ағза қабылдаған тағам алдымен түрлі өзгерістерге ұшырап, күрделі өңдеуден өтеді. ... ... ... қан және лимфа арқылы жасушаларға, ұлпаларға таралып, қалдық заттар сыртқа шығарылады. Тағамның құрамындағы органикалық заттар ыдыраған ... ... ... Бұл ... жеке ... және жалпы ағзаның қызметі үшін жұмсалады. Тағам  -  ағза үшін ... көзі және ... ... ... жер ... адам баласын тамақпен қамтамасыз ету өзекті мәселелерінің бірі. ХХ ... ... ... жүзінде бір миллиардтан астам адам ашаршылықты бастан кешіріп ... ... ... отыр. Сондықтан да адамзат баласын ашаршылықтан құтқару БҰҰ - ның негізгі он мәселесінің бірі.Тағамның құрамы. Адам ... және ... ... ... Адам күнделікті пайдалынатын тағамының құрамында күрделі органикалық заттар (нәруыздар, майлар, көмірсулар және ... бар. Бұл ... сол ... ... ... ... өте ... Жасуша жарғақшасы арқылы өту үшін қарапайым заттарға ыдырау керек. Тағамдық заттар алдымен ... ... ... ... ... ... сіңіріледі. Қан арқылы ұлпалар мен жасушаларға жеткізіледі.Тағам құрамындағы минералдық заттар (тұздар), витаминдер және су ағзаға тікелей сіңіріледі.а) нәруыздар  -  адам ... ... ... ... кездеседі. Олар адам ағзасында өздігінен түзілмейді, тек тағаммен бірге қабылданады. Адамның қалыпты өмір ... ... ... ... үщін ... ... ... мөлшері 100 - 120 грамм нәруыз қажет. Нәруыз негізінен мал, құс еттерінде, жұмыртқада, сүтте, жаңғақта, асбұршақта, балықта көп ... ... тек адам ... ... құрастырушы ғана емес, сонымен қатар ол көптеген ферменттер мен гормондарды түзуге септігін тигізеді. Адм ағзасы үшін нәрлі нәруыз жануартекті ... ... ... ...  -  ... адам ... үшін ... заттың бірі. Майлар  -  жылу қоры. Май  -  сүт өнімдерінің, ... және ... іш ... ... ... құрамында көп болады. Басқа органикалық заттармен салыстырғанда май ыдыраған кезде ... екі ... көп ... Адам ... ... ... ... пайдалануы қажет, өйткені ол ағзаға тез әрі жеңіл сіңеді. Бір күнде адам денесінің 1 кг ... ... ас ... май ... 1 - 1, 25 ... ... ... өзімізге бір тәулікте қанша май қажет екенін ... Орта ... ... бір ... 70 - 100 г май ... ... ... көмірсулар  -  бұл да негізгі жылу қоры. Олар ... ... ... ... ... картоптың құрамында көп кездеседі. Адам күнделікті пайдаланатын көмірсулар негізінен крахмал және қант жиі ... ... ... ... картоптың құрамында көп кездеседі. Ал, қант көбіне қант қызылшасында, сәбізде мол кездеседі. Ағза үшін, негізінен, жемістердің құрамындағы қант өте ... ... ол тез ... ... қант ... жеміс - жидектердің құрамында көп кездеседі. Адам денесінде жиналған артық көмірсулар бауырда, бұлшықеттерде қор ретінде жиналады.         г) ... ... адам ... жеген тағам мен ішкен суы арқылы қабылдайды. Адам пайдалынатын барлық табиғи тағамдардың құрамында ... ... ... ... ас ... ... қалпында пайдаланады. Тұзсыз астың дәмі татымайды. Адам тәулігіне 5 - 6 г - дай ас ... ... ... ... ... ... ... және жасушалар мен ұлпалардың құрамына кіреді. Мысалы, темір атогмы эритроциттердегі гемоглабиндердің ... ... және ... мен ... ... ... Иод  -  ... бездің гормонында, күкірт пен мырыш ұйқы безі гормонының құрамына кіреді. Қан түзу барысында темір, мыс өте қажет. Сүйектің құрамына кальций және ... ...          д) су адам ... үшін өте ... ... ... ету ... емес. Адамның денесіндегі күрделі физиологиялық процестердің барлығы судың қатысуымен жүреді. Сонымен бірге суда көптеген минералды тұздар ерітінді ... ... ... ... үшін тәулігіне 1, 5 - 2, 5 л су қажет. Ал, егер адам дене еңбегімен ұзақ айналысқанда онда адамның ... су ... де ... екен. Жалпы су адам ағзасының 70% құрайды. Су  -  ағзаға керексіз, улы ... да ... ... ішкі ... ... су мен ... маңызы ерекше, бұл күні ыстық, шөлді жерлерде айқын байқалады.3. Тағамдық заттардың ... Адам ... ... ... ... қызмет атқарады. Солардың ішінде 2 түрлі қызметін ерекше атап ... жөн. ...  -  ... ... адам ... ... жойған жасуша құрылымдарының орнын басады. Оны тағамның құрылыстық қызметі дейді. Екіншіден - тағамдық заттар ағзадағы химиялық энергияның ... - бір көзі ... ... ... ... ... органикалық заттар ыдырағанда энергия бөлінеді де, энергияның басқа ... ... ... және т. б.) ... ... ... ... (витамин) -  адам мен жануарлардың тіршілігіне, олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте ... ... ... ... қоспалар. Дәрумен (латынша vіta  -  тіршілік) туралы ілімнің негізін 1880 жылы орыс ... ... ... салды. 1912 жылы поляк дәрігері Казимеж Функ сол кезге дейін жасалған тәжірибелер ... ... ... ... ... енгізді.Дәрумендердің көпшілігі ферменттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. ... ... ... ... ... ... мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, қорытылуы, ферменттердің қызметіне байланысты. Тағамның құрамында дәрумен жеткіліксіз болса, адам әр ... ... ... Ал ... ... А және D дәрумендерін) шамадан тыс көп қабылдау ... ... ... соқтырады. Ол көбінесе, жас балаларда жиі кездеседі. ... ... ... суда еритін дәрумен, майда еритін дәрумен және дәрумен тектес заттар деп бөледі.--------------------------------------------------------------------------------Дәрумендердің топтары мен түрлеріБарлық дәрумендер майда және суда еритіндер деп екі ... ... ... А, D, Е, К дәрумендері жатады.Суда еритін дәрумендерге С, РР және В тобындағы барлық дәрумендер жатады. соңғы кезде ... ... ... 4 ... ... алифатты , алициклды, ароматикалық, гетероциклды,--------------------------------------------------------------------------------Майда еритін дәрумендер.--------------------------------------------------------------------------------А дәрумені (ретинол) ағзаның өсуіне, дамуына әсер етіп, түрлі ауруларға қарсы тұра алу ... ... ... түнде көруді жақсартады. А дәрумені шаштың, тырнақтың өсуі мен терідегі жасушалардың мүйізденуіне әсер етеді. Ол жетіспегенде тері құрғап ... түсі ... Май ... ... ... ... ... қабығы бұзылады. Адам іңірде, түнде нашар көреді. Бұл ауруды ақшам соқыр (куриная слепота) деп атайды. А ... ... ... жұмыртканың сарысында көп болады. Өсімдіктердің қызыл, сары жемістерінде, сәбізде, қызанақта, өрікте, асқабақта кездеседі. А дәруменінің ағзаға қажет тәуліктік мөлшері 2,5-10,5 мг.Д ... ... ... терісінде күннің ультракүлгін сәулелерінің әсерінен түзіледі. Ол кальций мен фосфордың ішектен бөлінуін жылдамдатып, сүйек ұлпасының мықтылығына әсер етеді. Адам ағзасы D ... ... ... да ... Жас ... D ... ... болатын ауру мешел(рахит) деп аталады. Мешел ауруына шалдыққан балалардың қаңқасы ... ... Аяқ ... дене ... ... ... ... баяу дамиды, ұйқысы қашады. Жұқпалы аурулармен көп ауырады. Сондықтан жас ... ... ... ... үшін күн сәулесіне шығарып шынықтырады. D дәрумені ... ... ... ... жұмыртқаның сарысында, жануарлардың бауырында, сүт өнімдерінде мол. D дәруменінің ... ... ... 2,5 мг.Е ... ... еттердің және жыныс бездерінің қызметін жақсартады. Ол өсімдік майының, жаңғақтық, бұршақ пен жүгері ... және ... ... көбірек болады. Сондай-ақ малдың бауырында, жұмыртқада, сүттің құрамында бар.К дәруменi (филлохинон) қанның ұю процестеріне қатысады. Өсімдіктердің көктеп енетін ... ... ... саумалдық, түбірлі және жапырақты қырықжапырақ, қалақай және т. б.), сондай-ақ сәбіз және томат құрамында болады. Малдан алынатын өнімдердің ... ... ... да К ... ... еритін дәрумендерС дәрумені (аскорбин қышқылы). Ағзаның жұқпалы ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Сүйекке және тіске беріктік қасиет береді. С ... ... ... ... ... ... түзілуін тежейді. Ол қарсы денелерді түзетін ферменттердің құрамына ... ... ... ... бүлінуіне де кедергі жасайды. С дәрумені жетіспеген жағдайда ағза тез шаршайды, ... ... ... ... ... Бұл ... ұзақ уақыт жетіспесе, адам кауіпті құрқұлақ (цинга) ауруына шалдығады. Адам ағзасы С ... ... ... бірге қабылдануы керек. С дәрумені ағзаға қыс пен ... ... ... ... Жаңа ... ... ... және тұздалған орамжапырақ құрамында көбірек кездеседі. Әсіресе итмұрынның, қарақаттың құрамында мол болады. Ағзаға қажетті тәуліктік мөлшері 60-100 мг.В дәруменi ... ) ... ... зат алмасуы үшін (әсіресе кеміртегінің) аса қажет. дәрумен ... ... ... ас ... ... бұзылады. ағза тиаминге зәру болған жағдайда жүйке жүйесі үлкен ауруға шалдығуы мүмкін. В1 дәруменіне ... сыра ... ... және тығы зд ... ... ... ... бай. Ал тағамдық азықтардың ішінде, әсіресе жармалар (көбіне қара құмық және сұлы жармалары), құнарсыз ұн ... ... нан ... жөн. Дене және ой еңбегімен көп шұғылданғанда және суықта ұзақ болғанда ағза В1 дәруменін көп қажет етеді.В2 ... ... ... да ... ... ағзаның бірқалыпты өсуіне қажетті, ол биологиялық тотығу процестеріне қатысады. Жарақаттардың тез жазылуына ... ... ... ... көру ... ... Бұл ... жетіспеген жағдайда ерін құрғап, кезереді, ұшық шығады, денеге түскен жарақат баяу жазылады. Вг дәрумені нан ашытқысында, ... ... сүт пен сүт ... ... ... ... ... төзімді, бірақ жарықтық әсерінен тез бұзылады.В6 дәруменi (пиридоксин) ақуыздардың құрамдас ... ... ... амин қышқылдарының алмасуы на қатысады. В6 дәруменінің жетіспеушілігі жас ... ... ... ... қан аздығы мен сезіміне тез қозғыштығын тудырады, ал екіқабат әйелдердің бетінде қара дақ пайда ... В6 ... мал ... балықта, сүтте, ірі қара малдың бауырында, ашытқыларда және көптеген өсімдік өнімдеріне бар; әдеттегідей дұрыс тамақтанып жүрген жағдайда бұл дәрумен ағзада ... ... В6 ... ... қажетсіну ағзаның өсуі, әйелдің екіқабат және бала емізу кезеңдерінде жиірек байқалуы мүмкін.В12 дәрумені (цианокобаламин ) қанның пайда болу ... ... Бұл ... ... жағдайда ағзада қан азаю процесі дамиды. Бауырда, бүйректе, балық тағамдарында (әсіресе балықтың ... мен ... ... ... ... сүт пен ... жұмыртқа сары уызының құрамында В12 дәрумені анағұрлым аз.В15 дәруменi (кальций пангаматы). Химиялық табиғаты мен әсер ету күші әлі ... ... ... ... ... қан ... ... бауыр ауруларына және басқа да сырқаттарға пайдаланылады.Р дәруменi (биофлавоноидтер) -- ... қан ... ... ... ... қалыпқа түсіріп отыратын биологиялық заттар тобы. Бұл С дәруменімен араласқанда анағұрлым тиімді. Р ... ... ... көк ... ... сондай-ақ итмұрын, лимон, құрма, қара қарақат, жұзім, өрікте және қарақұмық ұнтағында өте ... ... ... ... ең таралған суеріткіш топтары никотинді қышқыл және никотинамид ... ... ... Көмірсулар алмасуын жақсартады, тамырларды кеңетеді, қан ағымын жақсартады, бауыр жұмысын жақсартады, жара мен терең ... ... әсер ... РР ... ... жағдайда көңіл-күйдің болмауы, еріннің құрғақтығы мен бозарыңқылығы, іш өту және бұлшық ет ауруы. Көктем мен жаз ... ... ... тез ... дақ пайда болады, зақымданған тері жуандайды да кір қызыл-қоңыр түске боялады, қабыршықтанады.Дәрумендердің тапшылығының себептері.Дәрумен жетіспеушілік, авитаминоз  -  күнделікті ... ... ... жетіспеуінен, олардың бойға сіңуінің бұзылуынан не дәрумен синтезделуінің ... ... ... Егер адам ... ... аз, ... тағаммен (консервіленген, кептірілген, рафинадталған) тамақтанса, ағзаға, негізінен көмірсулар (қант, тағы да басқа) ғана ... ... бен ... аз ... ал көкөніс пен жеміс-жидектер мүлдем болмаса дәрумен жетіспеушілік дамиды. Сондай-ақ азық-түлік дұрыс сақталмаса ... ... ... ... ... ... құрамындағы дәрумендер бұзылады. Мысалы, құрамында никотин қышқылы (РР дәрумені) аз ... ... ғана ... ... ... ал ... ... күрішпен және өте ұнтақталған бидай ұнынан жасалған нанмен ғана тамақтану бери-бери сырқатына әкелуі мүмкін.--------------------------------------------------------------------------------Тағамда дәрумендердің жеткіліксіз болуы, адам ағзасын ... ... ... ... деп ... Оған ауа ... қолайсыз жағдайы, ауасы лас жерде ұзақ уақыт жұмыс істеу, сондай-ақ гастрит, асқазан ... ... ... тағы да ... ... себеп болады. Дәрумен жетіспеушілік болғанда ағзада зат алмасу процесі бұзылып, оның ... ... ... тұру ... нашарлайды. Сондай-ақ, адамның көңіл-күйі күйзеліске ұшырағанда, ауа-райының құбылмалы кезеңдерінде, ... ... не ... ... тағы да ... ... ... дәрумен жетіспеушілік артады. Мұндай жағдайда дәрігерге қаралып, ... ... ... ... пен ... көбірек пайдалану қажет. Дәрумен жетіспеушілік және гиповитаминоз жануарларда да болады. Мал авитаминозбен, көбінесе көктемде ... ... ... аналық мал қысыр қалады,төл нашар өседі. Мысалы, В дәрумені жетіспеген жағдайда құс полиневритпен, шошқа ... ... D ... ... төл қатпа болады, ірі мал сүйек ауруына шалдығады. Дәруменнің ағзада жетіс-пеушілігі ... ... ...  -  ... ...  -  ... түрлі ау- руларды қоздырып, адамның жалпы жағдайын төменде-тіп, аурулар туғызуы мүмкін. Дәрумендер жетіспеуші-лігінің түрлі ... бар: 1. Адам ... ... жеткіліксіз мөлшерде түсуі; 2. Ағзадағы дәрумендердің түрлеріне қарамастан, асқоры- ту жүйесінің аурулары салда-рынан олардың қорытылып, сіңуінің бұзылып, нашарлауы. Дәрумендер жетіспеушілігі ...   -  ... ... ... ді. ... елде ... ... тапшылығының алдын алу шаралары жүргізіле қой-ған жоқ. Сондықтан да әр адам ... ... ... ... отырып, құнарлы тамақтанудың мәні зор екендігін есте сақтағаны жөн.--------------------------------------------------------------------------------Дәрумендер маңызыДәрумендер тағамдық заттардың құрамында болатын ерекше ағзалық қосылыстар. Олар ... ... ... ... ... ... ... аз мөлшерде болғанымен, ағза үшін өте қажетті заттар. дәруменсіз ағзаның өсуі, дамуы мен тіршілік ... ... ... ... ... ... латынша тіршілік (өмір) үшін қажетті зат деп аталуы маңызы зор. дәрумендер көпшілігі тағамдық ағзалардың құрамында болады, ал ал ағзадан адам ... ... ... 1880 жылы орыс ... ... ... Лунин (1853-1937) тапты. дәрумендер ағзадағы зат алмасу үдерісінде қарқынды әсер ... ... ... ... 30-ға жуық ... бар. ... әсіресе балалар мен жасөспірімдер үшін дұрыс өсуі, дамуы үшін өте қажет. Ағзаның түрлі ... ... тұра алу ... ... Пайдаланылған әдебиеттер:* Қазақ энциклопедиясы* Каррер П., Органикалық химияның курсы, 2 ... Л.* ... Б. Н., ... ... М.*  
        
      

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы дәрумендер. дәрумендердің жетіспеушілігі.дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі9 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі8 бет
Қантты диабет кезіндегі тамақтану5 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты: саяси талдау48 бет
Битум21 бет
Диатомиттен катализатор жасау34 бет
Ем – дәмдік тамақтану14 бет
Ет және ет өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығы. Тағамдық майлар14 бет
Жағар майлар дәрілік түр ретінде. Дәрілік заттарды жағар майға енгізудің негізгі ережелері.8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь