Қазақстан Республикасының валюта нарығының қалыптасу кезеңдері

Монетарлық тұжырымдамада макроэкономикалық саясат мемлекеттік борыш, инфляция, қайта инвестициялау, ұлттық ақша өлшемінің валюталық бағамының проблемаларымен түйіседі. Бұл жағдайда мемлекеттің валюта нарығының дамуы мен құрылуына ерекше назар аудару керек, бұл өз кезегінде Қазақстанның экономикалық стратегиялық дамуының маңызды кезеңі болып табылады.
Қазақстан Республикасының валюта нарығы – құрылу сатысындағы ішкі валюта нарықтарының категориясына жатқызылады. Қазақстандық валюталық нарық өзінің тұрақсыздылығы және болжамсыздығымен сипатталады. Бұл негізінде әлемдегі экономикалық және саяси өзгерістерге валюта нарығының әдеттен тыс жылдам реакциясымен түсіндіріледі (Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығына көп дәрежеде экономикалық сілкіністер ықпал етеді).
Ұлттық валюта нарығы, әдетте, өздерінің клиенттеріне валюталық қызмет көрсету бойынша, соның ішінде халықаралық операциялар жүргізуге маманданбаған жеке тұлғалар мен банктер, компаниялар болуы мүмкін, сол мемлекеттің аумағында орналасқан банктермен жүзеге асырылатын операциялар жиынтығы. Бұдан басқа, ішкі ұлттық нарық операцияларына жеке тұлғалар арасындағы операциялар, жеке компаниялар арасында жасалатын валюталық операциялар, сонымен қатар, валюта биржасында жүргізілетін операциялар жатқызылады. Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын «теңге» енгізумен байланысты қазақстандық валюта нарығының қалыптасу процесі басталды, ол 17 жыл бойы табысты дамуда.
Валюталық шектеулерге байланысты валюта нарығын еркін және еркін емес валюта нарығы деп бөлуге болады. Валюталық шектеулері бар валюта нарығы еркін емес, ал олардың болмауы – еркін деп есептеледі.
Қолданылатын валюталық бағамдар бойынша валюталық нарық бір жақты және қосарлы болуы мүмкін. Қазақстан бір жақты валюта нарығымен сипатталады, бұл Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі белгілеген және есеп айырысу мен кеден төлемдерін жүргізу үшін ресми жарияланады. Екіншісі биржада сұраныс пен ұсыныс негізінде белгіленеді және коммерциялық есеп айырысулар үшін қолданылады. Қазақстанда Ұлттық банк бұл режимді қолданбайды.
Ұйымшылдық дәрежесі бойынша валюта нарығы биржалық және биржадан тыс болады. Биржа нарығының артықшылығы валюта қаражаттары мен валютаның ең арзан көзі болып табылады, ал сауда-саттыққа шығарылған өтінімдер абсолютті өтімділікке ие. Қазақстанда валюта нарығы 1992 жылдың маусым айынан, яғни Қазақстан банкаралық валюталық-қор биржасының ашылу мезетінен бастап қызмет атқарады (1996 жылдан – AFINEX, 1998 жылдан – KASE).
        
        2.1 Қазақстан Республикасының валюта нарығының қалыптасу кезеңдеріМонетарлық тұжырымдамада макроэкономикалық саясат  ...  ... ... ... ...  ақша  ...  ...  бағамыныңпроблемаларымен түйіседі. Бұл жағдайда мемлекеттің  валюта  нарығының  дамуымен құрылуына ерекше назар  ...  ...  бұл  өз  ...  ... ... ... ... кезеңі болып табылады.Қазақстан Республикасының валюта  нарығы  –  ...  ...  ... ... ... ... ... валюталық  нарықөзінің  тұрақсыздылығы  және  болжамсыздығымен  сипатталады.  Бұл  ... ... және ... ... ... ...  ...  тысжылдам реакциясымен түсіндіріледі  (Қазақстан  Республикасының  ішкі  ... көп ... ... ... ... етеді).Ұлттық валюта нарығы, әдетте, өздерінің клиенттеріне валюталық  қызметкөрсету   бойынша,   соның   ішінде   ...   ...    ... жеке тұлғалар  мен  банктер,  компаниялар  болуы  мүмкін,  солмемлекеттің ... ... ...  ...  асырылатын  операцияларжиынтығы. Бұдан  басқа,  ішкі  ұлттық  нарық  операцияларына  жеке  ...  ...  жеке  ...  ...  ...   ...  сонымен  қатар,  валюта  биржасында  жүргізілетін  операцияларжатқызылады. Қазақстан Республикасының ұлттық  ...  ...  ... ... валюта нарығының қалыптасу процесі басталды,  ол  17жыл бойы табысты дамуда.Валюталық шектеулерге байланысты ... ... ... және еркін  емесвалюта нарығы деп бөлуге болады.  ...  ...  бар  ...  ... ... ал олардың болмауы – еркін деп есептеледі.Қолданылатын валюталық бағамдар бойынша валюталық нарық бір жақты жәнеқосарлы ... ... ... бір жақты валюта нарығымен сипатталады,  бұлҚазақстан Республикасының Ұлттық банкі  ...  және  есеп  ...  ... ... жүргізу үшін ресми жарияланады.  Екіншісі  биржада  ... ... ... ...  және  ...  есеп  айырысулар  үшінқолданылады. Қазақстанда Ұлттық банк бұл режимді қолданбайды.Ұйымшылдық дәрежесі бойынша валюта нарығы биржалық және  ...  ... ... ... ...  валюта  қаражаттары  мен  валютаның  ... көзі ... ... ал сауда-саттыққа шығарылған өтінімдер  абсолюттіөтімділікке ие. Қазақстанда валюта нарығы 1992 жылдың  маусым  айынан,  ... ... ... биржасының ашылу мезетінен бастап  қызметатқарады (1996 жылдан – AFINEX, 1998 жылдан – KASE).Қазақстан  үшін   ...   тыс   ...   ...   ...   оныңқатысушыларымен сипатты  (брокерлік  компаниялар,  сыртқы  сауда  жүргізетінфирмалар, банктер, уәкілетті немесе девиздік валюталық дилерлер және ...  ...  ...  ...   ...   мәмілері   жәневалюталық нарыққа шығу мақсаттарына шолу.1-кесте –  Қазақстан  ...  ...  ...  қатысушылардышолу.|Қатысушылар              |Мәмілелер                ...                 ... ...     |- ... үшін         ... жүргізу       ||                         ...                ... ...      ||                         |- ... ... ...  ... ...        ||                         |- ... сату және     ... ... ...   ||                         ... алу                |алу                      ||                         |- ... ... |                         ||                         ... үшін ...                         ...             ... ... ... және ...        ||(экспортерлер,           |алу және ...           ... ...    ||импортерлер)             ... ...             ...                 ||                         ... ...     ... құн ...                         ...                    ... ... база құру   ||                         |                         ... ...   ||                         |                         ...                ||                         |                         ... шарттарды алу үшін||                         |                         ... ... ... банк              ... сату және ... ... вексельдерді,  ||                         |алу                      ... ... және ||                         ... ...    |т.б.                     ||                         |                         ... ... қалыпты ||                         |                         ... ... ... ||                         |                         |ету және ... ...  ||                         |                         ... үшін валютаны сату||                         |                         ... ... алу           ...                ... және ...  ... ...     ||                         ... ...      ... ... ... ||                         ...                ... алу                ||                         |                         |                         ||                         |                         |                         ...  ...  Ұлттық  банкі  заң   негізінде   ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... барлық ішкі және сыртқы борышын актив және пассив  бойынша  есепжүргізеді және ... ... ...  қарауды  жүзеге  асырады,  халықаралықесеп ...  ...  ...  айналысады.  Бұдан  басқа,  Ұлттық  банкҚазақстан  Республикасының  ...  ...  ...   ... мемлекеттердің ақша бірлігіне қатысты  теңге  бағамын  анықтайды  жәнересми жариялайды.Қазақстан Республикасының Ұлттық  банкі  валюта  ...  екі  ... ... Ең алдымен, оның  өзінің  коммерциялық  мүддесі  бар  ... ... ... ... үшін ...  сатып  алады  жәнесатады. Келесі міндеті – ұлттық ... ... ... ғана  ...  ... қатысты тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Ұлттық  банквалюта резервтерін  ...  ...  ...  ...  ... ... мөлшерлемесінің деңгейін  реттейді,  валюталық  шектеулердібелгілейді.Қазақстан валюта нарығын  және  оның  қатысушылары  ...  ... ... ...  оның  белгілі  бір  уақыт  ...  ... жылы ... ... ... және шет мемлекеттермен сауда-саттықты жүргізу үшін монополия  жойылған  кезде,  мемлекеттің  ішкі  ...  ...  ...  Бұл  кезден  бастап  қаржы  ...  ... ... ең ...  дамушы  нарықтардың  бірі  болып  табылады.Бұған  шаруашылық  жүргізуші  субъектілердің  ...  ...  ... ... және ... ... ... реттемелеуші  тәртіппенжүргізудің  заң  базасын  құру  бойынша   Ұлттық   банк   ...   ... ... ... кейін, республикада  құқықтық  және  заңнамалық  валюталық  базабелгіленген және банктік жүйе ... ... ...  қаржылық,  яғнивалюталық нарықтың либерал үлгісін құруға бет ... жылы ...  АҚШ  ...  бойынша  мәміле  көлемі  1993  жылменсалыстырғанда 29,5 ... өсті және 1002,4 млн. ... ...  ...  ... мәміле көлемі едәуір өсті (24,6 есеге өсті) және 519,7  млн.  ...  ... ... неміс маркасы бойынша жүргізілгенде, талданылып  жатқанкезеңде мәміле көлемі 12,6 млн. құрады.1995 жыл ... ... ... ... ... бетбұрыскезең болды. Инфляция деңгейінің 1994 жылы 1258 %-дан 1995  жылы  60,3  %-ғакүрт төмендеуі және бір ... 1994 жылы 759,9 %-дан 1995 жылы  17,9  ... ...  ...  теңге  бағамының  құнсыздану  қарқынының  төмендеуі,ұлттық валютаға деген ... ... ...  ...  ...  ...  трансферттерінің  азаюы,  сондай-ақ  жаңа,   анағұрлым   табыстықаржылық  құралдардың  енгізілуі  қолма-қол   және   ...   ... ... ... болғызбау мүмкіндігін жасады.  Нәтижесінде  валютанарығында тұрақтанудың алғашқы белгілері көріне бастады. Бұл 50 %-дан 30  %-ға валюталық түсімнің ... ... ... ал одан ...  мүлде  жоюғамүмкіндік туғызды. Бұл  өз  кезегінде  жеткілікті  өтімділікті  және  едәуіркөлемі  бойынша   ...   ...   ...   пайда   болуына   жәнеқалыптасуына жағдай жасады.1994-1995  жылдар  АҚШ  долларына   ...   ...   ...   күрттөмендеуімен сипатталады, 1994 жылы  –  8,5  ...  Бұл  ...  ... инфляцияның жоғары деңгейіне қақтығысты (1994 жылы – 1158,3  %),бұл көбінесе бағаны  ырықтандыру  және  ...  ...  ... (1994  жылы  –  12,6  %).  ...  тауарларға  қанағаттандырылмағансұранымның едәуір көлемі, сондай-ақ сыртқы сауданы  ырықтандыру  ... ... ... артуына  әкелді  және  оның  экспорттан  асып  түсуіайырбас ... ... және ... ... ... ...  өсуіне  алыпкелді. 1995 жыл республикада толық валюта  ...  ...  ... ... Инфляция деңгейінің 60 %-ға  дейін  күрт  төмендеуі,  анағұрлымтабысты, жаңа қаржылық ...  ...  ...  және  ... дүрлікпе сұранысты  азайтты,  сауда  ...  ...  ... жылы 759,9 %-дан 1995  жылы  17,9  %-ға  АҚШ  ...  ...  теңгебағамының  төмендеуіне  алып  келді.  Ұлттық  банк   ...   ...  ...  ...  ...  ...  міндетті   сатудыенгізді, бұл өз кезегінде ішкі валюта нарығына ... ...  және  ... ... бір ... алып ... Қазақстан валюта нарығында АҚШ доллары бағамының жай-күйі.Валюта нарығында ... ... ...  ...  ... ... болғызбау мақсатымен  Қазақстан  банкаралық  валюталық-қорбиржасында ... ... ... ...  ...  ...  қатысуыинтервенциялармен шектелді.Алайда, Қазақстан  валюта  нарығының  дамуы  көлем  параметрлері  ғанасипаттамайды. 1995  жылы  ...  ...  ...  ең  ...  ... әлемдік стандартқа жақындау сипатын атап айтуға болады. Бұған  1995жылдың аяғында сауда-саттық  жүргізудің  электрондық  ...  ...  ...  Жаңа  ...  ...  аукционның  кең  ашықтығында,дилерлік операциялардың оңтайландырылуында. Биржалық сауда-саттық  ... ... жылы  ...  ...  ...  дамуда,  ішкі  баға  мен  айырбасбағамның  өзгеру  динамикасының  жуықтауы  және  ...  ...  ... ... ... қор биржасының (1996 жылдың  маусымында  Қазақстанбанкаралық ...  ...  ...  қор  ...  деп  ... ... ... пен ұсыныстың ара қатынасы көрініс табатын,  теңгеніңсәйкестендірілген   айырбас   ...   ...   ...    ...    ... 1996 жылы АҚШ  долларына  қатысты  ...  ...  ... %-ды ... Бұл кезең ішінде 253 валюталық сауда-саттық өткізілді.1996 жылы  ...  ...  ...  сипаты  валюталық  тәуекелдердіхеджирлеу  механизмдерін  құру  есебінен  «кеңірек»  ғана  ...   ...  ...  ...  Осы  жылдан  бастап  Қазақстан  қор   биржасындавалюталық ... ... ... ... бастады.1996 жыл ішінде валюталық фьючерстер  бойынша  операциялар  екі  ... ...  ...  ...  ...  ... ... қор биржасы. Халықаралық  Қазақстандық  Аграрлық-өнеркәсіптікБиржасында АҚШ доллары бойынша фьючерстік өзара шарттарының  алғашқы  ... 16.01.96 ... және жыл ... тұрақты өткізілді.Бұл кезеңде Қазақстан валюта нарығын  ары  ...  ...  ... жалғастырылды. Қазақстан  Республикасы  шекарасынан  резиденттерменшетел ... ...  ...  ...  шығару  көлемі  10  мың  АҚШдоллары эквивалентіне дейін ұлғайды.1996 жылдың маусым айында ағымдағы операциялар ... ...  ... ...  ...  болды.  Жыл  соңында  ҚазақстанРеспубликасы  территориясында  валюталық  операцияларды  ...   ... ...  ...  ...  мен  ...  ...  бұзғаны  үшін  жауапкершілікті  анықтайтын  заң  ...   ...  ...  ...  ...  Республикасы  территориясында  айырбасорнын  ұйымдастыру  туралы  жаңа  нұсқаулық  және  валюталық   ... жаңа ... ... ... ... ... (1997  жылдың  қыркүйек  айындаAFINEX деп ...  ...  ...  ...  ...  жылы  операциялық  практикаға  СВОП  операциялары  сияқты   ... ... олар ... ... ...  ауытқуы  және  биржанарығында сұраныс пен ұсыныстың  Қазақстан  ...  ...  АҚШ  ...  ...   ...   өтімділікті   арттыруда   ...   ... ... ... ...  ...  ...  ішкі  нарықта  10СВОП операциялар өткізілді.1998 жылы Қазақстанның сауда серіктес мемлекеттерінде ұлттық валютаныңедәуір девальвациясы, ең  алдымен  ...  ...  ...  ...  жәнемұнайға деген әлемдік бағаның қолайсыз конъюнктурасы  теңгенің  қымбаттауынасебеп болды. Бұл ішкі және ... ... ... тауарлардың  бәсекегеқабілеттілігін  төмендетті,  сыртқы   сауда   операциялары   ...   ... ... сальдосын арттырды, экономикалық өсу қарқынына  теріс  әсеретті.Бұл  кезеңде  биржа  сегментінде  сауда-саттық  ...  ...  ... сегментте банк-резиденттер мәмілелерінің едәуір  артуы  байқалды.Негізгі үш валюта түрі бойынша валюта нарығында (биржа  және  биржадан  ... ... ... ... АҚШ ... неміс маркасына және  ресейрубліне 1998 жылы 47,7%-ға өсті (соның ... ...  ...  –  21,6%-ға,биржадан тыс нарықта – 60,3%-ға өсті) және  теңгеге  қайта  есептеуде  777,4млрд. теңге құрады.Қолма  қол  ...  ...  ...  ...  ...  көлемібұрынғы кезеңдер сияқты АҚШ долларына келді, неміс маркасы мен  ресей  ... ... ... ...  ...  емес  болды.  Банкаралық  валютанарығы айналым көлемін жалғастырды, биржа ... ...  ...  көлеміненедәуір асып түсті. Бірақ бұның бәрі Қазақстан Республикасын Ұлттық  банкіменреттелді.Ресейдегі  тамыз  ...  ...  ...  ...  ... ... ... сұрақтары теңгені девальвациялау  қажеттілігімен мүмкіндігі болды. Ресейлік  дағдарыстан  кейін  туындаған  ... ... ...  төмендеуі,  төлем  балансының  нашарлауы,қолайсыз  әлемдік   конъюнктурамен   қоса   ...   ...  ...   шектеу)   Қазақстан   экономикасының   ...  жаңа  ...  ...  ...  адекваттылығы  туралы  сұрақбірден актуалды болды.Қазақстандық экономиканың спецификасын ескере отырып, көбінесе  келесіоның  ...  яғни  ...  ...   ...   ... ... ресейлік экономикасымен  тығыз  интеграция,  қаржылықнарықтардың  жеткілікті  ...  ...  ...   ...   ... ... ұлттық валютаның құнсыздануын атап айтуға болады. Бұл  шетелтәжірибесімен де дәлелденеді, мысалы, Оңтүстік-Шығыс Азияда бір  ... ... ... ... ... сценарийі бойынша  дамыды,сондықтан ресейлік дағдарыспен байланысты Қазақстанда  проблемалардың  пайдаболуы заңды.2000 жылдың I жарты жылдығында ... банк  ...  ... ... ... ...  сатумен,  валюталық  интервенцияларесебінен теңге  бағамын  қолдады.  Егер  1998  жылдың  басында  ... ... 2,2 ... доллар болса, сол жылдың сәуір айына  ол  1,6  млрд.долларды құрады. Бұл ...  шарт  ...  ...  ...  ...  жәнеХалықаралық валюта қорынан займдарды  қолдануды  қарамастан.  Өкімет  қолдан«тұрлаулы» теңгені қамтамасыз ету үшін ... 800 млн. ... ... ... ...  ...  ...  емес  екендігіне  көзжеткізгеннен кейін,  ...  пен  ...  банк  ...  ...  «төмендету»туралы шешім  қабылдады.  Ұлттық  ...  ...  ...  да  бір  ... ... ... төмендей бастады.  Теңге  девальвациясықажет ғана емес, сондай-ақ ... ...  бас  ...  ...  ... ... ... девальвациясын ертерек бастау керек еді.Ресми  мәліметтерге  сәйкес  Қазақстан  Республикасының  таза   сыртқырезервтері 1999 ... ... ... ... (дағдарысқа дейін  4  ай)  31%-дан  астамға  қысқарды,  теңгенің  ...  ...  АҚШ  ...   ... ж. ... ... ж.  ...  доллар  үшін  88,1  теңгеден  131,9теңгеге дейін өзгерді, ... орай 3 ай ... ...  ...  ...  1999  жылы  ...  ...  белгілерінің  көрінуін   атауғаболады.Қазақстан Республикасы үшін сауда шарттарының  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  тауарларына  әлемдік  бағалардыңөзгеруін көрсететін  орта  есеппен  безбенделген  индексі  (средневзвешенныйиндекс) 1998 жылы 1997  ...  ...  ...  ...  ... ... ... сұраныс, үлкен қор және  артық  сұраным  1998  жылы  мұнайбағасының соңғы 12 жыл ... ең  ...  ...  ...  ...  ...  ...  бағасы  да  артық  ...   ...   ...   ... ... 75%  ...  минералды  ресурстардың  бағасы  ... ... ал 1999 ... 1 кварталында тағы да 15,1%-ға төмендеді.  
        
      

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға өтуі122 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Валюта туралы жалпы түсінік30 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет
Жасөспірімдік кезеңдегі суицидті мінез – құлықтың қалыптасуына әсер етуші факторлар7 бет
Жергілікті өзін-өзі басқарудың экономикалық моделі83 бет
Институционалды бағыт16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь