“Ғалияда” оқыған қазақтар

Қолжазба “Садақ” журналын Уфадағы “Ғалия” медресесінде оқып жүрген қазақ жастары 1915-1918 жылдары шығарыпты дегенді 1952 жылы адал жүрек ақын, атақты “Әли қарттың әңгімесі” поэмасы үшін “жемеген таяғы жоқ” Жақан Сыздықовтан естіп ем. Басылымды іздеу барысында талай қызыққа да, қиындыққа да батқаным 1986 жылы шыққан “Садақ” атты хикаялы эссеме негіз болды. Баспаның сол кездегі қырағы редакторлары, басшылары “Садақты” тілге тиек етіп, бүкіл қазақтың интелектуалды дүниесін ақтарып кетіпсің, “қажетсіз” оқығандарды, зиялыларды атапсың деп кітаптың жартысына жақынын қысқартып тастаған болатын. Тәуелсіздік қолымызға емін-еркін тиген уақытта “Сандалтқан “Садақ” есімді ғылыми-деректі шытырман хикаяны Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің бағдарламасы бойынша 2002 жылы шығарғанда “Фолиант” баспасы көлемі үлкен екен деп автормен ақылдаспай үштен бір бөлігін алып қалыпты. Ол тарауларда медресе “Ғалияны” бітіріп келгендердің игілікті істері, артында қалған ұрпақтарының әке-аталарының жүз жылдығын атау рәсімдері және жаңадан табылған мәнді құжаттар, яғни қазақтың зиялылығын танытатын бөлігі алынып қалыпты. “Өзі болмаса да көзі” деген атпен жалғастырамыз деп уәде беріп еді, осы күні сөздің шындыққа айналуы қиын болып бара жатқандықтан тиянағы әзірге көрінбей тұр.

“Ғалияда” оқыған қазақ жастарын айтудан бұрын осындай кіріспенің болары заңды. Өйткені халқымыздың биік өресін көрсетейін десең еуроцентризмге бой алдырып қалғандар әлі де құлашты кеңге жаздырмай келе жатыр.

Биыл “Ғалия” медресесінің 100 жылдық мерейтойы болайын деп жатыр. Оның орнына өмір сүріп жатқан Ресей ислам университеті жер-жерге сауын айтып, конференцияға шақыру жіберуде. Маған келген хатта: “Татар, башқұрттан кейін көп оқыған қазақ жастары, сондықтан баяндама дайындай келіңіз”, деген өтініш те бар.

1905 жылғы бірінші орыс революциясынан кейін аз-маз еркіндіктің шеті көрінгенде сонау Қырымда Исмаил Гаспринский (Гаспралы) өзінің “Тәржиман” газеті арқылы жадидизмді насихаттап, жаңаша оқу жүйесін, яғни бірыңғай Құран уағызын жаттата бермей дүнияуи білім алуға үндеді. Осы жаңа ба­ғытты Ресей империясы қол астындағы мұсылмандар жұртында алғаш жүзеге асырған Зиядрин Әл-Камали деген ағартушы болды. Бұған діндарлар қарсы болып, талай қиястықтар да жасады, аяқтан да шалды. Бірақ жаңаның жеңетін заңдылығы бұл салада да анық көрініп, 1918 жылға дейін өмір сүрді.
        
        “Ғалияда”  оқыған қазақтарҚолжазба “Садақ” журналын Уфадағы  “Ғалия”  медресесінде  оқып  ... ... ... жылдары  шығарыпты  дегенді  1952  жылы  адал  жүрекақын, атақты “Әли қарттың әңгімесі” поэмасы үшін ... ...  ...  ... естіп ем. Басылымды іздеу барысында талай қызыққа да,  қиындыққада батқаным 1986 жылы  шыққан  “Садақ”  атты  ...  ...  ...  ... сол ... қырағы редакторлары,  басшылары  “Садақты”  тілге  ... ... ... интелектуалды  дүниесін  ақтарып  кетіпсің,  “қажетсіз”оқығандарды, зиялыларды атапсың деп  кітаптың  жартысына  жақынын  ...   ...   ...   қолымызға   емін-еркін   тиген   уақытта“Сандалтқан  “Садақ”  ...  ...  ...   ...   ... және ... ... министрлігінің бағдарламасы бойынша 2002  жылышығарғанда “Фолиант” баспасы  көлемі  үлкен  екен  деп  ...  ... бір ... алып ...  Ол  тарауларда  медресе  “Ғалияны”  бітіріпкелгендердің игілікті ...  ...  ...  ...  ... ... атау рәсімдері  және  жаңадан  табылған  мәнді  ...  ... ... ... ... ... ... “Өзі болмаса  да  көзі”деген атпен жалғастырамыз деп уәде  беріп  еді,  осы  күні  ...  ... қиын ... бара ... ... ... көрінбей тұр.“Ғалияда” оқыған  қазақ  жастарын  айтудан  бұрын  осындай  ...   ...   ...   ...   биік   ...   көрсетейін   десеңеуроцентризмге бой алдырып қалғандар әлі де  құлашты  кеңге  ...  ... ... ... 100 ... ... ... деп жатыр. Оныңорнына өмір сүріп жатқан Ресей ислам  университеті  жер-жерге  сауын  айтып,конференцияға шақыру жіберуде. Маған ... ... ... башқұрттан  кейінкөп оқыған  қазақ  жастары,  сондықтан  баяндама  дайындай  келіңіз”,  дегенөтініш те бар.1905 ... ... орыс ... ... аз-маз  еркіндіктің  шетікөрінгенде сонау Қырымда Исмаил  Гаспринский  (Гаспралы)  өзінің  “Тәржиман”газеті арқылы жадидизмді  насихаттап,  ...  оқу  ...  яғни  ... уағызын жаттата бермей дүнияуи білім алуға үндеді. Осы  жаңа  ... ... қол ...  мұсылмандар  жұртында  алғаш  жүзеге  ... ... ... ... ... ... ... қарсы  болып,  талайқиястықтар да жасады, аяқтан да шалды. Бірақ жаңаның жеңетін  заңдылығы  ... да анық ... 1918 ... дейін өмір сүрді.“С открытием “Галии” начала стекаться жаждущая знаний молодежь из всехмусульманских ... ... ... 3 ... ... с годичным курсом каждый  и  3основных класса по три года обучения. Изучалась каноны ислама.  Преподованиеобщеобразовательных предметов ... ... ... ...  ... ... язык и литература, педагогика  и  гигиена)  было  поставленонесравненно лучше.“Галия” отличалась от многих медресе не  только  ...  ...  но  и  ...  ...   ...   были   ...   лекции,литературные вечера, издавались рукописные журналы на татарском,  ...  ...  ...  живо  ...  на  революционные  события.Крупная забастовка шакирдов состоялись в 1912 году” (“История ... 1981  ... ... ... ... мен  ...  ...  жайдан  мағлұматберсе керек.1912 жылғы шәкірттер  көтерілісіне  тап  сол  кезде  ...  ... ... қатысып қалуы ғажап емес. Өйткені, Ғалымжан Ибрагимов  сындыозық ойлы жанмен бірге оқуы, жақын таныс болуы және сол  1912  жылы  ...  ...  жас  ...  қоғамдық-әлеуметтік  оқиғадан   тыс   болдыдегізбесе керек. Өйткені, қасындағы жора-жолдастарынан қалып  ...  ... ... да ұяты ... ... медреседен қуылған 65  шәкірттіңбірі Мағжан болуы да мүмкін.  Небәрі бір жыл ғана оқып, ...  ...  да,  ...  ...  ...  ...   курсына   “жаңазаманға ыңғайлану талабымен” түсіп еді деу өте қиын.  Мағжанды  зерттеушілеросы жайды архив ... ... ... талай қызыққа кезігеріміз анық.Сонымен “Ғалия” медресесі 12 жыл өмір ... 1916 жылы 30  ... ... он жыл ... ... ... –  930 шәкірт, оның  224-іқазақ, өзбек, адыгей, әзірбайжан, черкес  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Хайыржан  Бекхожин  өзінің  “Қазақбаспасөзінің даму жолдары” деген 1964  жылғы  еңбегінде  ...  ... ... ... төте оқу мектептерін  ашып,  бала  оқытқандары  ... ... ... Одан ... екі оқу ... ... ең аз  ... жүздей қазақ жастары жоғары  оқу  деңгейіндегі  медреседен  білім  алып,елге пайдалы ... етті деп ... ... ... ...  ... ... да бар.Мәселен, 1913 жылы  “Медресе  “Ғалияға”  40-тан  астам  қазақ  шәкіртікелді. 14-і Семейден, 7-і Ақмоладан, 5-і  ...  6-ы  ...  ... 2-і ... ... ...  Кавказдан  –  5,  Қырымнан  –  2,Стамбұлтүркі – 1, Ауған түркімені – 1”  ...  ...  ...  ...  ... ... жарияланды. Сонымен қатар  “Қазақ”,  “Вақт”,  “Тұрмұш”газеттерінде кейде  аттары  аталып,  кейде  17,  34,  40,  38  деп  ... қол ...  ...  ...  ...  ...  беріп,  мәлімдемежасағандары да бар. Менің өзіме осылардың 79-ы аты-жөнімен  ...  ... үшін де, ... ...  үшін  де  сөз  ...  атап  ... болар.Өз қолымдағы деректерге сүйенсем, “Ғалия” шәкірттерінің  іс-әрекеттерімаған 1911 ... ... Сол жылы ...  журналы  өзінің  4-ші  санында:“Медресе ... ... ... ...  ...  яки  төте  ...  есімліқазақ һәм қырғыз балаларына арнап бір кітап басып шығарып,  сатыла  бастады.Бағасы 17 тиын. Қайырлы сағатта ... тағы бір ... бұл ... соң ... балалары  оқуүшін  тағы  бір  кітап  жазып  шығармақ  екен.  Біздің   ...   ...  ...  инспекторы  болып  тұрған  Ибрагим  Алтынсаринның  орысғарпымен бастырған “Хрестоматия”  ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  мақұл  болар  еді”,  деген  ...  ... ... ... ... болмас.Не болмаса “Айқаптың” 1911 жылғы 10 санында: “Ғұмар  Қарашұлының  жаңашығарған “Өрнек” атты кітапшасын 1911 жылы Уфада ... ... ... шәкірттері жалпақ қазақ тілінде бастырған екен. Оның  біреуін  алдырыпоқыдық. Өзі аз болса да сөзі жақсы, ...  ойға  ...  ...  ... ... ... мен ... көп сүйсініп, дұға қылдық”,  деген  сыниойы бар жарнамадан біраз сыр аңғарып, ол кездегі  шәкірттердің  іс-әрекетінеішің ... қана ... ... олар ... ... ... жайса  ғой”,дегің де келеді.Шәкірттердің қандай игі қадам жасағандығын  және  оны  сол  ... ... күні ... ... ... ... келе жатқан бір  өткірмәселенің шетімен көрсете кеткен жөн. Мұнда әуелінде жай  ғана  ...  ... ... ... ... ...  талай  қияс  қадамдар  жасатқанжай да ... жылы ... ... 8 және 15 желтоқсандағы сандарында  “Емлехақында” деген тақырыппен  медресе  “Ғалияның”  17  ...  атап  ...  ...  ...  ...   Ахметжан   Күзембаев,   ҒайсаТоқтарбеков, Шаһмардан Ғұмаров, Нұғыман Манаев, Камалидден ...  ... ... ...  ...  Ибрагимов,  Мұнарбек  Ермектасов,  МырзахметҚожақланов, Зәкір Ғабдуллин, Маннан  ...  ...  ...  ... ... Ажаров қол  қойған  мақала  жарияланды.  Ол  негізіненАхмет  Байтұрсыновтың  араб  алфавиті  ...  ...  ...  ... күні ... ... қолданып келе жатқан өміршең де  ыңғайлы  төтеоқу жазуы  –  сұлу  жәдит  емлесін  кеңінен  ...  ...  ... ... жайына тоқталған ойлы мақала болатын.“Сендер  өздеріңе  әліппе  жасап  алайық  деп  жүрсіңдер.  ...  ... де ...  даласына  алақтай  қарайсыңдар,  біздің  оқу-біліміміздіөздеріңе  ыңғайламақсыңдар.  ...  ...  ...  ...  татартілінен басқаларға жол жоқ”, деп татарды “айрықша жақсы көретін” екі  шәкіртмедресе оқуханасында жатқан “Садақ” журналының 1913 жылдың күзінде ...  ... ... дәретханаға апарып тастапты.  Бұған  ызаланған  қазақшәкірттері біраз қызылшеке болып,  қол  ...  ...  сәті  ... қызбалығы  медреседе  біраз  дүрбелең  туғызыпты.  Басшылықты  да,ұстаздарды да ойландыра бастаған шақта “Садақтың” үшінші саны 1915  жылы  ... әзер ... Сол ... 23 ... ... ...  “Ғалияның”34  шәкірті  қол  қойған  “Қазақ  ...  ...  ...  атты  ашық   ... Бұл ...  ...  ...  түсуіне  апарып  соқтырды.  Өйткені“қазақ балаларын оқытып жатқан мұғалімдеріміздің қазақша оқу ...  ... ... ... ... оқу ... алдыруларын көреміз. Бұл  қазақбалаларын оқытып, бір нәрсе білдіру үшін  “барынша  қазақша  оқу  ... ... ... ... ... деген талап түрік тектес  ағайындарды  татартілі мен әдебиетімен “азықтандыруға” жан салып жүргендердің  “жынына”  тиді.Оны ... онша ... ... ... 1 қаңтарында, яғни  бір  жұмадан  соң  татардың  Орынбордашығып тұрған “Вақт” газеті Кабир  ...  ...  ...  ...  1915  ... ... ... бірі  ретінде  атап  өткенде  16  қаңтарда  38шәкірт, атап айтқанда  ...  ...  ...  ...  ... ... Афлигов, Мұхамедрахым  Асылбаев,  Нұртаза  Нұрпейісов,  МәлікМұстафин, Ғаббас Қанафин, ... ... ... ...  ...  Ешкеев,Хажимолла Басимов, Ғайса Тоқтарбеков, Ешмұхамедов,  Сейіт  Аманжолов,  ХамзаИбрагимов,  ...  ...  ...  ...  ...   ... Шоқаев, Әлмұхамет Жандыбаев, Ғабдолла Толбаев,  Балақожа  Сүлейменов,Қаһан Ережепов, Зейнелғабиден Имажанов, Хайролла ...  ...  ... Ғалиханов, Дәулетқали Есенгелдин, Келді Мұқаметкелдиев,  МеңдіғалиСакипов,  Ахмет  Егізбаев,  ...   ...   ...   Аманқұлов,Сәрсембі   Баубаев,   ...   ...   ...   ...   ... ... ол хатымыз бастауыш мектебімізде ана тілінде оқу  оқытубірінші қадам деп тапқанымыздан  жазылған  еді.  Көп  ...  бері  ... ... бұл ... ... ... ...  қарсылық  жасауемес еді һәм әдебиет ... аз екі  ...  ...  ...  ... мен ... қазақтарға  жек  көрсету  ниетінен  аулақ  ...  ... ... ... ... татардың белгілі  зиялыларының  кейбіреуі  татар  халқын  айрықшасүйіп, Россиядағы бүкіл мұсылмандарды  ...  бір  ...  ұлты  ...  ...  екен.  Пікірлеріне  рахмет!  Ондай  сөздерді  ХХ   ғасырдатуғандарға айту көзсіз. ... ... ... ...  ...  бір  халықбұл ХХ ғасырда татарлана  ...  деп  ...  ...  ...  алғашқысандары тұсында бұзылған шырықты онан  әрі  ушықтыра  түспесе,  тыныштандырақойған жоқ. ... ... ... ... соң ...  ...  әдейі   келіп,   мәселенің   ...   ...   ...  ...  ...  ...   татар-башқұрт   көшбастаушы   зиялыларменсөйлесіп, татулық орнатқан-ды. Бұл мәселенің  жөнді  арна  ...  ... осы ... ... ... ... ...  да  көңілдері  бір”деген баяндамасы себепкер болды.“Қазақты ... ... ... ... фикирі тек ол халықты  вэтарихи  ағымын  білмеуден  ...  ...  ...  ...   тілі   менәдебиеті” астына ... ... гөрі ... қазынамызды  байыту  үшін  қазақхалқы әдебиетінен кең рәуіште үйрену тиышлелер”, деген ойын айтып,  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Ибрагимовтың  бұлбаяндамасы “Ақ” (білім) журналының 1916 жылғы 15  санында  басылып,  кейінгікөп томдықтарында үзбей ...  ...  ...  ...  ұсынысекі халықты  жарастырар  үлкен  оймен  аяқталуы  албырт  шәкірттердің  ... ...  ...  ...  қайраткерліктеріне  бағдарламаболғанын аңғару қиынға түспесе керек.“Ғалияда” оқыған қазақ ... бір тобы ...  1918  ...  ... ... соңғы қоштасу санында журналдың шығаруына ат салысқан өлең-жыр, мақала, ел сөзін  жинап  тапсырған  авторлардың  ...  ...  ... ... бар. Олардың  біразы  жоғарыдағы  хаттамада  кездеседі.  АлайдаЗияш Алдабергенов, Салахидден Жүсіпұлы Сарталиев,  Мұхамет  ...  ...  ...  ...  ...   ...   Әлімбаев,   ӘбубәкірҚазақов, Бекбау Әлиев,  ...  ...  ...  ...  да  ...  ...  ...  үшін  жоғары  білім  алғандарды   ... биік ... ... ... көп  ...  ...  ...  Ахмедов  болғанына  ешкім   дау   айта   ...   ...   ... 76 ... аты-жөнін баспасөзге  жариялады.  Солардың  ішіндеӘбушахман  Бөкеев,  ...  ...  ...  ...  АхметМәметов  (Мәншүктің  әкесі),  Жұмағали   Бейсенбаев,   Балқожа   Сүлейменов,Нұрахмет ... ...  ...  ...  ...  ...  ... болған), Бекмұхамет Серкебаев (Ермектің  әкесі),  Төреахмет  Қожымов,Әшкей  Жақаев,  Айтмағамбет  Жұманов,  ...  ...  ...  ... қатар “Қазақ әдебиеті” газетінде “25 ноябрь, жұма  күні  кешкісағат 6.30-да М.Әуезов ...  ...  ...  ...  185  ... ... мен ... халық  университетінің  кезекті  сабағын  “Қолжазбажурнал  “Садақ”  ...  ...  ...  ...  жайынан)   дегентақырыпта  филология  ғылымдарының  докторы,  профессор  Тұрсынбек   Кәкішевөткізеді” деген хабарға ... ... ...  ...  ...  зиялыларжиналды.  Университеттің  мәшинесіз  ректоры  Рахманқұл  ...   ... ... жан ... ... ...  ол  кезде  атақты  ақындеп  білетін,  кейін  құдам  болған  Қазақстанның  халық  ...   ... ... ... ... ... Жақыпов, қазақтың  сөз  өнерініңмаржандарын жинауда ерен еңбек сіңірген Мардан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  отырғандарымен  қоймай,  төпелетіп  ...  ...  ...  ...  ...  адамдардың  атын  атады.  Марданмарқұм: “Сырдариядан оқуға түскен екеу кім екен?”  деп  мені  ...  ...  алды  да,  мен  ...  ...   ...   мына   Ауыл   ... ... әкесі деп атын  атап  еді,  қазір  есіме  түсіреалмай отырмын. Есенгелді Семей ... ... ... өсірген  ТаһирЖомартбаевтың  атын  атап  еді,  “менің  көргендерімнің  ішінен   кездестіреқоймадым” дегеніме дес ... ... ... ... ... деп ...  уақытта  орнынан  Мұзағаң  көтеріліп:  “Сен  айтқан   ӘбдірашитӘлімбаев менің әкем Аймағамбет болып ... Ол кісі де  ...  ... деп ... ... ... қысқы  каникул  кезінде  Омбыдан  кележатып бар қаражатын ұрлатып алған соң “Ғалия” ... жылу  ...  ... ... ... деген жасырын  атпен  мәтін  беріп  тұрған  ... ... ... ... ... бар ма  еді?  деп  сөзімнің  аяғынқалжыңға  жықтым.  ...  ...  ғой  ...  ...  соң:  ... мына ... қоса ... деп әрең құтылдым.Сонымен, медреседе оқыған екі жүздей ... ... елге  ... ... ... ...  өзім  анық  ...  бірқыдыру.  Олардыңішінде “Ғалияда” жарты жылдай оқыды деп жазылып жүрген, шындығында  екі  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жатуым  артық   болар.“Шұғаның белгісіндей” классикалық  шығарманы  жариялаған  “Садақ”  ...  ...  болу   ...   ...   ... ...  ...  оралуына  біраз  маңдай  тер  төккенімдіайтып жатпай,  1955  жылдан  бері  ...  1968  жылы  ...  ... 1995 жылы ... ...  ...  2  том  шығармаларын  “Алаш”баспасы 2005 жылы қайтадан толықтыра  жариялап  ...  ...  да  ... ұлы ... ... ... ... Ниязова осы игі  істің  соңындажүр.Медресе  шәкірттеріне  кездесіп,  сәлем   бергендерім   екі   ... ...  ...  ...  ...  ... баспаның корректоры екен.  Медресе  бітіргендер  өз  ойын  ашық  ... ... ... ... ... сыр ... ... еді.Екінші шәкірт – Зейнелғабиден Имажанов  ағарту  саласынан  қол  ... ... ... ... ...  ...  ...  атағына  иеболып, Ленин орденімен марапатталған ұлы  ұстаз.  Оның  ...  ... ... ... ... ... Жабасов  сынды  ғұламалар,Бауыржан Момышұлы сияқты  батыр,  Үрия  ...  ...  ... өнер ...  ...  ...  секілді  мемлекет  қайраткерлерітәрбиеленіп шығып, елге ерен қызмет атқарғанын ... та ... ... ... ... ... көп жыл  еңбек  етіп,оқу комиссарының орынбасары ... ...  ...  пен  ...  ... да ... мұғалім болғандығы, “Еңбекші қазақ”  газетінен  басталғанқаламгерлігін өмірінің  соңында  ғұлама  молдалыққа  ...  ... ... Зияш ... ... да ... ... Басимовтың жесірі Меңсұлу апай  менің  үлкен  құдағиым  болуыарқасында  қолындағы  мол  ...  ...  ...  тапсырған-ды.  Хажымның“Садақ” журналындағы “Ырысты” повесі баспаға  ...  ...  ...  ...  “Мақтым”  повесі  1984  жылы  “Жұлдыз”   журналынажариялану арқылы әдебиет ... мен ... ...  ...  іліккеніде қуаныш.Бұлардың сыртында медресе “Ғалияны” жақтап, мұражайын  ...  ... ... ... ... қазақ шәкірттерінің өлі-тірісін  түгелдей  іздеп,сол үшін дімкәстігіне қарамай Қазақстанға екі  рет  ...  ...  ... ... ... ... ... өзіне  мәлімдемеге  бергісіз  ұзақхат жазған ұлы патриот Сайфи Құдашпен 1957 жылы  кездесіп,  90,  100  ... ... ... алып тұрдым.Медресе “Ғалияда” оқыған қазақ шәкірттерінің шежіресін  тарата  берсе,қызықты  ...  ...  шыға  ...  ...   ...   ... ... жетелі ұрпақтары “Садақ” журналының  таптырмай  жүрген20 шақты сандарына ... ... ...  ...  ...  үлес  қосса  ғойшіркін деген тілек те ... ... ...  өз  ...  не  тындырғандарын  жүйелей  сөзетсек, ең алдымен қолжазба  “Садақ”  ...  40  ...  ...  ... ... ... ...  үлкен  олжа  сыйлағанын  айрықша  атауқажет.Біздің кейбіреулеріміз ... ... ... мұра деп ...  де,қолжазбаға  немқұрайды  қарайды.  Бұл  дұрыс  ...  Әлем   ...   ... ... ... ...  ...  институттары  ашылып,айрықша құрметтелетінін Армениядағы  бір  ғана  Матенадаранның  мысалынан-ақкөруге  болады.  Оған  ...  орыс  ...  ...  ...   ...   ...   ХІ-ХVІІ   веков   была    целикомрукописной”, дегенін құлаққа ... іліп ... ... шәкірттері қазақ тілінде шыққан  басылымдардың  бәріне  хабар-ошар,  мақала  жазып,  ...  ...  ...  ...   ... ... ... ауырып сырқағанға, қаражаттан  тарыққандарғакөмектесіп тұрды.Төңкерістер  тұсында  оқу  жүйесінің  қожырай  бастағанын  көрген  соңұстаздыққа ... ...  курс  ...  ...  елін  ... ... іздестірді. Оған сол  кезде  оқып  ...  бәрі  ... ... ... әдісімен оқыту методикасын жүйеледі.Татар-башқұрт шәкірттерінің сауық  кешінің  бағдарламасына  қазақ  ән-жырларын енгізіп, “Ахау Семей” мен ... хор  ...  ...  ... ... елге қайта алмағандары  жатақханада  бастаңғы  жасап,  сауықкешін   ұйымдастырғанда   қазақ   ...   ...   ...   үшін   ... өте ... ... болған.Ал қоғамдық-әлеуметтік өмірге келгенде  қазақ  жастары  әсіресе  Ақпантөңкерісі кезінде айрықша белсенділік  ...  ...  ...  ... ...  ...  ...  үшін  ұйымшылдықтың  үлгісін  көрсетіп,татар-башқұрт  шәкірттері  ортасында  ...  ...  ...  ...  ... ... медресе “Ғалияда” оқыған қазақ шәкірттерінің өнегелік сипатыбар ... ... ...  бұл  күндері  емін-еркін  дамып  отырғанмәдениеті үшін пайдалы болғаны айдан-анық. Сондықтан білім  жүйесін  ... ... ... ... азаматтарын дайындай берейік.  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ресей жоғары оқу орындарында оқыған қазақтар, олардың қоғамдық-саяси қызметі (хіх ғ. аяғы – хх ғ. 20-30жж.)8 бет
Ресей жоғарғы оқу орындарында оқыған қазақтар, олардың қоғамдық-саяси қызметі15 бет
Бейімбет Майлин17 бет
Ғали Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау7 бет
Қазақстанның оқу-ағарту жүйесі12 бет
1917-1920 жылдар аралығындағы Астрахан қазақтары158 бет
XV-XVIIIғғ. Қазақтардың дәстүрлі мәдениеті9 бет
Абай оқыған шығыс шайырлары27 бет
Алаш философиясы әлем қазақтары мәдениеті контексінде4 бет
Алыс шет елдердегі қазақтар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь