Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорынның ақша ағындарын жоспарлау мен басқару тиімділігін зерттеу және оны басқарудағы негізгі мәселелерді анықтау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1. Кәсіпорындардың ақша ағындарын басқару теориясы мен тәжірибесі
1.1. Ақша ағындарын жоспарлаудың мәні, әдістері мен қағидаттары ... ... ... ..9
1.2. Ақша ағындарын басқарушылық есеп ұйымның ақпараттық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
1.3. Кәсіпорынның ақша ағындарын жоспарлаудың тәсілдері ... ... ... ... ... ..25
1.4. Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт.М» кәсіпорнында ақша ағынын жетілдіру жолдары мен ақша ағындарын болжау мәселелері ... ... ... .28

2. Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт.М» кәсіпорынның ақша ағындарын қалыптастырудың қайнар көздерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.1. Кәсіпорындарда жалпы кірістер мен шығындардың негізгі баптары ... ... ..32
2.2. Кәсіпорындардағы өнімнің өзіндік құнын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.3. «Шығындар.өндіріс.пайда» арақатынасын талдаудың негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

3. Қазақстандағы кәсіпорындардың ақша ағындарын болжауды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..68
Қазақстан Республикасы экономикалық салаларын дамытудың негізгі бағыттарын анықтай отырып, экономиканың нарықтық қатынастарға өтуі кезінде кәсіпорындардың тәуелсіздігін, олардың экономикалық және құқықтық жауапкершіліктерін, шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығы мәнінің өзгерісін негізге алды.
Жекешелендіру және мемлекет иелігінен алынғаннан кейін, ұйымдар өз қызметінің нәтижесіне толық жауап беретін дербестікке қол жетіп, экономикалық және заңдылық тұрғыдан оқшауланды. Ұйымның өндірістік – қаржылық қызметінің тиімділігіне деген басқарудың барлық буындардың жауапкершілігі арта түсті. Кәсіпорынды банкроттық пен күйзелуден құтқаруға ешкім көмектеспейтін болды. Өндірістік шаруашылық қызметтің барлық мәселелерін тиісті ақпарат негіздерінде және оларды талдау арқылы, сонымен қатар өндірістік қызмет түрлерін түбегейлі қайта құру арқылы мәселелерді ұйымның өзіне шешуге тура келді. Бірақ, ұйымдық нысандар тұрғысынан кәсіпорындар ішінде бұрынғыдай жоспарлау сақталып қана қоймай, сонымен бірге өндірістік-қаржылық қызметті жан-жақты экономикалық талдау да жалғастырылды.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты – ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорынның ақша ағындарын жоспарлау мен басқару тиімділігін зерттеу және оны басқарудағы негізгі мәселелерді анықтау мен бірқатар ұсыныстар жасау. Қойылған мақсатқа сәйкес мынадай міндеттер қойылды:
 кәсіпорынның ақша ағындарының теориялық аспектісін зерттеу және оның қаржылық қызметіндегі мағынасын анықтау;
 шаруашылық субъектілерінің ақша ағындарын тиімді басқару арқылы жоғарғы пайданы алу мен рентабельділікті көтеру жолдарын нақтылау;
 ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорнының ақша ағындарын жоспарлау мен басқаруда тиімді саясатты қалыптастыруды жетілдіру;
 ақша ағындарын және оларды пайдаланудың тиімділігін арттырудың жолдарын анықтау, ақша қаражаттары ағынын ұйымдастыруды жетілдіру;
 ет өнімдерін өндіретін ұйымдардағы жауапкершілік орталықтары мен шығындардың пайда болу орындарын белгілеу;
 ет өнімдері өндірісінің табыстары мен шығындарын бюджеттеу және оның орындалуын бақылау үшін басқарушылық бақылау жүйесін ұсыну;
 ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорнының өндірістік қызметіндегі «Шығын-өндіріс-пайданың» өзара байланысын талдаудың нәтижесінде әдістемелік ұсыныстар жасау.
Кәсіпорында басқару жүйесін жетілдіру, шығындарды төмендету, ақша ағындарын тиімді пайдалануды басқарудың қажеттілігін кәсіпорын басшылары мен менеджерлері тез түсінеді. Бұл жерде туындайтын мәселе біреу ғана, ол осы шараларды қалай жүзеге асыру жолдарын қарастыруды талап ету, есептеу жолдарын жетілдіру. Өнімнің өзіндік құнын есептеу жолдарын жетілдіру, қолда бар қорлар жағдайында сатып алу көлемін қалай жоспарлау керек, қандай процестерді жетілдіруге ең алдымен қаражаттарды инвестициялау керек және т.б. осындай басты мәселелерді шешу дипломдық жұмыстың негізгі өзекті мәселесі болып отыр.
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жумагалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2001 жыл.
2. Құлпыбаев С. Қаржы – оқу құралы. Алматы, 2007 жыл.
3. Р.Ә.Әмірханов, А.Қ. Тұрғұлова Қаржы менеджменті – оқу құралы. Алматы – 2002 жыл.
4. Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к рынку: тенденции и размышления. Алматы, 1994 г.
5. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономиканың дамуы. – Алматы, 1998 ж. – 216 б.
6. Информационно-статистический сборник «Казахстан: 2003-2004годың, Алматы, Агенство РК по статистике.
7. Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. Шевелев С.А. Формирование и реализация казахстанской модели устойчивого экономического роста. Алматы, 2001 год.
8. Казахстан в цифрах за 2004 год. Агентство РК по статистике. 2004.
9. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Алматы, 1998.
10. Селезнев А. Макроэкономические факторы роста производства // Экономист. 1999 №5.
11. Сидоров М.Н., Федотов А.А. Национальный доход: факторы роста. Структура. Методы прогнозирования.
12. http://www.worldbank.org/ifa/rosc_aa_kaz_kaz.pdf.
13. АСТАНА. Сәуірдің 20 - сы. BNews.kz.
14. http://www.turkistan.kz/last/dis_sov_ru/ekonomika/avtoreferat/niyazov_t.doc
15. Бесфамилиев А, Цыганов И. Управление рисками и страхование ипотечной деятельности //Страховое дело.- 2004.- N1.c.11-17
16. Битков В.П., Насибен Е.Е . Формы правления кредитного риска. //Банковские уелуги.- 2004.N 2.c.42-49
17. Бригем Юджилл, Гапенски Луис. Финансовый менеджмент-Е-П: Экономическая школа ,1998.-458c.
18. Велисова Т, Севрук В.Т. Банковские риски- М.: Дело Лтд, 1994.-357c.
19. Гаджиев Ф.Р. Управление валютными рисками// Деньги и кредит. -1999. N 9.c.23-30.
20. Динасылова Д.Е Финансовая надежность банковских институтов, роль собственного катпитала// Банки Казахстана. -2004.N3.c.39-47.
21. Екушов А.А Оценка риска в банковском моделировании// Банковские технологи .-1999. N1.c.37-45.
        
        МазмұныКіріспе………..……………………....………………………………………………51. Кәсіпорындардың ақша ағындарын басқару теориясы мен тәжірибесі1.1. Ақша ағындарын жоспарлаудың  мәні, әдістері мен қағидаттары…………..91.2. Ақша ағындарын ... есеп ... ... ... ақша ... ... тәсілдері………………….251.4. Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорнында ақша ағынынжетілдіру жолдары мен  ақша ағындарын ... ... Ет ... ... ЖШС ... кәсіпорынның ақшаағындарын қалыптастырудың қайнар көздерінталдау……………………………………………………………………………….312.1. Кәсіпорындарда жалпы кірістер мен шығындардың ... ... ... ... ... талдау……………………….......402.3. «Шығындар-өндіріс-пайда» арақатынасын талдаудың негізгіэлементтері…………………………………………………………………….……483. Қазақстандағы кәсіпорындардың ақша ағындарын ... ... ... ...   ...   ...   салаларын   дамытудың   негізгібағыттарын анықтай отырып, экономиканың нарықтық қатынастарға  өтуі  ...   ...   ...   ...   және    ... ... ...  қаржылық  тұрақтылығы  мәнініңөзгерісін негізге алды.Жекешелендіру  және  мемлекет  иелігінен  алынғаннан  ...  ...  ...  ...  толық   жауап   беретін   дербестікке   қол   ...  және  ...  ...  оқшауланды.  Ұйымның  өндірістік   –қаржылық  қызметінің  тиімділігіне  деген   басқарудың   ...   ... арта ... Кәсіпорынды банкроттық пен  күйзелуден  құтқаруғаешкім  көмектеспейтін  ...  ...    ...   ...   ... тиісті ақпарат негіздерінде және оларды талдау  арқылы,  соныменқатар өндірістік қызмет түрлерін ...  ...  құру  ...  ...  ...  шешуге  тура  келді.  Бірақ,  ұйымдық  ...   ... ...  ...  ...  ...  қана  қоймай,  соныменбірге  ...  ...  ...   экономикалық   талдау   дажалғастырылды.Дипломдық  жұмыстың  басты  мақсаты  –   ет   ...   ...   ...  ...  ақша  ...  ...   мен   ... зерттеу және оны басқарудағы  негізгі  мәселелерді  анықтау  менбірқатар  ...  ...  ...  мақсатқа  сәйкес  мынадай   міндеттерқойылды:▪ кәсіпорынның ақша ағындарының теориялық ... ...  және  ... ... ... ...  ...  субъектілерінің  ақша  ағындарын  тиімді  ...  ... ... алу мен ... ... жолдарын нақтылау;▪  ет  өнімдерін  ...  ЖШС  ...  ...  ақшаағындарын  жоспарлау  мен  басқаруда  ...  ...  ...  ақша  ...  және  ...  ...  тиімділігін   арттырудыңжолдарын анықтау, ақша ... ... ... ... ет  ...  ...  ұйымдардағы  жауапкершілік  орталықтары  меншығындардың пайда болу орындарын белгілеу;▪ ет өнімдері өндірісінің табыстары мен шығындарын бюджеттеу  және  ... ... үшін ... ... ... ұсыну;▪   ет   өнімдерін   өндіретін   ЖШС   ...   ...  ...  ...  ...   байланысынталдаудың нәтижесінде әдістемелік ұсыныстар жасау.Кәсіпорында  басқару  жүйесін  жетілдіру,  ...   ...   ... ... ...  ...  ...  кәсіпорын  басшыларымен менеджерлері тез түсінеді. Бұл жерде туындайтын ...  ...  ...  ... ... қалай жүзеге асыру жолдарын  қарастыруды  талап  ету,  есептеужолдарын жетілдіру. Өнімнің өзіндік ... ... ... ...  қолдабар қорлар жағдайында  сатып  алу  көлемін  ...  ...  ...  қандайпроцестерді жетілдіруге ең алдымен  қаражаттарды  инвестициялау  ...  ... ... ...  ...  шешу  ...  ...  негізгі  өзектімәселесі болып отыр.Ақша  ағындарын  басқару  жүйесіннің  тәжірибесі  ЖШС  «Казмясопродукт-М»кәсіпорынның  ақша  ...   ...   ...   ...  ...  ...  әлі  де  болса   Кеңес   Одағынан   ... ... ал ...  ...  ...  ақша  ... көп көңіл бөлу керек, өйткені  ақша  ағындарын  басқарудың  ...  ...  ...  ...  тиімді  жұмысы  туралы  сөзқозғауға болмайды.Диплодық   ...   ...   пәні   ...    ЖШС    ... ақша ... ... және басқару есептелінеді.    Танымның  диалектикалық  тәсілі,  жүйелі  талдау,  экономикалық   талдаутеориясы, экономика математикалық ...  және  т.б.  ...  ... ... ...  ...  ...  зерттеу  процесінде  бухгалтерлікесептің стандарттары, өнеркәсіп кәсіпорындарында есепке алу мен  ... ... ... ... ...  ...  есеп  жәнеталдау облысындағы шетелдік және отандық  ...  мен  ...  ... ... кезеңдік басылымдардағы мақалалар,  заңды  актілер пайданылды.Зерттеу объектісі ретінде ет өнімдерін өндіретін «Казмясопродукт-М»  ... ет ... және ...  ...  таңдап  алынды.  Кәсіпорынның  ақшаағындарын басқаруды дамыту мен  ұйымдастыру  ...  ...  ... және  ...  ғалым  экономистердің  ғылыми  еңбектері,  ҚазақстанРеспубликасының бухгалтерлік есеп және ... ... ...  ... мен заң күші бар нормативтік актілер, ғылыми-теориялық  материалдары,зерттеу жүргізілген ұйымдардың бухгалтерлік есеп мәліметтері пайдаланылды.Әдістері ретінде  ...  ...  ...  ...  ...  ... тәсілдері, бақылау және салыстырмалы талдау,  тарихи  және  логикалықойлау, зерттеу ... мен ... ... ... сипаттау және  тағыбасқа әдістер пайдаланылды.Диплодық  ...  ...   ...   ондағы   ұсыныстар   меннұсқаулардың төмендегі бағыттар бойынша қолданылатындығымен анықталады:□  ет  өнімдерін  өндіретін  ...  ЖШС  ...  ... ... ... одан әрі ... ... жалғастыру;□ ақша ағындарын қалыптастырудың ішкі және сыртқы қайнар көздері;□ кәсіпорынның ақша ағындарын пайдалану тиімділігі;□ ет өнімдерін өндіретін ...  ЖШС  ...  ... ұйымдастыруды жетілдіру;□ кәсіпорындарда ақша ағындарының айналымын көтеру жолдарын жетілдіру.□  ет  және   консерві   ...   ...   ...   ...  ...  мен  ...   жауапкершілік   орталықтарыанықталып, ішкі есептеме нысандары ұсынылады;□  тушенка  және  ет  ...  ...  ...   ...   ... бюджеттендіру әдістемесі мен  бюджеттің  орындалуын  ... ... ... жүйесі ұсынылды;□ ет  өнімдерін  өндіретін  ұйымдарының  өндірістік  ...  ... ... ... талдау әдістемесін қолдану  бойыншаұсыныстар жасалынды.Дипломдық  жұмыста  зерттеу  пәнінің  өзектілігі   -   ...   ...    ет    ...    өндіретін     «Казмясопродукт-М»     ЖШСкәсіпорындарының заман талабына сай және ... ... 50  ел  ...  ...  бәсекелестік  нарыққа  шығару  ...   өнім   ... ... ең ... ...  ...  ақша  ... есептелетіндігінен  және  оны  ғылыми  түрде  шешу  керектігіненкөрінеді. Осы орайда зерттеудің ... мен ...  ...  олардыңішіндегі ақша ағындарын жоспарлау және басқару тиіміділігін зерттеу  маңыздыорынды  алады.  Зерттеудің  ...  ...  ...  ақша  ағындарыалынған.  Осы  зерттеуге  ақпараттық  базасы  анықталады,   ...   ...   ...   ...   объектісі   -   ...   ... ... ет ... ақша ... жұмыстың аса маңызды жаңалығы төмендегіше:➢  кәсіпорынның  ақша  ағындарын  жоспарлау  және  ...  ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілеттілікті  арттыруда,пайда алуды, рентабельділікті көтеруді ең жоғарғы  деңгейге  жеткізудебасты орынды алатын ақша ағындарды ...  ...  ... ет өңдеу кәсіпорындарының ақша ағындарын пайдаланудың қазіргі  заманғыжүйесінің ішкі резервтері анықталды.➢  ақша  ағындарын  ...  ...  ...   ...   ... -  математикалық тәсілмен  шешуде  «Оптималды  түсу»  тәсілімақта өңдеу кәсіпорындарында алғашқы рет ... ... ... және ...  ...  ...  ...  қалыптастырудың  экономикалық   мазмұны,   мақсаты,   тапсырмасы,принциптері  ашылды.  «Казмясопродукт-М»  ЖШС  ...  ақша  ... ... ... ...  ...   ақшалай   қаражаттар   айналымын   жетілдіру,   ...    ...   есеп   ...    ...    ...    сұрақтарықарастырылады.Екінші  бөлімде  ет  өнімдерін  өндіретін  кәсіпорынның  ақша   ағындарынқалыптастырудың ... ... ... ... ақша ...  ...  ...  ақша   ағындарын   пайдалану   тиімділігін   бағалаусұрақтары  қарастырылған   және   ...   ...   ...   жетілдірудіңәдістемелік және ұйымдастырушылық принциптері ұсынылады.Үшінші ... ... ... ЖШС ... ... ... ... жолдары қарастырылған.Қорытындыда зерттеулердің нәтижелері келтірілген, ет өнімдерін  өндіретін«Казмясопродукт-М»   ЖШС   ...   ақша   ...    ...   ...   бойынша    ұсыныстар   мен   ...    ...  ...  ...  үш  негізгі   бөлімнен,   қорытындыдан,пайдаланылған әдебиеттер  тізімінен  және  ...  ...  ... 10 ... және  2 ... ... . ... ақша ағындарын басқару теориясы мен тәжірибесі1.1.  Ақша ағындарын жоспарлаудың  мәні, әдістері мен қағидаттарыКәсіпорындардың  ақша  ...  ...  мен   ...   бұл   ... ... жүйесі, саналы басқарудың  аса  маңызды  элементтерініңбірі  және  әлеуметтік  ...  ...  ...   ...   ... ... және тепе  ...  дамуына  жетуге,  біртұтас  ұлттықшаруашылық  кешенінің  барлық  буындарының  ...  ...   ...  ...  жоғарғы  қарқынын  қамтамасыз  етуге,  халықты  әлеуметтікқорғауға бағытталған. Кәсіпорындардың ақша  ағындарын  ...  ... сол, бұл  ...  өндірістің  материалдық  заттай  элементтерітурасында, ақшамен қоғамдық ұдайы өндіріске белсенді ықпал  жасау  турасындаақша қозғалысының салыстырмалы  ...  ...  ақша  ... ... ақша ағындарының табысты іс-әрекет етуі және  қоғамдықпроцестерге  белсенді  ...  ету  ...  ақша  ...   ... жүргізудің барлық деңгейлерінде  ақша  қорларын  қалыптастырып,бөлуді алдын  ала  ...  ...  ...  ...  ...  ...  анықтайтын  өзара  үйлесілген  тапсырмалардың,   көрсеткіштердіңкешенді  ...  ...   ақша   ...   ...   ... ... ... етеді.Кәсіпорындардың  ақша  ағындары  көрсеткіштерді,   ...   ...   ...   ...   ...   ...   шешімдердіңнәтижелілігі сияқты, ақша ағындарын  жоспарлау  мен  болжау  процесінде  қолжетті. Бұл  өте  ...  ...  ...  ...  пен  ...  жиітеңестіріледі. Іс жүзінде ақша ағындарын болжау жоспарлаудың  алдында  болуыжәне көптеген ... ... ... ... тиіс ...  ...  ...  ақша  ағындарының  қозғалысын  басқарудың   мүмкіндіктерінанықтауы тиіс).Қаржы жоспарының түрі мен ... ... ... және ұзақ ... ...  қаржыәлеуетін анықтау үшін қаржы жоспарының (бюджеттің) бірнеші  түрін  әзірлеугеқұқылы.Кәсіпорын (корпорация) әзірлеуі мүмкін ... ... ...  ... болады:• Залалсыздық кестесі (бизнес- жоспардың құрамдас элементі).• Кіріс және шығыс жоспары (балансы) – ... ... жыл, ... ... ... ...... жарты жыл, жыл.• Бухгалтерлік және таза пайданы бөлу жоспары- – ... ... жыл, ... ... ... ... көрсеткіш он күнге бөлінген айға.•  Алдағы  тоқсанның  немесе  ...  ...  ...  ...  ... ... бойынша)• Кредит жоспары- тоқсан, жарты жыл, жыл.• Валюталық жоспар- ... ... жыл, ... ... ... ... жарты жыл, жыл.• Кіріс пен шығыс бюджеті- тоқсан, жарты жыл, жыл.• Ақшалай қаражаттың ... ... - ай, ... ... жыл, ... Баланс парағы бойынша  бюджет  (алдағы  тоқсанның  соңына  актив  ... ... ... ... ... және қаржыландыру бюджеті - тоқсан, жыл.Ақша  жоспары  (жедел  ...  ...   ...   ...   ... ... жоспарланатынның алдындағы  кезеңінің  (тоқсан,жарты жыл, жыл)  бухгалтерлік  және  статистикалық  есебінен  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  жұмыс,  қызмет)сатудан алынған түсім, пайда, күрделі салым мөлшері, активтің және  меншіктікапиталдың ... ... ...  ...  ...  ... ... көрсеткіші жатады.Ақша ағындарын талдау әдіснамасы арнайы экономикалық әдебиетте ...  ...  ...   Осы   ...   ...   жоспарлаудапайдалану үшін  қаржыгерлерге  оның  бірнеше  кезеңдегі  (ай,  тоқсан,  жыл)серпінді қатарын жасауды ... ... ... ... ... ... есеп кесте жасалады (жалпы және тазакіріс   есептеледі   және   ол   ...   ...   ...    ... ... күрделі салым көзі,  айналым  қаражатына  қажеттілікжәне т.б. есептеледі).Бизнес- жоспарлау жөніндегі әдебиетте оңтайлы  шешім  ...  үшін  ... ... ... ... ұсынылады.Үшінші  сатыда  қаржы  жоспарының  (бюджетінің)  орындалуы  жөнінде  есепәзірленеді. Есеп қаржыны ... және  ...  ...  ...  ...  ... ... қаржы әдебиетінде  әдетте  келешекті  (2-5  жылға)  және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ұсынылады.  Қазақстанныңбүгінгі күнгі экономикалық жағдайына қатысты келешекті  жоспар  (бір  жылданасатын)Қазақстанда   біріккен   ...   ...    ...    ...  элементтерін  иеленетін  симбиоз   болып   табылады.   Отандықбіріккен кәсіпорындардың ішінде көбінесе акционерлік емес ...  ...  және  ...  байланысты  республикаға  акционерлік   компаниялартуралы заңдылықты нақты түрде талдау керек  екендігін  ескеру  ...  ... ... ... кәсіпорындардың  басқа  да  формаларын  құру  және  іскеасыру мүмкіндігін ... ... ... ... ала отырып, біріккен  кәсіпорындар  статусындифференциациялау, республика біріккен кәсіпорындар  дамуының  ынталандырушыфакторы болып табылады. Біріншіден, кіші және орта ... ... ... кезінде біріккен кәсіпорындарды серіктестік формасында  құру  арнайыбасқару   құрылымдарының   ...   ...   ...   ...    ... ... ... елдеріндегі сияқты әрбір  серіктестіктіңбасқаруға және тексеруге бақылау жасау мүмкіндігі біздің республикамызда  данәтижелі қолданылуы мүмкін.      Екіншіден,  капитал  ...  ...   ірі   ...   ...  ...  ...  ...  жабық  түрдегі  акционерлікқоғам формасында  құру  ...  ...  ...  ...  ... тұратын инстанциялар шешімімен емес, әр жақтың экономикалық  қызметесепке ала отырып, салымдардың  ...  ...  ...  мүмкіндікбереді.      Үшіншіден, Қазақстанның инвестициялық мүмкіндігі үлкен  рөл  атқаратынсалаларында  келісім-шарттық  ...  ...  құру  ...  ... ... ендіру немесе қолдану негізінде  шетел  серіктесініңқұқығы бар. Келісім-шарттың кәсіпорындардың қызмет етуінен  бастап  жарғылыққор толығымен  ...  ...  ...  ...  ...  қордың  бірбөлігін алдын-ала келісілген уақытында шетел серіктесіне береді.      Бүгінгі күнде  Қазақстанда  ...  ...  құру  ... және ... ... ... Біз білетіндей, кәсіпорындар  ұлттықэкономиканы  өзгертудің   ...   ...   ...   жоспарланды.Біріккен кәсіпорындар қызметін реттеудің тиімсіз  экономикалық  саясаты  бұлпроцестің стихиялық көрініс табуына әкелді.      Қазақстан   ...   ...   ...   тартудың    тиімдіформаларының  бірі  -  әлемдік   ...   ...   ...   ...  ...  қабілеттілігін  арттыру   факторы   ретінде   біріккенкәсіпорындарды құру. Бұл мәселені  толығымен  қарастыру  ...  ... ... ғана ... қоймай, сонымен қатар  серіктестердің  іс-қимылдарын да қарау керек.      Кәсіпорын  құру   кезінде   ...   ...   ...   ... ... тауардың нарықтағы, саладағы бәсекеге қабілеттіліктің жоғарылауы;• қосымша қаржы және материалдық ресурстардың тартылуы;• алғы шетел техникасы мен ... ... ... қабілеттілікті жоғарылату және өткізу процесін жақсарту  үшінсеріктестерінің тауарлық белгісін қолдану;•  өндірістік  процесс  пен  ...  ...  ...  ... ... ... кезінде  шетел  серіктесімен  коммерциялық  тәуекелдібөлісу.      Біріккен  кәсіпорын  формасында  тікелей  шетел  инвестициясын   ... ...  яғни  ...  ...  құру  ...  ...  ... кезінде бірнеше факторлардың әсер етуін есепке алу  керек.  Оларға:өндірістік-технологиялық   ...   ...   ...    ...  ...   ...   тартымдылығына   кәсіпорынның   салыстырмалыпозициясының бағасы,  нарық  ...  ...  ...  ... ену ... ... нарықтың көлемі, оның  даму  тенденциясыныңбағасы   ...   саны   ма,   ...   ...   өткізудіұйымдастыру) жатады.Ақша   ағындарын   жоспарлаудың   көмегімен   белгіленетін   болжамдарнақтыланады,  ...  ...  ...  ...  үйлесілген  міндеттер,оларды іске асырудың дәйектілігі,  сондай  ақ  таңдалынған  мақсатқа  ... ... ... ақша ... жоспарлау ең қарапайым әдісі  өтімділіккезеңін  тексеру.  Өтімділік  кезеңіне  салынған  ақша  ағындарының   ... ... ... анықталады. Қаржы менеджері  барлық  алынған  ... ... ақша ... ... Мысалы, егер жыдық  үнем  5  млн.  ... ал ...  10 ... онда ...  ... екі ... тең.Өтімділік кезеңін тексеру салым капталының нақты толық көрсеткіші болаалмайды,  егерде  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... қатар басқа бағытқа  инвестициялайтын болса.Болашақ табыс мөлшерін инвестиция көлемімен салыстыру  ...  ... бір ... әдіс ... ... ... қолдану үшін ақша менеджерінің төмендегі мәліметтері  болуытиіс:Жалпы инвестиция көлемі және олардың мерзім бойынша таратылуы;Жылдық шығындағы үнемділік;Жабдықтарды іске ... ... ... төлем.Пайдаға салынатын салық мөлшерлемесі.Бұл әдіспен бағалау болашақ ақша қаражаты ағымын ... ... ... ... ... ... ұйғарады.Дисконттау  коэффициентін  таңдау,  бағалау  әдісін   таңдау   сияқты,маңызды. Дисконттау ... ...  ...  ...  мөлшерлемесініңдеңгейі, және ол инвестордың тіліне қарай өзгерісте болу  керек.  Дисконттаукоэффициенті әлбетте, тәуекел шығының жабуда қамтамасыз ету  үшін  ... Өте ... ... ... аз ...  коэффициенті  менсалыстырғанда болжамды ақша қаражаты ... тез ... ... ... ... ...  тәуекелдігін  өтежоғарғы  дисконттау  коэффициентін  қолдана  ...  ...   ...   ... жобаларға капитал салымына жоғарғы табысты қамтамасыз етеді.Капитал салымының тиімділігінің талдаудың ең көп  тараған  ... ... ... ... мөлшері.Бұл әдістің негізгі  ерекшелігі  оның  қарапавйымдылығында,  ... ... ...  ...  ...  ол  табысты  анықтауда  бухгалтерлік  есепкенегізделеді, ақша ағымына негізделмейді, қаражаттық кәрәс және шығыс  уақытыинфляциялық ... ... ... ... ... әдіс жоғарыда қаралған. Бұл жерде біз  оның  кейбір  кемшіліктерінатап өтеміз және оның  ...  ...  ...  ...  ... ... өтемділік кезеңі   бастапқы  инвестициялық  шығындардықайтаруға қажетті жылдардың саны.Егерде есептелген өтемділік кезеңін барынша қолайлы  ...  ... онда ... ... егер болмаса қабылданбайды;Бірақ бұл әдіспен жобаның рентабельдігін анықтауға  болмайды,  өйткеніақша ағымдарының ... ... ... тек жобаның өтемділігін дөрекі бағалауға  болады.  Өйткеніөтемділік әдісінің көмегімен пайдалы ақпарат ...  ...  ол  ішкі  ... және таза ... ... ... нәтижелі жұмыс істейді.3. Ішкі пайда мөлшерін анықтау әдісі.Ішкі пайда мөлшері  дисконттау  коэффициенті  ол  ...  ... ... ... ағымдағы ақша  қаражаттары  ағымының  құнын  ағымдағысалым құнымен салыстырады.Бұл әдіс  белгілі  ...  ақша  ...  ...  өзгерісін  есепкеалғандықтан, ол инвестициялаудан  алынған  ...  ...  ...  ... ... есептеледі және инвестициялық  жобаға  ең  бір  объективті  дұрысбаға береді.4. Таза ағым құнын ... ... ағым құны  ... ақша ... ... ...  ақша  ... алып тастағандағы айырмасына тең.Ішкі пайда мөлшерінің  әдісі  сияқты  таза  ағымдағы  құн  ...  ...  ...  ...  ...  мақсатындағы   ақша   ағымдарындисконттауға негізделген.Егер таза ағымдағы құн көлемі ... тең ... ... онан ... ... ... ал егерде ауытқыса онда ұсыным қабылданбайды.Басқа  сөзбен  айтқанда,  пайдалану  белгісі   мынандай:   егер   ... ... ... құны олардың ағымдағы оларды  шығын  құынанартық болса, онда жоба қабылданбайды.Жоспарлаудың үздіксіздік қағидаты перспективалық  және  ...  ... ... ... ...  ...  ...  жоспарлаудыңіс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық жоспарлауда олардың  міндеттеріннақтылаумен қол жетеді. Ақша ... ... бұл ... ...  ...  ...  арасында  үзілісті  болдырмауға,   шаруашылықжүргізуші  субъектілерді,  олардың  нақтылы  даму  перспективаларын  ...  ...  ...  ...  береді.   Бұл   қағидат   шығыстардыңкөпшілігі  үшін,  ...   ...   ...   ...   ...   ...  Бұл  ...   жүйелік   түрлендірме   әдісі   жоспарлау,бағдарламалау және бюджет  ...  -  ...  ...  ...  мен  міндеттерді  қалыптастыруды   жәнебаяндауды кіріктіреді.    -  бағдарламалау деп мақсаттарға жету  үшін  ...  ... ... ... және ... табуды түсіндіреді;- бюджет жасау жалпы көпжылдық  бағдарламаларды  қаржы  жылдары  бойыншажылдық бюджеттік цифрлар ... ... ... Бұл ... бюджеттіктоптастыру  бойынша  сан  жағынан  ...  ...   ... бөлу ...   ақша   ағындарын   жоспарлау   бұл   ақша   ...  ...  ...  ...  оларды  орындау,  белгіленгенмақсаттарға  жетуге  ...  ...  ...   ...   ... ақша ... құралдарының бірі болып  табылады.  Ол  ірі  ... ... және ... ... ... ...  ақша  ...  жоспарлаудың  объектісі   шаруашылықжүргізуші  ...  мен  ...  ...  ...  ал   ... ақша жоспарлары мен жеке мекеменің сметаларынан бастап  ... ақша ... ... ақша жоспарларын жасау болып табылады.  Әрбіржоспарда белгілі бір мерзімге    ...  ...  мен  ...  ...   ...   ...   буындары   мен    байланыстары    анықталады.Кәсіпорындардың  ақша  ағындарын   ...  ...   ...   ...  ...  Бұл:  ...  тапсырмаларды  орындауға   қажеттіақшаның көлемі мен олардын көздерін анықтау; крістерді өсірудің,  ...      ...      ...      ...       ...   ...   ...   қаражаттарды    бөлуде    ... ... және ... ... ... ... және  ...  құбылыстардыңкең шеңберін қамтиды);• қарқындылығымен (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);•  тиімділігімен  (қорытындысында  ақшаны  ...  ...   ... ... ... ... ... жоспарлаудың мына тәсілдемелер пайдаланылады:       а) автоматтық  (өткен  жылдың  деректері  келесі  жылға  көшіріледі).Инфляция ... ...  ...  коэффициенттеріне  көбейтіледі.  Бұләдіс  ең  қарапайым   әдіс   болып   ...   ...   ...   уақытжетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;       ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып,  ...  ... ... б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта есептелуі  тиісбұл әдіс нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және  оларды  ... ... ... ... басқарудың  функциясы  ретіндеэкономикалық және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей  ... алуы ...  Егер  ...  ...  ақша  ...  ... процестерге  жасалынса,  нарықтық  экономикада  ...  ... бұл ... ...  тауарлар  мен  қызметтерді  ...  және  ... мен  ...  ...  қоғамдық  қажетті  шығындарды  тану  (мойындау)жүзеге асырылады.Демек, нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өндіру мен ... ... ... және ... әдісі ақшаны, бағаны,  құнзаңын, сұраным мен ұсыным заңын  кіріктіретін  өзінің  ...  бар  ...  ...  механизмінің  мұндай   табиғаты   өндіріс   пен   ...  ...  ...  ...  ...   жоспарлаудың   элементтеріболатын болжаудың қажеттігін анықтайды.Кәсіпорындардың ақша ағындарын жоспарлаудың мазмұны  ...  ... ... ... бөлу  және  ...  бөлу  экономикалық  процестерменоңтайландырудың  күні  бұрын  анықталған  мүмкіндік  ...  ...  ...  негізінде   орталықтандырылған   және   орталықтандырылманған   ақшақорларын қалыптастыру және пайдалану.Ақша ... ... ... және  оның  ...  ... маңызды функциясы болып табылады. Оны мемлекеттік билік  пен  басқарудыңоргандары, мекемелері және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.Шаруашылықты жүргізудің нарықтық ... ақша  ...  ...  ...  белгіленетін  түпклікті  нәтижелеріне  ...   ... ... екі  ...  байланысты  көбінесе  болжау  ретіндежүргізіледі.Кәсіпорындардың ақша ағындарын болжау мемлекеттің ... ...  ... алдын ала көре білу,  ақша  жоспарларының  көрсеткіштерін  негіздеу(дәлелдеу). Болжамдар орташа мерзімді (  жыл)  және  ұзақ  ...  ... ... ... ... ақша ... ... ақша  жоспарларынжасау стадияларынан  бұрын  болады,  қоғам  дамуының  ...  бір  ... ақша ... ... ... Ақша ағындарын болжаудың  мақсатыболжанған кезеңдегі ақша ағындарының шынайы мүмкін болатын  ауқымын,  олардықалыптастырудың көздерін және пайдалануды анықтау ... ...  ... жүйесінің органдарына ақша жүйесін (құрамын)  дамыту  мен  жетілдірудіңтүрлі ... ақша  ...  іске  ...  ...  мен  әдістерінбелгілеуге мүмкіндік береді.Кәсіпорындардың ақша ағындарын болжау  әр  түрлі  әдістерді  қолданудықажет ...  -  ...  ...   ...   ...   қарай   ақшажоспарлары  көрсеткіштерін  динамикасын  бейнелеп  көрсететін   экономикалықүлгілерді жасау;     -  ... ... ... ... ... бағалау әдісі.Шаруашылық жүргізудің нарықтық  жүйесінде  сонымен  бірге  индикативтік,яғни  ...   ...   ...   ...   ол   ...   рөлді   орындайды   және   қарды   қызметінің   субъектілерінеэконмикалық  ...  ...  ...  ...  ықпал  етеді.  Индикативтікжоспарлау  нарықтық  экономиканы  мемлекеттік  теттеуде   және   ... ... ... шегі ... ... ... кезеңдегі басты ерекшелігі зерттемелікқасиеті. Яғни қоғамдағы тенденцияларға терең және жан ... ...  ... ...  ...  ...  ...  көзделінеді,  әрі  алдатұрған небір өзекті мәселелер  ...  ...  ...  ... ... ... экономикада бәсекелестікті арттыру. Индикативтік жоспардың ажырағысыз  бөлігі  индикативтік  ақша  ... ... ... бұл ... басты  мақсаты  болжанған  дамудықамтамасыз  ету  үшін  ақша  ...  ...  ...  және  ... ... ақша ...  жоспарлаудың  әдістемелігі  аса  маңыздымына қағидаттарға негізделеді:Орталықтандарылған және  орталықтандырылмаған  тәсілдемелердің  ...    ақша    ...    ...    екі    негіздің     (бастаудың)орталықтандырылған  қаржылық  жоспарлаудың  ...  ...  ...  ...  ...  ...   білдіреді.   Орталықтандырылған   ақшаағындарын жоспарлау мемлекетке бірыңғай ақша  саясатын  жүргізуге,  ... ақша  ...  ...  және  ...  ...  ...  ... береді. Кәсіпорындардың ақша ағындарын жоспарлаудағы  децентрализмөндірістік бөліністер мен биліктің жергілікті органдардың нақтылы  ... ... ... ...  өркендеудің  және  оның  нәтижелілігінарттырудың резервтерін  ...  ...  ...  ... ... ... ... олардың аумағында орналасқаншаруашылық  жүргізуші  субъектілер  қызметінің   нәтижесіне   тәуелділігініңбелгілейтін  ұзақ  ...  ...   ...   ...   ... ... экономикалық әдістеріне көшу  үлкен  маңызға  ие  болыпкеледі. Сонымен бір ... ... ... ақша ағындарды  жүйелі  түрденығайту,  мемлекеттік  бюджеттің  кіріс  бөлігінің  ...   ... ... әлеуметтік бағдарлануын  күшейтуде,  тиімділікті  арттырудаоның рөлін арттыру ... ... ... ақша ... ... ... ... жоспарлаумен тығыз өзара байланысы мен өзара  тәуелділігіндекөрініп білінеді. Ақша жоспарларының негізінде ... және  ...  ...  мен  ...  ...  ...  ...   біргеақшалық жоспарлаудың барысында объектінің дамуының белгіленген  параметрлерідәлелденіп  анықталады,  экономикалық   және   ...   ...   ...   мен   ...   баланстық    байланыстары    тексеріледі.Кәсіпорындардың ақша  ағындарын  ...  ...  ...  ...  ... ... түрлерінің тығыз өзара  байланысын  білдіреді.  Жоғарғыұйымдардың ақшаны жоспарларының көрсеткіштері  оған  ...  ... ... ... ...  деңгейде  жасалынатын  ақшажоспары   ...   ...    ...    ...    органдарыныңкәсіпорындары  мен  ұйымдарының  ақша  жоспарларының  көрсеткіштерін   тірекетеді.      Жоспарлаудың үздіксіздік ...  ...  және  ...  ... ... ... шамалайды,  бұған  перспективалық  жоспарлаудыңіс-қимылының ... ... және ... жоспарлауда олардың  міндеттеріннақтылаумен қол жетеді.  Ақшаны  жоспарлаудың  бұл  қағидаты  ағымдағы  жәнеперспективалық   ...  ...  ...  ...   ...  субъектілерді,  олардың  нақтылы  даму  перспективаларын  ...  ...  ...  ...  ...   Бұл   ...   ...  үшін,  әсіресе   мемлекет   қаржысын   ...   ...   ...  Бұл  ...   ...   ...   ...   жоспарлау,бағдарламалау және бюджет  жасау:     -  жоспарлау  өзіне  мақсаттар  мен  міндеттерді  ...   ... ...... деп ... жету  үшін  пацдаланылатын  құралдардыңқолда барын іріктеуді және жаңаларын табуды ... - ... ... ...  ...  ...  ақша  ...  бойыншажылдық бюджеттік цифрлар  тіліне  аудару  ...  Бұл  ...  ... ... сан жағынан тұлғаланған  операциялардың  бүкіл  жиынтығынбөлу процесі.      Ақшаны  ...  ...  ...   әдістердің   көмегімен   ... ... ... ... ең ... ...  ...  коэффициенттер)  әдісі.   Оның   мағынасы   ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  қисаптар  есепті  кезеңнің  жетістіктері  және  оларды  өсудің  ... ... ...  қарқынына  түзету  негізінде  жүргізіледі.Мұндай тәртіптің айтарлықтай кемшіліктері бар :      - мүмкін болатын ішкі шаруашылық резервтер анықтауды ... ... -   ... және ақша ресурстарын пайдалануға  теріс  әсер  етеді,өйткені жоспарланатын кезеңге  олардың  көлемі  қол  жеткен  ...  ...  ...  сәйкес  жоспарлы  ақша   ағындарын   көрсеткіштербелгіленген нормалар мен нормативтердің негізінде ... ... ... ... ... құру  және  оны  ақша  саласынакөшіру.Баланстық әдіс шығындардың оларды жабу көздерімен үйлесушілігін,  ... ... ... ...  ...  ...  жоспарларыныңбарлық  бөлімшелерінің,  сонымен  бірге  өндірістік  және   ақша   ағындарынкөрсеткіштердің  өзара үйесушін  ...  Ақша  ...  ... үшін ... саланың,  бюджеттің,  бүкіл  ұлттық  ...  мен   ...  ...  ...   ...   ...  ұлттық  шаруашылықты   дамытудың   қажетті   ...   ... ... ішкі резервтерді жұмылдыруды  ескере  отырып  олардыжан жақты ... ... ...   ...   ...   ...   объектісінің   жай-күйініңпараметрлерін анықтау үшін аса білікті ... ...  ... ... ... ... ...  беретін  кәсіпорындардың  ақша  ағындарынжоспарлауды ұйымдастыру оның негізгі қағидаттарын саналы ... ...  ...  ...  экономикалық  әдебиеттерде  ақша   ағындарын   жоспарлаудыңқағидаттарын ... әр ... ... бар. ...  ...  басқарудыңбұл стадиясының негізгі ережелері ретінде дамудың барлық  ...  ... ... ... ...  ...  қағидаттары  емес,  тек  олардыіске ... ... ... күштерідің, ғылымның және  көптеген  басқафакторлардың даму деңгейіне байланысты оның әдістері өзгереді.Кәсіпорындардың  ақша  ...  ...  ...   мына   ұйымдыққағидаттар  қалыптасты:  ведомстволық,  салалық,  аумақтық  және  ... ... және ... ...  ...  бір  ... (оның қатаң, әміршіл әдістерімен) кезеңіне сипатты болды.Нарықтық  ...  ...  ...  және  предметтік  мақсаттықағидаттар кеңінен қолданылатын болды. Аумақтық қаржылық  жоспарлау  әміршілаумақтық бөліністердің ақша ... ...  ...  ...  ағындарауқымын шаруашылық қызметтің нәтижелеріне  тәуелді  ғып  қоюға  көмектеседі;объектиті ... ... ... ... жағдайында аймақтың  қолайлыәлеуметтік дамуын  қамтамасыз  ету  үшін  оларды  ...  ... ... бөлу ... ...  ақша  ...  ...  предметтік   мақсаттықағидат белгілі  бір  экономикалық,  ...  ...  ...  ...  ...  қамтамасыз   ету   үшін   ақша   ...   ... және ... ... ... ... ... үш кезеңнен тұрады:  бірінші  кезеңдеесеп беріліп отырылған мезгілдің ақша ... ...  ... ... ... ... ақша ағындарын  көрсеткіштердіталдау өндірістік мәліметтермен  өзара  байланысты  жүргізіледі.  Мұның  өзіқаржыларды  ...  ...  ...   ...   ...   ...  дәрежесін  анықтауға,  ішкі  шаруашылықты   ...   ... ... ...  ...  ...  және  экономикалық  даму  жоспарлары  менбағдарламаларының көрсеткіштері негізінде ... мен  ...  ... есеп ... ...  ...  кезеңде  сметедағы  тапсырмалар   және   кірістердің   баптарыүйлестіріліп,  теңестіріледі.  Егер  ...  ...   мен   ...  ақша  ...  ...  келмеген  жағдайда  табыстар   ...  ...   ...   ...   оларды   аса   ...  ...  ...  ал  ...  жағдайда  шығындардың   жекетүрлерін тікелей қысқарту қарастырылады. 1.2. Ақша ағындарын басқарушылық есеп ... ... ...   ...   ...   есеп   ...    –    Қазақстандағыкәсіпорындардың ақша ... ... ... мен ... ең  ... көп ... ... бірі болып саналады.«Басқарушылық есеп» түсінігі (management aceounting)  ...  ...  және  ...  қарама  қайшылықтарға  ие.  Мәселен,   басқарудыңклассикалық теориясы тұрғысы  ...  кез  ...  есеп  ...  функциясыболып табылады. Сондықтан бұл анықтама басқарушылық есептің  толық  мазмұнынсипаттай  алмайды.  Сонымен  басқарушылық  есеп  ...  ...  ... ... ... ... ғалымдар  мен  сараптаушылар  арасындаоның пәндері мен ұйымдастыру жолдары туралы әртүрлі көзқарастар мен  ұғымдарбар.  Бұл іс ...  ...  пен  ...  экономикалық-басқарушылық  пәндерсаласына екі салыстырмалық көзқарасқа байланысты ...   ...   ...   ...   заң    ... ... ...  ресми  анықтаманың  жоқ  екенін  атап  ... ... ... ... ... есепті ұйымдастыру әрбір  ұйымныңішкі ісі болғандықтан деп түсінеміз. Мемлекет ұйымды осындай есеп  жүргізугеміндеттендіре  алмайды  немесе  оны  ...   ...   ...   ... ... есептің батыстық қалыптасқан  практикасы  мемлекеттіңбұл  салаға  араласпайтындығын  көрсетеді.   Бірақ,   басқарушылық   ... және ... ... зор, сондықтан оған мамандардың  зерттеуінталап ететін жеке ... ... ... беру аса ... ... ...  біздің  ойымызша  басқарушылық  есеп  ұйымның   ақпараттықжүйесінің ... ...  ...  ...  бір  ...  ...  өндірістік-шаруашылық қызметтерін, өндірістік шығындар мен өндіріс  ...  ...  ...  ...  ...  шешімдерін   қабылдау   мақсатындақажетті ақпараттармен қамтамасыз ету, жедел басқару мен  бақылауға,  оңтайлыбасқару  ...  ...   ...   бірге   алға   қойған   ... ... ... ... ішкі есеп ... деп ... зерттеу жұмысының  нәтижесінде  басқарушылық  есеп  –  бұлбасқару қызметін тиімді атқаруға, яғни, шешім қабылдау,  ...  ...  ...  мен  ...  ...  ...   қамтамасыз   ететін,басқарудың жалпы жүйесіне жекеленген бухгалтерлік  есептің  бір  ...  ... айта ... Бұл ... ... ... ... қызметін  атқару  үшінбасқарушылық аппаратқа қажетті мәліметтерді теңдестіруді, өлшеуді,  ... ... ... беру мен ... ... ... ... сапалы  тамақ  өнімдерімен  қамтамасызетуде тамақ  өнеркәсібіне,  оның  ішінде  шұжық  өнімдерін  өндіруге  ... ... ... Ет өнімдерін шығаратын ұйымдар бәсеке қабілетті  өнімдішығаруды ұлғайтуға мүдделі  және  бұл  өз  ...  ...  ...  және  ...  ...   ...   ...   пайдалануғабайланысты болады.Ет және тушенка өнеркәсібі тұрғындарды тек сапалы  өніммен  ... ... ... ...  олардың  нарықта  жоғары  ...  ... ... жұмыс орындарымен қамтамасыз етуді жүзеге асыратын  салаболып саналады. Сондықтан, біз ... ... ...  бес  ... ет және ... өнімдерінің көлемін толық  анықтау  үшін  ... 1 ... ... ... ... ет ... ... көлемі|Өнім түрлері    |2003 ж       |2004 ж      |2005 ж     |2006 ж      |2007 ж      |2008 ж      ... %    ||Ет және ...   |90182        |67522       |68815      |85625       |87215       |91412       |101,4          ...  ... |             |            |           |            |            |            |               ... млн   |             |            |           |            |            |            |               ...           |             |            |           |            |            |            |               ...         |9684         |22658       |23057      |25065       |27315       |30759       |317,6          ...       |             |            |           |            |            |            |               ... Тенге      |             |            |           |            |            |            |               ...         |99866        |90090       |91872      |110690      |118071      |122171      |122,3          ... ... «Казмясопродукт-М» ЖШС- нің бухгалтерлік есебіненЖоғарыда берілген 1-кестенің мәліметтері республика  бойынша  ет  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   деңгейдеөндірілгенін байқатады. Яғни республика  бойынша  барлық  ет  өнімдері  2008жылы 2003 ... ... 22,3 ...  ...  ...  ...  ет  ... жасалған тамақ  өнімдері  2008  жылы  2003  ...  ...  ...  ал  ...  ...  217,6  ...  жоғарылаған.  Демек,  жалпыреспублика бойынша  тушенка  ...  ...  ...  ...  ... деп ... ... болады. Яғни, бұл еліміздің  тұрғындарының  етжәне тушенка өнімдеріне деген сұранысының ... ... ... ... ...  тамақ  өнімдерімен  қамтамасызетуде тамақ өнеркәсібіне, оның  ішінде  тушенка  өнімдерін  өндіруге  жоғарыталаптар қойып ... Ет ... ... ұйымдар бәсеке қабілетті  өнімдішығаруды ұлғайтуға мүдделі  және  бұл  өз  ...  ...  ...  және  ...  ...   ...   технологиясын   пайдалануғабайланысты болады.Кәсіпорынның ақша ағындарын қалыптастырудың  экономикалық  маңызы  ... ... ... мен ... ... ... мен  етөнімдерін  өндіретін  кәсіпорындарының  салалық,  технологиялық,  өндірістікерекшеліктері  және  олардың  ақша  ...  ...  ... ... ...  ағындары»  мен  «капитал»   түсініктері   арнайы   экономикалықәдебиеттерде және кезеңдік басылымдарда, сонымен ...  ...  ... ... ... ... аппаратты жетік  игермеу  қаржыжүйесі мен қаржы механизмінің түсінігін бұрмалауға ... ... ... ... бір  мәнді  және  негізделген  талқыламажасау  дегеніміз  -  оның  ақша  ...  ...   ... ақша  ағындарына  тән   ішкі  мазмұнын,  кәсіпорынның  қаражаттарайналымындағы ... ... ... ... ... ... категориясын қарастыру кезінде критерийлердің негізделуіесепке  алынуы  керек.  Кәсіпорын  экономикасы  және  ақша  ...   ... ... ... ...  негізгі  үш  жалпы  әдістемеліктәсілі кездеседі.Ақша ағындарын анықтау кезінде  негізгі кезең ретінде олардың  айналысшегін немесе  ...  ...  ...  -  олар  ...  болып  саналатын,басқару деңгейін  қабылдайды,  олардың  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...  ақша   ...   және   т.б.жатқызуға болады.Кәсіпорындардың ақша  ағындарын  критерий  ретінде  анықтауда  олардыңқалыптасуының қайнар көздерін  ...  ол  ...  ...  ...  ...  ...  ...  анықтауда   жиынтық  қоғамдық  өнімнен   белгілішығындарды, ең алдымен  қарапайым  ...  ...  ...  шығындардышегеру тәсілін қолдануды ұсынады.Осы тәсілге қатысты бірқатар  ескертулер  жасаған  дұрыс.  Біріншіден,жиынтық қоғамдық өнім ақша  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...   бәрімізге   белгілі   жағдайдай,    елдіңэкономикасындағы ақша ағындарының қайнар көзі ... ...  ...  ... де ... ... ... ақша  ағындары   құрылған  құнның  ақшалайформасын бөлу  және  қайта  бөлу  процесінің  ...  ...  ... ... пен ... ... ... ерекешеленеді.Микродеңгейдегі қаржы мемлекеттік  заңдылық  пен  үкіметтің  атқарушы және  басқарушы  органдары  ...  ...  ...  болып   саналады.Маңызды қаржы шешімдерін қабылдаудағы басты  субъект  -  меншік  иесі  ... ... ақша ... ...  ...  тек  ... яғни корпорация деңгейінде ғана береді:  «ақша  ағындары  деп  -шаруашылық субъектісінің иелігіндегі және  қаржылық  ...  ...  ...   ...   ...   және   ...   ынталандырушығындарын жүргізуге бағытталған, ақшалай кірістер мен түсімдер».Кәсіпорындардың  ақша  ...  ...  ...  ...   олтөмендегідей сипаттама береді.Меншікті    және   оған   ...   ...   ... ... түрлері, амортизация,  істен  шыққан  мүлікті  өткізудентүскен түсім, тұрақты пассивтер, мобилизацияланған  ішкі  ресурстар  жатады,қаржы ... ... ... -  бұл  меншікті  акцияны  жәнеоблигацияны және басқалай құнды қағаздарды сату, инвестициялар.  Қайта  бөлутәртібінде түскен ... ... - бұл ...  бойынша  қайтарымдар,концерндерден, ассоциациялардан, салалық құрылымдардан түскен түсімдер;  пайжарналары; дивиденттер мен пайыздар; бюджеттік субсидиялар.Үшінші тобы  ...  ...  ...  ...  жүргізудің  нарықтықжағдайына  өту  кезінде  кәсіпорындар  маңызды  ақша   ағындарын,    ақшалайқаражаттарды сала ... ... бөлу және  ...  ...  негізіндеалатындығын айта кеткен жөн.Нарықтық қатынастарды қалыптастыру процесінде  қайта  бөлу  тәртібіндеқұралатын ақша ағындарының құрылымында сақтандыру  ...  ... ... үлкен рольді алады, ал  одан кейінгі  орынды  бюджеттікқаржыландыру ... ... ... ... -  ...  ...  мен  ...  иелігіндегі,қаржы-несие  жүйесі   алдындағы   міндеттемелерді   орындауы,   жұмысшылардыматериалды  ынталандыруға,  кеңейтілген  ...  ...  ...   жүзегеасыруға бағытталған ақшалай  кірістер  мен  қорлар  -  ...  ...  ... ...  ақша  ...  мен  ...  арасындағы  айырмашылықкелесіде:  кез  -  келген  уақытта  кәсіпорындардың  ақша  ...  ... тең ... одан көп. ...  қатар  теңдік  кәсіпорынның  ешқандайқаржылық  міндеттемесінің  жоқ  ...  және  ...   ...   ресурсыныңайналымға салынғандығын сипаттайды. Бірақ  бұл  капиталдың  көлемі  фирманыңқаржы ресурстарының көлеміне жақындаған сайын  фирма  ...  ...  ... ... ... жұмыс істейтін фирмаларда ақша  ағындары  мен  капиталдыңтеңдігі болмайды. Ақшалық есептілік ақша ағындар мен  капиталдың  ...  ...  ...  етіп  ...   ...   ... ақша ... емес, олардың айналған түрлері - міндеттемелер  менкапитал сипатталады.Кәсіпорындардың ақшалық қатынасы кәсіпорынның меншікті қаражаттарының,оның кірісінің құралуы, ...  ...  ...  ...  қайнаркөздерін тартуы, осы қызмет  нәтижесінде  пайда  болған   кірістерді  бөлуі,оларды кәсіпорынның  даму  ...  ...  ...  ...  ... ... ... болады.Кәсіпорынның ақша ағындарын қалыптастыруды ұйымдастырудың  принциптеріретінде  олардың өмір сүруіне тән ерекше формаларды ... ...  ...   ...   ...   олардың   тиімділігінқамтамасыз етудің жалпы  кешенінің  негізін  ...  ...  ...  ... ... ... жалпы қағидаттары төмендегіше:➢ ақша ағындарының құрамы мен құрылымы;➢ мақсатты және көп мақсатта пайдаланылатын ақша ағындары;➢ кәсіпорынның ақша ағындарына деген ... ... ақша ... олардың тағайындалуына сәйкес мақсатты пайдалану;➢ ақша ағындарының сақталуы.Ақша ағындарының  құрамы  деп  ...  ...  ...  ...   Ақша   ...   құрылымы   ақша   ағындарының   жекелегенэлменттерінің ... ... яғни ... ақша ...  ... ... элементтің үлесін.Біздің пікірімізше, ақша  ағындарын  анықтаудағы  ең  ...  ... ... оларды түрлерге жатқызу болып табылады, яғни  ақша  ...  ...  өте  ...  ...  ...   өнім   ...   форма:амортизациялық  аударым,  жиынтық  кіріс  ...  ...   ... ... көлемі, тұрақты пассивтер және т.б, сонымен қатар  олардыңкәсіпорынның қаражаттар айналымы процесіндегі ... ... ... ... дамуына бағытталатын ақша ағындарын келесілердің есебінентүзеледі: амортизациялық аударымдар; шаруашылық  және  ...  ...  ...  алынатын  пайда;  серіктестіктерге  қатысушылардың  қосымшапайда жарналары; облигацияларды шығарудын  алынатын  қаражаттар;  ашық  ...  ...  ...  акцияларын  шығару  және  орналастыру   көмегіменорналастырылған қаражаттар; ...  ...  ұзақ  ...  ...  ...  басқа);  басқа  заңды  ...   ...   ... ...  ...  өз  ...  ...  қайтарымсызжарналары).Өзін өзі қаржыландыру  принципі   тұтынушыға  қажетті  өнім  өндірісінүлкен шығындармен шығаратын және  әртүрлі объективті  ...  ... ... ... ... ете ... кәсіпорындар үшін  әліде болса қамтамасыз етілмеген.  Оларға  коммуналдық  тұрғын  үй,  ... ауыл ...  және  ...  ...  ...  басқа  дакәсіпорындар  жатады.  Осындай  жағдай  сонымен  қатар  ...   ... деп ... ... ... ...  да  тәнжәне олар өнімді өткізуден түскен қаражаттар есебінен қаржыландырылады.1.3. ... ақша ... ... ... ақша ... жоспарлау -   бұл  кәсіпорынның  дамуынқамтамасыз ету  үшін  ...  ...  ...  мен  ...  ...   ...   жоспарлау   болып   табылады.   Ақшалық   жоспарлаужоспарлаудың тапсырмалары мен объектілеріне байланысты  ...  ...  ... ... ... құру көмегімен жүргізіледі.Ақша ағындарды жоспарлаудың мақсаты әртүрлі  кәсіпорындарда  әр  қалайболуы мүмкін. Ақша ағындарды жоспарлау қызметтеріне  кәсіпорынның  түрі  ... ... ... мән ... ... ... ... болжау ретінде;➢ Бюджет бақылау негізі ретінде;➢ Бюджеттік тапсырманың қойылу негізі.Жоспарлауды ұйымдастыру кәсіпорынның көлеміне байланысты  болады.  ... ... ... ...  бөлу  ...  және  ... ...  барлығын  жеке  шешеді.  Ірі  кәсіпорындарда   бюджеттерді(жоспарларды)  құру  бойынша  жұмыстар  ...   ...   ... ... ... алу, өткізу,  жедел  басқару  және  т.б.  ...  мол  ...  ...  ...   шоғырланған.   Сондықтанбөлімшелерде   ...  ...  ...  болатын   әрекеттер   ұсынысы жасалынады.Кәсіпорындарда  ақшалық  ағындарды   жоспарлау   ...   ... ... құру ...  ...  ...  екі  тәсілінерекшелейді: break-down  тәсілі бойынша (жоғарыдан  төменге)  және  ... ...  ...   ...   ...   құру   ...   ...   басталады,   яғни   ...   ...   ...   ментапсырмаларды, оның ішінде пайда бойынша жоспарлы көрсеткіштерді  анықтайды.Осыдан  ...  ...  ...  ...   ...   құрылымыныңтөменгі   деңгейлеріне   қозғалуы   дәрежесіне   байланысты    бөлімшелердіңжоспарларына қосылады.Build-up тәсілінде ... ... ... ...  ...  ...  ...  бастайды  және  осыдан  кейін   кәсіпорынныңөткізу бөлімінің басшысы осы көрсеткіштерді  бірыңғай  бюджетке   ... ал ол ... ... ...  ...  ...  ... бөлігі болуы мүмкін.Break-down   және  build-up  ...  екі  ...  ... ... осы ... тек біреуін ғана  пайдаланған  дұрыс.Бюджетті  жоспарлау  мен   ...   ...   ...   ... ... жүзеге асыруды қажет ететін ағымды процесс.Кәсіпорын жоспарлау мен бақылауды  ...  екі  ...  ... ... Бұл ... сөз оның қызметінің  пайдалылығы  (тиімділігі)  менқаржылық жағдайы туралы болады. Сондықтан пайда бойынша бюджет ...  ... ... (бюджет)  ішкі  фирмалық  жоспарлаудың  орталық  элементтеріболып табылады.Сапалы жоспарлау керекті қорларды ... ғана ...  ...  қатарең төменгі бағада табу болып табылады. Бұл үшін  осы кезде оны ұсына  алатынбанкті  табу,   ...  ...  ...  олар  ...  ... әртүрлі қайнар көздерді баланстау керек, өйткені  тек  қана  банкзаймдарына, акция шығаруға немесе кірістерден түсімдерге ғана  арқа  ... ... ... ... ... ... ... акция нарығы  жанданыптұрғанда акцияларды сату, есепті ставкалар жоғары болғанда қарыз алмау  жәнет.б.Ақша ағынының жоспарларын жасау ... үш ... ...  ...  есеп   ...   ...   ...   қаржылық   көрсеткіштердіңорындалуына экономикалық талдау  жасалады.  Қаржылық  ...  ... ... ... ... жүргізіледі. Мұның өзі  қаржылардытолық  жұмылдырудың  себептерін  ашуға,   ...   ...   ... анықтауға, ішкі шаруашылықты резервтерді табуға мүмкіндік бреді.      Екінші  кезеңде  әлеуметтік  және  ...  даму  ...  ... ... ... кірістер мен  шығыстардың  нақтылытүрлерінің есеп қисаптары жасалады.      ...  ...  ...  ...   және   ...   баптарыүйлестіріліп,  теңестіріледі.  Егер  ...  ...   мен   ...  ақша  ...  сәйкес  келмеген  жағдайда  табыстар   менқорланымдарды  көбейтудің   көздері   ...   ...   аса   ...  ...  ...  ал  кейбір  жағдайда  шығындардың   жекетүрлерін тікелей қысқарту қарастырылады. Экономикалық-математикалық моделдеу әдісі - ... ...  ... мен оның ... ықпал  ететін  факторлардың  арасындағы  өзарабайланыстың  санын  анықтауға  мүмкіндік  береді.  Аталмыш  ...   ... ... ... ... мен тәсілдің (теңдеу,  теңсіздік,график,  кесте  және  т.б.)  ...  дәл  ...   ...   –математикалық моделде байқалады. Моделге тек негізгі  (анықтаушы)  факторларғана  кіреді.  ...  ...  және   ...   байланысты   байланысқанегізделуі мүмкін. Функционалдық байланыс келесі формуламен көрсетіледі.y= f (x),                                    ... y – ... ... (x)- х ... ... ... байланыс.Өзара (корреляциялық) байланыс – жалпы түрде  және  ...  саны  ... ғана ... ... тәуелділік.  Аталмыш  байланыс  әр  түрлірегрессияның стандартты теңдеуімен ... ... ...  ... ... көрсетіледі:сызықтық: y= a0+ a1 x;парабола: y= a0+ a1 x+ a2x2;гипербола: y= a0+ a1 x+ ... ... ... y= a0+ a1 x+…+  ... y= a0+ a1 logx1+…+  anlogxn;теңдеудің, мұнда a0, a1, an - теңдеу параметрлері.Жоспарлау моделін пайдаланған кезде зерттеу кезеңін  ...  ... ... бастапқы деректердің біркелкі  екені  таңдалуы  тиіс.  Шамалызерттеу кезеңінде (тоқсанда) жалпы заңдылықты анықтауға мүмкіндік  бермейді.Алайда кез ... ... ... ... және ол ұзақ  ...  ... ... мүмкін, сондықтан тым  ұзақ  кезеңді  де  алуға  болмайды.Практикада  келешекті  жоспарлау  үшін  ...  3-5   ...   ...   ... ал ағымдағы (жылдық) жоспарлау үшін – 1-2  жылдың  тоқсандықдеректерін пайдаланған орынды.Жоспарлы ... ... ...  ...  өзгерген  жағдайда,экономикалық-математикалық  модельдердің  базасында  есептелген  көрсеткішкеқажетті түзету енгізіледі.Экономикалық-математикалық модельдеу ақша  ...  ...  ... ... ... көп ... есептеуге көшуге мүмкіндік береді.Ақша  ағындарының  экономикалық-математикалық  моделі  келесі  ... ... ... ... ... уақыттағы (жыл) серпінін  зерттеу  жәнеосы серпінге ықпал ететін факторларды анықтау;▪ Қаржы көрсеткішінің ... ...  ...  ... ... өнім сату ... моделін есептеу.▪ Қаржы көрсеткіші болжамының түрлі нұсқасын ... ... ...  ...  ...  ...  ...  және  онысараптау бағасы.▪ Оңтайлы нұсқаны таңдау, яғни жоспарлы шешім қабылдау.Экономикалық-математикалық модельге барлық емес, тек негізгі  ... ... жөн.  ...  негізділігі  іс  жүзінде  тексеріледі.  Мұныңөзінде  модельдің  ...  ...  яғни  ...  ...   ... ... ... негізділігі алынған деректердің нақты  деректерденорташа квадраттық ... ... және ... ... анықтау  арқылытексеріледі.Түрлену  коэффиценті  орташа  квадраттық  ауытқудың  есепті  көрсеткіштіңорташа арифметикалық мөлшеріне пайыздық қатынасын ... ... ... ... ...  нақты  крсеткіштен  ауытқуышамалы  мөлшерді  ...  ...  онда  осы  ...  ...   ... үшін ... болады деген қорытынды шығарылады.1.4. Ет өнімдерін өндіретін «Казмясопродукт-М» кәсіпорнында ақша ағынынжетілдіру жолдары мен  ақша ағындарын болжау мәселелеріЕт ... ... ... ақша ... жетілдіру  жолдарымен  ақша ағындарын болжау мәселелері қарастырылады.Нарықтық  қатынастар  жағдайында  шаруашылық  субъектілерінің  ақшалыққызметінің ... ... ... ... мен осы ...  ... ... нақтылауды талап етеді.Қазіргі кезде ақша ағындарын болжау процесінде  алдыңғы  қатарға  ақшаағынын  дисконттау  моделі  ұсынылады.  ...  ...  ...  ақша   ағынын   дисконттау   және   модельдерді   ...   ...   ...   ...   ...   анықталады:    ақшалықағындардың нәтижесін болжау  кезінде  ...  ...  көп  ... ... әсер ... ... ... субъектілерінің  айналымқаражаттары оның  шығын ретінде пайда және шығын  болжамына  түскенге  дейінтөленеді. Осыған байланысты,  төмендегідей  ...  ...  ...  ...   шотта   немесе   кассадағы   ақшалай   қаражаттардың   ... ал  ... ... ... ... өз ...  ...  пайдаалып  жатыр   дегенді   ...   ...   ...   ... бұл маңызды  мәселеге  айналуы  ...  ...  ...  ... көлемі пайдалы жұмысты сипаттамайды. Кейінге  қалдырылған  кредиторлыққарыздың  жоғарғы  деңгейін  иеленгенде   кәсіпорын  ...  ақша  ... ... мүмкін,  өйткені   кредиторлардың  қысымы  дебиторлыққарызды алғанға дейін, кәсіпорын  қызметіне  кері  әсерін  ...  ...   ...   ...   ...   ...   ...   тапсырмасы    ақшақаражаттарының   ...   мен    ...    ...    ... ... ... бағалау, болып табылады  және  осылайшақабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін арттыру.Әлемнің   ...   ...   ...   ...   ... ... қаржылық  болжау  процесіндегі  алғашқы  орында  ... ... ... ...  растайды.  Бірақ,  өнеркәсіптік  дамығанелдердің  тәжірибесінде  нарықтық  шаруашылық  жағдайында  ...   ... және ... аспектіде қызығушылық тудырады, бірақ  оны  зерттеу,көшіру   үшін   емес,   ...   ...    ...    жағдайыныңерекшеліктері мен  экономикалық  реформалардың  даму  ...  ...  ... пайдалану үшін керек.Кесте 2ЖШС«Казмясопродукт-М» Негізгі құрал-жабдықтар, мың теңге|р/|Жыл ... ... ...          |2004  |2005  |2006  |2007  |2008   ||с ... құны ...             |      |      |      |      |       ||1 ...                           |17979 |20142 |41239 |77462 |58143  ||2 ...                          ... ... мен ... ...   ... ||  ... ...                       |      |      |      |      |       ||- ... ...                    |39278 |10953 |40008 |35269 |30615  ||- ... ... мен жабдықтары     |284385|532476|258801|453995|569281 ||4 |Көлік құралдары                     |48364 ...  ||5 ... ... және ...   |79    |-     |3850  |5201  |5317   ||  ...                          |      |      |      |      |       ||6 ... және өнім малы                |-     |-     |-     |-     |-      ||7 |Көп ... ...                  |-     |-     |-     |-     |-      ||8 ... ... ... түрлері   |15258 |69798 |67691 |97624 |99488  ||9 |Жер учаскелерінің жалпы көлемі, га  |830,0 |943,0 |345,7 |993,7 |1012,6 ... ... ... ЖШС- нің ... ... ақша ... ...  отандық  жүйесінің  нақты  ақшақозғалысының талдауын қамтымайтындағы жөнінде атап  айту ...  ...  ...  қаржылық  жоспарлау  процесінде  төлем  күнтізбесін   жәнекассалық  ...  ...   ...   ал   бұл   ...   ... ... ақша ...  қаржылық  көрсеткіштердің  динамикасынқарастыруға мүмкіндік бермейді.Сонымен қатар, қаржылық болжаудың әр ... ...  ... ... мәнін анықтамас бұрын  ақша  ағынының  дисконттау  моделін  (мұнда одан әрі де  ... тек ... оның жеке  ...  ...  ... алғашқы кезеңге дисконттау коэффициенті  арқылы  келтіру  ғана  емес,болжау моделі  ретінде  ...  сөз  ...  ...  ...  ...  біз  неліктен  қарастырылып  отырған  концепцияны   ұстанамыз.Екіншіден, болжау объектісі ретінде тек қана  ...  ...  пен  ... ... ... ақша ... ... қолдануды нақты негіздеу  талапетіледі.Осы концепциялардың  мәні  төмендегіше.  Кәсіпорынның  ақша  ағындарынболжау  объектісі  ...  ...  ...   ...   ... алғашқылары болып қолданылады.Осы концепцияның  екіншісінде   қаржылық  божаудың  объектісі  ...  ...  ...  ...   ...   ...   пікірімізше,концепциялардың екіншісі талғамға ие болып ...  ...  ол  ... ... ... бір ... ... нәтижелерді  болжаудың  аралықэтаптарын да өзіне қамтиды.Кәсіпорынның ақша  ...  ...  ...  орны  мен  ... ақша ...  ...  қарастырылып  отырған  концепцияларыарасында анық қайшылық жоқ сияқты.  Алғашқы шарт бұл жерде  уақыт  ... ... Егер де сөз ...  ...  ...  болатын  болса,  ондақаржылық нәтижелер  болашаққа  болжау  объектісі  ...  ал  ...  ...  ...  көп  ...  ...  ...  онда  қаржы   ресурстарыныңқозғалысын болжау  ... ақша ...  ...  ...  ... ... элементі ретінде қарастырылады.Кәсіпорын басшылығы осы кәсіпорынның материалдық – техникалық  базасыннығайтуға  және  оны  ...  ...  ...   ...   ...   Жоғарыдакөрсетілген  кәсіпорынның  негізгі   көрсеткіштерін  пайдалану  ... ... ... ...  табиғи  (моральдық)  тозуын  алдынала  жүйелі  түрде  ...  ...  тозу  ...  ...  ... кәсіпорын қаржысын тежеу мүмкін.Кесте 3ЖСШ «Казмясопродкт-М» кәсіпорынға 2007-2010 жылдарда қажетті болған ұзақмерзімді активтер мен қосымша құрал ... мың ...                                 |2007 ... |2009ж.|2010 ж.  ||1. Активтер құны, соның ішінде               |86469 |91936  |84820 |89148    ||1.1 Ұзақ ... ...                   |59588 |74418  |70865 |67079    ||1.2. ... құралдар                        |26881 |17518  |13965 |12079    ... ... ... ЖШС- нің ... ...  тәжірибе  шағын  және  орта  ...  ...   ... ... ...  екнің  көрсетіп  отыр.  Ал  мемлекет  өмірініңбарлық салаларына әсерін  тигізеді:  жұмысшылар  саны  ...  ... ... ... ... ... мен көрсететін  қызметтерібойынша жекелеген елдерде шағын және орта бизнес субъектілері  маңызды  рөльойнайды.  Экономика  үшін  ...  ...  ...   ...   ... ... сұрақтар  болып  табылады.  Тіпті,  шағын  жәнеорта  бизнестіңдаму  деңгейіне  ...  ...   ...   ... ... бейімделу  мүмкіндіктерін  жталдайды.  Қазақстан  үшіншағын  бизнестің  қалыптасуы  жоғары   ...   ...   ...   ...  ...  ...  ...  қажет.  Қиыншылықтар  мен  сәтсіздіктергеқарамастан шағын және орта бизнес  даму  ...  ...  ... мәселелерді шеше отырып қарқын алуда.2. Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорынның ақшаағындарын қалыптастырудың қайнар ... ... ... ... ...  кәсіпорындарының  ақша  ағындарынбасқаруды ұйымдастырудың талдауы  ...  Оның  ...  ...  ...  ...  кәсіпорынның  ақша   ағындарын   қалыптастырудың   қайнаркөздерін талдау жүзеге асырылады.Ақша  ағындарының  ...  ...  түсу  ...   ...   бойыншаанықталады. Кәсіпорын деңгейінде ақша ағындары көп жағдайда меншікті  қайнаркөздер - жалпы кіріс  пен  амортизация  ...  ...  Ақша  ... және пайдалану  екі формада жүргізілуі мүмкін: қор және  қорлықемес.Өзінің ... ... ... ... ... ... негізгі қайнар көзі  -   ұлттық  кіріс  еңбек  ақытөлеу қоры мен ... таза ... ...  ...  ақша  ағындарын  қалыптастырудың   элементі   ретіндеқатысады. Қаржының қызметі ... ... ... ... және  ... ... үшін тартылады. Қайта бөлу формалары  ретіндесалықтар, бюджеттен тыс мемлекеттік қорларға төлемдер,  мүліктік,  зейнетақыжәне  жеке  ...  ...  ...  жарналар  қатысады.  Таза   кірістолығымен, бірақ әртүрлі формада қаржы ресурстарының  құрамына  енеді.  Тазакірістің  ...  ...  ...   ...   ...   қажеттіліктердіқанағаттандыруға   пайдаланылады   және   ақша   ...   түрі    ... ... ...  ...  ...  ақша  ағындарыныңқайнар  көзі  ретінде  ұлттық  байлық  та   ...   ...   ...  ...  ...  ...  қалыптасатын  негізгі   элементтерінетөмендегілер  жатады:  амортизация,  істен  шыққан  ...  ...  ...   ...   ...   ...   мақсатты   түсімдер   және   т.б. Амортизациялық  аударымдар  белгілі  ...  ...  ...  және   ... айналым қорлары  аванстала  отырып  үнемі   өнідірісте  болады.  Осысебептерге байланысты  кәсіпорынның  ...  ...  ақша  ...  ...  ...  ...  қызмет   нәтижесінде   белгіліжағдайда кәсіпорында меншікті  айналым  қаражаттарының  артық  көлемі  ...  олар  ...   ...   ...   (айналым   капиталы)жетіспеушілігін жабуға бағытталады. Меншікті  айналым  қаражаттарының  ... ... ... ... ... және ақша  ...  біртүрі болып саналады.Экономикалық  тұрғыдан кәсіпорынның  ақша ағындарын  ...  ... ... үш ... бөлу дұрыс болады:• меншікті және оларға  теңестірілген  қаражаттар  есебінен  қалыптасқанақша ағындары;• ақша ... ... ... ... бөлу ... түскен ресурстар.Меншікті  және оларға теңестірілген  қаражаттар  есебінен  қалыптасқанақша ағындарына төмендегілер жатады:- негізгі  қызметтен  түскен  ...  ...  ...  ... ... пайдасы,  қаржы  операцияларының  пайдасы,  яғниақшалай кірістердің бөлігі;- ақшалай түсімдер, оларға: амортизациялық аударымдар, істен ...  ... ... ... ...  ...  ...  түскен  мақсаттытүсімдер және  түсімдердің басқалай түрлері жатады.Ақша   нарығында  мобилизацияланған  ...   ...   ... және ... ... басқалай түрлерін сату, сонымен  қатарнесие инвестициялары есебінен қалыптасады.Қайта  бөлу ... ... ... - бұл  ...  ...  ... ...  жабу,   басқа  эмитенттердің  құнды  қағаздары  бойыншадивиденттер мен ... ... ...  мен  ресурстардың  басқалайтүрлері.2.1. Кәсіпорындарда жалпы кірістер мен шығындардың негізгі  баптарыЕнді ақша ағындарын  құрайтын  ...  жеке  -  жеке  ... ... ... ... ... жалпы кіріс - жалпы өнімніңөндіріс процесінде тұтынылған бөлігін  шегергендегі  бөлігі.  Жалпы  өнімніңосы  бөлігінің  ...  ...  ...  құны  -  ...  ...   ... ретінде сипатталады. Ақша  категориясы  ретінде  жалпы  кірістіңмәнін анықтау ... оның ... ... ... ...  ...  жүзегеасырылған еңбек шығындарынан асуы ретінде ақшалай сипатқа  ...  ... ... құн ... айта ... жөн.«Несие   берушілер   үшін  дағдарыс»   сатысы   ...   ... ... және ... ...  ...  бұл   ...  шаруашылық   субъект    меншік    ...   ... ... ... ... ...  кәсіпорын   болады. Анықталған  несие   берушілер   үшін   дағдарысты   идентификациялау   үшін белгілілерді  белгілі  бір ... ...  ы   ...  ...  еңбасында    жауапты    тұлғалар   (кәсіпорын   иелері,   жоғары     ... ... ... ... ...  анықтау   керек.Бұл   өте   маңызды  ...  ...  ...   бұл    ...   ... ... ... өзінің ізін қалдырады. Дағдарысты   қабілдаудың екі  тұжырымдамасы  болады:сақтауға  бағдарлама  бағытталған – ...  ...  Бұл   ... ... ... ...  ...  дербестікті  және мәнділікті   жоғалтуда   білдіретін   кедергілер   мен   қауіп  –  қатерлер ретінде   ...  ...  ...  ...   ... мағынада  қабылдауына  байланысты  дағдарысқа  дейінгі  жағдайды қалпына  келтіру  бойынша  шаралар  сапалы  немесе   ...  ...  ... ... ... ......  қатынас.  Бұл   жағдайда   дағдарыс кәсіпорынды  дамытудың эволюциялық  процестерді  қайта   құру  (градуализм),жаңартудың   қажеттілігіне   ...  ...  ...  Бұл   ...  ...  бір  ...  және   дұрыс   емес  бекітілген мақсаттар   мен  ...  ...  ...  Нәтижесінде  дағдарыста тудырған  жағдайды  өзгертуге   талаптардың   ...  ...  ...  ...  Бұл   кезде   негізгі    ...   пен    ... ... ... жаңа ...  негізінде   меншікті  құрылымды өзгерту алынады.      Дағдарыстық  жайтта кәсіпорынның тек   оның   төлем   қабілеттігімен  еместігімен   ...  ...  ...  –   ақ    ...   иелерімен    несие берушілердің құқықтарын   шектеумен  сипатталады.  ...  ...  ... сатысы  несие   берушілердің   талаптары«Несие   берушілер   үшіндағдарыс»    сатысы   ...   ...   ...   ...   ... қанағаттандырылуымен  ерекшеленеді. Дегенмен   бұл   жағдайда шаруашылық  субъект  меншік  иелері  мен  жалдамалы  менеджмент   ...  ...  ...  ...  ...  ...  берушілер үшін   дағдарысты   идентификациялау   ...  ...   ...   ... ... ы  ... ...  ең  басында   жауапты   тұлғалар(кәсіпорын иелері, жоғары   басшылық,  мемлекеттік   ...  ... ... ... ... Бұл  өте   ...  болып   табылады.Себебі  бұл  дағдарысқа  ...  ...  ...  ...  ...  ... Дағдарысты  қабілдаудың  екі  тұжырымдамасы  болады:сақтауға   бағдарлама   бағытталған  –  ...  ...   Бұл    ... қатыстырылған  индивидуалдармен ұжым   үшін   дербестікті  және мәнділікті   жоғалтуда   білдіретін   кедергілер   мен   ......  ...  ...  ...  ...   дағдарыста негативті  мағынада  қабылдауына  байланысты  дағдарысқа  дейінгі  жағдайды қалпына  келтіру  бойынша  шаралар  сапалы  немесе   саналы  немесе   ... ... ... ... ...  құн  ...  ақшалай  категорияны  ерекшелеу еңбекті керекті және қосымша деп бөлумен ... өнім - ...  ...  ...  еңбегі  арқылықұралған және қоғамның таза кірісі ретінде болатын  өнім. Қосымша  өнім  ...  ...   ...   және   ...   ...   ... ... өнімнің құны ақшалай формада өткізіледі және  жеке  қаржыкатегориясы болатын ақшалай жинаққа айналады. Қоғамның  таза  кірісінің  ...  ...  ...  -  оның   бөлу   ...   ... өмір ... негізгі формалары: пайда, қосылған  құн  салығы,әлеуметтік және медициналық аударулар және т.б.Осыған байланысты жалпы ... жан ...  ...  және  кәсіпорынныңменшікті ақша  ағындарының  қалыптасу  элементі  болып  ...  олар  ...  ...  орындауға,  кеңейтілген  қайта   өндіріс   ... ... ... ... ... асыруға арналған.Өткізуден түскен  түсім  өнім  ...  ...  ...  жұмсалғаншығындардың орнын  толтырудың,  ақшалай  қаражаттар  қорын  құрудың  негізгіқайнар  көзі  болып  ...  ...  дер   ...   ...   ... ...  ...  қызмет  процесінің  үздіксізідігінқамтамасыз етеді. Түсімдердің дер кезінде түспеуі  ...  ... ... ... ... ... айыппұл  санкцияларынаәкеледі.Баланс  активтерінің  құрамы  мен  құрылымының  динамикасын  талдау  ...  ...  ...   және   оның   жекеленген   ...  ...  ...  арту  ...   кему   мөлшерін    белгілеугемүмкіндік ... ... етуі ... ... ...  ... меншікті  капитал  құнын   жоғарлату   болып  табылады.  Сондықтан реструктуризация  ...  осы  ...  ...  ...  ...   Осы жердегі  кәсіпорынның  құнын   көрсеткішін  реструктуризациялау   критерийі ретінде алу кездейсоқ  емес. Кәсіпорынның  ...  ...  ... мен  технологиясы,  өнімнің параметрлері,  өткізу  нарықтары   сияқты проблемалар аз   ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  иесінің   жеке   әл  –  ауқат   деңгейінің жоғарлауы  мен  ...  ...  ...  ...  ...   салымдарқұндарының  тұрақты  өсуі  болады.Баланс көрсеткішінің ... ...  ...  және  ...  ... ... оның ... толтыратын  көзді  анықтауға  мүмкіндік  ... ... ... ... таза ... акцияның  иесіне  дивидендтөлеуге,  күрделі ...  ...  ...  ...  капиталдытолықтыруға және т.б. жұмсалады.Ақша ағындарын  жоспарлау  көбінесе  негізгі  көрсеткіштің  ...  ...  ...  ...  ақша  ...  ...   ... бағамына байланысты болады.Баланс көрсеткішінің тізбесі шығынның  ...  және  ...  ... ... оның ... толтыратын  көзді  анықтауға  мүмкіндік  береді.Мәселен кәсіпорынның иелігінде қалатын таза пайда акцияның  ...  ...  ... ...  ...  сондай-ақ  резервтегі  капиталдытолықтыруға және т.б. жұмсалады.Ақша ағындарын  ...  ...  ...  ...  ...  нарық  жағдайатына,  елдегі  ақша  айналысының  ...   ... ... байланысты болады.Кесте 4АҚ бойынша алдағы тоқсанның (жылдың) кірісі мен шығысының балансы|Кіріс және қаражат түсімі           ... және ... ...         ... ... дейінгі кіріс    |1.Корпоративтік табыс салығы        ||(залал)(бухгалтерлік пайда)         |                                    ... ...   ... ...                       ... ... ... кіріс           |                                    ... ...            ... ... тұтынуға арналған    ||                                    ...                             ||4. ... ... берешектің – |4. Таза айналым капиталын қоса      ... ... ... ... ... мақсатында         ||                                    ... ...                 ||                                    ... ... ...               ||                                    ... ... тиесілі     ||                                    ... ... ... ...           ||                                    ... ...             ||                                    ... ... ...            ||                                    ... ...                         ... ұзақ ... ...    ... ... таза кірістен||                                    ...                           ... ...                  ... ...                       ... ...                 |                                    ... инвесторының қаражаты       |                                    ... ...                        |                                    ... кіріс                        ... ...                        |* ... ... қаржы менеджменті оқу құралы.Көптеген  бұрынғы  мемлекеттік  кәсіпорындар  жақын   уақытқа   дейінкелтірілген формат ... ... ...  келген.  Жоспарлы  баланспен  қатаркіріс шығыстың  есеп  қисап  балансы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  сипаттайтын  жиынтық  құжат  болыптабылады. Есеп қисап балансы  ...  ...  ...  ...  ... ... ...       Кәсіпорынның    ақша   ағындарын    бағалау    ...   ... ... үш  ... ішінде   біздің  пікіріміз   бойынша тек   ақшалай   ...  ...   ...   ...   ... ішкі  ...  құнын   толық  тұрғыда   бейнелеген.   Бұл ақша  ағымдарының  ...  ...  құны  ...  мен   ... ... ... ... –  ақ   ол   опперациялық, инвестициялық  және   қаржылық  ...  ...  ...   ...   ...   ...    ...    экономикалық     мәнімен айрықшаланады.      Фирманың  құны  көрсетіші – кәсіпорынның тұрақтану   периоды  ... ... ...  ...  ағымдық   келтірілген   құндары   менесептік   периодтан   аса   ақша    ағымдарын    ...   ... ... анықталады.       Ақшалай   ағымдар  қарыздық  міндеттемелерді,   меншікті   айналмалы қаражаттарға  және  капитал  ... ... ...  ...   ...   ...   ...   қаржылық     ресурстарындағы өзгерістерді  ескерумен таза  пайда  көрсеткіш  негізінде анықталады.       ...  ...   ...   ...   ...   ...  ...  өте   жиі   теріс   шама   болып   қалады.  Бұл   болса, кәсіпорын  ... ... ... басқа   жаққа   кетуін   білдіреді.Бұл   көбінесе  меншікті   айналмалы   ...  ...  ... ... ... ... бойынша   төлемдерді   жүзеге асыру  қажеттілігі.  Капитал   жұмсалымдарына    қажеттіліктері   кесірінен болған  дағдарыстар жайттарға  ... ... 5АҚ ... ... ... инвестициялық жоспары(бюджеті)|I.Негізгі капиталға салынатын       |III.Күрделі салымды ...    ... ...                       ...                                ||1. ... ... ...            |                                    ||2. ... ... ... ... ... қаражат                  ... алу                           |- ... ... ... таза    ||3. ... талап етілмейтін       |пайда;                              ... ... ... алу          |- ... ...           ||4. ... және ... сатып алу   |- мүлікті жоғалтудан шегілген залал ||5. Өзге күрделі шығын:              ... ... ...         ||- жер тілімін бөлу                  |- ... ... ...        ||- ... ... ...          ... ... ішкі ...    ||                                    ...                            ||                                    |- өзге ... ...            ||                                    |2. ... қаражат                    ||                                    |- ұзақ ... ... пен ...   ||                                    |- ... ...                 ||II. ... емес актив(түрі     |- қаржы жалгерлігі(лизинг);         ||бойынша) сатып ... ...     |- өзге ... ... ...  ||күрделі салым                       ... т.б.)                          ||                                    ... ... ...         ||                                    |- ... акция эмиссиясы;         ||                                    |- ... ... ...       ||                                    ... ...                      ||                                    |- ... негіздегі бюджет   ||Барлық күрделі салым                ...                           ||                                    |- өзге де ... ...         |* ... көзі: қаржы менеджменті оқу құралы.«Казмясопродукт-М» ЖШС-ң кәсіпорында ақша ағындардың  маңызды элементіболып саналатын активтерді, талдау барысында, осы  активтердің  нақты  ...  ...  ...  ...   оларда   болған   ...   ...  ...  ...  және  оның  жеке  топтарын  талдау,   олардыңрационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.Кәсіпорын   ... ... ... сипаттайтын  келесі-мобильді   және  иммобильді  қаражаттар  қатынасының  ...  ... ... ... ұзақ   мерзімді   активтер    құнына  бөлу  арқылыанықталады.Бұл қатынастың  қолайлы  және  қауіпті  көлемі,  ...  ... ... Өндірістік кәсіпорындарда  берілген  көрсеткіштіңдеңгейі 0,5~тен төмен болмауы тиіс.Әрі қарай кәсіпорынның мүліктік жай-күйінде қандай сапалық  өзгерістерболғанын  ...  ...  Бұл  ...  ...  ...   және   ...   ...   болып   саналатын,   онын   өндірістікпотенциалының ... ... ... ... ... ... ... 6-аналитикалық кестені  құрастыра  отырып,  ағымдағыактивтердін құрамы мен құрылымын талдау қажет.Келтірілген ... ... ...  ...  алғанда  жағымдыдинамикасын көрсетеді. Оларды жеке элементтер тұрғысынан  зерттеу  келесідейқортындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильды  ...  -  яғни  ... мен ... ... ... ... бір  жылда  41870  мыңтеңгеге немесе 69,8 %-ға азайған.Кесте 6«Казмясопродукт-М» ЖШС- нің 2005 - 2008 ... ... ... мен құрылымы, мың тенге|Көрсеткіштер                               |2005 ж |2006 ж.|2007 ж.|2008 ... ... ... ...            ... ...... қорлар           |1015037|183746 |3118   |640130 ||1.2 ... ...                       |381391 ...       |       ||1.3 Ақша ... және ... мерзімді  |59996  |8206   |1214   |18126  ... ...                     |       |       |       |       ||1.4 ... да ... ...             |4920   |38145  |2126228|350675 |*Дерек ... ... ЖШС- нің ... есебіненАғымдағы активтердің ен мобильды бөлігінің,  олардың  құнына  қатынасыарқылы анықталатын ... ... ...  ...  ...  1,6  есеге  азайған  және  ...   ғана   ...   ...     ...     ...      ...  жалпы    сомасындағы  төлеуге  ...  ...  ... меншікті ақша ағындарының қайнар көздеріне  төмендегілер жатады:жарғылық   капитал    (акцияларды    ...    ...    ...    ... пай жарналары);- кәсіпорында жинақталған резервтер;-  заңды  және   жеке   ...   ...   ...   ... ... ... ... және т.б.).Басқарушылық есептің принципиалды ерекшелігі шығындар  мен  табыстардытек жалпы ет өнімдерін ... ...  ...  ғана  ...  ...  оларды  ұйым  ішінде   қалыптастыру   орындары   және   ... ... ... ...  ...  Ол  өз  алдына  менеджерлердіңжауапкершлігін арттырып, өнімнің тиімділігіне әсерін тигізеді.Ет  өнімдерін  шығаратын  ...   ...   ...   басқажауапкершілік орталықтарына кіруі немесе оқшау әрекет етуі мүмкін.Сонымен бірге, шығындар орталығының негізгі екі типін ... ... ... ... ... ... басқарушылық шығындар орталығы.Нормативті шығындар  орталығы  –  ...  өнім  ...  ... жоспарлы деңгейінен артып кетпеуін  қамтамасыз  ететін  бөлімше.Ет өнімдерін ... ... ... ... ретінде  өндірістікцехтар, шикізаттар мен материалдарды сатып алу бөлімшесі қарастырылады.Басқарушылық шығындар орталығы – басшысы шығындар жиынтығының жоспарлыдеңгейінің ... ... ... ... ... жағдайда, бұл –  бақылаумен басқару қызметтің  іске  асыратын  әкімшілік-басқарушылық  қызметкерлеріжәне бухгалтерия болып табылады.Ет  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... еңбек заттарымен кәсіпорынды қамтамасыз ететін  операцияларжиынтығын көрсетеді.  Жабдықтауды  ұйымдастыру  арқылы  ...  бір  ... ... ... ...  қамтамасыз  етудің  нәтижесіндедайын өнімнің сапасына, кәсіпорынның барлық  ұжымы  ...  ... әсер ... болады.Ет өнімдерін өндіретін кәсіпорындарының жабдықтау-дайындау  қызметініңнегізгі  міндеті  бұл  -  өнімді  дайындауға  барлық  ...   ... ... ...  жиынтығы.  Дайын  өнімнің  сапасы  мен  ...  ...   ...   ...   ...   ... ресурстардың  белгілі  бір  көлемде  сапалы,  уақытылы  түсуінетәуелді болады.Зерттеліп ... ... ...  ...  кәсіпорындарда,  әдеттематериалдық-техникалық  жабдықтау  бөлімдері  басшыларға  тікелей  бағынады.Осыдан келіп жабдықтау-дайындау  қызметінің  ...  ...  ... ... ...  өндірістік  бөлім,  қаржы-өткізуқызметімен)  өзара  қызметтік  қатынасы   шектелінеді.   Осы   ... «өз» ... ...  ...  яғни  ...  ...  жалпышаруашылық мүддесін ескермейді.Жабдықтау-дайындау қызметіне байланысты шығындар ет өндірісінің  жалпышаруашылық шығындарына ... ... ... ...  өндірістің  көлемінұлғайтудың  нәтижесінде  тұрақты  қызметкерлердің  біліктілігіне,  өндірістітехнологиялық ... ... ... ...  ... және тағы басқа  да  ұйымдастыру  мәселелеріне  аз  көңілбөлінеді.Амортизация.   Өндірісте  пайдалану  барысында   ...  ... ... - ... ... және ... ... дайын өнімге аударады.Амортизациялық аударымдардың тағайындалуы- негізгі  өндірістік  қорлармен материалдық емес  ...  ...  ...  ...  ету   ... ... ... экономикалық мәні бойынша  негізгі  қорлар  менматериалдық емес активтердің (сонымен бірге арзан бағалы  және  тез  ... ... ... ... ...  ...  өнімге  аударуы,өткізу процесінде ақшалай формаға өтуі және  ресурстарды  амортизацияланатынактивтердің одан ары ... ... ... ...  Бұл  ... ... ... қайнар көзі болады.Инвестициялық  факторларға  қатысты   құнның    қозғалуын   анықтайтындарға негізгі  және  айналмалы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жатқызуға    болады. Осыған  орай   ...  ...  ...  ...   ... ... несиелік  берешекті  басқару, қуаттылықтың  көбеюі,  капитал жұмсалымдарын  ... ... ... ...  Қаржылық  факторларға  келетін   болса,   ...  ...  ... ... ... мен  ара  қатынасы, капиталдың   құрылымы   жатқызылады.Бұл   қаржылық    қызметті    реструктуризациялау    ...   ... ... ... ... ...  құрылымын   ұстап отыру  мен үлестік  салым   бойынша   ...  ...  ...  ... ... төмендеуі табыстың  ставкасын  төмендетеді.        Әзірленген  шаралар    тексеру   ақшалай   ағындардың   ... ... ...  ...  Ал  варианттарды  іріктеу  критерииретінде кәсіпорын капиталы ның  өсуі  ...  Бұл  ...  яғни  ... ... ... ... реструктуризациялаудың  одан  арыболатын   варианттарын   қарастыруға   негіз   болады.   Реструктуризациялаустратегиялары оңай  ...  ...  ...  ...  ... ... варианттарға артықшылық   беру  кезінде  ...  ... (тип)  ...  ...  мен   ...  сыртқы  қаржылықкөздерден  қаражат тарту;уақыт және ... ... ... басқа белгілер;      Алайда көптеген жағдайларда кәсіпорын несие  берушілердің   талаптарынқанағаттандыру басты мақсат болатын жәйттарды ... ... Оған  жету  ...   реструктуризациялаудың    дәстүрлі   ...    ... ... ... ... немесе максимализациялау, әдетте  елеулікапитал жұмсалымдарын   және  қосымша  сыртқы  ...  ... ... ... ... сипатталады.Құнның аударылған бөлігі  өнімді  өткізуден  ...  ...  ... ... ... ... амортизациялық қорда жинақталады.  Осы  қордыңқаражаттары негізгі қорлардың физикалық  және  ...  ...  ... ... ... қорлардың орнын толтырудың қайнар көзі болып  табылады.Осыған  байланысты  амортизациялық  қордың    ...   ...   ... ролі ...  ...  осы  ...   шектеулі   серіктестігініңнегізгі құрал-жабдқтарының жағдайының өте  жақсы  ...  ...  ... баптар бойынша соңғы бес жыл ішінде олардың құны артып отыр.2.2. Кәсіпорындарындағы өнімнің өзіндік ... ... ... ... екі калькуляция жасалады: шикізатты (жартылайфабрикатты) бөлшектеудің өзіндік құнын есептеу және дайын тушенка  өнімдерінөзіндік құнын есептеу.Жартылай фабрикаттардың нақты өзіндік құнының ... ... түрі – ... сиыр еті, ... ... еті, ...  қой  еті  жәнебасқа   шикізаттар   бойынша   ...   ...    ...    дұрысұйымдастырудың  әсіресе  өндірістік  ресурстардың   рационалды   ... ...  ...  ...  және  ...  өнімінің  тиімділігінарттыру үшін өндіріс шығындары есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызы  аса  зор.Соған байланысты біз  зерттеу  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  байланысты  еттің  өзіндікқұнын анықтаудың ... ... ... ... ...  ойымызша,  ет  өнімдерін  шығаратын  кәсіпорындарда  өздерініңұйымдық-технологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, ... ...  ... ... пайда болу орнымен қатар, ет  өнімдерінің  ...  ...  ...  және  ...  ...  ...  нормалары  және  нормадан   ауытқу   туралы   ақпаратты   алудықамтамасыз ... ... ... ... тәртібі қажет,  яғни  шығындардыесепке алу мен ... ... ...  ...  ...  ... ... қолданған дұрыс.Нормативтік әдістің  негізгі  ұстамы  бұл  -  ...  ...  ...   ...   ...   тағайындау   болып    саналады.Өндірістік нормалармен барлық өндірістік процестер, негізгі  шикізаттар  ...  ...  ...  ақы   ...   ...   құрал-жабдықтарынпайдалануға   байланысты   шығындар   мен   ...    ...    ... ... өзіндік құнын анықтау тәсілі|Бөлшектеуге түсті                                                                  ...                      ... (ц)  |1ц. ...     |Сомасы, теңге     ||                                  |             ...          |                  ||1                                 |2            |3              |4                 ... еті                          |             |               |                  ||І ...                       |100          |22000          |2200000           ||ІІ ...                      |500          |18000          |9000000           ...                           |600          |               ...          ... құны алынып тасталады:|             |               |                  ... ...                      |40           |3500           ...           ||Сүйек                             |90           |3000           ...           ...                            |25           |1700           |42 500            ... ... кейінгі барлығы  |445          |               ...          ... еті:                        |             |               |                  ... ...                     |150          |20 000         |3000000           ... ...                      |350          |15 000         |5250000           ...                           |             |               |8250000           ... ... тастағанда:           |             |               |                  ||- ...                           |55           |3000           |165000            ||- ...                           |15           |1700           |25500             ... ... ... ...   |430          |               |8059500           ||  ... ...                                                               ||Ет ...                                                                          ...      ... ...      |Келтірілген |Сомасы (тенге)|1ц. ...  ||                  |            |          ... саны  |              ... ... ||5                 |6           |7         |8           |9             |10           ...          |            |          |            |              |             ... сиыр  |            |          |            |              |             ...              |53          |1,2       |63,6        |1702 045      ...     ... сорт      |130         |1,0       |130         |3479 022      ...     ||І сорт            |260         |0,8       |208         |5556, 433     ...     ||ІІ сорт           |            |          |            |              |             ||                  |443         |          |401,6       ...      |-            ...           |            |          |            |              |             ||  ... ...                                                               ||5                 |6           |7         |8           |9             |10           ... тазартыл-|            |          |            |              |             ||ған ... еті     |            |          |            |              |             ...              |294         |1,0       |294         |5014800       ...     ||                  |100         |1,4       |140         |2388000       ...     ... ... |            |          |            |              |             ... еті         |35          |1,1       |38,5        |656700        ...     ...           |429         |          |472,5       |8059500       |-            ... ... ... ЖШС- нің ... ... өнімдерін шығаратын кәсіпорындарда басқарушылық есепті  ұйымдастырукезінде  басты  назарды  ет  өндірісінің  келесідей  ерекшеліктеріне  ... ет ... мен ... ... ...  өлшеу-жөнелту  құжатындұрыс  толтыру;  жібіту  кезіндегі  ет  өнімдерін  есептен  шығару  ...  ...  мен  ...  тазартудан  алынған   ет   өнімдері   ... ... және ... етті ...  ...  ...  соныменқатар  сіңірден  тазарту  кезіндегі  сорттар  бойынша  шығымы   ... ... ... мен  ...  ...  ...  өнімдерініңылғалдылығына  талдауды  іске  асыру;  рецептура  журналының   мәліметтерін,шикізатты  жұмсау  нормалары  ...  ...  сату  ...  ...  ...  өзгеріп  кетуін  анықтау  мақсатында  ...  ...   ...  салыстыру;  бастапқы   жиыны   ...   ...   ... ... есепке алынуының дұрыстығын анықтау.Кәсіпорынның көрсеткіштер жүйесінде өзіндік құнның атқаратын рөлі  менорны өте зор. Оның дұрыс анықталуы тек ... ... ...  ғанақамамасыз етіледі: шығындар есебін негізделіп белгіленген жіктемесі  бойыншажүргізгенде;  шығындар  ...  мен  ...  ...  ...   ...    ...    және    технологиялық    ерекшеліктеріне    ...  ...  ...  мен  ...  ...  ...   және   оныңжекелеген түрлерінің өзіндік құнын  калькуляциялауда  экономикалық  ... ... ... ...  ...  стандартына  сәйкес  барлық  ұйымдар  меншіктүлері мен құқықтық  формаларына  қарамастан  өнім  ...  ...  ... ... шығындар есебін материалдар, еңбек ақы,  үстеме  шығыстаржәне басқа да шығын баптары бойынша ұйымдастырады. Бұл стандарттағы  ... ... ... ... ...  ...  үшін  ... шикізаттар мен материалдардың және  көмекші  материалдардың  есебін,сонымен қатар ... ... ...  қатынасатын  машиналар  мен  құрал-жабдықтарды пайдалану шығындарын үстеме шығыстардың құрамынан  бөліп,  бөлекесепте көрсетудің  қажеттілігі  ...  ...  ...  №2  ...  ... стандарты бойынша материалдар негізгі және көмекшіге,  сонымен  қатармашиналар мен ... ... ...  ...  шығыстардан  ажыратыпкөрсетілмеген.Ет өнімдерін шығаратын кәсіпорындар өндіретін  ...  ...  ... ... алу мен ... ... және ... дәлдігін,  оныңталдамалылығын  қамтамасыз  ету  үшін,  біз  ет   өнімдері   ұйымдары   ... ... ... ... ... ... ...  ұйымдастырудыұсынамыз:➢ Шикізат және негізгі материалдар (ет өнімдері);➢ Көмекші материалдар;➢ ... ... ... ... Технологиялық мақсаттарға арналған отындар мен энергия;➢ Өндірістік жұмысшылардың негізгі еңбек ақысы;➢ Өндірістік жұмысшылардың қосымша еңбек ... ... ... ... Машиналар мен құрал-жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығындары;➢ Үстеме шығыстар.Өндіріс  шығындарын,  ...  ...  алу  ...  ... ... ... пайда болу орындары, жауапкершілік  орталықтары,және шығын тасымалдаушылары бойынша есепке  алуды  ұйымдастыру  үшін  ... ...  ...  бойынша  есепке  алу  өндірілген  ет  өнімініңөзіндік құны құрылымын ...  ...  ...  ...  құн  ......  ...  түрлерінің  жалпы  шығындар   сомасынапайыздық  қатынасын  құрайды.  Ол  ...  ...  ...  бойыншаесептеледі.Ет өнімдерінің  өндірісі  материал  сыйымдығы  жоғары  ...  ... ет ... ... ... шикізатқа  жұмсалатын  шығындар  үлесі60  пайыз  және  одан  да  ...  ...  ...  Ет  ...  ...  құнқұрылымында шикізаттың жоғары үлес  салмағына  байланысты  оны  пайдаланудыңтехникалық-экономикалық көрсеткіштерін жақсарту ...  ...  ... көзі ... ...   ...   «Казмясопродукт-М»    жауапкершілігі    ...  ...  2008  ...  ...   өндірілген   ет   өнімдерініңтүрлеріне қарай өндіріс  шығындарының  құрылымын  ...  ...  ... ... өнімдерінің  өнеркәсібі  материал  сыйымдылығы  жоғары  сала  болыптабылады. Оның дәлелі ретінде,  біз  ...  ...   ... ...  ...  2008  жылы  ...  ... шикізаттар мен көмекші  материалдардың  орташа  үлес  ...  ...  ...  ...  ...  құрылымында  69,5   пайызды   құрапотырғанын айта аламыз. Еңбек  ақы  ...  ...  үлес  ...  12,1пайызды құраса, ал өндірістегі үстеме шығыстардың үлес салмағы 18,4  пайыздықұрап отырғанын байқауға болады.Қазіргі жағдайда ет ... ...  ...  ...  ...  ...  талдау  жұмысын  ұйымдастыру  аса  маңызды   болыпсаналады. Біздің ойымызша, осы ... шешу үшін  ...  ...  бойыншаталдау жүргізу қажет:1)  Жекелеген  баптар  бойынша  шығындарды  анықтау,  өткен  жыл   ... ... және осы ... әсер ... ... анықтау;2) Барлық ет өнімінің нақты өзіндік құнының жоспармен  салыстырғандағыөзгеру дәрежесін есептеу;3) Материалдық  ...  ...  ...  ...  ...  өзгерудәрежесінің сақталуын тексеру және ауытқуды анықтау;4) Калькуляция баптары бойынша үнемдеу немесе ... ...  ... ... ... ... ... құнын талдау.Нарықтық қатынастар жағдайында шығындарды тиімді басқару  мен  бақылауүшін үстеме шығындардың ...  ...  ...  және  оларды  өндірілгенөнімдер мен орындалған жұмыстардың арасында  экономикалық  дәйектелген  ...  ...  ...  тарату  өндірістегі   басқарушылық   есебініңмаңызды болып саналады. Сондықтан, бұл  шұжық  өндірісіне  жұмсалған  ... ... ... немесе  лимиттермен  жүйелі  түрде  салыстырып,ауытқуларды дер кезінде анықтап отыруды қажет етеді.Үстеме ... ... ... ... ... жалпы  қатысыбар,  бірқатар  жалпы  ...  ие,  ...  ...  мен   ... ... ... өнім түрлерін өндірген жағдайда осы  өнімдердіңқұндарына  тікелей  қосыла  алмайтын,  сондықтан  өндірілген   ...   ... ... ... ... тәртіппен таратылатын шығындар жатады.Бұқтырылған тушенка өндірісінде үстеме шығындарды бөлу кезінде  үстемешығындардың кейбір түрлері өндіріс ... ... ...  отырады,яғни өндіріспен байланысты болады. Ал шығындардың  кейбір  түрлері,  ... ... ... көрсету, басқару  процесіне  байланысты  болатынынестен шығармау қажет. Соған байланысты ет өнімдері әртүрлі ...  ... ... ... онда әрбір сатыдағы  (жауапкершілік  орталығымен  шығынның  пайда  болу  ...  ...  ...  осы   ... ... ... ... алғашқы  құжаттардың  негізінде  тікелейқосуға болады.  Мұндай  шығындарға,  еңбекті  қорғау,  ...  өрт  ... ... ... мен  ...  ...  шығындарын  жатқызуғаболады.  Ал  шығындардың  мынадай  түрлерін,  яғни  ...   ...  ...  ...  өндіріс  жұмысшыларының  негізгі  еңбек  ... ... ... аударым сомаларын өндіріс  жұмысшыларының  негізгі  жәнеқосымша  еңбек  ...  ...  ...  ...  бөлшектер   мен   көмекшіматериалдардың құнын машиналар мен механизмдердің бір  сағатта  ... ... ... істеген уақытына қарай, яғни  әрбір  үстеме  ... ... бөлу ... ... ... ... болады.Ет өнімдерін өндіретін жекелеген кәсіпорындардың қызметін  тәжірибесінзерттеу нәтижелері ұйымның коммерциялық-өткізу ... ...  ...  ... осы қызмет бойынша барлық шығындардың толық және жан-жақты  есебі  ғанаемес, ... ... ... ... ...  ...  ...  өткізудіңдәлелденген жүйесін  қалыптастыру  қажет  етіп  отырғанын  байқатады:  сатыпалушылар  мен  ...  ...  ...  базасын   қалыптастыру;сатуды  жоспарлау  ...  ...  ...  ...  ... ... ... басқа да  салалары  сияқты,  ет  және  тушенка  ... ... ... ...  қызметіне  елеулі  әсерететін фактордың бірі  –  бұл  ...  ...  ...  ... айта аламыз. Ұйымның жабдықтау-дайындау, өндіріс  және  ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  байланыстаболуға тиісті. Өйткені, тушенка өнімдерінің технологиялық  ерешеліктері  ...  ...  ...  ...  орындарында   ұзақ   уақыт   сақтауғаболмайды.  Тек  ...  ...  мен  ...  ...   ... ет  ...  өндірісінің  үздіксіздігін  қамтамасыз  ету  үшін,ұйымның  ...  ...  ...   ...   есебін   өндірістікжоспармен және нақты  өндіріс  көлемімен  ...  ...  ... деп тұжырым жасаймыз.|Шығын        |Тушенка ... ... ... шығындардың үлес салмағы (%)                               ...    |                                                                                               ||             |                                                                                               ||             |1 сорт 325 ...        ... 525   |Заводская       |Нур-алем     |Шошқа еті      ||             |еті) ...   ...     ...     ...  ...    ||             |                ... еті)    |(сиыр еті)      ... еті)      ... еті)   |               ...      |61,0            |59,0          |58,0            |58,0            |57,0         |59,8           ...      |                |              |                |                |             |               ...      |11,0            |11,3          |9,0             |11,3            |12,0         |9,5            ...  |                |              |                |                |             |               ... ақы    |12,3            |10,0          |12,4            |12,3            |12,7         |12,8           ...         |                |              |                |                |             |               ...   |                |              |                |                |             |               ...       |15,7            |19,7          |20,6            |18,4            |18,3         |17,9           ...     |                |              |                |                |             |               ...      |100             |100           |100             |100             |100          |100            ||                                                                                                             ... 8«Казмясопродукт-М»  ЖШС-ы бойынша тушенка өнімдерінің түрлеріне қарайөндіріс шығындарының құрылымы (2006ж)*Дерек көзі: «Казмясопродукт-М» ЖШС- нің бухгалтерлік есебіненЕт өнімдерін ... ... ... ...  ... нәтижелері ұйымның коммерциялық-өткізу қызметі табысты  жұмыс  істеуүшін осы қызмет бойынша барлық шығындардың толық және жан-жақты  ...  ... ... ... ... келесідей бағыттар  бойынша  қамтитын  өткізудіңдәлелденген жүйесін  қалыптастыру  қажет  етіп  отырғанын  байқатады:  ...  мен  ...  ...  ...  базасын   қалыптастыру;сатуды  жоспарлау  кезіндегі  бақылауды  жетілдіру;  өткізу-сату  жоспарыныңорындалуын ... ... ... да  ...  ...  ет  және  ...  ... салалардағы ұйымдардың қаржылық-шаруашылық  қызметіне  елеулі  әсерететін ... бірі  –  бұл  ...  ...  ...  ... айта ... ... жабдықтау-дайындау, өндіріс  және  коммерциялық-сату қызметтері  бірін-бірі  үнемі  толықтырып,  үздіксіз  өзара  байланыстаболуға ... ... ... ... технологиялық  ерешеліктері  менсипатына  байланысты,  оларды  сақтау  орындарында   ұзақ   ...   ...  Тек  ...  ...  мен  ...  ...   байланыстыорындалатын ет  өнімдері  ...  ...  ...  ету  ...  ...  ...  бөлімінің   басқарушылық   есебін   өндірістікжоспармен және ...  ...  ...  ...  отырып,  ұйымдастыруқажет деп тұжырым жасаймыз.Басқару   есебі   ...   ...   ...   ... оңтайлы түрде бөлімшелер арасында бөліп, таратуға,  ұйымның  дамужолдарын  белгілеуге  және  дағдарыс  ...  ...  ...  ... бюджеттеу жүйесіне сүйенеді. Бюджет  –  жорамалданған  әрекеттердіорындауға ... ... ... ... ...  табылады.  Басқару  есебіндебюджеттеуді жоспарлау процесі  деп  те  ...  ...  ...  ... ... байланысты, соған байланысты жоспарлау мен  бақылау  ұйымдыбасқарудың  ең  ...  ...  ...  ...  ...  пікірімізше,   етөнімдерін өндіретін кәсіпорындарға бюджеттендіру жүйесін енгізудің  ... ... ... ... ... ... ақша ... пайдалану тиімділігін арттыруға;2. Қызметті үйлестіруді және жекелеген  бөлімшелер  мен  жалпы  кәсіп-орындар мүдделерінің өзара байланысын қамтамасыз етуге;3. ... ... ... ...  кәсіпорынының  шаруашылыққызметінің түрлі баламаларын  болжауды,  жоспарлауды,  ...  ...   ...   және   ...   ...    шешімдердіңдәлелдігін арттыруды іске асыруға;4.  ...  ...  ...  ...  және  ...  ... жақсартуға.Біздің   пікірімізше,   ет   ...   ...    ... ... ең  аз  ...  ...  бюджеттерді  қамтуы  керек:сату;  өндіріс;  ...  ...  және  ...   ...   ... ... ақы төлеудің тікелей шығындары; жалпы өндірістік  ... ... ... ... үстеме шығындар; пайда мен зияндар.Бюджеттің орындалуын бақылауды жүзеге асыру үшін негізгі  екі  бағыттықолдануды ұсынып отырмыз:1) Ет ... ... ... ... бөлімшелерінің  ақшаағындарын бөлімшенің өзінің жауапты адамдары арқылы орындату;2) Барлық құрылымдық бөлімшелер  ...  ...  ...  ...  ...  бойынша)  жоспарлы-экономикалық  қызмет  ...  ...  ... арқылы орындату.2.3. «Шығындар-өндіріс-пайда» арақатынасын талдаудың негізгі элементтеріЕт өнімдерін  шығаратын  кәсіпорындар  басшысына  ...  ... ...  ...  ...  тура  ...  Өнімнің  бағасы,кәсіпорын   шығындары,   ...   сату   ...   мен   ...   ... ... ... ...  қаржылық  нәтижесіне  тікелей  әсеретеді. Осы категориялар арасындағы ...  ...  пен  ...  ... ... және аса дәл ... ... шегін орнату,  яғни  етөнімдерін өндіретін кәсіпорындардың табысы шығындарын  толық  ...  ... ... ... ...  ...  негізгі  элементтеріболып  маржиналды  табыс;  тиімділік  табалдырығы   ...   ... ... ... ... маржиналды қоры табылады.Сату көлемінің мүмкіндігінің төмендеуін анықтайтын  тауардың  нарықтықжағымсыз конъюнктурасы кезінде,  ...  ...  ...  ...  өндіретінкәсіпорынның  өмірлік  циклінің  алғашқы  ...  ол  әлі   ...  ...  ...  ...  ...  ...   шарақолдану қажет. Керісінше,  тауар  нарығының  жағымды  конъюнктурасы  кезіндежәне ... бір ... ... ... ... тұрақты  шығындарды  үнемдеугеқойылатын талаптар елеулі түрде әлсіреуі мүмкін. Бұндай  ...  ...  ...  ...  ...  құру   және   жаңарту   арқылы   нақтыинвестициялардың көлемі елеулі ... ... ... ...  еске  ...  тағы  бір  ...  ...  деңгейі  салалық  ерекшеліктерімен   –   еңбек   механизациясы   ... ... ...  өнімнің  қор  сыйымдылығымен  анықталады.Одан  басқа  ескерілетін  жағдай  тұрақты  ...   тез   ...   ...  ...  жоғары  өндірістік  леверидж   бар   ...   ... ... икемділігін жоғалтады.Бірақ  та,  осы  объективті  шектеулерге  қарамастан,  әр  кәсіпорындатұрақты  шығындар  ...  мен   үлес   ...   ...   жеткіліктімүмкіндіктері   бар.   ...   ...   ...    нарығының    жағымсызконъюнктурасы  кезінде  үстеме  шығындарды  ...   ...   ... ... ... мен ...  емес  ...  және  соның   нәтижесінде   амортизациялық   аударымдарды   төмендету;машиналар мен құрал жабдықтарды меншікке ...  алу  ...  ...  мерзімділизингін  пайдалану;  коммуналдық  қызметтер  көлемін  ...  және   ... ... ... ... ... ... бағыт оларды тұрақты түрдеүнемдеу,  себебі  осы  шығындар  мен  өнімді  ...  мен   сату   ... ... тәуелділік бар. Кәсіпорын залалсыздық нүктесін  игергенгедейін осы үнемді қамтамасыз ету маржиналды табыстың өсуіне әкеледі және  ... тез ...  ...  ...  ...  ...  ...  шығындардыүнемдеу  кәсіпорын  пайдасының  тікелей  өсуін  қамтамасыз  ...  ... ... ... ... еңбек өнімділігінің  жоғарылатудықамтамасыз ету есебінен негізгі және  қосымша  өндіріс  қызметкерлері  ... ... ...  жағымсыз  конъюнктурасы  кезеңінде  шикізаттар  менматериалдар, ...  ...  ...  ...  ...  қысқарту;  кәсіпорынғашикізат пен материалдарды жеткізудің пайдалы жағдайын  қамтамасыз  ету  ... ... ... ... ... сату ... әртүрлі деңгейлерінденарықтағы сұраныс пен шығындарды бағалаудың қажеттілігі өте зор. Ең  ...  ...  ...  ...  ...  етуі  ...  Сондықтан,  біздіңоймызша бұл мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ...  ... ... дұрыс  жолға  қою  қажет.  ...  ...  ... ... және оның ... ... отырып не болмаса  өнімнің  басқатүрін өндіру арқылы нарықтағы алған орынды нығайту қажет деп ... ... ... ... ...  ...  менмамандары   өнім   (жұмыс   орындау   мен   қызмет   ...    ...  ...  жоғарылатуға  және  қызметтің  барлық   түрлерініңтиімділігін арттыруға ...  ...  ...  Бұл  өндірістің  технологиялықпроцестерін   ғана   емес,   ...   ...   ...   ... және олардың әртүрлі сегменттеріне қатысты  басқару  ... ... ... талап етеді. Сондықтан, біздің ойымызша  ұйымқызметінің барлық түрлерінің табысты  қызмет  істеуін,  өнім  ...  ... ... ... ... шаруашылық механизмі  мен  қызметтің  ... ... ... ... ... үшін  ...  ... бақылау қажет деп санаймыз.Бақылау  ұйымның  өткен  қаржылық-шаруашылық  ...  орын   ...  ...   ...   жоюға   бағытталған.   ... ... ... кемшіліктерді болдырмау және оларға жол бермеу  үшінбасқару шешімін ... және ... ... орындалуына  ықпал  етуқұралы.  Демек,  дұрыс  ұйымдастырылған  бақылау  ...   ... ... және  ...  ...  ...  жетілдіруді,  қабылданғаншешімдердің тиімділігін арттыруды көздейді.Ет  ...  ...  ...  есеп  тәжірибесін   зерттеудіңнәтижесінде, біз ондағы мамандардың  өндіріс  шығындарын  ...  ...  ...  ...  көп  ...  ...   анықтадық.   Соғанбайланысты шұжық өндірісімен  айналысатын  ұйымдарда  ішкі  бақылау  бөлімінұйымдастыру кезінде  ...  ...  бірі  ...  ...  ішкі  бақылауқызметкерінің   құқықтары   мен   ...   ...    ... нұсқауларды дайындап, оларды жетілдіру қажет деп  санаймыз.  Ішкібақылау қызметі, оны құру  тәртібі  және  ...  ...  ...  ...  арқылы  тіркеліп,   ал   ішкі   бақылау   ... мен ... ... деңгейі лауазымдық нұсқауларда  көрсетілуіқажет.Ішкі бақылау жүйесі барлық ұйымдарда  ұйымдастырылады.  Бірақ,  кейбірұйымдарда ол ... ... ... ал ... ... әсер  ...  ... ішкі бақылау жүйесін ұйымдастыруды және қолдауды оның  ... ... ... ал ... ұйымдарда ішкі бақыдау  жүйесі  басшылықтыңеркі мен мақсатты әрекетіне тәуелсіз қалыптасады.Ет  өндірісі  ...  ...  ...  ...  қаржылық   жәнеөндірістік ресурстарды тиімді пайдалану, сондай-ақ мамандарға көмек  көрсетумақсатында  ішкі  бақылаудың  ...  ...  ...  ... ... ресурстардың сақталуы мен  тиімді  пайдалануын  анықтау;ішкі және ... ... ...  ...  бейімделу  көрсеткіштеріншығару;  ұйымның  тиімді  қызмет  ету,   оның   ...   мен   ...  ...  ...  қарастыру;  ұйым  қызметіндегі   әртүрлітәуекелділіктерді төмендету шараларын ұсыну.Өзіндік құнның  ...  ...  ...  ... ...  ұдайы  өндірістің  жоғарылауына  және  ұйымның  жалпықаржылық жағдайына әсер етеді. Сондықтан да кез  ...  ...  ... ... ...  қызметін  басқару  үшін  оған  ғылыми  жағынаннегізделген талдау жүйесін тұрақты түрде жүргізіп отыру  ...  ...  ... шешу ... біз ... жұмысы жүргізілген  «Казмясопродукт-М» ЖШС-нің 2008 жылдың бірінші тоқсанында жоспарлы  өнім  көлемі  мен  ... ет ... ... ...  ...  талдау  жүргізіп,  оғанәсер етуші факторлар анықталып,  ...  ...  ...  9  және  ... арқылы көрсетіліп отыр.Төменде берілген 9 кесте арқылы  «Казмясопродукт-М» ЖШС 2008 ...  ... 325 сиыр ... ... ... 525 сиыр етінен және  жайляу  525сиыр етінен өнімдерінің нақты өзіндік құны жоспарлы ... ...  ...  ...  ...  1136,35  мың  теңгеге  төмендегенін   ...   ... сиыр ... ... сиыр ... және ...  етінен  өнімдерініңнақты өзіндік құны жалпы шығын  деңгейін  1366,25  мың  теңгеге  жоғарылатыпотыр,  ...  ...  ...   ...   ...   жоспарлы   шығынменсалыстырғанда 229,9 мың теңгеге жоғарылатып отыр.Ет өнімдерін өндіретін жекелеген кәсіпорындардың ...  ... ... ұйымның коммерциялық-өткізу қызметі табысты  жұмыс  ... осы ... ... ... шығындардың толық және жан-жақты  есебі  ғанаемес, сонымен ... ... ... ...  бойынша  қамтитын  өткізудіңдәлелденген жүйесін  қалыптастыру  ...  етіп  ...  ...  ...  мен  тапсырыс  берушілердің  деректерінің  ...   ...  ...  ...  ...  жетілдіру;  өткізу-сату  жоспарыныңорындалуын бақылауды күшейту.Өнеркәсіптің басқа да  салалары  сияқты,  ет  және  ...  ... ... ... ...  қызметіне  елеулі  әсерететін фактордың бірі  –  бұл  ұйымның  коммерциялық-сату  ...  ... айта ... ... ... ...  және  коммерциялық-сату қызметтері  бірін-бірі  үнемі  толықтырып,  үздіксіз  өзара  ... ... ... ... өнімдерінің технологиялық  ерешеліктері  менсипатына  байланысты,  оларды  сақтау  орындарында   ұзақ   ...   ...  Тек  ...  тапсырыстар  мен  нарықтағы  ұсынысқа   байланыстыорындалатын ет  өнімдері  өндірісінің  үздіксіздігін  ...  ету  ...  ...  ...  ...   басқарушылық   есебін   өндірістікжоспармен және нақты  өндіріс  көлемімен  байланыстыра  ...  ... деп ... ... ...       ...   ...    |Нақты өнім бойынша жұмсалған шығын сомасы, мың тг                                            |     ... (+, -)          ||                   ...       ...     |                                                                                             |     |                       ||                   ... кг ...  |                                                                                             |     |                       ||                   |           |кг       |                                                                                             |     |                       ||                   |           |         ... бойынша                                ...                                           |     |                       ||                  |                                                                    |          ...  ... ақы                                   ||                  |                                                                    |          ...  |                                            ||                  |                                                                    |          |пен      |                                            ||                  |                                                                    |          ...  |                                            ||                  |                                                                    |          ...   |                                            ||                  |                                 ...                            |          |         |                                            ||                  ... ...                    |                                 |          |         |                                            ... ... ... бір өлшемінеТеңге |Барлық шығымға, мың тг |Өнім шығымы, кг |Өнімнің бір ... ... ... тг | | ... ... өзгерісі |Шығын нормасының өзгерісі | |1 сорт 325 сиыр етінен пісірілген|27000 |757,67 |20457,22 |26820 |743,73 |19946,9 |20320,7 |-510,32 |-136,52|-373,8 | ... 525 сиыр ... |739,15 ... |21718 |712,92 |15483,3 |16052,8 |-543,38 |-23,88|-569,5 | |Жайляу 525 сиыр етінен |24000 |770,26 |18486,25 |24000 |768,9 |18453,6 |18486,25 |-32,65 ... | ... сиыр ... |30150 |764,62 |23053,51 |30164 |777,0 |23440,4 |23064,0 |+386,89 |+10,49|+376,4 | |Охотничья сиыр етінен |18300 |682,53 |12490,3 |18305 |695,7 |12734,85 |12493,7 |+244,55 ... | ... ... |20100 |681,17 |13823,24 |20118 |724,0 |14567,05 |13703,77 |+734,81 |-128,47|+863,28 | |Барлығы           |141300 | ... |141125 | ... ... |+229,9 ... | ... ... өзіндік құнына әсер етуші факторларды талдау*Дерек көзі: «Казмясопродукт-М» ЖШС- нің бухгалтерлік есебіненӨндіріс шығындарының жоспарлыдан ауытқуына әсер  етуші  ...  ... ... ... ... Бұл  ...  ...  нақтыөнім шығымының өзгерісі жалпы шығынды 274,98 мың теңгеге төмендеткен  болса,оның ішінде 1 сорт 325  сиыр  ...  ...  және  ...  525  сиыретінен және шошқа етінің шығымының жоспарлы көлемінен  кем  өндірілуі  нақтышығынды 288,87 мың теңгеге дейін ... ... Ал,  ...  ... мусульманская шұжық өнімдерінің көлемі  жоспарлыдан  артық  ... ... ... ... 13,89 мың ... жоғарылатып отыр.1 сорт 325 сиыр етінен пісірілген,  армейская  525  сиыр  етінен  ... 525 сиыр ... ... ...  ...  төмендеуіне  байланыстыжалпы өнім көлеміне жұмсалған ... ... 975,95  мың  ...  ... ал  заводская  сиыр  етінен,  охотничье  және  ...  ...  ...  ...  ...  жоғарылауы  жалпы  нақты  шығын   деңгейінжоспарлыға қарағанда 1480,83 мың теңгеге ... ...  ...  жағдайында  өнімнің  өзіндік  құндарының   дұрысқалыптасуы ұйымының қаржылық-шаруашылық қызметінің соңғы  нәтижесіне  әсерінтигізеді. Соған ... ет ... ... ...  ...  ... шығындарын тиімді, әрі үнемді  пайдалану  ...  және  ... ... ... ... үшін ... ... мен  көмекшіматериалдарды  үнемді  пайдалану,  яғни  өндіріске  негізгі   және   ... ... ... ... норма бойынша  дер  кезінде  өндіріскежіберу,  еңбекті  ...  мен  ...  ...  ...  ...  ...  сәйкес  жұмсалуын  бақылау;  өндірісті  автоматтандыруқажет деп санаймыз.3. ... ... ақша ... болжаудың жетілдіру жолдары“Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің даму  жағдайлары  мен  басымфакторлары” елімізде біріккен ...  ...  ...  экономикалықахуал жасау тапсырмалары, біріккен кәсіпорын  функцияларын  ... ... және  ...  ...  ...  ету  негізіндезаңды-нормативтерді жетілдіруге ұсыныстар көрсетіледі.Қаржыны жоспарлаудың мазмұны мен міндеті:Кәсіпорын   (корпорация)  нарық  ...  ...  ...  заманғыбасқару әдістерін пайдаланбай орнықты  жұмыс  істей  ...  ...  ...  ...  жоспарлау  мен  бақылауды  жетілдіру  қаржы  менеджментініңтиімділігін арттырудың негізгі бағытының бірі ... ...  ...  ... ... ... қаржыны  микродеңгейде   жетілдіру  проблемасыөзінің өзектілігін жоғалтпағанын растайды. Жоспарлау алдын ала  болжанбайтыннарықтық ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың бір-бірімен  тығыз  байланысты  әрі  өзарасебепкер болатын аспектісі бар:жалпы экономикалық – фирма теориясының көзқарасынан;басқарушылық – менеджменттің ... ...  ...  және  ... ... даму ...  пайдалану  ептілігін  көрсететін  функциясыретінде.Жоспарлау   корпорациясының   ішінде   ...    ...    ... ... ...  ...  алушы  мен  жеткізушіні  ... мәні ... ... ... консультанттың  қызметін  төлеугежұмсалатын трансакциялық артық шығынды жоюға ... ... ... ... ... ... ... экономикалық әлеуеті қандай)және оның қаржы-экономикалық қызметінің нәтижесі қандай?Кәсіпорынның  ...  ...  қоса   ...   ...   ... қол ... болады деген сұрақтарға жауап алуға болады.Ұзақ мерзімді және жедел жоспар жүйесі  негізінде  ...  ... ... ... және ол ...  көрсеткіштің  көмегіменбағаланады.  Корпорация  кәсіпкерлік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  оның  жағымсыз  салдарын  төмендетеалады.Жоспарлаудың артықшылықтары мынада:❖ жоспарлау ... ... ... ... қолайлы❖ мүмкіндікті пайдалануды қамтамасыз етеді;❖ жоспарлау нәтижесінде туындайтын көптеген проблема анықталады;❖ жоспарлау ... ... ...  корпорацияның  құрылымдық  бөлімшелері  ...  ...  ... ... ... ... ... басшылық қажетті ақпаратпен қамтамасыз етіледі;❖ ресурс оңтайлы бөлінеді.Кәсіпорынның ... ... ... (бюджетті) әзірлеуі  оныңақша шаруашылығын тұрақтандыру жөніндегі іс-шаралар жүйесінде  маңызды  орыналады. Қаржыны жоспарлаумен байланысты ... ... ... ... ... – бұл ... (бір  жылға  дейін)  және  ұзақ  мерзімді(бір жылдан асатын) кезеңде ақшалай ... ...  мен  оның  ... ... ... ... құжаты. Аталмыш жоспар  келешектегіақша түсімінің сапалы болжамын  алу  үшін  қажет.  Осы  ...  ... және ...  ...  ...  ақша  ...  ...  жылғаарналған болжамы жасалады.Р.Брейлейдің және С.Майерстің анықтамасы бойынша қаржыны жоспарлауға:- корпорацияның  ...  бар  ...  ...  мен  ... ... ... ... шешімнің салдарын болжау;- бірқатар ықтимал шешім  қатарынан  ...  ...  ...  ... ... таңдауды негіздеу;-  корпорация  қол  жеткізген  нәтиженің  қаржы  жоспарында  межеленгенпараметрге ... ... ... ... ең ... ...  мен  ...  негізделетінін  атапөту қажет. Мамандар жоспарлау  процесінде  жағдайдың  дамуы  ...  ...  ...  ...  ...   ...   тиіс.   Сонымен   біргекөрсетілген авторлардың пікірі бойынша қаржыны жоспарлау  ...  ... тиіс ...  ...  осы  ...  ...  яғни  қай  тәуекелқабылданатынын,  ал  қайсысысы  қабылданбайтынын   жоспарлау   қажет   ... Ченг пен ... ...  ...  дивидендтік,  қаржылықжәне инвестициялық саясатты талдау, оның  нәтижесін  болжау,  ...  ... ... ...  ...  ...  жасайтын  ықпалын  жәнетәуекелдің жол берілетін деңгейі мен  жоба  ...  ...  ...  ... ретінде түсінеді.Ақша ағындарын жоспарлау модельдері дивиденд,  инвестиция,  корпорациянықаржыландыру көзі мен әдісі жөніндегі шешімдердің өзара  байланысын  анықтауарқылы ... ... ... ... ... жоспарлау міндетіне:• экономикалық, құқықтық, есептік  және  нарықтық  ақпаратты,  сондай-ақкомпанияның  қаржы  және  ...  ...  ...  мәліметтіпайдалану;• дивиденд, қаржыландыру және  инвестиция  жөніндегі  шешімдердің  өзарабайланысын ... және ... ... ... ... етуіне жол  бермеу  мақсатында,  басқарушылықшешімнің  салдарын  болжау,  сондай-ақ  жедел   және   ұзақ   ... ... ... ... ... қабылданған қаржы және инвестициялық жоспардың шеңберінде  орындалатыншешімді таңдау;• қаржы жоспарында белгіленген шешім мен мақсаттың орындалған  ... ... ... ...  ...  жоспарлау  процесінде  сценарий  әдісін  жиіқолданады. Мысалы, бір сценерийде кредит пен  ...  ...  ... ... ... және ... мен ... бағасының түсуіне жол  ашатынжоғары  пайыздық  ставка  қарастырылуы  мүмкін.   Ал   ...   ...   ... ... ... жоғары инфляция  мен  әлсіз  ұлттықвалютаға және т.б. ... ... - ...  бір  ...  ...  ...  (ай,  ...  жыл)жасалған, корпорацияның ағымдағы, инвестициялық және қаржы  қызметі  бойыншақаражаттың шығысы мен кірісін көрсететін жедел қаржы жоспары.  ... ... ... ... екі түрі –  ...  және  ... пайдаланылады.Бюджеттендіру – жедел жоспарлау (мысалы,  алдағы  айға  немесе  тоқсанғаарналған кіріс және ... ... ...  сәйкес  нақты  бюджет  әзірлеупроцесі.Капиталды бюджеттендіру  –  корпорацияның  капиталын  басқару  жөніндегінақты ... ... ......  ...  көзі  (баланстыңактиві) бойынша.  Мысалы,  алдағы  тоқсанға,  жарты  жылға,  ...  ... ... бойынша бюджет;айналым активінің балансы.Бюджетті бақылау –  кіріс  пен  шығыстың  жоспарлы  ...  ... ... ... ... ...  кездегі  бизнес  ерекшелігі  -  тәуелді  барынша  ... Өз  ...  ...  дәрежесі  экономикалық  кеңістіктегі  ... ... ...  ...  ...  ... негізінде шаруашылық субъектілердің қызмет етуін “қолайлы  экономикалықахуал” деп  ...  ...  ...  ...  ...  ... келесі факторлар жатады:- жетілген салық жүйесі;- оңайлатылған валюталық режим;- бюджет жүйесі;- кедендік режим;- ... есеп беру мен  ... алу;- ... банк ... шаруашылық басқару органдарын жаңарту;- жетілген сақтандыру жүйесі;- әкімшілік басқару органдарын жаңарту;- жетілген ... ... ... ... ретінде өзінің ерекшеліктері  бар.  Егербұл сұраққа басқару қызметі жағынан келетін болсақ, онда  ...  ... ... болады:✓ жоспарлау (стратегиялық менеджмент,  маркетинг  стратегиясын  әзірлеу,бизнес ... ... ... ... ... ...  сәйкес  басқару  құрылымынқұру);✓  мотивация  (кәсіпкерлік   белсенділікті   ынталандыратын   ...  ...  ...  ...   ...   ...   және   ... енгізу).Кәсіпорынның ақша  ағындарын  жоспарлау  мен  бақылауды  жетілдіру  қаржыменеджментінің  тиімділігін  ...  ...  ...  бірі   ... қызметін  жоспарлаудың  бір-бірімен  байланыстылығы  меноған  себепкер  болатын   аспектілері,   жоспарлаудың   ...   ...  сөз  ...  Ақша  ...   ...   ...   батысқаржыгерлерінің   сценарий   әдісі,   бюджет,    бюджеттендіру,    ... ... ... туралы мәлімет берілген.Смета  –  кәсіпорынның  алдағы  кезеңде  (тоқсанда,  жылда)    ақшалайресурсқа қажетін ...  ...  ...  ...  көрсеткіштердіесептеу жөніндегі жүйелі іс-әрекет. Мысал ретінде өнім өндіруге және  сатуғажұмсалған  шығын  сметасын  ...  ...  ...  ...   ... алдаңы жылға арналған  техникалық,  өнеркәсіп,  қаржы  жоспарынәзірлеу кезінде кеңінен қолданылады.Қолма-қол ақша сметасында (Cash Budget) ... ...  ...  ...   ...   түсім   мен   төлемнің   күтілетінмағыналары  ... ... пен ... жай ...  ...  ол  ...  ...  пеншығыс мерзімінің  болжамы  болып  табылады.  Болжамның  дәлдігі  ... ... ...  ...  ...  ...  тұрлаусыздықдәрежесіне және қаржы менеджерінің қаражаттың келешектегі қозғалысын  болжайалу қабілетіне байланысты. Қазақстандық практикада кіріс  пен шығыс  ... ... ... ... ... жоспарлаудың маңызы мынада:Корпорацияның  белгіленген  стратегиялық  мақсаты   қаржы   –   ...  сату  ...  ...  ...  ...  ... инвестицияда, ақша түсімінде және т.б. көрсетіледі.Түскен қаржы ақпараты қаржы жоспарының  және оның орындалуы  ... ... ... ... ... ұзақ ... және жедел жоспарын іске  асыруға  қажетті  ақшаағындарының шекарасы анықталады.Жедел қаржы жоспары (айға, тоқсанға арналған) тауар, ақша және ... ... ...  стратегиясын  әзірлеу  және  нақтылау  үшінақпарат береді.Қазіргі жағдайда қаржыны жоспарлаудың рөлі ... ... ... шаруашылық қызметінде табысқа жету;▪ бюджеттің, мемлекеттік бюджеттен тыс қордың, банкінің  және  басқа  дакредитордың алдындағы міндеттемесін ... ... әрі өзін ... ...    ...    топ    ...     құрылымдық     бөлімшелердің(филиалдардың),  еншілес   және   ...   ...   ... әрі ... үшін  ...  ...  басқарылатынэкономика кезеңіндегі жағдайдағыдай емес, бүгінгі күнгі де,  ... ... де ... ... ... ... білуге мүдделі.Осыған байланысты кіріс пен шығысты, пайданы алдын ала есептеу,  инфляцияныңсалдарын,  ...  ...  ...  ...   ...   шарттыміндеттемелерді ықтимал бұзуын ескеру қажет.Қаржыны  ...  ...  ...  -  ...  ...  және   ... тартылған қаржыландыру  көзінің  есебінен  түсетін  ақша  ағыныныңмөлшерін болжау негізінде ... ... ... мен ...  ... ... ... табылады.Осы мақсатқа қол жеткізу үшін:корпорацияның  өндірістік,  ғылыми-техникалық  және  әлеуметтік  дамуын   ... ... ... ... ... ... ... кезекте сату  мөлшерін  ұлғайту  және  ...  пен  ... ... ... арттыру;корпорация  қаржысының  тұрақтылығын,  төлеу  қабілеттілігі  мен  балансыныңөтімділігін, әсіресе ірі ауқымды инвестициялық жобаны іске  ...  ... ету ... ... ... өнім  ...  ...  ресурс  сатып  алу,маркетинг, инвестиция,  ...  мен  ...  және  т.б.  ... ... ... болады.Қаржы жоспарында:Қаржының орташа мерзімді келешегі  болжанады.  Орташа  мерзімді  қаржыжоспары, әдетте, көрсеткіштер ... ... бір ... ... ... пен ... анықталады. Жедел қаржы  жоспары  айларға  бөлінгентоқсанға немесе он күнге немесе бес күнге бөлінген айға ... және ... ... ... ...  ...  ... ішіндегі  ауытқуының  ықпалы  білінбейді,  ол  компания  қаржысының  ... ең ... оның ... ...  Қалыпты  жағдайдан  осылайауытқу көбінесе  ...  ...  ...  және  ...  ... алу төлемінде айдың алғашқы 15-20  күндері  кездесетін  келеңсіздіктіңкесірінен жиі орын алады. ... ...  ...  ...  ...  оныңорындалуы жөніндегі есепті жалпы кіріс пен  шығысты  он  күнге  бөліп  ...  ...  өзі  ...  ...  уақыт  аралығы  ішіндегі   қаржықызметін толық талдауға және жедел шешім қабылдауға мүмкіндік ...  ...  ...  ең  ...  ...  ...   ... (тауар, жұмыс, қызмет) сатудан алынатын түсім (нетто);пайда және оны бөлу;арнайы мақсаттағы қорлар мен оны ... ... ... пен жиын нысанында төленетін төлемнің мөлшері;мемлекеттік бюджеттен тыс қорға салынатын салым;кредит нарығынан тартылатын қарыз ... ...  ...  және  оны  ...   ...   көзіне   жоспарлықажеттілік;күрделі салым мөлшері мен  оны қаржыландыру көзі т.б.Бәсеке  жағдайында  тауар  өткізетін  ...  ...  ...   қажетболғанда 2-3 жылды қамтитын келешекке ... ... ...  ...  ... бойы іске ... ... жобаның  бизнес-жоспарының  маңызыартады.Бөлімшенің жаңа өнім түрін  дамытуға  және  озық  ...  ... ... игерілген нарықтың үлесін арттыру немесе жаңа  нарыққа  кірудіқамтитын басқыншылық өсу жоспары.Қалыпты  даму  ...  ...  ...  ...  бөлімшелерібәсекелестерді ойдағыдай  ығыстыру  емес,  өткізу  ...  ... ... төмендету және мамандандыруды тарылту  жоспары.  Осы  жоспардабөлімшенің өндіріс  пен  сату  ...  ...  ...  ...  ... ... барынша азайту міндеті  қойылады.Жоспардың  бөлімшені  қайта  ұйымдастыру,  сату   немесе   ...   ... ... ... да ... ...  Әрбір нұсқа ақшалай  қаражаттыңмежеленген түсімімен байланысты болады.  ...  осы  ...  ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады.Ақша ағындарын жоспарлау  саласының  мамандары  әдетте  компания  үшінбасымды емес ... ... ... салу ... ... тартынады.  Қалыптыжағдайда инвестициялық жоба біртұтас, жиынтық түрде қарастырылады.Осы орайда  ұсынғым  келіп  ...  мәні  –  ...  ... ... үшін ірі ... бар ... көрсететін,  экономиканы  дамытуүшін кәсіпкерлік модельді ұстану. Осы теорияға сәйкес  мемлекет  кәсіпкерлікбелсенділікті тиімді, әрі икемді ынталандыру әдісін  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қолдау   саясатынжүргізуі тиіс. Және де бұл көп ... ... ...  даму  ...  ... ... әр ... сипатта болуы қажет. Себебі, қай құрылған  жәнетоқырау алдында тұрған кәсіпорындар  ...  әр  ...  ...  ...   ет   ...   ...   «Казмясопродукт-М»    ЖШСкәсіпорындарының заман талабына сай және бәсекеге қабілетті 50  ел  қатарынаену  жолындағы,  ...  ...  ...  ...   өнім   ... қиыншылықтардың ең бастысы ретінде  кәсіпорынның  ақша  ағындарғақажеттілігі есептелетіндігінен  және  оны  ғылыми  ...  шешу  ... Осы ... зерттеудің мақсаты мен міндеттері  анықталады,  олардыңішіндегі ақша ағындарын жоспарлау және басқару тиіміділігін зерттеу  маңыздыорынды  алады.  ...  ...  ...  ...  ақша  ...  Осы  зерттеуге  ақпараттық  ...  ...   ...   ...   ...  ...  ...  уақыты  жағынан  шектелген   болады.Күйзелістен процесінің ... ...  оның  ...  ...  әлеуетінежәне т.б. байланысты  түрлі  созылмалығымен,  интенсивтілігімен  және  ... ... ... салдармен сипатталады.Кәсіпорынның  дағдарысын   сипаттайтын   түрлі   динамикалық   ... мен көз ... ...  ... ... зерттеулерінде  стратегиялық  дағдарыстар,  нәтижелердіңдағдарысы және өтемпазықтық  дағдарысы  тұралы  ...  Бұл  ... оның ... бойынша уақыттық байланыс болады.Дағдарыстың мұндай  турлерінің  туындау  процесі  ...  ... ... ... ... дені  сау  ...  ...  аударатынтабысталыққа  жетудің  потенциал  түсінігін   қолданады.   Бірақ   потенциалбіртіндеп ... және  егер  ...  ...  ...  ...  ... орнына жаңа ауыстырмалы табылшасы, кәсіп орнына  стратегиалықдағдарыс бойында болады.  ...  ...  ...  ... шығындардың жоғарлағында туындайды, ол өз кезінде сыртқы  көздерденаиынатын инвестицияларды танар ... Ал  ...  ...  классикалықтүрде,мысалы    кәсіпорындағы    барлық    ...    ...     ... ... ... ... туындайдыСтаратегиялық дағдарыс  ✓ Нәтижелердің дағдарысы✓ Өнешпаздық дағдарысы✓ Банкроттық✓ Кәсіпорынның дамуының әлеуетіне қауіп✓ Мақсаттарға, қызметінің нәтижелеріне қауіп өтемпаздықты✓ Өтемпаздықты жоғалту қауіпі ... ...  ...  ...  ...  ...  ... жәйттардың жіктемесі. Батыс экономистері дағдарыстық  жәйттіңдамуының 3 сатысын бөледі. Тауарлық материалдық запастардың  сату  көлемініңтұрақты не төмен өсу ... ... ...  ...  ...  тездетілгенінен,  жабдықтау  мен  өнім   ...   ... ... көрінетін жекелеген жағдайлармен сипатталады.      Аралық саты  болса  (тараулыматериалдық   ...  ...  ...   ...    ...    ...    материалдың    тапшылығымен,жабдықтаушылардың   несиеге   сатулардың    ...    және    ... ...  ...  жалақыны  уақтылы  төмендеуіменайырықшаланады.Дағдарыстың  соңғы  кезеңдерінде  компания  хаостық  ...   ... ... ... ... орындалмайды, өте  жиі  өнімнің  төменсапасына байланысты олар  ...  ...  ...  жиі  ... ... тоқтап қалады,  дебиторлық  берешекті  жинаудың көп уақыт  ...  ...  ...  бұл  ...  ...  ... ... қаражат беруді талап етеді  және  несие  ...  ... ... ... ... ... Нәтижесінде,   компанияда  меншіктіайналмалы қаражаттардың жетіспеушілігі байқалады.    Осыдан ... ... ... ... ...  арқылы  бізқазақстандық ауыл шаруашылығында шағын және орта бизнес  субъектілері  болыптабылатын шаруа. қожалықтарының жағдайы осы ... ... ... .Сонымен  біз  дағдарыстық  жәйт  түсінігін  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   Төмендеберілген  тұжырымдама  маневр  жасаудың  үлкен  ...  мен   ...  ...  ...  ...   ...   ... қарсы процедуралардың кен таңдауын беретін – кәсіпорын  толығыменменшік   ...   мен   ...   ...   ...   ...  негативті  тенденцияларға  сәйкесінше   бейімделу   мақсатымендағдарыстық ... ... ... ... ... – кәсіпорын  иелерінен  ақша  қаражаттарының  басқажаққа кетуіне себепші ...  ...  және  ...  ...  ... реттінде сипаттауға болады. Осыған  орай  біз  дағдарыстық  жайыттынкелесі жіктемесін ұсынамыз: ▪ кәсіпорын иелері үшін дағдарыс;▪ несие  берушілер үшін ... ;▪ ... ... ... ... заң нашалық реттеу.    «Кәсіпорын иелері үшін  дағдарыс»  -  ...  ...  есеп  ...  ...  ...   қаржылық   –   экономикалық   жағдайыныңнашарлауымен сипатталады.оны ... ... ... ...  ...  ...   дискриминациялануы    тандалған,яғни    меншікті    ... ... ... ... Ал ... базасы  реттіндетәуекелдері  теңдес  альтерпативті  инвестицияларды  ...  ...  ...   иелерінің   зардаптарын   анықтау   үшін   меншікті   капиталдыңнегізделген ... ... ... ... ...  ...  жұмсалымыретінде  жарғылық  қорға  кеткен  капиталды   қолдану   кезіндегі   ...   ...   ...   ...   ...   ...    ... 3 түрін бөліп  көрсетуге  болады:  ірі,  орта  және  ... ...  ...  ...  ...  ...  тұтас  ағзасынқұрайды.     Ірі кәсіпорындар-нарыққа негізгі өнім шығарушылар болып  табылады.  Ірікәсіпорындар-экономика ... ... ... базисы.     Орта  кәсіпорындар,  үнемі  жаңарып  тұратын   ...   ...  ...  ...  өнім  дайындау,   шектеулі   тұтынушыларжағдайында елеусіз материалдар мен шикізатты қолдану ...  ...  ... ...  Сонымен,  шағын  кәсіпорындар  нарықтың  салыстырмалы  толғанкзінде жекелеген ... ... алып  ...  ...  яғни  ұсақ  ... ... ...  Сонымен  қатар,  шағын  кәсіпорындар  қызметтініңбарлық саласында нөлдік нәтиже алумен байланысты  жоғары  тәуекелгеие  ... әрі ... ... әрі жаңа ...  игеру.  Өнімніңжаңа  түрін  игеру.  Шағын  кәсіпорындардың   ...   ...   ...  ...  аз  ...  алып  ...  ...   мемлекет   шғынкәсіпорындарды  құру  және  дамыту   үшін   ...   ...   ... ...   қаражат   ағынын   жоспарлау.   Ақшалай   қаражатты   болжаукорпоративтік қаржының ең аз ...  ...  бірі  ...  табылады.Аталмыш мәселе кәсіпорынның (корпорацияның) келешектегі дамуын  стратегиялықжоспарлаумен  де,  ...  ...  ...   ...   де   ... Ақша ... жоспарлау – ақшалай қаражат түсуі мүмкін көзді  жәнеақшалай  қаражат  ...  ...  ...   ...   ...   ... көпшілігін барынша дәл болжау қиынға  соғады,  ал  ақша  ағынынжоспарлағанда ақшалай қаражаттың болжамды кезеңдегі  ...  ...  ... ағынның ең  маңызды  параметрі:  сату  мөлшері;  қолма-қол  ақша  төлепсатудан  және  ...   ...   ...   ...   ...   жәнекредиторлық берешектің болжамы және тағы  ...  ғана  ...  ... ... ... ... бөлініп), тоқсанға (айға бөлініп),  айға(он күнге немесе бес күнге бөлініп) жасалады.Ақша ағынын болжауға келесі операция кіреді:▪ кезең ... ақша ... ... ... қаражаттың кетуінің болжамы;▪  таза  ақша  ағынының  есебі   (ақшалай   қаражаттың   артығы   ... ... ... ... ... ... есебі.Егер кәсіпорын бірінші сатыда сатудан алынатын түсімді өнімді  жөнелтушамасына қарай есептеу әдісін қолданған жағдайда  қиындық  кездесуі  ...  ...  ...  ...  сатудан  алынатын  түсімнен  түседі,  алаталмыш түсім қолма-қол есеп айырысу мен ... ...  ...  ... ... іс жүзінде сатып  алушыға  тауарды  төлеу  үшін  ... ... ... ...  ...  байланысты  осы  және  келесі  кезеңдесатылған тауардың түсімнің үлесін анықтауға болады.  Бұдан  кейін  ...  ...  ...  ...   ақша   ...   және   дебиторлықберешектің өзгеруі ...    +    ДЗнп    =    ДП    +     ДЗкп     ... ВР – өнім ... ... (тоқсан) ішінде түсетін түсім (нетто);ДЗнп  - тауар мен қызметтің кезең басындағы дебиторлық берешегі;ДП – осы кезеңдегі ақша ...  - ... мен ... ... (тоқсан) соңындағы дебиторлық берешек.Ақша  түсімі  мен  дебиторлық  берешектің  өзгеруін  ...  да   ... ...  ...  өтеу  ...  ...  жіктеледі.  Аталмышжіктелімді  өткен  кезеңнің   ...   ...   ...   ... статистикалық деректерін жинақтау арқылы орындауға болады.Бірінші сатыда өтеу мерзімі 30 қүнге, 60 күнге, 90  күнге  дейін  жәнет.б. ... үлес ... ... өзге ...  де  ...  ... ... қаржы операциясынан) оны  болжамды  бағалау  ...  ... ... яғни ... сома  ...  кезеңде  өнімді  сатудантүскен ақша түсімінің мөлшеріне қосылады.Есептеудің  екінші  сатысында  ақшалай  ...  ...   ... ... мерзімді кредиторлық берешекті өтеу оның  басты  элементіболып табылады. Кәсіпорын төлемнің  мерзімін  ұзарта  алса  да  ... ... ... деп ... Бұл жағдайда  мерзімі  ұзартылғанкредиторлық берешек қысқа  мерзімді  қаржыландырудың  ...  көзі  ... ... ... жұмсалатын  басқа  бағытқа  қызметкерлерге  еңбекақытөлеуді, үстеме  шығынды,  салықты,  күрделі  салымды,  ...  ... ... ... ... ақша ... мен төлемді салыстыру арқылы тазаақша ағыны (оң немесе теріс сальдо) анықталады.Ең  соңында,  соңғы  ...  ...   ...   ...   ... ... ... анықталады.Бұл  жұмыстан   түйіндейтініміз  корпоративтік  қаржының  ең   маңыздымәселесі ол – ... ...  ...  яғни  ...  ...   байланысты   келешектегі   ақша   ағынын   жоспарлап,   болжауменбайланысты. Ақшалай ... ... ...  үшін  ақша  ...  ... ала ... ... әдіспен есептеу  әдісін  қолдана  отыра,ақша түсімі мен дебиторлық берешектің  өзгеруі  ...  ...  ... төрт ... ... ...  Ақша  ...  жоспарлағанда  ақшалайқаражаттың болжамды кезеңдегі бюджеті жасалған. Аталмыш бюджетке (кесте)  үшжүйелі есептеу кіргізіліп, талданған.ҚорытындыКәсіпорынның ақша ... өте ... ... ...  мәні  ...  ...  ...  Кез  келген  ақша   қатынасыныңматериалды сипаты болып кіріс, аударымдар  мен  түсімдер  ...  ... ... ...  ақша  ...  -  ...  қызметтің  көлемі   менартықшылығын анықтайтын тиімді форма.Ақша ағындарыы бөлу процестерін теңдестіреді. Ақша ағындарында  ...  ... ... олар: бөлу мен бақылау қызметтері.Кәсіпорынның  ақша  ағындарын   басқару   ...   ...   ...  ақша  ...  ...  олардың  түрлері  бойынша  жәнеқалыптасу қайнар көздері бойынша қатынасы  болып табылады.Кәсіпорынның ақша ағындарын ... ... ...  ... ... ... ... ағындарының оңтайлы құрылымын анықтау;қаржы нарығындағы жағдайларды есепке ала отырып  меншікті және ...  ... ... өзгерістерді есепке алу;қарыз мүмкіндіктерінің резервтерін анықтау.Құрылатын тауардың материалды негізін шикізаттар,  материалдар,  сатыпалынатын   ...   ...   және   ...   фабрикаттар   алатынболғандықтан,  олардың  құндары  басқада  ...  ...  ...  ...  тозуымен,  жұмысшыларға  төленетін  жалақымен   қатарөзіндік құн формасында ...  ...  ...  ...  шығындарықатарына  жатады.  Түсім   түскенге   дейін   бұл   ...   ...  ал  ...  ...  ...  ...  есебіненқаржыландырылады. Тауарды өткізуден түсім түскеннен кейін   айналым  қорларықалпына ... ал ...  ...  ...  шаққан  шығындарыныңорны толтырылады.Ақша ағындарын анықтаудағы ең қолайлы негізгі  принцип  болып,  олардытүрлерге жатқызу болып ...  яғни  ақша  ...  ...  ...  ... ... ...  өнім  өткізілетін  форма:  амортизациялық  аударым,жиынтық кіріс (пайда),  айналым  ...  ...  ...  ... ... және т.б, сонымен қатар  олардың  кәсіпорынның  ... ... ... ... ... ... ақша ...  біздің  пікіріміз  бойынша,  үш  негізгітопқа бөлу экономикалық тұрғыдан дұрыс болады:меншікті және оларға  ...  ...  ...  ...  ... ... мобилизацияланған ағындар;қайта бөлу есебінен түскен ресурстар.Қайта бағалаудың мақсаты - ...  ...  ...  үшін  керектіақшалай қаражаттар қорын қалыптастыруға жағдай жасау,  мүлікті бағалау  жәнетозуды есептеу үшін ... ... ... жаңалау болып табылады.Шаруашылықты  жүргізудің  жаңа  ...  ...   ...   экономикасынданарықтық  механизмдерді  активизациялауда    кәсіпорынның   ақша   ағындарынқалыптастырудың  ...  ...  ...  ...   емес   ... ... мәнге ие.Қазіргі кезде кәсіпорын ақша  ағындарын  жұмысты  ұйымдастыру  кезіндеүлкен қиыншылықтармен қақтығысады. ... ...  ...  ...  фирмалардыңтәжірибесі   осы  мәселені  шешудің  қысқа  жолының  кәсіпорын  басшыларыныңқолында екендігін көрсетті. ...  ...  ...  ...  ...  ... екі ... кеңінен қолданылады:- егер де басшы - кәсіби қаржыгер ... ол ... ... ... ...  ... Бұл тиімді нұсқа, бірақ отандық тәжірибеде көп кездеспейді;-  кәсіпорынның  ақша  қызметінің  ...  мен  ...  ... ... олсы ... ... ... білетін кәсіби  қаржыгер  болмаса,тәжірибеге  қаржы ... ...  ...  моделін  қою  мен  енгізуүшін сыртқы ұйымды тарту.Қызметтің ...  ...  бір  ...  ...  ... ... тапсырмаларды да анықтайды.Ақша ағындарын басқару кәсіпорынды басқарудың жалпы жүйесінің  маңыздытармағы болып саналады. Айналым қаражаттарының айналымын көтеру   запастардысақтаумен ... ... мен ... ...  және  ...  меншығындардың  дұрыс  балансын  жүргізуге  әкеледі.   Айналым   қаражаттарыныңайналымын жеделдету үшін ... ... ... ... жөн:- ... материалдарды сатып алуды жоспарлау;- қатаң өндірістік жүйелерді енгізу;- қазіргі заманға сай ... ... ... ... ... ... пен материалдарды тез жеткізу.Ақша  ағындарын  жоспарлау  және  ...  ...  ...  шешімқабылдау  үшін  ең  алдымен   кәсіпорынның   жағдайының   ақша   ... ... ...  ...  анықтау  керек.  Оларды  4  ...  ...  ...  ...   жағдайдағы   кәсіпорын,   орташа   тұрақтыжағдайдағы  кәсіпорын;  нашар  тұрақты  ...   ...   ... ... ... ... ... қабылдау ең  маңыздысы  және  сол  уақыттакәсіпорынның ақша ағындарын басқару процесінің алғашқы құрамдастары  ... ... ... ...  ...  ұзақ  ...  ...  алады.Кәсіпорынның ақша ағындарын басқарудың тиімділігін бағалау маңызды  дәрежедеактивтерге инвестициялаудың тиімділігін бағалаумен  ...  ...  ... қаржылық ресурстармен - меншікті және  тартылған  ресурстарменқамтамасыз етіледі.Қазіргі кезде қаржылық болжау процесінде алдыңғы қатарға  ақша  ...  ...  ...  Шаруашылық  субъектілерінің  ақша  ағындарынжоспарында  ақша   ағынын   ...   және   ...   ...   ... ... ...  ...  анықталады:  ақша  ағындарыннәтижені  болжау  кезінде  көрсетілетін  шығындардың  көп  ...   ... әсер ... ... ет ... өндірумен  айналысатын  ұйымдарүшін  өндіріс  шығындарын  тиімді,  әрі  ...  ...  ...  ... қызметтердің өзіндік құндарын төмендету үшін негізгі  және  көмекшіматериалдарды  ...  ...  ...  ...   ...   ... ... жұмысшыларға еңбек ақыны нақты  өндірген  өнім   көлемімен  сапасына  қарай  есептеу,  ...  ...  ...   ... мен механизмдерді  тиімді  пайдалану,  цехтық  ...  ... ... ... жұмсау қажет.Дипломдық  жұмыста  кәсіпорындарының  ақша  ағындарын  ...  ...  ...  ...  жүйелі  зерттеу  және  осының  негізінде   ... ... ... ... ақша ...  ...  ... беру.Дипломдық жұмыстың  тәжірибелік маңыздылығы  онда ұсынылған  ұсыныстармен  ...  ...  ...  ...   ...   ... ...  ақша  ағындары  бойынша  ғылыми  зерттеулерді  одан  әрітереңдете отырып жалғастыру;▪  ...  ақша  ...  ...  және   ...   ... ... ...  ақша   ағындарын   пайдаланудың   тиімділігін   анықтауда   ұсынылғаннұсқауларды пайдалану.Қолданылған әдебиеттер тізімі:1.  ...  К.Ш.,  ...  Э.Т.,  ...  Ж.Г.   ... ... талдау. Алматы, 2001 жыл.2. Құлпыбаев С. Қаржы – оқу ... ... 2007 ... ... А.Қ. ... Қаржы менеджменті – оқу құралы. Алматы –2002 жыл.4. Ашимбаев Т.А. Экономика  Казахстана  на  пути  к  ...  ...  ... ... 1994 г.5. ... Қ. ... ...  ретінде  қалыптасуы  мен  экономиканыңдамуы. – Алматы, 1998 ж. – 216 б.6.  Информационно-статистический  сборник   ...   ... ... РК по ... Кенжегузин М.Б., Додонов В.Ю. Шевелев С.А. Формирование  и  реализацияказахстанской модели устойчивого экономического  ...  ...  ... ... в ... за 2004 год. ... РК по статистике. 2004.9. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Алматы, 1998.10.  ...  А.  ...  ...   ...   ...   ... 1999 №5.11.  Сидоров  М.Н.,  Федотов  А.А.  ...  ...  ...   ... Методы прогнозирования.12. http://www.worldbank.org/ifa/rosc_aa_kaz_kaz.pdf.13. АСТАНА. Сәуірдің 20 - сы. BNews.kz.14.http://www.turkistan.kz/last/dis_sov_ru/ekonomika/avtoreferat/niyazov_t.doc15. Бесфамилиев А, Цыганов И. Управление рисками и  ...  ... ... ... 2004.- ...  ...  В.П.,  ...  Е.Е  .  Формы  правления  кредитного   риска.//Банковские ... 2004.N ... ... ... ... ... ... менеджмент-Е-П: Экономическаяшкола ,1998.-458c.18. Велисова Т, Севрук В.Т. Банковские риски-   М.: Дело Лтд, ... ... Ф.Р. ... ... ... ... и кредит. -1999.  N9.c.23-30.20. Динасылова  Д.Е  Финансовая  надежность  ...  ...  ... ... ... ... ... Екушов  А.А  Оценка  риска  в  ...  ...  ... .-1999. ...  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы (ҚазМұнайГаз)41 бет
Шаруашылық субъектілерінің қаржылық ресурстары41 бет
Шаруашылық субъектілерінің қаржылық ресурстарын қалыптастыру көздері86 бет
«Ақсай» нан комбинаты25 бет
Ақсай ЖШС7 бет
Дизайн және дизайнер ұғымдарына түсінік10 бет
Көше – жол торабының талдамасы8 бет
Көше-жол торабының талдамасы25 бет
Стратегиялық басқару есебінің жүйелерін зерттеу, оны қолдану жолдарын анықтау72 бет
Химиядан топсеруен өткізу3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь