Бағаның инфляциядағы рөлі

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I АҚША ЖӘНЕ АҚША АЙНАЛЫСЫ ЗАҢЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Ақшаның жалпыға бiрдей эквивалент ретiндегi ерекшелiгi мен қызметтерi
1.2 Ақша айналысы және оның заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9


II ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАБИҒАТЫ ... ... ... ... ... ... ..13

2.1 Инфляцияның мәні, пайда болу себептері мен түрлері ... ... ... ... ... ... 13
2.2 Инфляцияның әлеуметттік.экономикалық салдарлары ... ... ... ... ... ..15


III ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯНЫҢ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

3.1 ҚР.ның қазіргі инфляциялық жағдайы және әлемдік дағдарыстың инфляциялық толқуға себеп болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
3.2 Қазақстан Республикасының әлемдік қаржы дағдарысы тұсындағы инфляцияға қарсы саясатын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Қазiргi жағдайда ақша шаруашылық өмiрдiң ажырамас бөлiгi болып табылады. Заттардың тауарға айналуы ақшаның пайда болуындағы объективтi алғышарттарды құрайды. Бiрақ кез-келген зат тауар бола алмайды. Егер тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуә болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткенi оның қоғамға қажетi шамалы. Сондықтан да әрбiр тауар қажеттi тұтыну құның алу құралы бола отырып , өзiнiң өндiрушiсiне қатынасы бойынша айырбас құны ретiнде көрiнедi. “Айырбас құн тауарлардың өзiнен бөлiнiп шыққан және олармен бiрге өз бетiнше өмiр сүретiн тауар, ол ақша”.
Шаруашылықтағы тауарларды өткiзуде, сондай-ақ тауарлы емес төлемдердi және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететiн қолма-қол және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ақшалардың қозғалысын – ақша айналысы деп атайды. Егер айналымдағы ақша көлемi шаруашылық қызмет етуiне қажеттi ақша массасынан артық болса, онда қоғамда ақшаның құнсыздануы етек алып, ол өз кезегiнде экономикалық активтiлiктi төмендетiп, экономиканы дағдарысқа алып келедi. Сондықтан, ақшаның мәнiн, оның айналыс заңын, ақша айналысына қажеттi ақша массасының көлемiн анықтау және ақша массасын құраушы ақша агрегаттарының құрамдарын талдап, оны ұлттық экономика тұрғысында тиiмдi пайдалану жолдарын анықтау менiң бұл тақырыпты орындауымдағы мақсатым болып табылады.
Инфляция ақша жүйесiнiң дағдарыстық кезеңi болып табылады, яғни ол қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi болады. Инфляция сондай-ақ көптеген макроэкономикалық көрсеткіштермен тікелей байланыста болады, сондықтан осы инфляцияны тиімді реттеу саясатын жүргізу арқылы барлық шаруашылықтың дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік болады. Ол үшін экономиканың құбылысы ретінде инфляцияның пайда болу көздерін, оның пайда болуындағы сан алуан себептерді, оның шаруашылыққа тигізер салдарларын және инфляцияға қарсы саясаттың негізгі түрлері мен олардың қолдануын анықтауды қажет етеді.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiнде Қазақстан Республикасының дамуында басты мәселелердiң бiрi болып келедi. Сондықтан инфляцияға қарсы саясатты тиімді жүргізу елдің тұрақты дамуының негізі болып табылады. Инфляцияға қарсы саясат өз кезегінде ақша-несие саясатының аясында іске асады. Ал ақша-несие саясатын жүргізетін елімізде Ұлттық банк болып табылады.
1. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
2. С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
3. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
4. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
5. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
6. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 41-44 стр.
8. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2006 г.
9. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2008 г. 2-7 стр.
10. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2007 г. 56-61 стр.
11. Национальный Банк Республики Казахстан Пресс-релиз №33 от 7 сентября 2008 года.
12. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi № 004 баспасөз релизi 2009 13 қаңтар // Банки Казахстана №1 2009г
13. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 9, 10 - 2009 г. 2-6 стр.
14. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 446 с.
        
        ЖОСПАРКIРIСПЕ.....................................................................................……………............3I         АҚША           ЖӘНЕ           АҚША          ...          ... 51.  ... ... ... эквивалент ретiндегi ерекшелiгi менқызметтерi2.          Ақша         ...         және         оның          ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАБИҒАТЫ ..........................132.1 Инфляцияның мәні, пайда болу себептері мен түрлері........................132.2        ...       ...       ...  ... ... ... ... БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЛАРЫ................................................................223.1 ҚР-ның қазіргі ... ... және ... ... ... ... болуы..............................................................223.2 Қазақстан Республикасының әлемдік қаржы дағдарысы тұсындағыинфляцияға қарсы саясатын ...  ...  ақша  ...  өмiрдiң  ажырамас  бөлiгi  болыптабылады. Заттардың тауарға  айналуы  ...  ...  ...  ... ...   Бiрақ  кез-келген  зат  тауар  бола  алмайды.  ... құны өз ... ... ... ... қоғам  тарапынан  мойындалмаса,онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуә  болғаны;  мұндай  ...  ... ие ... ... оның ...  ...  шамалы.  Сондықтан  да  әрбiртауар қажеттi тұтыну құның алу ...  бола  ...  ,  ...  ... бойынша айырбас құны ретiнде  көрiнедi.  “Айырбас  құн  тауарлардыңөзiнен бөлiнiп шыққан және ... ... өз ... өмiр ...  тауар,  олақша”.Шаруашылықтағы тауарларды өткiзуде, сондай-ақ тауарлы емес  төлемдердiжәне есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететiн  қолма-қол  және  ...  ақша  ...  ...  ...  –  ақша  ...  депатайды.  Егер айналымдағы ақша көлемi шаруашылық қызмет етуiне қажеттi  ... ... ... онда ... ... ... етек  алып,  ол  өзкезегiнде экономикалық активтiлiктi төмендетiп, экономиканы дағдарысқа  алыпкеледi. ...  ...  ...  оның  ...  ...  ақша  ... ақша ... көлемiн анықтау  және  ақша  массасын  құраушы  ақшаагрегаттарының құрамдарын ... оны  ...  ...  ...  ... жолдарын анықтау менiң бұл тақырыпты орындауымдағы мақсатым  ... ақша ... ... ...  ...  ...  яғни  олқоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi ... ... ... көптеген макроэкономикалық  көрсеткіштермен  тікелей  байланыста  болады,сондықтан осы  инфляцияны  тиімді  реттеу  саясатын  ...  ...  ...  ...   ...   етуге   мүмкіндік   болады.   Ол   ... ... ... ... ... болу  көздерін,  оның  пайдаболуындағы сан алуан себептерді, оның ... ... ...  ... ... ... негізгі түрлері мен олардың  қолдануын  анықтаудықажет етеді.Инфляция  экономикалық  құбылыс  ретiнде   Қазақстан   ... ... ... бiрi болып келедi.  Сондықтан  инфляцияға  ... ...  ...  елдің  тұрақты  дамуының  негізі  болып  табылады.Инфляцияға қарсы саясат өз  кезегінде  ...  ...  ...  ...  Ал  ...  ...  ...  елімізде  Ұлттық  банк   болыптабылады.Сондықтан курстық жұмысымның тақырыбын “Бағаның  инфляциядағы  рөлі”  ... ... ... басқа нарықтар  секiлдi  ақша  нарығында  даақшаға сұраныс пен ұсыныс  болады.  Ақша  ...  ...  ... үшiн тиiмдi болып табылады. Сондықтан осы ақша, ақша ...  ... ... өз ... ендi ғана  ...  елiмiз  үшiн  ең  маңыздысы.Әсiресе ол ұлттық экономиканы ынталандыру және инфляцияны  азайтып,  тұрақтыэкономикалық өсуге қол ... өз ... ...  жұмыстың  мақсаты   ақша   айналысы   және   ақша   ... ...  ...  ...  Қазақстандағы  қазіргі  таңдағы  ...  ақша  ...  мен  ...  ...   ...   ... мен құралдарын,  заңдылықтары  мен  бүгінгі  таңдағы  статистикалықкөрсеткіштерге зер салу болып ...  ...  ...  және  ақша  ...   ...   ... яғни  бұл  қызметтi  монополиялы  түрде  Ұлттық  Банк  атқарады.Ақшаның сандық теориясында ...  ...  ақша  ...  ... ... көлемiне тең  болуын  сипаттайды.  Егерде  бұл  теңдiктенауытқыса экономикада тұрақсыздық ... ... осы ...  ...  ...  негiзгi  мiндеттерiмкелесiдей:• Ақшаның жалпы  экономикалық  ...  ...  ...  оныңтүрлерiн және экономикадағы негiзгi қызметтерiн талдау;• Ақша айналысының механизмiн және одан  ...  ақша  ... даму ... ... Ақша ... ... көрсеткiштерi  болып  табылатын  ақша  базасыжәне ақша агрегаттарын қарастыру және ... ...  ...  ... реттеудiң маңыздылығын атап өту;• Еліміздегі ақша айналысының бүгінгі таңдағы даму бағыты мен  болшағынатоқталып өту ... ... ... ... оның ... оған  әсер  ...  ...  және  оның  ұлттық  экономикамыздағы  ерекшелiктерiн   ... ... ... ... ... инфляциялық  жағдайын,  олардыңпайда  болу  себептерiн  және  олардың   ...   шешу   ... ... жылғы инфляцияның жоспарланған шегінен  асып  кету  қаупініңсебептері мен экономикаға және әлеуметтік қоғамға ...  ... мен ... ... бірінші бөлімінде жалпы  ақша  айналысының  теориялықжағын, екінші бөлімде  Қазақстандағы  ақша  айналысының  дамуы  мен  ... ақша ... ... ... ал ...  ...  ... қазіргі бағыттары мен даму болашағының маңыздылығын атап  өттім.Курстық  ...  ...  ...  ...   авторлардың   ғылымиеңбектерін  қолдандым:  О.И  ...    С.Б.   ...    Баян   ... ... және т.б. ... ...  Сондай-ақ  еліміздің  соңғыжылдардағы  экономикалық   журналдары:   ...   ...   мен   ... пайдаландым.I АҚША ЖӘНЕ АҚША АЙНАЛЫСЫ ЗАҢЫ1.1  Ақшаның жалпыға бiрдей эквивалент ретiндегi ерекшелiгi менқызметтерiАқша тауардан  дами  ...  ...  ...  қала  бередi,  бiрақ   ...  ...  ... ... -  ... бiрдей  эквивалент,  ерекше  тауар,  онда    барлықбасқа    тауардың    құны    ...   және   оның    ...     ...   ...  ...   ... ...   өнiмдерiнiң   айырбасыүздiксiз  жасала  бередi .Жалпыға   бiрдей    эквивалент   ролi    ...    ...    ...  ...  ...  ...   құндылығын   бейнелеу    қасиетi,оның   табиғи   ...   ...   ...    ...   ...   ... ... бұл  қасиет  қоғаммен  берiлгген”.Алтын  жалпыға бiрдей  эквивалент  ...  ...   үшiн  ең    ...  тауар   болып  қалып  отыр. Бiрiншеден  ол ерекше   ...   ...   ...  ... ...   ...   тот   баспайды,   тек   қана  “патша   арғында”   (  2/3   ...   және  1/3   азот   ...    ...  ең ...   алтын   жоғары  құнға   ие.   Қанша   дегенмен  оныңқорының  аз  ...  ...  ... ... ... өте жоғары  болуынаәкелiп соқтырады. Алтынды  тұтынуға  жылдан  жылға  шығындар өсуде.  Ол   ...   ...   ......   ...    зергерлiкiстерге   дейiн,   ...   өте   жұқа    ...    ...   ...  ...  ...  /1, 29 б/Алтын  тек   қана   ...   ...   ...   ғана    ...  ...  ......    және   компьютерлiк   техникалды,түнгi   мезаникалық   аспаптарды,   синтетикалық   ...   ...  ... ... -  ...   мен  бөлу    ...   ...   арасындағыбелгiлi бiр  эканомикалық   қарым – қатынастарды  көрсететiн,  ...   ...    ...   ...   ...    табылады.    Эканомикалықкатегория   ретiнде ақшаның  экономикалық мәнi  оның ...  үш   ...   ...  ... ...  ...  айырбастау;-  айырбас  құнының  дербес  формасы;-  еңбектiң  ...   ...  ...   ...   ...    ...   ақшаны   пайдаланукез-келген      ...       ...      ...       ...  бар   ...    көретедi.  Социализм     жағдайында  бұлмүмкiндiк    елеулi    ...   және   тiк   ...    ...    ...   және  ...  ғана  шектелдi. Кәсiпорындар    жер,  орман,  ...   ...    ...   және   ...    алынбады.   Қазiргi   кездежекешелендiру    процесстерiнiң  жүруiмен  байланысты,    ...    ... ... ...  ...  ...  ...  кеңiдi.Ақшаның   айырбас  құнының   дербес   ...     ...    ...  ...   ...   ...  емес.   Ақшаны   бұл   ... ...  олар   ...   беру  ...  ...    ...    ...     мемлекеттiк     бюджеттiң    кiрiстiң     ...   ...  ...    ...    ...    ...   және   ...   және     өндiрiстiк     емес     ... ... ...  несиелiк ресурстарды басқа  банктерге    сатуыжәне  ...   ...   ...  ...     тауарды   өндiруге    ... ...  ақша ...  ...  мүмкiн   құнын   анықтау   арқылыкөрiнедi. /2, 30 б/Ақша экономикадағы ролiн өзiнiң атқаратын  ...  ...  ... ... әр қызметi тауар  айырбасы  процесiнен  туындайтын  тауарөндiрушiлердiң өзара ... ... ...  ...   ...  -экономикалық  маңызының  белгiлi  бiр   жағын   мiнездейдi.   Ақша   ... ... бес ...  қызметтi атқарады:1) Құн өлшемi және баға масштабы;2) Айналыс (айырбас) құралы;3) Төлем құралы;4) Қор және қазына жинау құралы;5) Дүниежүзiлiк ... Ақша құн ...  ...    Ақша  ...  ...  ...  ... тауарлардың  құнын  өлшейдi.  Құнның  өлшем  қызметi  тауар  өндiрiсiжағдайында туындайды. Бұл ақшаның ... ... ...  ...  ретiндегiқабiлеттiлiгiн  бiлдiредi,   бағаны  анықтауда  делдал  қызметiн   ... жеке құны бар ... ... құн ... бола ... Яғни,  бұл  қызметтiтолық құнды ақшалар атқарады.  Ақша ... ... – ол  ...  ...  ... ... құрылған құнды көрсетедi.Тауар құнының ақшамен бейнеленуi оның бағасы деп аталады. Баға тауардыөндiруге және сатуға ...  ...  ...  ...  ...  Әрбiрелде ақшаның  өлшемi  ретiнде  қабылданған  және  тауарлар  бағасын  ... ... ... баға ... ... ақша ...  бекiтiлгенсалмақты саны баға масштабы деп аталады.Бағалардың негiзiнде және олардың қозғалысында құн заңы ... ... ... ... мен баға ... ...  ...  айырмашылық  бар.  Құнөлшемi бұл мемлекетке тәуелсiз  ақшаның  экономикалық  қызметiн  ... ... ... құн ... ...  анықталады.   Баға  масштабы   ... ... ... ... құнын көрсету үшiн емес, тек оның  бағасынбейнелеу үшiн ... ... Баға ... ...  ...  яғни  ...  пенұсынысқа байланысты белгiленедi.Тауар бағасын өлшеу үшiн қолма-қол ақшаның ... ...  ...   ...  ...  ...  ойша  орындалады.   Тауарларды  ақшаның  көмегiменөлшеуге болады, өйткенi олар адам еңбегiнiң өнiмi.Толық ... ақша  ...  ...  алтынның  бағасы  болған  ... өз ... ... ... құны ...  ...  мүмкiн  емес.Бағаның орнына ақшалар кез-келген тауарларсанын сатып  алу  мүмкiндiгi  ... алу ... ... ... ...  ...  эквивалент  ретiнде  ақшаның  тауарға  дегенқатынасын көрсетедi.  Бiрақ тауардың  бағасын  ...  үшiн  баға  ... ... ақша ... ... ... түрде баға  масштабын  тұрақтыетiп ұстады. Металдың салмақтық санын ақша бiрлiгiне ... ... ... құралы қызметi.   Ақша  айналыс  құралы  қызметiндетауарларды өткiзудегi делдал болып табылады.Тауарлар бiр қолдан ...  ...  ...  ...  ...  тұтынушысынтапқанға дейiн ақша үздiксiз  қозғалыста  ...  ...  ...  ... ... ... сату,  яғни  оның  ақшаға  ...  және  ... алу, яғни ... ... ...  /1, 28 б/Тауар айналысы кезiнде, ақша делдал ролiн  атқарады,  ал  бұл  ... алу және сату ... ... уақыты мен  кеңiстiгi  бойынша  ...  ... ... сатқаннан кейiн, басқа  тауарды  сатып  алуға  әруақытта асықпайды. Ол тауарды бiр нарықта  ...  ал  ...  ...  ... ... ...  ретiндегi  ақшаның  көмегiмен  уақыт  пен  ... сай ... ... ... ... айналысынан айырмашылығы ақша тауарды бiртiндепайналыстан  шығара  отырып,  өзi  айналыста  ...  ...  ...  ...  ...  ретiндегi  қызметiнiң  басты  ерекшелiгi,  бiрiншiден,  бұлқызметтi толық бағалы емес құнның белгiлерi:  ...  және  ...  ... ... ... және ... ... атқарады.Өзiнiң  құнын  өткiзгеннен  кейiн,   айналыстан   ...   ... ... ... ...  ...  ...  уақытта  осында  қалыпотырады және сату-сатып алу процесiне қызмет ... ... ... ақша қызметтерiнiң ерекшелiктерi мыналар:• Тауар мен ақшаның қарама – қарсы қозғалысы;• Оны идеалды ақшалар емес, нақты (қолма-қол) ақшалар ...  ...  бұл  ...  ...  ...  өте   тез   ... оны ... ақшалар емес (алтын), оны  ауыстырушылар  –  ақшабелгiлерi орындайды.Ақша  айналыс  құралы   қызметiн   ...   ...   ... ... саны  ...  тиiс  ...  бағасы  мен  массасынегiзiнде,  яғни өткiзiлуi тиiс  тауарлар  бағасының  сомасымен  анықталады.Қанша дегенменен бiр ақша ... бiр  –  ...  ...  ...  ... ...  ақша ... қанша көп болса,  айналыс  үшiн  олардыңқажеттi саны сонша аз болады.Егер ақшаның ... ... ... ... көп ...  одан  ... ... яғни инфляцияға алып келедi.3) Ақша төлем құралы  ...   ...  ...  ақша  ...  менбайланысты. Бiрақ ақша  қозғалысы мiндеттi  түрде  ...  ...   ...  тоғысуы   тиiс  емес. Ақша  ...  ...   ...    ...   өткiзу   процесiн  еркiн  ...    ...     ...    ...  ерте  ...  кеш жүруi мүмкiн.Егер  тауар  мен  ақшаның  ... -  ...  ...   ...  ...   ...   ақы   түскенге   дейiн   сатып   ...   ...  ...  онда бұл ...  ... ... құралы  қызметiн  атқарады.Ақшалар  төлем  құралы   ретiнде  тек  қана  ...   ...   ...  ...  ...  ...  -  ...   қатынастарына   да  қызмет   етедi.Барлық  ақшалай  ...  ...  етiп  ...  ... ... және  қызметтердi  төлеуге  байланысты  мiндеттемелер;• Еңбекақы  төлеуге  байланысты  ... ...  ...  ...  ... Банктiк  қарыз,  мемлекеттiк   және   тұтыну  несиесi   ...  ... ... ... ... сот  сипатындағы  мiндеттемелер  және  басқалары.  /3,  67  б/Ақша   төлем   ...    ...    ...    ...    ... бар. Бұл ... ақшалар делдал болып  табылмайды,  ол  текқана сату-сатып ... ...  ...  тауарларға  қатынасты  ақшаныңөз бетiнше ... ... ...  ...  ...  ...  ала  ... алушы сатушыға ақшаны берудiң орнына,  борыштық    ...  ...   Бұл  ...  ...  ...  ақша  төлем  құралы  ретiнде  қызметатқарады.Төлем құралы қызметiн  толық  емес  ...  ...  ...  ...  ... ... ... өтеуде идеалды ақшалар атқарады.Ақшаның төлем құралы қызметiн атқаруына байланысты ақша айналысы  заңыөзiнiң неғұрлым толық көрiнiсiн ...  Егер ... ... ...  ...  ақша  ...  емес.  Бұл   айналыстың   ...   ...   ... ... Бiрақ төлем мерзiмi жақындаған сайын борыштарды  жабуүшiн ақша айналымының қажеттiлiгi атқарады.4)  Ақша – ... және ... ... ... ...   ...  төлемiжәне айналыс құралы  қызметтерi  ақшалай  қорлардың  құрылуын  талап  етедi.Ақшаның қорлануын қажеттiлiгi Т – А – Т ...  екi  ...  Т  –  ... А – Т ... байланысты.Ақша жалпыға бiрдей балама ретiнде, оның иесiне тауар ... ... ... ... жинау құралы болып  та  табылады.  Сондықтан  адамдароларды жинақтауға немесе қорлануға тырысады. Қорлану  үшiн  ақша  ... ... ... сату және ... алу қозғалысы үзiледi.5)  Дүниежүзiлiк  ақша   ...     ...   ...   ... байланыстардың интернационалдануы,  дүниежүзiлiк  нарықтың  пайдаболуы  ...  ...  ...   ...   болуына   себеп   болады.Дүниежүзiлiк ақшалар ... құн  ...  ...  ...  ... алу құралы ретiнде қызмет етедi.1.2 Ақша айналысы және оның заңыАқшаның өмiр сүруiндегi  объективтiк  қажеттiлiк ол  тауар   ...  ...   ...    ...    ...   Кез    ...    ...  ақша айырбас құралы болып табылады.   Тауар   және   ақша  бiр-бiрiнен   ...  Ақша  ...   ...  онда   ...  ...  ... айналысы - шаруашылықтағы тауарларды өткiзуде, сондай-ақ  тауарлыемес төлемдердi және есеп айырысуларды ... ... ...  ...  ... және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ақшалардың қозғалысы.Ақша айналысының  ...  ...  де  ...  өндiрiсi  жатады.Ақшаның  қолма-қол  және  қолма-қолсыз   ...   ...   ...  ...  ...  және  жалған  капиталдың  қозғалысы   ... құру ... ... ... айналымы” мен “ақша айналасы”  ұғымдарыарасында айтарлықтай шек қойылатын. Ақша айналысы деп қолма  –  қол  ... ... Ал ақша ... ... одан кең  ...  ...  ... – қол және қолма – қолсыз айналым мағынасын сипаттайды.Ақша белгiлерi әр түрлi жағдайда қамтамасыз етiледi. Қолма – қол  ақшатұтыну ...  және  ...  ...  қамтамасыз  етiлсе,   қолма  –қолсыз  ақшалар  –  бөлуге   ...   ...   ...   жиынтығыменқамтамасыз етiледi.  /2, 28 б/Мұндай жүйе тек қана орталықтандырылған жоспарлы экономика  жағдайындағана ... ... ... ол  уақытта  кәсiпорындар  мен  халықтың  ... ... ... ... және ... ... бағада  сатылатыны  белгiлiболған.  КСРО-ның  таратылуына,  бағаның  босатылуына,   меншiктiң  мемлекетиелiгiнен алынуына және т.б.  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... айналысы мен ақша айналымы арасында шек жойылды.  Тауар  айналысыпроцесiндегi қолма  –  қол  ақша  ...  және  ...  ...  ...  қызмет  көрсету,  сонымен  бiрге  кәсiпорындар  мен   қаржы   несиемекемелерiнiң ... ... ... ... – ақша  ...  ... ... объективтi негiзi – тауар өндiрiсi мен тауар айналысыболып табылады. Құн ...  ...  яғни  ...  ...  жәнеақшаның жаңа тауар сатып алу үшiн қолданылуы , ақшаның  әрдайым  ... ... ... мүмкiндiк жасайды.Бiрақ ақша айналысы тауар айналысын қайталап ... Бұл екi ... ... ...  ...  ,  ...  сатып  алғанан  кейiн,айналыстан шығады және тұтынылады. Ал ақша айналыста әрқашан жүредi.Айналыста жүре отырып  ақша  әрi  ...  ...  әрi  ...  ... ... ...  ... сатудан түскен ақша қарызды  өтеугежұмсалуы мүмкiн. Өз кезегiнде , қарызды төлеуге ... ... ...  ... қолданылуы мүмкiн.Жалпы ақша айналысының көлемi  тауар  бағаларының  соммасынан  әрдайымартық болады. Ақшаның қызмет көрсетуi тек сатып алу – ...  ...  Ақша  ...  ...  ...  үшiн,  ...  ... үшiн, банктен қарыз алу үшiн және т.б. мақсаттар үшiн қолданылады.Ақша айналысың реттеудiң  маңызды  ...  -  ...  –  қол  ... ... ... болып келедi. Бұл мәселе бiздiң  елiмiзде  кәсiпорындарарасындағы есеп  ...  ...  ...  ...  ,  есеп  айырысучектерiн ендiру арқылы ғана шешiледi. /4, 42 б/Банк жүйесiн реформалау  және  ақша  ...  ...  ... меншiктi қуатын енгiзуi, Қазақстандағы қолма-қол  ақшамен  байланыстыжағдайды түбiрiмен өзгерттi.  ... ... 1992 – 1993 ж.ж.   ...   тапшылығы   тұсында   енгiзiлген   ...   ...   ...  ...  ақша  ...  тұрақтандыру  және   басқарудыңэкономикалық әдiстерiнiң алғышарттары жасалынды.Дамыған елдерге бұл процесс кеңiнен дами түсуде:  ...  ... ... өрiс алып ...  АҚШ – та ...  есеп  ...  25-27%- зы ғана қолма-қол ақшамен, ал қалғаны чек,  ...  ...  ... ... ... ... ... , ақша  айналысын  ақшаайналымынан бөлуге болмайды.  Ақша айналымын қолма-қол  және  қолма-  ... қана ... ... шектеудi ғалымдар онша қабылдай қоймады.Бұл екеуi өзара тығыз байланыста, сондықтан оларды  бөлу  ...  ... өз ... ......  ...  ...  ақшаға  (және  керiсiнше)өтедi.   Мысалы,  кәсiпорынның  бөлшек  ...   ...   ...   банккетүскеннен соң оның  есеп  айырысу  шотында  қолма-қолсыз  ақша  ... да, ол ... өз ... ақша аударуы мүмкiн.Сонымен,  бүкiл ақша айналысы :  қолма  –  қол  және  ...... ... ...  ...  ...  ...  және  сату  процесiн  ,  яғни  тауарлы  сипаттағы   есепайырысулармен байланысты ақша айналымы;• ... емес ... есеп ... байланысты ақша айналымы ;• ақша айналысы бiрнеше тарихи кезеңдерден өттi және ...  ... , ... ... ... асырылады.Ақша айналысы шаруашылықтағы тауарларды  өткiзуге,  сондай-ақ  тауарлыемес төлемдердi және есеп айырысуларды жүзеге асыруға ...  ...  ... және ... ақша ... ... қозғалысы.Ақша белгiлерi әр түрлi жағдайда қамтамасыз  етiледi.  Қолма-қол  ақшатұтыну заттары және ... ... ... ...  ...  қолсызақшалар  –  бөлуге  арналған  ...  ...  ...  қамтамасызетiледi.Ақша айналысын реттеудiң объективтi қажеттiлiгi  бұл  рынокта  сұраныспен ұсыныс орын алып отыратының және ... ... ...  ...  ... ... ақша ... бұзылуы жалпы экономикалық  тұрақсыздықболып табылатын инфляцияның қарқынды дамуын тудырады.Ақша айналысы мен ақша айналымы арасында шек жойылды.  ...  ... ...  –  қол  ақша  ...  және  төлемақыны  жүзеге  асырукезiнде  қызмет  көрсету,  ...  ...  ...  мен   ...   ... ... ақшалай қаражаттардың алмасуы – ақша  айналысы  депаталады.Ақша айналысының объективтi негiзi – ... ... мен ... ... ... Құн ...  ...  яғни  тауардың  ақшаға  жәнеақшаның жаңа тауар сатып алу үшiн қолданылуы,  ақшаның  әрдайым  ...  ...  ...  ...  жасайды.  Бiрақ  ақша  айналысы   тауарайналысын  қайталап  ...  Бұл  екi  ...  ...   ...  Тауарлар,  оларды  сатып  алғанан  кейiн,  айналыстан  ...  ... Ал ақша ... әрқашан жүредi.Айналыста жүре отырып  ақша  әрi  айналыс  құралы,  әрi  ...  ... ... ...  ... ... түскен ақша қарызды  өтеугежұмсалуы мүмкiн. Өз кезегiнде, қарызды төлеуге түскен ақшалар  тауарлар  алуүшiн қолданылуы мүмкiн.Жалпы ақша ... ...  ...  бағаларының  соммасынан  әрдайымартық болады. Ақшаның қызмет көрсетуi тек сатып алу – сатумен  ...  Ақша  ...  ...  ...  үшiн,  бюджетке  төлемдераударку үшiн, банктен қарыз алу үшiн және т.б. ... үшiн ... ... саны К.Маркстiң ашқан  ақша  айналысының  заңыменреттеледi. Айналысқа қажеттi ақша саны – ... ақша  саны  мен  ...  ...  массасы  және  атауы  бiр  ақша  бiрлiктерiнiң   айналысжылдамдығы  арасындағы  ...  бiр  ...   ...   ...   етедi.Айналысқа қажеттi ақша санының формуласы төмендегiдей:Монетаристер деп аталатын,  ағылшын классикалық  ...  ... ... ... ... = ...  P – ... жалпы деңгейi;Y - өндiрiс көлемi;T – ақша белгiлерiнiң саны;D – ... және V1 – ... және ... ...  ...  /2,26 б/Ақшаның төлем құралы ретiнде қызмет  етуi  айналысқа  қажеттi  ... ... ... Бұл,  ...  мiндеттемелерiнiң  көп  бөлiгi  қарызталаптары  мен   ...   ...   ...   арқылы   жабу   ...  ... ... даму ... ақша ... керi әсер  ... ... көп  бөлiгi  несиеге  сатылса;  соғұрлым  айналыс  үшiнақшаның аз саны ... ...  Оған қоса ... ...  жөн:  ... ... ... бiр  саны  шаруашылықтағы  және  халықтың  қолындағытұрақты ақша  ...  ...   ...  ...   ... ... ... заң келесi түрдегi формуламен анықталады:Ас = Тб.с. – Нт.б.с. + Тс – От.м.с. / А  + АРАс –     ... ...  және ... ... ... ... ақша саны;Тб.с. –    тауар бағасының сомасы;Нт.б.с. –  несиеге ... ... ... ...... және ... мiндеттемелер бойынша төлем сомасы;Өт.м.с. -  өзара есептескен талаптар мен мiндеттемелер сомасы;АР –     ақша ...... ... және ... құралдары ретiндегi айналымының  орташасаны.Теңдiкте көрсетiлгендей экономикадағы ақша массасының  айналуы  мүмкiнсебептердiң бiрi ретiндегi тауарлар бағаларының едәуiр аз ...  ... ... ... заңы – құн заңының  айналыс аясыдағы көрiнiсi. Ол тауар– ақша қатынастары болатын барлық ...  ...  тән.  ...  саны  К.  ...  ашқан  ақша  айналысы  заңымен  реттеледi.   Тауарайналысына қызмет ету үшiн қажеттi ақша ...  екi  ...  ... ... сатылуға тиiс тауарлар бағасының  қосындысына,  екiншiден  ақшаайналысының  жылдамдығына  ...  ...  Ақша  ...  заңы  мынаформуламен өрнектеледi:M = P * Y / ... – ақша ...... ... - өнiм көлемi;V – ақшаның айналым жылдамдығы.  /2, 28 б/Ақша айналысы заңының мәнi – ... ... ... ...  ... ... ақша мөлшерi сатылуға  тиiс  тауарлар  бағасының  көбейтiндiсiнбiр аттас ақша өлшемiнiң айналым ...  (  ...  ...  )  ... ... тек ... құралы ғана емес, сонымен бiрге төлем құралы қызметiнде  атқаратындықтан  ...  ...  ақша  ...  де  ...   ... ... ... азаяды. Қарыз мiндеттемелерiнiң  бiразы  қолма-қол  ақшасыз  есеп  ...  ...  яғни  олар  ...  ...  ... ... ...  жолымен  де  өтеледi.  Сөйтiп  несиенiң  дамудәрежесi ақша мөлшерiне керi ... ... ... ...  көп  ... ... соғұрлым аз ақша мөлшерi қажет.II ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... пайда болу себептері мен түрлеріИнфляцияның  дәстүрлi  ең  көп  ...  ...  ...... ... салыстырғанда айналыс сферасының артық  қағаз  ақшамассасымен толып кетуi, ... ... және ...  ...  ...  –тауарлар  мен  қызметтер  көрсетуге  бағаның  өсуi;  ...   ...   ... ... ... ... кезiнде қоғамдық өндiрiс  процесiнiңалшақтықтарына және артық  ақшалардың  ...  ...  және  ... ақша айналысының заңы бұзылғандығының нәтижесі болып табылады.Инфляция терминi  ...  inflatio  ...  ...  ...  ... ... ақша айналысына қатысты XIX ғасырдың орта  шенiнде  пайдаболды  және  АҚШ-тың  Азамат  соғысы  ...  ...   ...   ... ...  ...  ...   әдебиеттерде  инфляия  ұғымыбiрiншi дүниежүзiлiк ... ... ... ...   ал  ...  ... ... ол 20-шы  жылдары  жазыла  бастады.  Инфляция  ...   ...   ...  ...  және  ...  және  ...  ...  туындайтын  ақшаның  құнсыздануы,   сондай-ақ  оныңсатып  алу  қабiлетiнiң  төмендеуi.Ақша айналысы заңы – құн ...  ... ... ... Ол  ... ақша ... ... барлық қоғамдық  формацияларға  тән.  Айналыстағыақшаның  саны  К.  Маркс  ашқан  ақша  ...  ...  ...   ... қызмет ету үшiн қажеттi ақша мөлшерi  екi  факторға:  бiрiншiден,бiр кезеңде,  сатылуға тиiс тауарлар бағасының ...  ...  ... ... ... ...     Ақша  айналысы  заңы  мынаформуламен өрнектеледi:  /1, 227 б/M = P * Y / ...  -  өз  ...  ақша   ...  және  ақша  ...  ...  ...  Ақшаның  құнсыздануына   мына    факторларнегізгі себепшi болады:• Айналысқа артық ақшаның шығарылуы;• Қолайсыз төлем балансы;• ... және ... ... сенiмнiң жоғалуы.Инфляцияның көрiну нысандары келесiдей:  /2, 239 б/1. ұлттық ақша бiрлiгiнiң  шетелдiк  ақша  бiрлiгiне  ...  ... ... мен ... ... өсуi, оның  үстiне  бiрқалыпты  емесөсуi, мұның өзi ақшаның құнсыздануына,  оның  ...  алу  ... алып ... ... ақша ... ... ... бағасының көтерiлуi.Ұзақ уақыт бойы ифляцияны монетарлық  құбылыс  деп  санап  отырып,  олақшаның ...  мен  ...  ...  өсуi  ...  ... Әлi де ...  шетелдiк  авторлар  инфляцияны  экономикада  бағаныңжалпы  деңгейiнiң  артуы  ...  ...   ...   ...   ... ... көрiнгенмен оны тек таза ақша  феноменiне  жатқыза  ... Бұл ... ... ... сфераларындағы  ұдайы  өндiрiстiңсәйкессiздiгiнен  туатын  күрделi  ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...   экономиканың   қазiргiдамуының ең өткiр мәселелерiнiң бiрi болып есептеледi.Инфляцияны келесiдей белгiлерiне байланысты жiктеуге ... ... ... ... қарай:• ашық инфляция, яғни бағаға ешқандай да кедергi  болмайды,  оның  еркiнөсуi байқалады;• жабық инфляция, яғни тауар ... ... ... мемлекет  қатаңбақылау жасап отырады;инфляциялық шок, яғни бiр мезетте бiрден баға өсiп кетедi.  /3, 149 б/2) Бағаның өсу ... ... баяу ... – баға баяу ... ... ... 10%-ға ... орташа инфляция – баға тез қарқында жылына 20-дан 200%-ға дейiн өседi,мұндай баға қарқыны  ауыр  экономикалық  және  ...  ... ... инфляция – баға жылына 500-ден 1000%-ға дейiн және  одан  жоғарықарқынмен ... ... бұл түрi ақша ... құлдырауына әкелiпсоғады. Мұндай жағдайда  ақша  өзiнiң  атқаратын  қызметтерiн  жоғалтабастайды.3) Таралу орнына қарай:• локальдық инфляция, яғни баға бiр ғана ... ... ... ...  ...  яғни  кейбiр  елдер  топтарын  ...  ... ... түгелдей дерлiк қамтиды.Қазақстан Республикасында бағаның өсуiне қарай қазiргi  кезде  ...  ...  ...  ...  ...  ұшқыр  инфляциядан  соңғыжылдардан  бастап  баяу  ...  өтуi  ...  ...  ...   болыптабылады. Инфляция қарқыны  статистикалық  көрсеткiш  –  тұтыну  бағаларыныңиндексi (ТБИ) көмегiмен анықталады.  /4, 84 ... ... ... (ТБИ) тауарлар  мен  қызметтердiң  түрлерiнқамтитын тұтыну қоржыны негiзiнде анықталады. Оны есептеуде  келесi  формулақолданылады:ТБИ = ... ... ... қоржынының бағасын бөлемiз Базалық жылдағытұтыну қоржынының бағасы, одан шыққан санды 100-ге көбейтемiзТұтыну бағаларының индексiнiң үш ... мәнi ... ... баға индексi 100%-ға тең болады, яғни баға өзгермеген болып табылады;2. баға индексi ... ... ... ...  тең.  ...  ... бағаны базалықпен салыстырғанда  1,4  есе  ...  яғни  ... ... баға ...  100%-дан  төмен,  айталық  80%-ға  тең,  яғни  ағымдағыжылдағы бағабазалыққа қарағанда ...    /5, 210 б/1.2  ... ... ...  ...  ...  ...  инфляцияның   альтернативтіқайнар  көздері  ретінде  сұраныс  инфляциясы   мен   шығындар   ... Бұл ... ... ... ... ... атайды.Сұраныс  инфляциясы.  Сұраныс  пен  ұсыныстың  арақатынасының  бұзылуысұраныстан көрінеді. Мұндағы негізгі  ...  ...  ... ... әлеуметтік шығындар),  толық  жұмыс  пен  қамтылған  кездегіөндіріс құрал-жабдықтарына  сұраныстың  өсуі,  өндірістік  ...  ... ... ... ... нәтижесінде  еңбекшілердің  сатып  алуқабілетінің жоғарылауы (жалақының өсуі)  т.б.  ...  ...  ... ... ... ақша ... бағалар өседі. Мұндай  жағдайда  өндірістежұмыспен  қамту  толық  болғанымен  өндірушілер  ...  ...   ... ... бере  ...  қалады.  Басқаша  айтқанда  айналымдағы  төлемқаржыларының көбеюі шектелген тауар ұсынысына  тап  болады,  сөйтіп  ... ... ...  ...  ...  факторларға  байланысты  туындайды,  яғниайналыстағы ақша массасы "көтеріліп", соның салдарынан  төлем  қабілеті  ...  ...  ...  Ал  сол  кездегі  бір  қалыпты  баға  жағдайындаөндірістің ... ... ...  ...  ...  ...  ...   өндірістік   мүмкіндіктерінен   жоғарылап,   ... ...  ...  ...  ...  ең  негізгісі  -   әскеришығындардың  өсуі,  яғни  ...  ...  ...   ...   ... ... ... оның ақшалы  эквиваленті  бюджеттің  тапшылығынтудырады.   Тапшылықты,   ...   ақша   ...    ...    заемдарорналастырылады.  Бюджет   тапшылығын   ...   ...   жолы   ...    тән.    Айналысқа    қосымша    ақша    ...  ...  ...  өндірістің  дамуы,  жұмыссыздықтың  азаюы  және  бағаныңтөмендеуі сияқты жазымды көріністер ... ал ...  ... ... таза ... инфляция пайдалы  деген  қорытынды  шығады,себебі ... ...  ...  өндіру  дағдарысынан  және  жұмыс  орындарыныңқысқаруынан  сақтандырады.  Одан  әрі  бүкіл  экономикада  бос  ...   ... және ... сүранысқа өнімді қосымша шығара алмаған жағдайда  бағаөседі. Осыдан кейін өндірістің құлдырауына  оның  ...  ... ... ... ... ... әсер ете бастайды.Сөйтіп, сұраныс инфляциясы  кезінде  шектеуі  ұсыныспен  салыстырғандаайналыста артық ақша ... ...  ...  жоғарылатады  және  ақшанықұнсыздандырады.Шығындар инфляциясы бағалардың өсуін,  өндіріс  шығындардың  үлғаюыментүсіндіреді.  ...  ...  баға   ...   ...   ...  ...  ...  бағасының  өсуінен,  кәсіподақтың  жалақыныкөтеру  талабынан  және  т.б.  болады.  ...  ...  бір   ... ... оңай ... олар ...  ...  байланыста,  сондықтанжалақының  өсуі,  мысалы,  сұраныс  инфляциясы  немесе  шығындар  ... де ... ...  ...  ...  ...  ...  болады:   бағаныңкөтерілуі жалақының өсуін талап етсе, жалақының өсуі  бағаны  көтереді.  Бүлжалақы мен ... ... ... ... деп ... ...  ...  әрбір  өлшемінің  шығыны  көтеріліп,  соғанбайланысты   баға   өскенде   ғана   ...    ...    ...    ...  ... құрайтын элементтердің біреуі ғана . Сонымен  ...  ...  ...  ...  ...  алу,   транспорт   қызметін   төлеу   шығындарыкөтерілуіне байланысты да қымбаттайды.  ...  пен  ...  ... ... ...  ...  яғни  материалдық  шығындардың  өсуібүкіл әлемде  болатын  процесс.  Оған  қарсы  ...  ...  ... ... төмендететін жаңа технологияны пайдалану.Өнеркәсібі дамыған елдерге жылжымалы инфляция тәң, яғни  ...  ... бір ... ... ... Батыс экономистерінің  жобалауыншаинфляцияның бұл түрі өндіріс пен жалпы  ұлттық  өнімнің  өсуін  ... Ал  ...  ...  ...  және  ...  ...  басымдауболады. Инфляцияға әсер ететін  факторлар,  оның  ...  және  ... ... ... жою ... да  әр  елдің  экономикалықөсуінің ерекшіліктеріне байланысты болады.Дамушы елдерді  инфляцияның  даму  жағдайлары  мен  оған  әсер  ... ... ... ... ... ... ... Латын Америкасының дамушы мемлекеттері  оларда80-жылдардың  аяғы  ...  бас  ...  ...  ... мемлекет бюджетінің тұрақты тапшылығы, ішкі  саясатта  ақша  ...  ...  ...  механизмнің  қолдануы  байқальш,   ал   сыртқыэкономикалық  ...  ...  ...  ...   ...   курсы   төмендеді.Никарагуада, мысалы, 1999 жылы ақшаның  құнсыздануы  8500%,  Перуде  8291,5%жетті.Екінші ... ... ... ... Бирма, Иран, Египет, Сирия,Чили елдері кіреді.Оларда да экономикалық тепе-теңдіктің  жоқтығы  байқалып,ал қаржы саясатында аз қаржыландыруға  және  ...  ...  ... ... ...  ...  Бүл  елдерде  қарқынды  ...   ...  ...  өсуі   20-40%   ...   сақталып,бірен-саран  индекстеужүргізілуде жұмыссыздықтың жоғары ... ... ... ...  ...  Малазия,  Оңтүстік  Корся,  т.б.жеткілікті  деңгейде  экономикалық  тепе-теңдігі  бар  ...   ...    ...    (1-5%)    ...    ...    қатаң     ... ... ... ... жұмыс  істеуде.  Инфляцияғақарсы шаралар ретінде ... ... ... және ...  ...  ... роль ... жұмыссыздық бір қалыпты деңгейде жүруде.Төртінші  топқа  дамушы  мемлекеттер   әлеміне   ...   ... ...  ...  (ТМД  ...  ...  ...  жәнет.б.). Бұл мемлекеттердегі  инфляция  жоспарлы-бөлу  жүйесінен  ...  ...   ...   ...   ...   байланысты    болады.Бұлмемлекеттер  өндірістің  өсуімен  ішкі  нарықтың  аз   ...   ... бір ... ... қаржыландыру жолымен, яғни ақша  мақсатынбасып шығарумен, екінші жағынан шетел заемдарын ...  ...  ... ... ... бүл топтағы  мемлекеттерде  көп  мөлшерде  ішкіжәне сыртқы қарыздар пайда болады.Бүгiндегi  ...  ...  өсуi  ...  ...  ...  алуқабiлетiнiң  құлдырауымен  ғана  емес,  сонымен  бiрге  елдiң   экономикалықдамуының жалпы қолайсыз ахуалымен  де  ...  ...  ...  ... сферасындағы әр түрлi факторлар тудырған өндiрiс  процесiнiң  қарама-қайшылықтары себепшi  ...  ...  әуел  ...  себебi  –  ұлттықшаруашылықтың түрлi салаларындағы ... мен ... ...  мен  ...  ...  мен  ...   ...   ақша   массасы   меншаруашылықтың ақшаға қажеттiлiгi арасындағы алшақтықтар екенi белгiлi.Инфляция – бұл кез ... ... даму  ...  тән  ... Инфляцияның себептерi айналыс және өндiрiс саласында орын алады.Қазiргi  кездегi  ...  ...  ...   ... ... факторларға байланысты:  /1, 276 б/• Ақша айналысының факторларына: бюджет тапшылығын ... ... көп ... ... ... ...  аясының  артық  ақшамассасына толып кетуi; халық шаруашылығының ... ... ...   ...   емес   ...   қоғамдық   өдiрiстегi   теңсiздiкке,шаруашылықтың   ...   ...    ...    ...  оның  ...  ...   саясаты,   баға   саясаты,   сыртқыэкономикалық саясатына байланысты факторлар жатады.Инфляцияның iшкi  және  ...  ...  ...  бiлу  ...  ... арасында ақшаға жатпайтын және  ақшалай-монетарлық  факторлардыбөлуге  болады.  ...  ...  –  бұл  ...  ...  ...   ...   ...   өндiрiстiң   монополизациялануы,инвестициялардың   теңгерiмсiздiгi,   әлеуметтiк-саяси   сипаттағы    ...  және  ...   ...   ...   ...   ... ... тапшылығы,  мемлекеттiк  борыштың  өсуi,   ақша  эмиссиясы,сондай-ақ  ...  ...  ...   ақша  ...  ...  ... кредит құралдарының өсуi және басқалары жатады.Ал дүниежiзiлiк құрылымдық дағдарыстар  (шикiзат,  энергетика,  валютадағдарыстары),  басқа елдерге инфляцияны   ...   ...  ...  ... ... ...  валютаны  жасырын  экспортқа   шығаруинфляцияның  ... ...  ... ...  /3, 151 ... ... ... ерекшелiгiне байланысты  инфляцияныңекi түрi болады: сұраныс және шығын ( ұсыныс) инфляциясы.Сұраныс инфляциясы келесiдей факторлардың әсерiнен туындайды:• ... ... өсуi, яғни ... техникалардың азаматтық салалардапайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша баламасы айналыс  үшiн  артықболып қалады;•  мемлекеттiк  бюджет  тапшылығы  және  iшкi  ...  өсуi,   ... ... және орта ... ...  шығару  есебiненбюджет тапшылығын жабу, нәтижесiнде мемлекеттiң iшкi қарызы ...  ...  ...  яғни  ...  ...  ...  коммерциялықбанктер  мен  үкiметкенесие   беретiн   несиелер   көлемiнiң   ... ауыр ... ... өте көп ... ... жұмсау;• импортталған инфляция, яғни  шетел  валюталарын  сатып  алу  барысындатауар айналымына қажеттiлiктiң үстiне ұлттық валютаның ... ( ... ) ... – бұл баға ... ... әсер  ... факторлардың болуымен сипатталады:• еңбек өнiмдiлiгiнiң өсуiн азайту және өндiрiстiң құлдырауы;• көрсетiлетiн қызметтiн маңызының артуы;• бiр өнiм ... ... ... өсуiнiң  жеделдетiлуi,  әсiресежалақының өсуi;• энергетикалық дағдарыс.   /6, 323 ... ...  ...  ...  ...  құн  ...  қатыстықұнсызданады:• алтын мен күмiске;• тауарларға;• шетел валютасына.Бiрiншi  жағдайда  қағаз  ...  ...  ...  ...  ... Екiншi жағдайда тауарлардың  бағасы  өседi.  Үшiншi  жағдайда  шетелвалютасына қатысты ұлттық валютаның бағамы төмендейдi.Инфляцияның қоғамдағы ... ... әр ... ... ... ... Өз кезегінде  бұл  экономикалық  салдарлар  ... әкеп ...  /1, 278 б /1. ... ... ... пен байлықты  қоғамның  әр  түрлi  топтарымен,экономикалық және ... ... ...  қалай  болса  солай  ... ... ... ... ... Қаражаттар жеке  сектордан  мемлекеттарапына қайта бөлiнедi. ... ... ... ... табылатын  мемлектбюджетiнiң  тапшылығы,  инфляциялық  салықпен  ...  ...  ...   ... барлық ұстаушылары  төлейдi.  Ол  өзiмен-өзi  ...  ... ... ... ... ақша капиталы құнсызданады.   Инфляциялықсалық нақты ақша қалдығы құнының  төмендегенiн ...  ...  ... ... ... ...  ...   ол  –  ақшабасып  шығаруға  ...   ...  ...  ...  ...   ... шыққан банкноттар номиналдарының сомасы мен  оларды  басып  шығаруғажұмсалған ... ... ... деп ...  Ол  ...  ...  ақша  үшiн  ...  нақты   ресурстарының   санына   тең   болады.Белгiленген  табыстары   бар   ...    ...   ...  алушылар)  адамдар  инфляция   ...   ...   ...  шығынға  ұшырайды.   Индексацияланған   ...   ...   ...  ...  жүйесi  оларға  нақты  жалақыны   ...   ... ... ... қорғана алады.  Ал  нарықта  жұмыс  берушiлержәне  ...  ...  ...  ...   бiр   ұтысқа   ...    ...    ...    иелерiнiң    (қозғалмайтын     мүлiктiң,антикварианттың, өнер ... асыл ...  ...  ... ... ... осы  тауарлар  бағасының  өсуi  елдегi  ... ... ... ... ...  ...   өзгермеген   тұрақты  болса,  күтпеген   ... ... ...  ұтылысқа  ұшырайды,  ал  бұл  өз  кезегiндеинвесторлар  мен  экономиканы  несиелеушiлердiң  ...  ...  ...  ...  ...  инфляция  кезiнде   қарыз  ...  ...    ...   ...   көздеп,   банктер    пайыз    қойылымынжоғарылатады. Ал пайыздық ...  өсуi  ...  ...  iшкi  жәнешетелдiк инвестициялардың көлемiнiң төмендеуiне алып келедi.  Бұл жағдай  өзкезегiнде  мемлекеттiң ЖҰӨ көлемiн  азайтады  және  оның  ...  ... әрi ... түседi.2. Инфляцияның жоғарғы деңгейi және   баға  құрылымының  күрт  ...  мен  үй   ...   ...   ...   ... ...  ...   болжамсыздық  пен  қатер-қауiп  өсе  ...  ...  ...  ...  ...  мен   пайда   өсе   бастайды.   Алинвестициялар  ...  ...  ...  ала  ...  ...  жалпыкөлемiнде күрделi құрылыстың, маңызды  өнеркәсiп  салаларының  үлес  салмағытөмендейдi және спекулятивтiк  операциялардың  үлес  ...  өсе  ...  бұл   ...  ...  ...  ,  ...    және    ... төмендетедi;3. Экономиканың “ашық”  секторындағы бағаның  өсуiнiң  шамамен  жоғарықарқындылығы  ұлттық  тауарлардың  ...  ...  ...  ... ... ...  экспорт  төмендейдi,  жұмыссыздық  көбейедi  жәнетауар өндiрушiлер банкротқа ұшырай ... ...  ... ... ...  әлеуметтiк шиеленiс  өседi.Яғни,   елде  ұрлық-қарлық,  тонаушылық,  адамдарға  сенiмсiздiк  және  ... ... ... орын ... ... ... шетел  валютасына  сұраныс  өсеi.  Осыдан  ... ... ... ...  ...  ...  ...  спекуляция  үдейбастайды. Осылар қосылып бағаның одан әрi ... ... Ақша ... ...  ...  ...  құны  төмендейдi,  нақтыактивтерге сұраныс өседi. Бұның нәтижесiнде осы тауарлардың ...  ... ... ... шапшаң өсiп отырады. Инфляцияның  жылдам  жүруiэкномикадағы сұраныстың өсуiне дем ... ...  ...  ...  болады.Фирмалар  мен  үй  шаруашылығы  инфляцияға  төтеп  беру   мақсатында   нақтыактивтердi ... алу үшiн ... ... ...  ...  ...  ...  етiлмеген  жағдайда   қызмет   ететiнэкономикадағы орташа инфляция, халықтың  нақты  табысын  ...  ...  ...  және  бұрынғыдан  да  жақсы  еңбек  етуiн  талап   ... ... ... бiр ... ... ... ...  жәнеоның стимулы болып та табылады. Дефляция, керiсiнше, жұмыспен  қамтуды  жәнеөндiрiстiк қуаттарын пайдалануын төмендетедi.8. Мемлекеттiк бюджеттiң құрылымы өзгередi және оның  ...  ...  ... ... ...  және  монетарлық  саясатжүргiзуге  мүмкiндiгi  шектеледi.  Бюджеттiк   ...   және   ... ...   ...   ...   ...   жоғары   дәрежесi   үлкенжұмыссыздықпен ұштасады. ... ... ... ... ...  ... Бiрақ, инфляциямен бiр жақтан өндiрiс көлемi және  жұмыссыздықтың,екiншi жақтан, арасында тiкелей өзара байланыс болмайды.10.  Әр  ...  ...   ...   ...   және   ... ... ұқсас емес бағытта жылжып отырады.  Ұзақ  ...  ...  ...  ...   ...   ...   жылдан-жылғаинфляцияның қарқынының өсуi, өндiрiстiң нақты көлемiн,  оның  өзiнiң  ... ... ... ... ... ... /1, 238 ... өз кезегiнде халықты жұмыспен қамтуға айтарлықтай әср  етедi.1958 жылы ...  ...  ...  оның  ...  көрсететiн  “сұранысинфляция” деген үлгiнi  ұсынды.  Ол  жұмыссыздықтың  нормасы  мен  ... ... бар ... ... ...  Оның  ...  ... кейбiр дәрежесiне  (6-7%)  жалақының  дәрежесi  тұрақты  ... өсiмi ... тең ... ... осы ... ...  ...  болса,онда жалақының өсiмi шапшаңдайды және керiсiнше. Соңынан жалақы мен  бағаныңөсуiнiң  өзара  қатал  байланысы  бар  ...  ...   осы   ...  және  ...  өсу  ...  ...  байланысы  болып   қайтаөзгертiлдi. Филипстiң ... ... ... ... көре ... ... ...  филипс  қисық  сызығы  жұмыссыздық  ... ... ... және ... ...  керiсiнше  байланыс  барекенiн көрсетедi. Осыны кейнсшiлердiң  инфляция  тек  жұмыссыздықтың  шамалығана дәрежесiнде ... ... ... және  керiсiнше  деген  де  дәлелдейдi.Экономикада практика жүзiнде бағаларды өсiрмейтiн  жұмыспен  қамту  ...  ...   50-60   ...   ...   елдердiң   статистикалықкөрсеткiштерiн зерттеудiң қорытындысы Филипс қисық  сызығын  ...  ... ... ... ...  экономикасында  жұмыспен  қамту  толық  жүзегеасырылды.  Өндiрiстi  одан  әрi  өсiруге   және   ...   ... ... ... ... ... шапшандатты  және  керiсiнше– инфляцияның қарқыны төмендеген сайын жұмыссыздық өсе түстi.W, PW2W1U1   U2    ... 1 – ... ... ...... ... өсу қарқыны;Р – инфляция дәрежесi;U – жұмыссыздық дәрежесi, %;  /6, 323 б/Инфляция мен жұмыссыздықтың арасындағы керiсiнше байланыс  неше  ... ...  ...  бұл  ...  ...  рыногының  бейiмдiлiгiмендәлелденедi. Еңбек  нарығы  жұмыспен  қамтудың  құрылымы,  ... орны т.б. ... ...  ...  бар,  ...  ... болып табылады. Осы жағдай мынаған  әкеледi:  еңбек  ...  ...  ...  ...  жұмыспен  толық   қамтуға   жылжығанда,жұмыссыздық ... ... ... ал ...  қатар,  еңбек  рыногыныңбасқа  сегменттерiнде  ...   ...   ...   ... ... және ... ...  әкелетiн  жалақының  өсуi  жалғасабередi. Осы процестiң макроэкономикалық нәтижесi  –  инфляцияның  ... ... ... ... ... ... ... ТАҢДАҒЫЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЛАРЫ3.1 ҚР-ның қазіргі инфляциялық жағдайы және әлемдік дағдарыстыңинфляциялық толқуға себеп ... ... ... Банкi осы  уақытқа  дейiн  өзiнiң  еңбiрiншi атқаратын мiндетiн елдегi инфляция қарқынын  ...  және  ... ... ... қызмет етiп келе жатыр. Соңғы бiрнеше  жылдаҰлттық Банк елдегi  инфляция  ...  ...  ...  және  оны  ... ... куә ...  ...  рас.  Оны  2001  жылы  жалпы  жылдықинфляцияның  ...  ...  және  одан  ...  ...   елдегiинфляция  деңгейiнiң  5-7%  ...  ...  ...  болып  отырғанынакөзiмiз жеттi.Өз кезегiнде өспелi инфляция мемлекеттiң  экономикаға  бақылау  ...   ...   ...   ...    ...    деңгейiнiңанықталмағаны байқалса,  соғұрлым  ...  ...  ...  ...  ...  төмендейдi.  Ал  инвестициялық  активтердiң   төмендеуi   ... ... ... төмендетедi. Сондықтан  мемлекет  жәнеелдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар жүргiзiп отырады.Ұлттық банк  осы  ...  ...  ...  отырып  2003-2006жылдарға инфляцияның белгіленген деңгейін, яғни 5-7% аралығында  ...  ...  Бұл  ...  шама  2003  және  2004  жылдары   орындалды.Экономикалық ... да ... ... ... алды.  Ал  2005,  2006,  2007жылдары инфляция деңгейі  межеленген  ...  асып  ...  Оны  ... талқылап өткенбіз. Бұл өз  кезегінде  экономиканың  тұрақты  ... ... ... ... елбасымыздың өзі және Ұлттық банктің  қатысыбойынша  биылғы  еетк  алып  ...   ...   ...   ...   ... ... тұрғыдан қолға алуда.Елiмiз инфляцияны жою  және  ақша  айналысын  тұрақтандыруға  ... ... ... ... ... ...  ...  тiкелей  жәнежанама  реттеулер  негiзiнде  ...  асып  ...  ...  тiкелей  реттеутабыстар саясаты шеңберiнде жүзеге асады. Ол елдегi  ...  мен  ... ... ... негiзiнде  көрiнiс  тауып  отыр.  Ал  ...  ... ... ... ... ... басымырақ  деп  те  айтсақ  болады.Елiмiздегi  iске  асып  ...  ...  ...   ...   ... және фискалдық саясаттың “дефляциялық”  шаралары  жатады.  Ұлттықбанк инфлияцияны ... үшiн ақша ... ...  несиелердiң  көлемiне,пайыз қойылымыныңкөлемiне, ұлттық валюталық бағам саясатына, ашық  рыноктағыбағалы қағаздармен операцияларға  реттеу  шараларын  ...  ...  ... ... бұл ... экономиканың талабынан туындайды.Қазақстан Ұлттық банкi  мемлекеттiк  ақша-несие  саясатын  анықтайтынжәне жүзеге асыратын орган болып  табылады.  ...  ...  ...  ... ... басты мақсаты: ұлттық  валютаның  тұрақтылығын,  яғни  оныңтөлемқабiлеттiлiгi  мен  ...  ...  ...   ...   ... ... көздейдi.Инфляцияға  қарсы   саясат   –   ...   ...   ... ... реттеу жөніндегі шаралар  кешені.  Мұндай  саясаттыңекі ... жолы ... ... ... және ... ...  саясат  –  мемлекеттің  шығындарын  азайту,  кредит  үшінпайыздық мөлшерлемелерді арттыру, салық ... ... ақша  ...  жолымен  ақша-несие  және  салық  механизмі  арқылы  ақша  ... ... ... бұл ... ... өсуін тежейді.Кірістер саясаты – бағаға және жалақыға оларды толықтай  матау  немесеолардың өсу шегін белгілеу жолымен паралелді бақылау ... ...  ... ... ... ... қайшылықтарды тудыруы мүмкін.Жалпы елiмiздегi инфляцияға қарсы саясаттың  құралдарын  және  ...  ... ... көруге болады:Елiмiз инфляцияны жою  және  ақша  айналысын  тұрақтандыруға  арналғаншаралар қолдану үстiнде. Инфляцияға қарсы ...  ...  ...  ...  ...  ...  жүзеге  асып  отыр.  Инфляция  ...  ... ... ... ... ... Ол  ...  жалақы  мен  бағалардыңөсу нысаналарын белгiлеу негiзiнде  көрiнiс  тауып  отыр.  Ал  бағаға  ... ... ... ... елiмiзде басымырақ  деп  те  айтсақ  болады.Елiмiздегi  iске  асып  ...  ...  ...   ...   әдiстерiнемонетарлық және фискалдық саясаттың “дефляциялық” шаралары ...  банк  ...  ...  үшiн   ақша   ...   берiлгеннесиелердiң көлемiне,  пайыз  қойылымыныңкөлемiне,  ұлттық  валюталық  бағамсаясатына, ашық рыноктағы бағалы қағаздармен операцияларға ...  ... ... ... ... ...  бұл  ...  экономиканың  талабынантуындайды.       Инфляцияны реттеудегі ақша-несие саясаты – бұл  ... ... ...  ...  ...  мөлшерлемесiн  өзгертуге,  жалпы  банкжүйесiнiң  қызметiн  реттеуге  бағытталған  шаралар   ...   ... ...  ...  ......  банк  болыптабылады.  Ал  ақша-несие   саясатының    ...   банк   ...   ...  ...  ...  және  қолма-қол  ақшасыз   жиыныныңжиынтығы жатады.Елдің ... ... ... секторының жедел әрі  сапалыдамуы,  соңғы  жылдардағы  сыртқы  экономикалық  жағдайлың  ...  ...  жаңа  ...  ...  ...  көшуіне  себеп  болды.  Бұл   ... ... ... ... ...  осы  арқылы  коммерциялықбанктердің  қызметтері  мен  ...  ...  және   ақша   ... жолға қоюда. Ұлттық  банктің  ақша-несие  ...  ... ... яғни тек қана ақша  ...  мен  ... ... емес,  ауыл  шаруашылығы  бағаларын,  бензин  және  тұрғын-комуналдық бағаларды реттеп отыру шаралары болып табылады.2002  жылы  ...  банк  ...  ...  ...   ... инфляцияны таргеттеу  қағидасына,  еуростандарттарға  өте  бастады.Таргеттеу  (  ағыл.  баға  ...  ...  ...  шамасы)   монетарлықсаясатта – негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерді орта  мерзімде  ... ... ... ... ... ... ...  ақша-несие  саясатының  негізгібағыттарын  2002  жылдан  ...   ...   үш   ...   алдын-ала   анықтаутәжірибесіне көшті және әр ... ... ... оған ...  банк  пенҚР Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді.Мұндағы ... ... ... ... таргеттеу принципіне  өту,яғни   ақша   ...   мен   ...   ...   ...    мақсаттыкөрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшу.Осы аталған ақша-несие  саясаты  Ұлттық  ...  ...  ... ... ... ... ... және  сонымен  қатар  жүргізілетінақша-несие  саясатына   деген   ...   ...   ...   ... ... ... таргеттеу мынадай  факторлар  негізінде  жүзегеасады:   ...   ...   ...    ...    тұрақтылықтыкепілдендіру, қаржы  жүйесінің  тұрақтылығы,  Ұлттық  банктің  тәуелсіздігі,Ұлттық банктің ... мен ... ...  ...  ...  ... ... аталған инфляцияны таргеттеудегі ақша-несие саясаты қаржы нарығыныңтұрақтылығын сақтауға, сақтандыру,  бағалы  қағаздар  ...  ...  ... ... ... экономиканың  нақты  секторын  банктердің  несиелеуінәрі  қарай  өсіру  үшін  ...  ...  ...  ...   ... жетілдірілуіне мүмкіндік береді.Алайда 2005 жылы инфлиция деңгейі ... 5-7% ...  асып  ... ... ... 8% ... ... келеді.  Ал  2006  жылы  инфляциядеңгейі  6-7%  ...  ...  деп  ...  ал  ...  ... 8,5%  болды.   Бұл  инфляциялық  шағын  толқудың  басты  ... ... ... ... отыр:  /9, 3 б/Біріншіден, елімізде халықтың табысының жаппай өсуі, бұл өз  кезегіндеэкономиканы қыздыруда;Екіншіден,  ...  ...  ...  ...  ...  ... мұнай бағасының рекордтық 80  долларға  дейін  ...  ...  ... де ... ...  айда  ...  ...  әсіресе  жанар-жағармайғабағаның  күрт  жоғарлауы,  экономиканың  басқа  да  ...  ... алып ...   2007  жылдың  соңғы  айларындағы   ...   ... орын алуы ... ... өнімдері, осының негізінде  орын  алғантағам өнімдерінің күрт қымбаттауы, энергия  мен  коммуналды  қызметке  дегенбағалардың ... /10, 24 бет ... ... ... ... мәліметтері  бойынша2007 жылы қаңтар-тамыз инфляция деңгейі 6,3% болды, ал ... 2006  жылы  ... ... бұл шама 5,3% ... ... ... деңгейі  осы  кездетағам өнімдерінің бағасының  өсіп  кетуі  ...  ...  ...  ... ... ... ... 7,6% ( 2006 жылы 4,6%),  осы  аралықтает және ет өнімдері 12,6%, нан өнімдеріне ...  ...  өсуі  8,8%  ... 2 ... ... суреттен еліміздегі 2008 жыл мен  2009  жылдардың  қаңтар-тамыз айларындағы  экономиканың  негізгі  инфляциялық  ...  ... ... айырмашылығын көре аламыз. [11,б. 2]|        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       ||        |       |       |       |       |       |       |       |2 - ...... ... қаңтар-тамыз айлары аралығындағы инфляциядеңгейі [17,б. 89]2008 жылдың тоғызыншы айынан басталған инфляцияның  кең  ауқымды  орыналуы ... ... ... ... орын  ...  ...  өнімдері,яғни астыққа деген шетелдік сатып алушылардың  жоғарғы  ...  нан  ... ... ... ...  жанар-жағармайдың  үздіксіз  өсіп  кележатқандығы, елде энергия және газ  ...  ...  күрт  ...  ...  ...  ...  ...  көбейіп,  жалпы  өндіріс   пенөнеркәсіп бағалары ...  осы  ...  ...  ...  бойынша   2007   жылыинфляцияның жылдық пайыз мөлшері 9,4%  шамасында болады деп  ...  ... ... ... ... мәліметтері  бойынша  2007  жылыинфляция деңгейі аз дегенде 15% шамасында болады деп ...  ... 2007 ... ... ... 12  %-ды  құрап,  соңғы  10  ...  ... ... көрсетті.Ал 2008 жылы еліміздегі инфляция деңгейі жылдың  басында  өсу  қарқынытым жоғары ... ... ал ... ...  ...  ...  инфляцияныңөсу қарқыны кеміді. Оның басты себебі әлемде болып  жатқан  қаржы  дағдарысымен әлемдік бағалардың бейберекет өзгерісі, ал  ...  ...  ...  ...  айда  ...  ...  ...  мен  ресурстарға,  қызметтер  ментауарларға деген бағалар  түсе  бастады.  Себебі,  әлемдік  нарықтың  ... ... ... ... төмендеп кетті.| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | || | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | || | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | || | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | || | | | | | | | | | | | | | | | | | |3 ... - ... ... деңгейіСонымен Қазақстанның ұлттық валютасы теңге соңғы жылдары тұрақты төлемқұралы  ғана  ...  ...   ...   ...   ...   ... және ...  таңда  теңгемiздiң  тұрақтылығы,  сондай-ақ  ... ... ... ... ... Әрине  бұл  жетiстiктер  елiмiздiңқаржы  және  ақша  ...  ...  ...  ТМД  ...   деңгейiндеелiмiздiң қаржы секторының ең қолайлы реформаланғанын ... ... ... ... ... ... дағдарысы тұсындағыинфляцияға қарсы саясатын жетілдіруҚазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие  саясатының  негізгібағыттарын  2002  ...  ...   ...   үш   жылға   ...   ... ... және әр жылғы өзгерістерді ескеріп оған Ұлттық  банк  пенҚР Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді.Бүгiнгi  күнi  Қазақстан  ...  ...   ...   ... ... нақты  қарай  отырып,  оларды  бiрнеше  көрсеткiштергебөлуге болады:1) ықпал ету нысаны ... ... және ... ... ... ... ету ... реттелетiн объектiге  тiкелей  ықпал  етугемүмкiндiк бередi, олар  басқаруы  жоғары  деңгейде  орталықтандырылғанелдерге  тән,  ...  ...  ...  ...  мына  ... орай пайдаланылады:2) тiкелей ықпал ететiн объектiлер бойынша - ақша ... ақша ... ... барысында  белгiленетiн параметрлер бойынша сандықжәне сапалық;4) уақыт аралығына негiздеп- ақша-несие реттеудiң қысқажәне ұзақ мерзiмдi құралдары;1) ықпал ету ауқымы ... ... және ... [11,б. 20].2)  ...  ...  ақша  ...  ...  қатынастар   (мысалы,бiрыңғай  есептiк  мөлшерлеме)  жиынтығына  ықпал  етедi.   Iрiктемелiәдiстер  ...   ...   ...   ...   ... ... ... талаптарын саралау) көздейдi.Ұлттық Банк ұлттық валютаның ішкі және сыртқы тұрақтылығын  қамтамасызетсе, енді ... ... ... ...  ...  ...  ...  бағатұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.Ұлттық Банк Еуроодақтың стандарттарына және ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал ететін  инфляциялықшектеу  қағидаларына  көшу  шеңберінде  Ұлттық  банктің   ...   ... ...  ...  ...  ақша-несие  саясатын  жүзеге  асырубарысында туындауы мүмкін кез-келген басқа ...  мен  ...  ... ... ... ... принципінің басты ерекшелігі оның келешекке қарауы,атап  айтқанда,  ...  ...  орта  және  ұзақ  ...  ... ықпал етуін ескере отырып,  ақша-несие  саясатының  параметрлерінқабылдау ... ...   Банк   ...   ...   ...   ...    үшінжауапкершілікті  арттыру  үшін  инфляциялы  шектеу  қағидасын   ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ала   отырыпинфляциялық үрдістердің  негізгі  бағыттарын  көрсететін  болады.  ҚазақстанРспубликасының ... ... ...  ...  ...  ...  ... әдістемесін әзірлейді. [12,б. 56].Трансмиссиялық тетік әзірлеу жөніндегі жұмыстар басталды,  ол  ретіндеРЕПО операциялары ... ... ...  ...  ...  жеделкөрсеткіштің ықпалымен  базалық  инфляцияның  өзгеруін  бағалауға  мүмкіндікбереді.  ...  үлгі  ...  ...  міндеттемелерді  қатаң  сақтаудықамтамасыз етуге мүмкіндік береді  және  ...  ...  ... ... ықпал етеді.Мұндағы негізгі мақсат біртіндеп инфляциялық таргеттеу принципіне өту,яғни   ақша   базасы   мен   ...   ...   ...    ... ... бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшу.Осы аталған ақша-несие саясаты  Ұлттық  банктің  ...  ... ... ... ... береді және  сонымен  қатар  жүргізілетінақша-несие  саясатына   деген   рыноктың   қатысушыларының   ...   ... ... Инфляцияны таргеттеу мынадай  факторлар  негізінде  жүзегеасады:   бюджеттің   тұрақты   жағдайы,    ...    ... ...  ...  ...  ...  банктің  тәуелсіздігі,Ұлттық банктің құралдары мен ... ...  ...  ...  ... ...  ...  инфляцияны  таргеттеудегі   ақша-несие   саясаты   қаржынарығының  тұрақтылығын  ...  ...  ...  қағаздар  нарығыныңтолық және сенімді түрде дамуына,  экономиканың  нақты  секторын  ...  әрі  ...  ...  үшін  жағдай  жасауға,  сондай-ақ  жинақтаушызейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.Қазақстан Республикасының Ұлттық ... осы  ...  ...  ...  ... атқаратын мiндетiн елдегi инфляция қарқынын  төмендетуге  және  ... ... ... ... етiп келе жатыр. Соңғы бiрнеше  жылдаҰлттық Банк елдегi  инфляция  ...  ...  ...  және  оны  ... ... куә ...  ...  рас.  Оны  2001  жылы  жалпы  жылдықинфляцияның  6,6%-ға  төмендегенiнен  және  одан  ...  ...   ...  ...  5-7%  аралығында  тұрақты  деңгейде  болып  отырғанынакөзiмiз жеттi.Өз кезегiнде ... ... ...  ...  ...  ...   көрсетедi.   Неғұрлым   ...    ...    ... ...  ...  ...  инвестиция  тартуға  жәнесалуға  ынтасы  төмендейдi.  Ал  ...  ...   ...   ... ... ... ... Сондықтан  мемлекет  жәнеелдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар жүргiзiп отырады.Бүгінгі  ...  ...  ...  ...  саясаты  қаржынарығының  тұрақтылығын  сақтауға,  сақтандыру,  ...  ...  ... және ... ... ...  экономиканың  нақты  секторын  банктердіңнесиелеуін  әрі  қарай  өсіру  үшін  жағдай  ...  ...  ... ... жетілдірілуіне мүмкіндік береді.Инфляциялық  таргеттеу  тұсындағы   ақша-несие   саясатының   негізгіқұралдарының біріне «ашық нарықтағы операция», оның ...  РЕПО  ... ... ... есепке алу операциялары  жатады.  2003  жылы  Ұлттықбанк өзінің ресми мөлшерлемелерінің ролін нығайту  үшін  ...  ... өз  ...  ...  жылдары  және  өткен  2004  жылдарда  ... ... ... үшін қызмет  етеді.     ...  ...  ... ... ... және ... міндеттерінің бірі инфляцияны  таргеттеудеең тиімді әдіс болып табылатын ... ...  ...  ...  ... ... ... Яғни, Ұлттық банк өзінің ақша-несие  саясатын  жүзегеасыруда «рефинансирование» пайыз  қойылымын  өзгерту  арқылы  іске  ... жылы ... банк ... қарқынды етек  алуына  байланысты  қысқамерзімді пайыз қойылымын екі мәрте ... Оның  ...  ...  ...  2005жылдың 1-ші сәуір айында РЕПО операциясының қайта  қаржыландыру  қойылымыныңөсуімен көрініс тапты. [9,б. 4].Инфляцияны төмендетудің тағы да бір ... ...  ...  ... ... ...  Бұл  ...  Ұлттық  банк  «экономикалық  перегрев»кезінде қолданады.  Бәрімізге  ...  ...  ...  ...  ... дамыту үшін банктердің  несие  қызметтерінің  ынталы  жүруі  үшінпайыз  қойылымдарын  азайтуды  қолға  ...  ...  ...  несиересурстарының өсуі жалпы қарыз ресурстарының өсуіне алып  келлі.  Банктердіңэкономиканы несиелендіру шамасы соңғы 5 жылда 9,2 есеге өсті. Ал  оның  ... ... 27%-ға ... ...  ендігі  уақыттарда  еліміздің  Ұлттық  банкі  экономикалықтолқулардан қорғану мақсатында қысқа  мерзімді  ...  ...  ... ... ... инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру  саясатынатқаруды қолға алды. Ұлттық банк қаржы рыногындағы реттеу  шараларының  біріқысқа ... банк ... ... Бұл өз  кезегінде  экономикадағы  ақшаайналысын төмендетуге септігін тигізеді.  Осы  жағдайда  ...  ...  ... ... банктердің депозиттары  болып  табылады.        ...  ...  ...  ...  көрсеткіштеріне  зер   салсақеліміз ТМД елдері ішінде ... ... отыр . ...  экономикалық  өсудіңжоғары қарқыны, инфляция деңгейінің тұрақтылығы, ұлттық  валюталық  бағамныңтұрақтылығы, бюджет тапшылығының аз ғана ... ...  ...  ... және  Қазақстанның  инвестициялық  рейтингінің  өсуі.  Ал  экономиканыңәлсіз ... ... ... ...  ...  салалардың  құрауы,яғни экспортқа шығарылған шикізаттардың негізінде сол  салалардың  ғана  ... ... ал ... ... ...  өте  баяу  ...  және  ... аз мөлшерде  бөлінуі.  Мұндай  экономиканың  ең  тиімсіз  жеріеліміздің  барлық  ...  ...  ...  бағалардың   өзгеруінетікелей тәуелді болуы, яғни шикізатқа баға төмендесе  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  Сондықтан  елімізбұл мәселені шешу үшін индустриялы-инновациялы бағдарламаны іске асыруда.Бүгінгі таңдағы ...  ...  ...  ...  ... Банк ... ... таргеттеу саясаты арқылы іске  асырылады.Әлемдік тәжірибеде таргеттеудің ... ... ... ... ... көруге болады.  [12,б. 59].Сурет-4 – Инфляцияны таргеттеу стратегияларыОсы аталған ақша-несие  саясатындағы  ...  ...  ... ... табылады.Инфляцияны таргеттеуді ең алғаш Жаңа Зеландиняның Орталық  банкі  1990жылдан  бастап  қолдана  бастады.  ...  ...  он  ...   бұл   ... ...  ...  елдер  өтті:  Канада  (1991),  Ұлыбритания(1992), Швеция (1993), Испания (1994) және т.б. елдер.Осылайша ... ... ... ... ... ... ... және Венгрия мемлекеттері өтті.Инфляциялық таргеттеу инфляция көрсеткіштерінің  жүйелі  мақсаттылығынанықтауды, яғни ... банк ... орта ... ...  алдағыүш жылға алдын ала  анықтап  отырады.   ...  ...  ... монетарлық саясаттың нәтижесінде көрініс табады.Инфляциялық таргеттеудің негізгі элементтеріне ... ... ... ...  ...  мөлшерлері  туралы  алдын-алабасылымдарда жария ету;2.  Ақша-несие  ...  ұзақ  ...   ...   ...   ... ... ету;3. Аралық мақсаттарды таңдауда еркіндіктің болуы;4. Реттеуші органдардың жауапкершілігін жоғарлату, яғни  ол  ... ... ... ... ... ... ...  тәжірибе  бойынша  мыналаржатады:1) Бюджеттің тұрақты жағдайы  және  макроэкономикалық  тұрақтылыққакепілдік беру;2) Толық қанды ... ...  ...  ...  және  ...  ... Ұлттық банктің бағаны реттеудегі шараларының тәуелсіздігі;4) Саясат құралдары мен инфляция арасындағы байланыстарды түсіну;5) Ифляция қарқынын жоспарлаудағы ... ... ... қолдану;6) Жүргізілген саясаттың ақпараттық анықтығы.Ұлттық банктің инфляциялық таргеттеу қағидаларына өтуі  «SWOT»  анализдеп аталатын ... ... ... 4 бөлімнен тұрады.1) Басым жақтары;2) Әлсіз жақтары;3) Мүмкіншіліктер;4) Қатерлер.Ұлттық  банктің  ...   ...   ...   ...   ... ... ету,  осы  ...  орындауда  Ұлттық  банк  келесіміндеттерді іске асырады.3) Мемлекеттің ақша-несие саясатын құру және ... ... ... ... еуропалық төлем жүйелерін ұлттық экономикағатиімді формаларын дамыту;5) Валюталық реттеу және ... ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету.Әлемдік қаржы дағдарысының белең алу мүмкіндігі туралы  ...  ... ... әңгіменің көрігі тамыз айының басында АҚШ-тың ірі  ипотекалықнесиелеуші  ...  ...  ...  ...  күрт   қызды.Былтырғы жылы 59 миллиард доллар көлемінде ипотекалық несие берген  AmericanHome Mortgage компаниясындағы осы ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  дағдарысының   басы   ғана.   Өйткені,ипотекалық рынокта ... ...  ...  ...  да  ...  «жұғып»,несие ставкілері  көтерілген.  Қарапайым  тілмен  ...  ...  тыс  ... ... несиенің мардымсыз қайтымы  қаржы  тапшылығына  әкелген.Осыған байланысты ипотека  секторындағы  американдық  өзге  ...  ... ...  ...  ...  және  ...  ...  еңсеру  үшінкөптеген қаржы құрылымдары өз ... ... ... ...  кіріскен.Осының  салдарынан  ірі  қор  биржаларында  индекстер  түсе  ...  ... ... ... ... одан  асып  ...  ...  да  тиіпүлгерді. Мысалы,  «Литер»  газеті  тамыздың  17-сі  күнгі  нөмірінде  Токио,Гонгконг, ... ... ... ...  ...  3  пайызға  түскенін,дағдарыс Ресей рыногына  да  ...  ең  ...  ...  ... ... 0,5-1 ... көтергенін жазды.Мұхиттың арғы жағынан  басталған  дүрбелеңнің  Еуропа  мен  ...  ... ... ... мен ... ... да  ...  Олардың  деректеріне  сенсек,  Еуропаның  орталық  банктері   қаржытапшылығының ... алу үшін ... ... ... алып ... ...  ...  жатқанда,  қазақстандық  қаржы  құлағын  ұстағанбанкирлер қаржы дағдарысы қазақ экономикасына  салқынын  тигізе  ...  ...  ...  ...  сабыр  танытуға  тырысуда.  Бірақ,Ұлттық банк тамыздың 29-ынан бастап, елдегі коммерциялық  банктерге  қатыстыең төменгі резервтік ... ... ... ...  ішкі  ... көлемін 5 пайыз көлемінде  белгілеп,  сыртқы,  яғни  шетелдік  қарызберушілер алдындағы ... ... ...  ...  ...  ... ... мәлімдеді. Мұндай шара белгілі  бір  дәрежеде  екіншідеңгейлі банктердің сырттан мол қарыз алуын тежейтіндіктен, оны  бір  ... ... ... ... Өйткені, банктердің сырттан алатын  қарыздарыныңкөлемі бұдан былай олардың өздерінде бар резервтің шамасына тәуелді  болады.2009  жылы  ...  ...   ...   ...   деңгейіндеқамтамасыз   етілетін   шаралардың   ең   бастылары   –    ... ... ... ... ... қамтамасыз  ету,  іскерлікжәне инвестициялық белсенділікті ынталандыру, тұтыну  сұранысының  көтеріңкіболуына  қол  ...  Бұл  жылы  ...  ...  ...  ... жол ...... жұмысының басты мақсаты болып табылады.Осыған сәйкес үстіміздегі жылы 5785 жоба  ...  ...  348 300  ... орны ... ... ... ...  белсенді  түрлеріне  қосымша  529мың адам тартылатын ... ... ... басымдық беретін екінші маңызды  мәселе  –  халықтыңнеғұрлым әлсіз топтарын әлеуметтік тұрғыдан қолдау.  Осы  үшін  ... ... ... ... бағаның күрт көтерілуіне жол  берілмейді  жәнеинфляция мөлшері девальвацияны  ...  ...  ...  болады.  Біріншікезекте қажет етілетін тауарлардың тұрақтандыру  ...  ...  ... әрі ... жыл – жаңа үш жылдық бюджет аясында әлеуметтік төлемдерді арттырусаясатын жүзеге асыруға  кірісетін  алғашқы  жыл.  Осы  ...  ... ... ... ... және тұрмыстық  жағдайын  жақсарта  отырып,бюджеттік сала қызметкерлеріне еңбекақы төлеудің  жаңа  ...  ... ... ......  ...  1  қаңтарынан  бастап  бюджеттіксала  қызметкерлерінің  жалақысының  25  ...  ...  Ал  2011   ... ...  ...  ...  ...  жылғы  деңгейден  екі  есеарттырылатын болады.Әлемдік қаржылық дағдарысты қалпына келтіру үшін ендігі  жерде  ұлттықэкономиканы   ...    ...    ...    азайту,    отандықинвестициялардың ... ...  ...  ...  ... ... өнеркәсібін  дамыту,  банк  жүйесін  одан  әрі  жетілдіру  жәнеҰлттық Банк пен ... ... ...  ...  өзара  ықпалдастықпенқызмет етуін ұйымдастыру болып табылады.Әлемдік   ...   ...   және   ...   алғанда   әлемдікэкономикадағы 2008 жылдың екінші жартысындағы қолайсыз  жағдайлар  ... ...  ...  және  ...  ...  ең  шешушішаралар  қабылдауды  талап  етті.  ...  ...  ...  ...  ...  өсіп  отырған  дағдарысқа  жалғыз  қарсы   тұруға   аныққабілетсіздігін,  олардың  дағдарыс  ...   ...   және   ...  жол  ...   үшін   ...   ...   ...   ЖақындаВашингтонда болған G-20 елдері көшбасшыларының ...  ...  ...  ... онда әлемдік жетекші экономикалық державалар  (олардың  жиынтық  ЖІӨжалпы әлемдік байлықтың 85 %-ын құрайды) жаһандық  ...  ... ... ... бірлесіп әзірлеуге ұмтылды.Қалыптасқан  жағдайда  Мемлекет  басшысы  Үкіметтің  2008   жылғы   ... ... ... ... ... емес шешімдер  қабылдауүшін  ауқымды  өкілеттік  берді  және   экономиканы   және   ...   ... ... ... ... ... тапсырды.Президент Н.Ә. Назарбаев: «Үкіметте экономиканы осы жағдайдан неғұрлымжетілген және күшті шығаруға зор  мүмкіндік  бар.  Біз  ...  ... де ... үшін ...  ...  ...  тиіс.  Бұл   экономикалықдамудың сапасын арттыруды болжайды...  Әлемдік  ...  ...  ... үшін – бұл Үкіметтің  2009  –  2010  жылдарға  арналған  жұмысыныңнегізгі күн тәртібі».Премьер-Министр К.Қ. ... ... ... жатқан қиындықтар  уақытшасипатқа ие... Біз осы сәтті нақты түсінеміз және әлемдік қаржы  дағдарысыныңтеріс әсерін болдырмау үшін барлық қажетті ...  бар.  ...  ... бар ... мен ... ... және ... бағыты –  бұлөзінше  қорғаныш  қамал,  біздің  экономикамызды  әлемдік  дағдарыстың  жаңатолқынынан қорғайтын ... 2008 ... 13 ...  ...  ...  ... шешімдер қабылдау үшін Үкіметке зор мүмкіндіктер берді  және  экономикамен қаржы ... ... ... ... ... ...  тапсырдыәрі  «Үкіметте  экономиканы  осы  жағдайдан  неғұрлым  жетілген  және  ... зор ... ... ... ... ... де  ...  үшінпайда алуға үйренуіміз қажет. Бұл  экономикалық  ...  ...  ... ... ... ол ... дағдарыстың  зардабын  игеру  Қазақстанүшін – бұл Үкіметтің 2009 – 2010 ...  ...  ...  ...  ... ... жылдың 21 қарашасында Ұлттық инвесторлар  кеңесінде  Мемлекетбасшысы Үкімет ... ... ... ... және экономиканы  және  қаржыжүйесін тұрақтандыру жөнінде де баламалы шаралар  ұсынды.  «Менің  тапсырмамбойынша ...  ...  ...  ...  осы  жағдайдан  шығу  жөніндегітиісті  тұрақтандыру   бағдарламасын   әзірлеуде.   Мемлекеттің   ...  бар  және  ...  ...  ...  ... біз ... еңсеруе аламыз және біздің  еліміздегі  және  әлемдегіэкономикалық ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы  шараларының  кешені  мемлекеттің  белсендірөлін болжайды. Іс жүзінде  қолайсыз  сыртқы  экономикалық  ...  ... ... ... ішкі ... ... саясатына көшеді.Қосымша тұрақтандыру шаралары шеңберінде бюджеттік шығыстарға  қосымшаҚазақстан экономикасы кемінде  19  млрд.  АҚШ  ...  ...  ... алады: Ұлттық қордың қаражаты есебінен (10 млрд. АҚШ  долл.),  ҰлттықБанктің шаралары (4  ...  АҚШ  ...  жаңа  ...  кодексінің  қолданылушеңберінде  салық  жүктемесін  азайту  (4  ...  АҚШ  ...  және  ... ... құру (1 ... АҚШ ... қордың қаражаты мыналарға жұмсалатын болады:1) қаржы секторын тұрақтандыруға (4 ... АҚШ ... ... ... ... (3 млрд. АҚШ долл.);3) шағын және орта бизнесті қолдауға (1 млрд. АҚШ долл.);4) агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға (1 млрд. АҚШ ... ... ... ... және ...  ... ... (1 млрд. АҚШ долл.).Тұтастай алғанда, бұл шамамен елдің ЖІӨ-сінің 20%-ын құрайды.Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін  Үкімет,  Ұлттық  Банк  пен  ... бес ... ... ... ... тұрақтандыруЖылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуШағын және орта бизнесті қолдауАуыл ... ...   ...   ...   және   ... іске ... ... тармақтарын бағыттар бойынша қысқаша баяндау:Қаржы секторын тұрақтандыруМемлекет басшысы Үкіметтің  ағымдағы  жылдың  қазанындағы  ... ... ... «маңызды міндет –  бұл  біздің  еліміздің  ... ... ... ету» деп атап ... ... ... инвесторлар кеңесіндегі  өзінің  баяндамасындаатап өткендей «Біздің  еліміздің  азаматтары,  кәсіпкерлер  мен  инвесторларҚазақстанның банк жүйесі ... ...  ...  өз  міндеттемелерінмүмкіндігінше және қажеттілігіне орай ... ... ...  ... ... ... ... өз банктерін  нығайтуға  ақша  салудыжалғастыруға тиіс. немесе  өздерінде  бар  ...  ...  ... ... ... пайдаланатын болады, егер қарсы қозғалыс болса  ғанаүкімет қолданатын шаралар  жұмыс  істейтін  болады».  Бұл  ...  ол  ... ... алыпсатарлық жасамауы қажет, бұл бюджеттің  ақшасы,  яғнихалықтың ақшасы және  олар  жағдай  тұрақтанған  кезде  ...  ... ...  ...  банк  ...  ...  жөнінде  қосымша  шараларқабылдауға ниет білдірді.Тек банктер ғана экономикаға қаражат тиімді құю үшін қажетті пәрменді,ашық және нарықтық тетіктерді ... ... ... ... қолдау көрсете  отырып,  оларды  басты  ...  ... ... емес секторына, оның ішінде шағын  және  орта  ...  ...  шешу  үшін  ...  ретінде  пайдаланатындығын  атап   өткенмаңызды.Екінші деңгейдегі банктерді Үкіметтің  экономиканы  тұрақтандыру  жәнесауықтыру жөніндегі ... іске ... ... арна  ретінде  пайдаланаотырып,   мемлекет   құрылыс    саласы    ...    ...    ... және ... банктердің  қаржылық  мүмкіндіктерінетікелей байланысты болатындықтан, оны  одан  әрі  ...  үшін  ...  ... береді.Сонымен  бірге  құрылыс  секторын  ...  ...   ...  себебі  құрылыс  материалдары  индустриясының  ілеспе   құрылысыныңдамуына, ал,  ізінше,  құрылыс  ...  ...  ...  ...  ... ... ықпал ететін болады, сол сияқты жаңа жұмыс орындары  ... ... пен ... ... ... ... ... отырып,мемлекет беретін  қаражатты  пайдалана  отырып,  кредиттер  беруден  түсетінменшікті кірісті алу ... зор ... ... ... ... үшін ... шаралар қабылданатын болады:• біріншіден, қарапайым және артықшылықты акциялар сатып алу, сондай-ақбағынысты  қарыздар  беру  арқылы  төрт  жүйе  ...  ...   ... («Самұрық-Қазына» ҰӘҚ арқылы) банктердің  капиталындағы  ...  ...  ...  ...  ...  ҰӘҚ-ның   меншігінебанктердің 25%-ға  дейінгі  дауыс  беруші  акциялары  ...  ... ... ... мемлекет өзі капиталға кіретін банктерді  жеделбасқарумен айналыспайды және акционер  ретінде  басқа  акционерлермен  қатарбірдей құқыққа ие ... ҰӘҚ осы ... ұзақ ... ... ... ... ... Әлемдік қаржы  дағдарысының  әлсіреу  және  капиталдыңхалықаралық  нарықтарына  қолжетімділіктің  ...  ...  орай  ... ҰӘҚ  ...  ...  ...  қатысушылар  құрамынан  шығатынболады. Банктердің акционерлері  5  жылдың  ішінде  акциялардың  мемлекеттікпакетін кері сатып алу ... ... ...  ...  ...  және  ...  ... алу арқылы қолдау туралы  шешімді  мемлекет  қайтарымды  инвестицияларретінде ... ... ... бір ... және ...  ... шартпен  және  эмитент  (банк)  айқындайтын  пайызбен  ... ... ... аяқталғаннан кейін банктер бағынысты  облигациялардыөтеуге міндетті болады, яғни ... ... ...  ...  ҰӘҚнегізгі борыш сомасы  ретінде,  облигациялар  бойынша  пайыздар  ...  ... ... ... ... сату туралы шешім нарықты  қалпынакелтіру кезеңінде қабылданатын болады және, әрине,  мемлекеттің  бұл  бағалықағаздарды әлемдік экономиканың қаржы  ...  ...  ...  ... ... ... ЕДБ ...  жіберілетін  барлық  инвестициялар  қайтарымды,жинақталған кіріспен  бюджетке  ...  Яғни  ...  ... және ... ... банктерге қолдау  көрсетуді  жүзегеасырады. Бұл банк секторын ұлттандыру жоқ екендігін білдіреді.Үкімет, Ұлттық Банк пен ҚҚА  банк  ...  ...  ... ... ... ... қосымша шаралар қабылдайтын болады.• екіншіден, Стресті активтер қоры құрылады.САҚ ... ... ... ... жасау үшін  құрылғанжоқ.  Бұл  әлеуметтік  жоба  ...  САҚ  ...   ...   ...  портфельдерінің  сапасын  жақсартуға  бағытталатын  болады.   ... іске ... ... ... ...  ...  активтерін  (атапайтқанда, ипотекалық кредиттерді) сатып алу  және  кейіннен  оларды  басқаруболады.ҚОРЫТЫНДЫЖоғарыда  атап  өткендей,    ...   өмiр   ...    ...  ол ... ... мен ... ... болуына негiзделенедi.Жұмыс  барысында  ақша   басты   экономикалық   категориялардың   бiрiекендiгiне көзiмiз ...  Оның бес ...  ...  ...  ... тауар екендiгi көрiнiп тұр.  Кез  –  келген  тауар  ...  ... ... ... табылады.  Тауар және ақша бiр – ... ... ...  ақша – ...  ...  ...   ...  тауар,онда  барлық  басқа  тауардың  құны  бейленедi   және  оның  ...  ...  ...  ...   ...   ...    өнiмдерiнiң    айырбасыүздiксiз  жасала  ... ...  ...  ...  ролi   ...   ...  ... ақшаның  тағы  да  бiр  басты  қасиетi  оның  ... кез - ... ... ... ...  ... ... өзi  тауарқұнының ақшалай көрiнiсi.Экономикалық   категория  ретiнде  ақшаның  мәнi  оның  үш  ... ... ...  ... ... тiкелей айырбасталу;• Айырбас құнның жеке формасы;• Еңбектiң сыртқы заттың өлшемi;Сондай-ақ ақшаның жалпы құрылымы,   оның  теориялары  ...  ... ... ... ...  ... ...  Егер де бұрындары  сатыпалу-сату процесi жалпыға бiрдей  эквивалентпен   алтынмен  жүргiзiлсе,   ...  ...  және  ...  ақшалармен   жүзеге   асуда,    ...   ... ... ... ...  ... құрылымы күннен-күнге дамуда.Ақша айналысы - шаруашылықтағы тауарларды өткiзуде, сондай-ақ  тауарлыемес төлемдердi және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет  ...  ... және ... ақша ... ақшалардың қозғалысы.Ақша айналысының  объективтiк  негiзiнде  де  тауар  өндiрiсi  жатады.Ақшаның  қолма-қол  және  ...   ...   ...   ...  ...  несиелiк  және  жалған  ...  ...   ... әсiресе мемлекет үшiн маңызы зор,  ол арқылы мемлекет бүкiл елаумағын және сыртқы экономикалық қатынастарды  ...   ...  ... ақша ...  дұрыс жүзеге аспауы ол ел экономикасына ауыр  ... ...  ... ... атап ... болады.  Мемлекет сондай –  ақақшаны реттеушi құрал ретiнде де пацдаланады,  “ақша  –  несие  ... ...  Ал ... ...  үшiн  ақшаның  жалпы  теорияларын  ... ақша ... ақша ...  ...   ақша  ...  және  ақшажүйесi болып табылады.Сондай-ақ  инфляция  ...  ...  және  ...  ...  керi  ...  тигiзетiн,  өз  кезегiнде  көптеген  экономикалықфакторлармен байланысты болып келетiн  және  ...  ылғи  да  орын  ... ... ... ... табылады.Бүгiндегi Қазақстан экономикасындағы  және  оның  дамуындағы  инфляциябағаның өсуi ... ... ... алу ...  ...  ... ... бiрге елдiң экономикалық дамуының жалпы қолайсыз ахуалымен  дебайланысты. Инфляцияға өндiрiс пен өткiзу сферасындағы  әр  ...  ...  ...  ...  ...   ...   болып   отыр.Инфляцияның әуел бастағы себебi – ұлттық шаруашылықтың  ...  ...  мен  ...  сұраным  мен  ұсыным,  мемлекеттiң   кiрiстерi   меншығыстары, ... ақша ...  мен  ...  ...  ... алшақтықтар екенi белгiлi.Сонымен, жұмысты аяқтай келе  Қазақстандық  экономикадағы  инфляциялықпроцестер  шаруашылықтың  жалпы  ...  ...  ... тым өсiп ... ...  ...  қаржыландырумен,  өндiрiстiңшикiзат бағыттылығымен, ұлттық валютаның шетел  валютасымен  салыстырғандағыбағамының   ...   ...   ...   ...   Сондықтан   елiмiздересурстарды жалпы  үнемдеу  және  ...  ...  жою  ...  ... жүргiзудiң басты құралына айналып отырғаны белгiлi.Осыған байланысты еліміз 2007-2010 жылдарға  ...  банк  ... және оның ...  ...  сақтау  үшін  ақша-несие  саясатынжүзеге  асырып,  ал  ...   ...   ...   ...   ...  алып   ...   индустриялық-инновациялық   саясатты   жүзегеасыруда.Экономиканың тиімді дамуы үшін инфляцияның төменгі деңгейін ұстап ...  ...  ...  ...  ...   ...   ... ақша-несие  саясатының  орны  ерекше.  Бұл  саясат  арқылы  ...  ...   ...   ...   ...   ... оны ... асыру үшін Ұлттық банк өз міндетіне  алады.  Инфляциянытаргеттеу принципіне өту мақсатында келесі ... ... ... ... ... және ... рыноктарының  дамуына  ықпалету;• Ұлттық банктің бағалы ... ... ... ... ... ... құралы болып  ресми  мөлшерлеме  және  Ұлттықбанктің қысқа  ...  ...  ...  РЕПО  ... бұл ... баяу ... ендігі жерде еліміз басшылары менэкономистері осы мәселені шешуге нақты кіріссе дейміз.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР1. ...  ...   ...   Оқулық  /   Ғ.С.  Сейiтқасымов.  –  Алматы:Экономика,  2001, - 466 б.2. ...  / Ақша ... және ... Оқу ... 2-шi ... қайтаөңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.3. Деньги,  кредит,  банки:   Учебник  /  Под. Ред.  О.И ...  ...  - ... ... ... Н.Қ.,  Тiлеужанова М.Ә. -  Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы.Экономика. - 2003. – 432 бет.5. Ивашковский С.Н. -  ... - ... – 2-е изд., ... ... М., - Дело.  2002. – 472 с.6. ... Н.Г.  ... ... – Спб: ... Ком, 1999. – 784 с.7.   ...  О   ...  ...  и  регулирование   инфляционногопроцесса» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 41-44 ... ... ... ... и пути ... с ... //  Вестник  КазНУ.Серия экономическая. №1, - 2006 г.9. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки ... №9, - 2008 г. 2-7 ... ... А.К. ... ...  ...  //  ... №10, - 2007  г. 56-61 стр.11. Национальный Банк ... ... ... №33 от  7  ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi № 004 баспасөз релизi  2009  13қаңтар // Банки Казахстана №1 2009г13. «О текущей ... на ... ...  // ... ... 9, 10 - 2009 г. 2-6 ... Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 446 с.-----------------------Таргеттеу стратегияларыМонетарлық ... ... ... ... жалақыны таргеттеуИнфляцияны таргеттеуПайыз қойылымын  таргеттеу  
        
      

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Автокөліктік ластануға экожүйенің әсері80 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Бюджет жүйесі туралы ақпарат27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь