Еңбек ақының экономикалық табиғаты туралы теориялық және әдістемелік аспектілерді жалпылау негізінде жұмыскерлердің еңбек ақысын басқару ерекшеліктерін зерттеу және энергетикалық кәсіпорын "Западнефтегаз" кәсіпорнының қызметі мен еңбек ақы жүйесін талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I. ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ЕҢБЕКТІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жалақының мәні, атқаратын қызметтері және ұйымдастыру қағидалары ... .5
1.2 Еңбек ақыны ұйымдастырудың нысандары мен жүйелерінің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

II ЭЛЕКТР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ЕҢБЕКТІ
ҰЙЫМДАСТЫРУ

2.1 Энергетикалық кәсіпорын «Западнефтегаз» АҚ.ның қазіргі жағдайы мен даму тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2Энергетикалық кәсіпорын «Западнефтегаз» АҚ.нда еңбек ақыны ұйымдастыру ерекшеліктерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.3 Энергетикалық кәсіпорын «Западнефтегаз» АҚ.нда еңбек ақы төлеуді ұйымдастыруды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Жоспарлы жүйе жағдайында қалыптасқан еңбек ақыны төлеу мен еңбекті ынталандыру жүйесі жұмысшы күшінің тауарлық сипатын мойындамауға негізделді, ал жұмыскер жалпы халықтық әлеуметтік меншіктің иесі деп қарастырылды. Сол себептен осы кезеңде еңбек ақы жұмыскердің жұмсаған еңбегінің саны мен сапасына сәйкес оған бөлінетін ұлттық табыстың бір бөлігі ретінде қарастырылды.
Нарықтық экономика жағдайында жұмысшы күші ерекше тауар ретінде қарастырылады. Ол еңбек нарығында сатып алынады және сатылады, оның құны мен бағасы қалыптасқан сұраныс пен ұсыныс негізінде анықталады. Осыған сәйкес, сұраныс пен ұсыныс еңбек ақының мөлшерін дифференциациялаудың анықтаушы факторлары болып табылады.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикасы дамыған елдерде еңбекке ақы төлеуді реттеу екі өзара байланысты әдіске негізделеді: мемлекеттік және ұжымдық-шарттық. Ұжымдық-шарттық реттеуде негізгі көңіл еңбек ақы мәселелеріне аударылады. Еңбек ақыны ұжымдық-шарттық реттеуді жүзеге асырудың нысаны болып басты, салалық, корпоративтік, аймақтық келісімдер мен ұжымдық шарттар табылады.
Қазақстан Республикасындағы болып жатқан өзгерістердің сипаты әлеуметтік әріптестік шеңберінде әлеуметтік-еңбектік қатынастарды ұжымдық-шарттық реттеудегі еңбек ақы мәселелерін ескеруді талап етеді. Бұл жалақы жұмысшы күшінің бағасы ретінде еңбек ақының мәніне, оның соңғы жылдардағы құнсыздануына, жұмыскерлердің салалық, аймақтық және кәсіптік-біліктілік топтары бойынша еңбек ақының дұрыс бөлінбеуіне байланысты болып отыр.
Сонымен жалақының мәнін жұмыс күшінің бағасы немесе құны ретінде мінездеп, ол еңбек нарығы дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей еңбекақының бағасы жұмыс күшіне өзгеруі мыналар болғанда болады:
- жұмыс күші қайта өндіруді кеңінен қамтамсыз ету тек физиологиялық мұқтаждықтарды ғана емес, сонымен қатар жұмысшы және оның отбасын әлеуметтік және мәдени игіліктермен қамтамасыз ету.
- еңбек нарығының жұмыс күшіне бағасын көрсететін еңбек ақыны реттеудің ұжымдық-шарттық жүйесінің өркениетті қалыптасуы.
- еңбек ақы көлеміндегі айырмашылықтарды объективті есептеу.
Жоғарыда келтірілген шарттар бір-бірімен тығыз байланысты және оны іске асыру заңдық және нормативтік шараларды қолдануды талап етеді, теориялық және әдістемелік жұмыстарды қоса алғанда.
Еңбекақының жұмыс күшінің бағасы ретіндегі жанама түсінігі оның объективті және дәлелденген өзгешелігін анықтауға жаңа нұсқау жасауды талап етеді.
Өз еңбегіне, істеген жұмысына, өндірген өніміне жұмысшы еңбек ақы алады. Бұл оның еңбегі үшін сый ақы, әлеуметтік эффект әкелетін осы еңбектің қажеттілігін қоғамның мақұлдауы, жұмыс берушінің табыс алуынан көрінеді, бірақ еңбекақы төлеу - тек еңбек нәтижесі үшін ғана төлем емес. Еңбекақының рөлі оның ынталандырушы әсер етуінен көрінеді: еңбек ақы мөлшері төлеу тәртібі және ұйымдастыру элементтері әдетте адамда еңбекке деген жеке қызығушылықты дамытады.
1. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., 24 желтоқсан.
2. “Ең төменгi күнкөрiс деңгейi туралы” Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 16 қарашадағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж. 19 қараша.
3. “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
4. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2006. – 446 б.
5. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2007 – 171 б.
6. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А.Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
7. Мейiрбеков А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2007. – 252 бет.
8. Әубәкiров Я. Ә. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық. – Алматы, “Санат”, 1998. – 479б.
9. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс.– СПб: ПитерКом, 1999. – 784 с.
10. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2009 г.
11. Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. – Алматы: ТОО “Баспа”, 2009 г.
12. «Қазақстан – 2030 Стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде» // Қазақстан Республикасы президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, 28 ақпан, 2008 жыл.
13. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2009 г. № 10.
14. Статистический ежегодник. Алматы. – 2009г. – 465 стр.
15. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2009 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2009 ж. 5 ақпан.
        
        ЖОСПАРКІРІСПЕ.....................................................................................................................3I. ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ЕҢБЕКТІ  ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚНЕГІЗДЕРІ1. Жалақының мәні, атқаратын қызметтері және ұйымдастыру қағидалары .....52.  Еңбек  ...  ...  ...  мен  ...  ... ... ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ЕҢБЕКТІҰЙЫМДАСТЫРУ2.1 Энергетикалық кәсіпорын «Западнефтегаз» АҚ-ның қазіргі   жағдайы мендамутенденциялары..................................................................................................122.2Энергетикалық кәсіпорын ... ... ...  ...   ...                                                        ...  Энергетикалық  кәсіпорын  «Западнефтегаз»  АҚ-нда  еңбек  ақы   төлеудіұйымдастыруды                       ...                        ...                        ...                         ... жүйе ... ... еңбек  ақыны  төлеу  мен  ...   ...   ...   ...   ...   ...   мойындамауғанегізделді,  ал  жұмыскер  жалпы  ...  ...  ...  иесі  ... Сол  себептен  осы  кезеңде  еңбек  ақы  жұмыскердің  жұмсағанеңбегінің саны мен  ...  ...  оған  ...  ...  табыстың  бірбөлігі ретінде қарастырылды.Нарықтық экономика жағдайында жұмысшы  күші  ерекше  тауар  ... Ол ... ... ... ... және  ...   оның  ... бағасы қалыптасқан  сұраныс  пен  ұсыныс  негізінде  ...  ...  ...  пен  ұсыныс  еңбек  ақының  мөлшерін  дифференциациялаудыңанықтаушы факторлары болып табылады.Тәжірибе көрсетіп отырғандай,  нарықтық  ...  ...  ...  ақы  ...  ...  екі  өзара  байланысты  әдіске   негізделеді:мемлекеттік және ұжымдық-шарттық.  Ұжымдық-шарттық  ...  ...  ... ақы ...  ...  ...  ақыны  ұжымдық-шарттық  реттеудіжүзеге  асырудың  ...  ...  ...  ...  ...   ... мен ұжымдық шарттар табылады.Қазақстан  Республикасындағы   болып   ...   ...   ... ... ... әлеуметтік-еңбектік  қатынастарды  ұжымдық-шарттық реттеудегі еңбек ақы ... ... ...  ...  Бұл  ... ... бағасы ретінде еңбек ақының мәніне,  оның  соңғы  жылдардағықұнсыздануына, жұмыскерлердің  ...  ...  және  ... ... еңбек ақының дұрыс бөлінбеуіне байланысты болып отыр.Сонымен жалақының  мәнін  ...  ...  ...  ...  құны  ...  ол  еңбек  нарығы  дамыған   елдердің   тәжірибесі   көрсеткендейеңбекақының бағасы жұмыс күшіне ... ... ... ...  жұмыс  күші  қайта  өндіруді  кеңінен  қамтамсыз  ету  тек  физиологиялықмұқтаждықтарды  ғана  ...  ...  ...  ...   және   оның   ... және ... ... қамтамасыз ету.- еңбек нарығының жұмыс күшіне бағасын  көрсететін  еңбек  ақыны   реттеудіңұжымдық-шарттық  жүйесінің  өркениетті  ... ... ақы ... ... ... ... келтірілген шарттар бір-бірімен тығыз байланысты және оны іскеасыру  заңдық және нормативтік  шараларды қолдануды талап  етеді,  ... ... ... қоса ...  ...  күшінің  бағасы  ретіндегі  жанама  ...   ... және ... ... ... жаңа нұсқау жасауды  талапетеді.Өз еңбегіне, істеген  жұмысына,  ...  ...  ...  ...  ... Бұл  оның  ...  үшін  сый  ақы,  әлеуметтік  эффект  әкелетін  осыеңбектің қажеттілігін қоғамның  мақұлдауы,  жұмыс  ...  ...  ... ... ... ... - тек ... нәтижесі үшін  ғана  төлем  емес.Еңбекақының рөлі  оның   ...  әсер  ...  ...  ...  ... ... тәртібі және ұйымдастыру  элементтері  әдетте  ...  ... жеке ... ... ... ақы екі ...  рөл  атқарады:  бір  ...  бұл  ... ... ... ... ... деген ынта .Жоғарыда  аталған  себептердің  барлығы  ...  ...  ... ... мен ... таңдағы өзектілігін көрсетіп отыр.Курстық жұмыстың мақсаты – еңбек ақының экономикалық  табиғаты  туралытеориялық және ... ...  ...  негізінде  жұмыскерлердіңеңбек ақысын басқару ерекшеліктерін  зерттеу  және  энергетикалық  кәсіпорын"Западнефтегаз" кәсіпорнының   қызметі мен ... ақы ... ... және ... ... ... ұйымдастыруды жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныcтар  жасау.Белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін төмендегідей міндеттер қойылады:-еңбек  ақының  мәні  мен  ...   ...   ...   ... ... ... ... тәсілді қарастыру;-еңбек ақы нысандары мен оны басқару мен реттеу  жүйесін  және  ...  ... ... ... ... ... кәсіпорын "Западнефтегаз" кәсіпорнының қызметін  және  ондағыеңбек ақыны ұйымдастыруды  талдау;-еңбек ақыны төлеудегі кемшіліктері және Қазақстан  ...  ... ... ... ... ... жасау.Қорытынды  бөлім  курстық  жұмыстың  ...  ...   оның   ... ... ... мен тәжірибелік ұсыныстардан тұрады.І.ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ЕҢБЕКТІ  ... ... ... ... ... ... және ұйымдастыру қағидаларыЖалақының мәнін қарастырған кезде оның ...  ...  ... ...  үшін  ақы  ...  адамдарға  қатысты  екенін  ескеру  қажет.  Алэкономикалық категория ретінде жалақы деген не? ... тууы ... - бұл ... ... ... алу  элементі,  өзіне  қатыстыеңбек ресурсын экономикалық жүзеге асыру  нысанының  ...  ...  ... ... яғни еңбек ресурсын өндіріс  факторларының  ...  ... ... ... ... ...  ...  жалақы  төлеу  өндірісшығындарының элементтерінің бірі ...  ...  ...  ...  ...   нарықтық   жәненарықтық емес бірқатар факторлар әсер етеді.Нарыққа өткеннен кейін  еңбек  ақыға  ...  жаңа  ...  ...  ...  ...  ресурсы  болатын  еңбек  нарығы  пайда  болады.  ... ... ... ... ... беруші (жеке  кәсіпкер,  біріккенкәсіпкерлер). Олар белгілі еңбек ресурсы санына сұраныс  білдіреді.  Соныменбірге  ...  ......  ...  ...  Олар  еңбекнарығындағы еңбек ресурсының сапалы ... ... Ал  ...  ол  белгілібір уақыт аралығында сапалы еңбек ресурсы санын қолдану құқығы болады.Еңбек  бірлігінде  нарықтық  баға  -  ...  ...  ...   ... бар ... ... негізделген  және  ақы  мөлшерлемесі.  Жалақымөлшерлемесі жұмысшы күшінің құнымен  ...  яғни  ...  ...  ... үшін ... тұтыну  тауарлары,  қызметтері  және  өмір  қаражаттары.Бірақта ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... минимумынан асып кетеді және ол сол  елде,  салада  нақты  сападағыеңбек  ақы  деңгейінен  құрылады.  Одан  ...  ...  ...  ...  ...  деп  ...  болады  –  төлемдер,   жұмыс   орнынауыстырғандағы айырмашылақтарды ... ... ......  ...  ...  ол  ... әсер  ететін  жұмысшылардың  мүмкіншіліктерін,  физикалық  күнін,реакциясын ескермейді.  Сондықтан  ...  ...  тағы  бір  ... ... ... ол ... бөлігі. Ол еңбек қызметінің жеке  нәтижесініңөзгешелігін көрсетеді: (сыйақы, қосымша ...  және  т.  б.)  ...  ... ... ...  де  бар.  Ол  ...  ...  кәсіпорында  алатынмүмкіншілігі (материалды көмек, бағалы сыйлық, зейнетақы сақтандыруы).Жұмысшы  үшін  жалақы  ...  ...  ...  ...  жақсытұрмысын жақсартатын табыс.Жұмыс берушіге өз жұмысшыларына еңбекақы төлеу ол жұмысшы күшін жалдауүшін кеткен ... ... қоса ... ... өнім бірлігіне жұмыс  күшініңшығындарын қысқартуға ұмтылады.Жалақының нақты көлемі  нарықта,  әлеуметтік  қатынастарда,  өндірістепайда болатын әр түрлі  ... ... өз ... үшін ... ақша саны негізінде жұмыс  күшінің  құныкөлеміне байланысты. Әр топ үшін бұл ...  ...  және  ...  ... деңгейге өмір сүруге  қажетті  қаражат  сомасы   жатады.  Оларотбасын асырау, кәсіби білім алу үшін, жұмысшының  ...  ...  ...  жұмсалады.  Көптеген  елдерде  өмір  сүру  минимумы  деген   ... Ол ...  ...  –  жұмысшылардың  төменгі  квалификациясыменжұмыс қызметін ұстайтын қаражат мөлшері.Жоғарғы жұмысшы күші  шегі  ол  ...  ...  ...  ... ... өтейтін қосымша шығындар.Жалақының  мәнін  атқаратын  қызметтерінен  айқын  көре  аламыз.   Ол:өндірісте,  ...  ...  ...  Жалақының  атқаратын  бес  қызметіболады:1. Ұдайы өндіру2. Ынталандырушы3. Өлшеулік-бөлуші4. Ресурсты-орналастырушы5. Төлем қабілеті бар ... ...  ...  Ұдайы  өндіру  қызметті.  Бұл   жұмысшыларды   және   де   олардыңотбасыларының ... ... ... ұрпақты  өндіру үшін  керекті  өмірлікқұндылықтармен  ...  ...  ...  ...   ...   көтерудіңэкономикалық заңы іске асырылды. Бұл  функция  жалақыны  мемлекеттік  реттеуайырмашылықтарымен, жұмыс күшін  ұдайы  ...  ...  ...  ... оның ... ... ...  Ынталандырушы  қызметі.  Оның  мәні   жұмысшының   еңбек   үлесінебайланысты жалақы белгілеу  ...  ...  ...  ... ... ... қызметі. Бұл қызмет өндіріс құралдарының иелері менжұмыстар арасындағы тұтыну қорын бөлу кезіндегі  ...  ...  ... оның ...  ...  сәйкес  өндіріс  процесінің  әрбір  қатысушысынатұтыну қорындағы жеке бөлігін анықтауға болады.4. Ресурсты-орналастырушы қызметі. Бұл ... мәні ... ...  ...  Оның  мәні   еңбек   ресурстарын   аймақтар,   салалар,кәсіпорындар  ...  ...  ...  үйлестіру  болып  табылады.   Еңбекресурстарын  шығару   саласындағы   мемлекеттік   ...   ...   ... ал ... ...  ...  етуі  тек  ...  жұмысшыныңеркіндігі жағдайында ғана мүмкін болса,  өмір  ...  ...  ... мұқтаждығын қанағаттандыратын жұмысты табу мақсатымен түсіндіріледі.5. Төлем қабілеті бар  халық  сұранысын  ...  ...  ... мәні – ... ... бар ... сәйкестендіру, мұнымен  сатыпалушылардың ақша құралдарымен қамтамасыз етілген тұтыну көрінісінің  ...  ...  ...  бар  ...   екі   ...   ... қалыптасатынына  байланысты  тұтыну  мен  қоғамның  табысы,  ... ... ... ... ... ... мен  ...  арасындағыкеректі пропорция белгіленеді1-сурет Жалақының атқаратын қызметтері және ... ... ...  ...  ұйымдастыру  қағидаларын  атқаратын  қызметтеріменбірге қарастырады. Себебі  бұл  ...  ...  ...  ...  ... Әр ... бір емес бірнеше қызметтерімен  байланысты.  Бірақтабір басты атқаратын қызметін бөліп көрсетуге ...  Оны  ...  ...  ...  Бұны  біз,  яғни  ...  ...   ... байланысын 1 суреттен көрдік.1.2 Еңбек ақы  нысандары мен жүйелерінің экономикалық мазмұныӘр түрлі ... ... ...  ...  ақы  ...  ... ... кесімдік және мерзімдік .Кесімді нысаны - өнімнің әрбір данасына төлем немесе атқарылған  ... ... ... ... ақы  -  ...  ...  уақытына  төлем,бірақ күнтізбелік емес, тарифтік жүйемен қарастырылған нормативтік уақыт.Кесімді және ...  ...  ақы  ...  ...  ...  ... болады.Кесте-1   Еңбек ақының жүйелері мен ... ...  ... мен нысандары                                ||                       ...       |                       ...      ... кесімді                    ... ... Ол:              ... сый ...                    |а) ...                          ... ...                       |ә) ...                            ...                            |б) ...                           ... ...                      ... сый ақылы                   ||                     Жеке дара       |             ...                 ... ... ... ақы  ...  ...  нысандарын  таңдап  алғанжөн.Кесімді еңбек ... ... ... ... ... ... жұмысшының сандық көрсеткішінің болуы.- орындалған жұмыстарды дәл есептеуге ... ... ... ... өнім ... немесе жұмыс атқаруды  көбейту  мүмкіндіктіңболуы.- нақты өндірістік бөлімшеде жұмысшыларды өнім  көлемін  немесе  атқарылатынжұмыстарды көбейтуге ынталандырудың ... ... ... ...  төмендегі  жағдайларға  әкелсе,  онда  онықолдану тиімсіз ... ... ... ... ... ... бұзылуы;- құрал-жабдықтарды күтудің төмендеуі;- техника қауіпсіздігі талаптарының бұзылуы;- шикізат пен материалдың үлкен шығыны;Мерзімді еңбек ақыны ... ... өнім ... ... ... ... ... процестің қатаң уақыты белгіленген;- жұмысшының функциясы технологиялық процесті бақылауға     ... өнім ... ... ... сапасының төмендеуіне алып келеді;Енді еңбек  ақы  формасы  ...  ...  ақы  ...  ...  ...  жүйеде  немесе  қарапайым  кесімдіде  еңбек  өндіргенөнімнің бір данасына бағамен ... бір ... жеке ... баға ... ... = Зч х Tн  ;                                           ... Зч - ...  жұмыстың  разрядына  сәйкес  белгіленетін  сағаттықтарифтік ставка, теңге/сағ.;Вч - берілген өнімді өндірудің ... ... - ... бір данасына уақыт нормасы, сағ.;Жұмысшының  жалпы  ...  ...  ...  ...  өнім  көлемінекөбейту арқылы анықталады.Кесімді-сыйақылы жүйеде жұмысшы жалақысын  тікелей  кесімді  баға  ... ... ... ... бұл үшін ... берілетін  көрсеткіштер  нақтыкөрсетілуі керек, олар әрбір атқарушыға белгілі болуы  шарт.  ...  ... ... осы ... ... болуын қадағалау керек. Және де  жұмыстыорындағаны және асырып  орындағаны  үшін  сыйақы  көлемі  белгіленуі  ...  ...  ...  ...  өсуі;  өндіріс  көлемінің   ... ... ...  ...  ...  және  ...  еңбексыйымдылығының төмендеуі; өндірістік тапсырмаларды  орындау;  стандарттарды,нормативті-техникалық  құжаттамаларды  ...  ...   ... және тағы ... ... ... ... .Көрсеткіштер санын жоғарлатуға  болады,  сол  немесе  басқа  көреткіштіқолдану  ...  ...  ...   анықталады.   Мысалы,   кәсіпорынныңтасмалдаушыларға байланысты рекламация көлемі өсіп  кетті  немесе  ... ... ...  ...  ...  рынокқа  өз  өнімінен  шығуғатырысады. Әрине, бұл  жағдайда  өнімнің  сапасына  талаптар  ...  ... және бұл  ...  ...  ...  ...  өз  ... керек.  Бірақ  бұл  көрсеткіштің  тізімі  бес-жеті  көрсеткіштен  көпболмауы  керек,  ...  ...  көп  ...  ...   есінде   сақталыпқалмайды.Жанама-кесімді  жүйеде  жұмысшының  жалақысы  кесімді  жұмысшылар  еңбеккөрсететін еңбек нәтижесіне  ...  ...  Бұл  жүйе  ...  ... ... ... ақысын есептеу үшін қолданылады.Жанама-кесімді  баға  Зк  жұмысшыларға  қызмет  көрсету  нормасы  ...                                                     ... = Зч / Вчр  ;                                           ... Зч - ... ... ... ... тарифтік стафкасы;Вч - өнімнің  данасына  байланысты  қызмет  көрсеттін  жұмысшыныңсағаттық өнім ... ... - ... ... ... саны ... ... нормасы.Жалпы табыс   жұмысшы  ставкасын  қызмет  ...  ...  ... ... ... ...  пайызына  көбейту   арқылы  немесе  жанамакесімді  бағаны  қызмет  көрсетілетін  жұмысшылардың  ...  өнім   ... ... ...  =  Зч  х   Фкөм   Y   /   100    ... Зжал – ... ... жалақысы, теңге;Зч - жұмысшының жалпы тарифтік ставкасы;Фкөм – берілген жұмышының нақты істелінген адам-сағат саны;Y – берілген жұмысшының  ...  ...  ...  ... ... кесімді еңбек ақыда  қолданылып  жүрген  уақыт  нормасы  менбағалау  ...  баға  ...   ...   көлеміне   белгіленеді   (жекеоперацияға емес). Еңбек ақының бұл  жүйесінде  жұмысшыларғы  жұмысты  ... ... үшін ... ... ал  бұл  ...  еңбек  өнімділігініңөсуін күшті ынталандырады, яғни  ...  ...  ...  ...  ... еңбек ақысы алдын ала анықталады.Кесімді прогрессивті жүйеде жоспардан көбірек  жасалған  ...  ... ... Жұмысшының еңбегі  тікелей  кесімді  баға  арқылыатқару нормасы шегінде төленеді, ал норманы ... ...  ... ... жұмысшының жалақысы Зсп  қабылданған  прогрессивтітөлеу жүйеге байланысты (барлық жұмыс көлемі ... оның бір  ...  ... ... ... ... = Pтс+[ Зтс (jн-jбаз)gпр]/jн      ;                    ...  Зтс  –  ...  ...  ...  есептелген  жұмысшының  негізгіжалақысы;Зтп – жұмыстың  бір  бөлігіне  тікелей  кесімді  бағамен  есептелгенкесімді-  ... ... ... ......     ...     ...     %;jбаз – норманың базалық деңгейі,  бұдан  жоғары  болған  ... ... ... %;qпр  –  ...  ...  ...  ...   көрсететінкоэффициент;Кесімді прогрессивті еңбек ақыны төлеуді  қолданғанда  ...  ... ... ... ... ...  ...  тиімді  шкаласынжасауға, өнім өндіруді есептеу мен нақты кеткен уақытты  анықтауға  аударғандұрыс.Еңбек ақының ... ... ... бір ...  керек  десе  ұжымғақолданылуы мүмкін.Мерзімді жалақыда жұмысшы  атқарылған  уақыт  ...  ...  ...  ...  еңбек  қарапайым  және  күрделі  ...  ...  ... керек, бұл тарифтік жүйенің  көмегімен  іске  асырылады.  Тарифтікжүйенің құрама элементтері болып табылады:-     ... ... ... ... ... әртүрлі топтағы  жәнекатегориядағы  жұмысшылардың  ...  ...   ...   ...   болыпминималды тарифтік ставка есептелінеді, немесе  бірінші  разрядтық  ...  Ол  ...  ...  ...  ...   ...   ... сағаттық, күндік болуы мүмкін.-      Тарифтік  торлар  біліктілік  деңгейіне  ...  ...  ... ...  ...  үшін  ...  Бұл  тарифтік  разрядтардыңжиынтығы және соларға сәйкес  тарифтік  коэффициенттер.Тарифтік  ... ... ... бірге тең.  Келесі  разрядтағы  тарифтік  коэффициенттербірінші разрядқа қарағанда қаншама жоғары екендігін ... ...  екі  жолы  бар:  ...  ...  және  сыйақылымерзімді.Жұмысшының жалақысы қарапайым мерзімді  жүйеде  Зп  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ретіндекөрсетілеуі:Зп=     Зм/t'ж     х     tж         ... Зм – ... ... мерзімдік жалақысы, теңге;tж – берілген айда график бойынша жұмысшылар сағаттар саны;t'ж – ... ... ... ... ...  ...  аударуды  айта  кеткен  жөн,  шетелдік   кәсіпкерлержұмыстардың еңбек ақысын жекелей ... ...  ...  ...  ... олар ... ...  беруді  ұйғарады.  Ынталандыру  формасы  болып,кәсіпорын акцияларын жұмысшыларға  тегін  беру  б.т.  ...  ... бір ...  ...  беру  кепілдігінен  айырса,  екіншіден  жұмысшыныфирма табысымен ... ... ... ... ... ... жалданушы еңбекті  төлеуде  мәндіөзгерістер  болды.  Ең  алдымен,  еңбек  ақы  ...  ...   ...   жаңа   ...   ...   ...   басшылары   өздерініңфирмаларының қаржылық жағдайына байланысты.II ЭЛЕКТР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЕҢБЕК АҚЫ МЕН ... ... ... ... ... ...   жағдайы мендаму тенденцияларыМұнай саласы әлемдік экономиканың өте жетілген салаларыныңқатарына жатады. Әлемдегі мұнайдың өнеркәсіптік ... ... ... және ол ... ... энергия сыйымдылығыныңұлғаюына пропорционалды деңгейде өсті. 1859 жылы бүкіл жер шарында күніне100 баррель, 1880 жылы – 76.5 мың ... ал 1900 жылы – 400 ... ... ... ... ... ... өндірісінің абсолюттікөрнектеудегі едәуір өсімі 20 ғасырдағы соғыстан кейінгі жылдарда жүзегеасты. 1945 жылы ... 7 млн. ... ... ... ал ... кейінгі 15жылда оның көлемі үш есеге өсіп, 1960 жылы күніне 21 млн. баррельге теңболды.Мұнай өндірісінің өсу қарқындарының едәуір  ...  әр  ... ... ... ... ...  геосаяси  конфликтілер  (қақтығыстар)басым   болды.(4,В.Школьник:Отрасль,устремленная   в   ...   ...  ...  комплекса  РК.//Нефть  и  газ  Казахстана.-2004.аналитическая служба «Нефтегазовой вертикали»,-15стр)Мұнай өндірісінің ... өсуі ең ...  ...  ... тұтынысының өсуімен анықталады, солардың  ішінде  жеңіл  өндірілетінжәне  технологиялылығы  зор  ...  ...  ...  ...   мұнайжатады. Әлемдік отын балансындағы мұнайдың үлесі уақыт өте  өзгеріп  отырды.Мұнай запастарының ... ... және ... ...  арасында  бөлінуібіртегіс  емес.  Әлемдегі  мұнайдың  нақты  запастары  1050  млрд.   ... 143 ... ... деп ... Оның 2/3  ...  Таяу  ... еліне, яғни Сауд  Арабиясы,  Ирак,  Кувейт,  ...  Араб  ... ... ... тиеді. Екінші орынды американдық континент алады,  яғниВенесуэла,  ...  АҚШ,  ...  және  ...  ...  15,2   ... ... ... Африка (7,2 пайыз) , төртінші орынды ТМД елдері  (6,2пайыз) алады.( 5,Гусейнов В. Каспийская нефть. Экономика  и  ...  -2002г. – 380 с.)ВР ... ... агенттігінің мәліметтері  бойынша  ТаяуШығыс  елдерінің  мұнай  запастары  685,6  ...  ...  ...  ... Американың – 96 млрд. баррельді,  Африка  –  76,7  ...  ... ... ... ... – 65,4 ... ... Солтүстік Америка –  63,9млрд. баррельді, Азия – 43,8 млрд. баррельді, Еуропа – 18,7 млрд.  баррельдіқұрайды.(6,Бурлака В.Г., ...  Р.  ...  ...  ...  и  ... 2005г. ... ... ресурстары бойынша әлемдік көшбасшылар  ондығынаСауд Арабиясы, Ресей, Ирак, Кувейт, БАӘ,  Иран,  Венесуэла,  Мексика,  Қытайжәне АҚШ ... Шет ...  ...  ...  бюллетенінің  мәліметтерібойынша  табиғи   газдың   негізгі   дәлелденген   запастары   екі   ... ТМД және Таяу ... АҚШ пен ... ... 4,5  ...  жәнебатысеуропалық елдерге – 3 пайыз тиеді. Әр түрлі бағалаулар  бойынша,  РесейФедерациясы  табиғи  ...  ...  ...  ...  33-тен   35пайызға дейінгі үлесін және болашақтағы запастарының  30  пайызын  ... ... ... ... бұл  мәліметтер  Ресейді  «ОПЕК-тің  өсіпбара жатқан  мұнайлық  ықпалына  ...  ...  ...  бәселесі»  болыптабылатындығын дәлелдейді, өйткені ол болашақтағы 15-20 жыл ішінде  мұнайдыңәлемдік ...  ...  ...  ...  ...  (7,  ...  ... политики // Нефтегазовая вертикаль. – 2002.- №13. – с.89)Газдың  әлемдік  запастары   ...   ...   ...   ментұтынысының  өсуіне  пропорционал  ...  ...  ...   ...  және  болашақтағы  запастары  әлі   150-200  ...  ...  ... де ... ... негізгі кеніштерін қарастырар болсақ,  ондамынаны айтуға болады, яғни әлемдегі 23 ірі  газ  ...  ...  ...  ...  орналасқан.  Әлемдегі  кеніштердің  бастапқы  запастары  2000жылдың басында 1 ... ...  ...  ...  ...  та  ...  ең  ... орналасқан. Қалған 11 кеніштің бесеуі  Таяу  Шығыста  ...  ... ... екеуі Еуропада (Норвегия мен  Нидерланды)  және  қалған  төрткеніш ... ... ... және ... ... Егер  ...  ...  запастары  0,5-1,0  трлн.  ...  метр   ...   ... ... онда ...  ең  ежелгісі  –  АҚШ-тағы  Панхендл-Хъюготонкеніші болып саналады. Ол өткен ғасырдың алғашқы он жылында ашылған, ең  ... – 2002  жылы  ...  ...  ...  ...  Әлемдегі  ең  ірі  газкеніштерінің көбісі (44 кеніштің 28-і) бір онжылдық ішінде,  яғни  ... ... ... (8,  ... // ... – 2002.  -  №5.  ...  қатысушы  елдерде  запастардың  ,   ...   ... ... ... ... бар. Таяу  ...  ...  өндірген  1млрд. тоннадан астам  мұнайдың  (әлемдік  мұнай  өндірудің  үштен  бірі)  ... ... ол ... ...  ...  жуық  (46,5  ... жоғары сапасы  және  төмен  ...  құны  (1  ...  2  ... орташа дебеті, яғни тәулігіне 500  тонна  ...  Таяу  ... ...  ...  ...  ...  тартымды  етеді.  Таяу  Шығысташоғырланған ...  ...  ...  бір  ...  Ирак  ...  осының  нәтижесінде  ол  мұнайдың   25-28   ...   ...   ...  ...  запасы  бойынша  2-ші  ...  және  ...  ... ... ... ... ...  де)  4-ші  орынға  шығады.Ирактың  ...  ...  ...   ...   ...   елдермен   (СаудАрабиясынан басқа) салыстыру мынаны  көрсетеді,  яғни  онда  ...  ... ... ... ірі ... бар. Атап  ...  Норвегиядағы   жылсайынғы мұнай өндіру 150 тоннаны, Кувейтте – 102 млн.  ...  ... 35 млн. ... құрайды. Каспийдің көмірсутек ресурстарының  жалпы  көлемідәлелденген бүкіләлемдік запастардың 10 пайыздан азын құрайды.Әлемдік  мұнай  ...   ...   ...   осы   ... ... ... ... Мысалы, ОПЕК- тің  2000  жылғыресми  мәліметтері  бойынша  осы  ...  мүше  ...   ...   ...  820  млрд.  баррелі  тиесілі  екен,  яғни  ол  әлемдік   мұнайзапастарының  78  ...  ...  ...  1980  ...  басында  мұнайбағасының күрт төмендеуінен  ...  ОПЕК  ...  ...  соғысы»мынаған әкелді, яғни әрбір мүше ел өз запастарының көрсеткіштерін  ұлғайтуғатырысты, ... бұл ... ... ... ... арналған  негізболып табылды. Petroconsultants – тың мәліметтері бойынша  ОПЕК  –  ке  ... ... ... ... ... ... ... мысалы,  Абу-Даби үшін – 1,6 есе, Иран үшін – 6,1 есе, Ирак үшін – 1,5 есе,  ...  ... 1,8 есе. (9, М. ... Л. ... . ... ... // Мэ  и  МО.– 2005г. – с.11-19.)Егер  де  өткен  ...  ...  ...  байқалған  мұнайдыңәлемдік тұтынылуының өсу  қарқындары  сақталып  отыр.  Онда  шикізаттың  осытүрінің бүгінгі таңдағы ... ... 2030 ...  ...  ...  ...  сарқылуы ықтимал. ВР –дің оптимістік бағалауларына ...  ... ... ... та ... ...  30  ...  кейін  30  млрд.тоннаны құраса,  Petroconsultants-тың пессимистік бағалаулары бойынша  –  20млрд. тоннаны ... ... ... ...  ...  Әлемдегі  мұнайдың  ірінегізгі  кеніштері  өткен  ғасырдың  50-80  жылдарында-ақ  ашылғаны  баршағамәлім. ... 40 жыл ... осы ...  ірі  ...  60  ...  баррельдік(8,16 млрд. тонна) запастары бар Солтүстік теңіз бассейні  болды,  ол  ... ... ... мұнайдың жалпы әлемдік тұтынудан сәл  көбірек.  Осы  ... ... ...  ...  ...  ...  10-15  ...   геологиялық-барлау   жұмыстарының   көлемі   ...   ... ... яғни ... ... қарай  мұнайдың  дәлелденген  әлемдікзапастарының өсімі, шамамен, 260 млрд. баррельді  (35 ... ...  ...  2020  ...  қарай  мұнайдың  дәлелденген,  бірақ  та   ... 60 ... ... ... ... ... ... шартты болып келеді.  Олар,  мысалы,Шығыс Сібірдің көмірсутек ресурстарын ескермейді,  олар  ...  ... ... ... да ... ... қанша  жылға  жететіндігінайту өте қиын. Бұл  жерде  ...  ...  ...  ...  яғни  ... ... ... запастарының өсімі  мәселесі  өзінің  өзектілігін  мүлдемжоғалтады, өйткені сутегі, күн энергиясы және жел ...  ...  ... дәстүрлі емес түрлері мұнайды ығыстыруы  мүмкін.Мұнайдың ... ... ... ...  запастары  соңғы  отызжыл ішінде жоғарылаудың тұрақты тенденциясын иеленеді.(1-кесте).Кесте 1 – Мұнайдың әлемдік шынайы запастары, млрд. тонна.|                 |1999   |2000   |2001   |2002   |2003   |2004   |2005   ...         |149,41 |152,96 |153,56 |154,69 |156,45 |157,12 |157,95 ... ...    |37,54  |37,54  |37,53  |37,60  |37,58  |38,18  |38,12  ...             |16,07  |16,07  |16,07  |16,08  |16,07  |16,09  |16,08  ... Араб    |13,97  |13,97  |13,97  |13,99  |13,99  |13,97  |13,99  ...      |       |       |       |       |       |       |       ...           |13,79  |13,79  |13,79  |13,81  |13,81  |13,85  |13,89  ...             |13,30  |13,30  |13,30  |13,36  |13,35  |13,38  |13,38  ...            |0,53   |1,88   |2,17   |2,16   |2,55   |2,56   |2,89   ...             |0,81   |0,84   |0,84   |0,88   |0,88   |0,91   |0,93   ...            |0,36   |0,36   |0,36   |0,37   |0,38   |0,40   |0,43   ... ...   |8,76   |8,61   |8,62   |8,59   |8,62   |8,90   ...          |4,06   |4,04   |3,85   |3,89   |3,68   |3,91   |4,01   ||АҚШ              |3,00   |3,11   |3,15   |3,02   |3,09   |3,45   |3,11   ...           |1,25   |1,30   |1,61   |1,61   |1,64   |1,68   |1,70   ...        |10,98  |10,98  |11,10  |11,25  |11,30  |11,31  |11,36  ...         |1,05   |1,16   |1,21   |1,25   |1,28   |1,33   |1,37   ...          |0,43   |0,44   |0,44   |0,45   |0,45   |0,47   |0,49   ...        |0,39   |0,44   |0,42   |0,43   |0,45   |0,43   |0,46   ...         |0,37   |0,28   |0,25   |0,31   |0,29   |0,36   |0,35   ...           |11,93  |12,86  |13,26  |13,51  |13,56  |13,62  |13,65  ...            |4,21   |5,14   |5,14   |5,13   |5,012  |5,23   |5,29   ...          |4,14   |4,14   |4,50   |4,63   |4,65   |4,67   |4,89   ...            |1,62   |1,62   |1,62   |1,62   |1,61   |1,68   |1,68   ...           |0,77   |0,77   |0,77   |0,78   |0,79   |0,79   |0,80   ...           |0,42   |0,42   |0,42   |0,45   |0,45   |0,46   |0,46   ...            |0,36   |0,36   |0,36   |0,37   |0,38   |0,38   |0,38   ... ...   |6,04   |6,04   |6,05   |6,06   |6,06   |6,05   ...           |       |       |       |       |       |       |       ...            |3,43   |3,43   |3,43   |3,44   |3,44   |3,45   |3,46   ...       |0,74   |0,73   |0,73   |0,73   |0,75   |0,75   |0,78   ...         |0,72   |0,72   |0,72   |0,75   |0,76   |0,78   |0,77   ...         |0,56   |0,56   |0,56   |0,56   |0,58   |0,58   |0,58   ...        |0,41   |0,41   |0,41   |0,41   |0,48   |0,48   |0,49   ...           |0,19   |0,19   |0,19   |0,21   |0,20   |0,23   |0,24   ...           |2,98   |2,89   |2,88   |2,89   |2,91   |2,92   |2,92   ...         |1,55   |1,45   |1,47   |1,46   |1,45   |1,47   |1,48   ...      |0,74   |0,71   |0,70   |0,71   |0,70   |0,72   |0,71   ...           |0,09   |0,09   |0,09   |0,09   |0,10   |0,10   |0,10   ... КСРО     |9,34   |9,33   |9,34   |9,35   |9,36   |9,36   |9,37   ...            |8,03   |8,01   |8,03   |8,03   |8,05   |8,05   |8,06   ... бар ... ...  ...  ...  қазіргі  кездегі  деңгейікезінде оның әлемдік геологиялық запастары ең кем дегенде  42  жылға,  соныңішінде Сауд ... ... – 83 ... ... – 69 ... ...  –58 ... Ливияның – 56 жылға, Мексиканың – 43 жылға, Ресейдің –  22  жылға,Қытайдың – 21 ... ... – 19 ... ... – 10 жылға, Норвегияның  –9 жылға, Индонезияның – 9 жылға және Ұлыбританяның –  5  ...  ...   ...  ...  ...   British   Petroleum   компаниясыныңсарапшылары  да  ...  ...  ...  ...  ...   ... мұнай кеніштері 123 жылдан кейін, Сауд  Арабиясының  –  80  ... ... – 62 ... ... Ресейдің – 15 жылдан  кейін,  Түркменияның– 7 жылдан кейін, АҚШ-тың – 5 жылдан ... ... – 62 ...  ... екен. Ирактың мұнайы шамамен 24 жылға жетеді ...  ...  ... ...  ...  ...  ...  шамамен  жылына  4  млрд.  ... ... ... ... ... ... тенденциясы  екіесеге қысқарды: 1991-92 және 1999  жылдары.  Екі  жағдайда  да  ол  аймақтықдағдарыстар  ...  ...  ...  ең  ...  ...   ... ... есебінен, содан кейін –  1997  жылғы  Азия-Тынық  мұхытыаймағындағы экономикалық дағдарыстар есебінен болды.Әлемдегі  мұнай  ...  ...  ...   ... ...  ...  ...  сарқылу  тенденциясына  әкеледі  жәнеболашақта осы шикізат  түрін  өндірудің  технологиялық  ...  ...  ...  ...  қатар  жүреді,   өйткені   мұнайдың   ...  ...  ең  ...  ...  ...  ...  ...  ішіндеАрктика есебінен жүзеге асады,  оларды  ...  ...  ...  күш-әрекеттерді және үлкен материалдық  шығындарды  талап  ...  Онда  ... ... ... ... үшін қымбат әрі «қиын» мұнайды өндіруге  ...  ... ... ... өте арзан  энергия  тасымалдаудаушыларды  сатыпалуға көшу сияқты   ...  ...  ...  Бұл  АҚШ,  Канада,  Норвегия,Ұлыбритания  сияқты  өнеркәсібі  дамыған  импорттаушы   ...   және   ... ... жайт. Ұзақ  мерзімді  болашақта  бұл  елдердегі  ...  ...  ...  болжам  бар.  Мысалы,  Норвегияда,  яғни   ... ең ірі ... ... ...  2006  жылы  ...  3,7  ... өндіріліп, бұл көрсеткіш тұрақты түрде төмендейді деп  болжанған  еді.Ұлыбританиядағы мұнай ... 2020 ... ...  ...  ...  3,3  ... 2,5 баррельге қысқаруы ықтимал. Бірқатар  американдық  сарапшылар2004-2005  жылдары  Аляскадағы   ең   ірі   ...   Бей»   ...   ... атап ... На ...  //  Petroleum.  2005.  -№5. – с.33)Батыс сарапшыларының ...  ...  ...  ...  ...  Каспий  аймағының  және  Ресей   ...   ...   ... ... ... ... бүгінгі күні ОПЕК, Ресей  Федерациясы  және  Каспий  аймағынаәлемдегі ... ... ...  50  ...  ...  ...  ... 2020 жылға қарай  ЕІА  болжамы  бойынша  бұл  көрсеткіш  66-70  пайызғажуықтауы мүмкін.Келтірілген ... ОПЕК ... ең ... оған мүше  Таяу  ... ... ... деп есептеледі:Біріншіден, дәл осы елдерде  әлемнің  басқа  елдерімен  салыстырғанда  мұнайөндірудің минималды өзіндік құны ... осы ... ... ... ... ...  ...  осы  елдерде   мұнайдың   дәлелденген   запастары   аз   ... ... да ОПЕК ... ...  ...  ...  ... 42 пайыздан 50  пайызға  дейін  көтеріледі  деген  болжам  өте  оңдысаналады. (2-кесте).Кесте 2 – ... ... ... ... млн. ... ...                      |1998  |1999   |2000  |2001  |2002 |2003  |2004  ||АҚШ                        |991   |1000   |1030  |1045  |1051 |1055  |1062  ...                    |280   |276    |280   |285   |291  |296   |299   ...                      |198   |207    |232   |235   |238  |239   |246   ...                   |142   |139    |140   |141   |143  |142   |145   ...                   |106   |108    |108   |110   |112  |112   |114   ...                      |104   |107    |107   |108   |109  |111   |113   ...                     |101   |106    |107   |108   |108  |109   |112   ...                    |103   |101    |101   |101   |102  |102   |103   ...                   |93    |100    |101   |101   |101  |103   |103   ...                     |95    |94     |96    |97    |98   |98    |99    ...                |89    |87     |87    |89    |89   |91    |91    ...                    |70    |71     |74    |74    |73   |75    |75    ... ...              |62    |63     |64    |65    |66   |67    |69    ...                       |55    |55     |56    |57    |58   |58    |59    ...                  |47    |49     |52    |54    |56   |56    |57    ...                  |44    |44     |44    |45    |45   |46    |46    ...                   |34    |35     |37    |37    |38   |39    |41    ...                     |31    |33     |34    |35    |37   |37    |39    ...                     |25    |26     |26    |26    |27   |27    |29    ... Африка            |23    |23     |23    |23    |23   |23    |24    ...               |      |       |      |      |     |      |      ...                  |25    |24     |22    |22    |23   |24    |23    ...                  |26    |25     |19    |19    |20   |23    |24    ...                  |20    |19     |17    |17    |18   |18    |21    ...                   |18    |18     |19    |17    |18   |18    |22    ...                     |16    |12     |11    |11    |13   |13    |13    ...                    |13    |15     |10    |10    |11   |13    |12    ... ...                |279   |282    |380   |355   |358  |356   |362   ...                    |3702  |3737   |3749  |3760  |3768 |3774  |3780  |* ... ... ... ... ... ... 2005 ж.Халықаралық  энергетикалық  Агенттік  (ЕІА)  ...  ... ...  ...  ...  жоғары  өсу  қарқындарыныңсақталуын болжамдайды. Егер де ... ... ... 1,9  ...  құраса,онда Қытайдағы бұл көрсеткіш 4,6 пайызды, Оңтүстік Азияда 4,2  ...  ... ... 3,6  ...  ...  Мұнайдың  әлемдік  тұтынысының  өсуі  ... ... ... газ ... ...  ...  қажеттілігініңбірден-бір себебі. Соңғы бес жыл ішінде мұнайға  деген  сұраныстың  қысқаруы1997-1998 жылдары Оңтүстік Шығыс Азия елдерінде және ... ғана  ... ... ... олар ауыр ... дағдарысқа  ұшырағын  еді.1997 жылы азилық елдердегі мұнайға деген сұраныс күніне  50  мың  баррельге,1998 жылы  ... –  100  мың  ...  ...  ...  та  1998  ... ... сұраныс күніне 585 мың баррельге өсті.Әлемдік энергетикалық агенттік  пен  ЕІА-ның  болжамдарына  сәйкес2020 жылы ... ... ... ... 120 ... ... яғни  ... млрд.тоннаға  жетеді екен, ол  көрсеткіш  2001  жылы  3,7  млрд.  ...  ...  ...  өсуі  ...  әлемдік   бағаларының   өсуініңалғышарты  болып  ...  ...  ...   ...   ...   ... АҚШ және ... елдері тарапынан мұнай   импорты  көлемін  арттыруесебінен қол жеткізуге болады. 2002 ...  ...  және  ...  өнімдерініңнегізгі  экспорттаушылары болып Таяу Шығыс, КСРО-ның бұрынғы  елдері,  БатысАфрика  мен  Солтүстік  ...  ...  ...  және  Орталық  Америкасаналды. Мұнай мен мұнай өнімдерінің негізгі  ...  АҚШ.  ... ... ... ... Оңтүстік және Орталық Америка.  Сарапшылардыңпікірі  бойынша,  2010  ...  ...  ...  ...  импорттаушысынаЕуропалық нарық, Қытай және Жапония айналады.2.2 Энергетикалық кәсіпорын «Западнефтегаз» АҚ ... ... ... ...  АҚ  ...  мен  жұмысшылар   арасындағы   еңбек,әлеуметтік-экономикалық және кәсіби қатынастарды реттеу  кәсіподақ  комитетіөкілі ... ... АҚ ... ... мен  АҚ  ...  атынан  шығатынпрезидент арасындағы Ұжымдық Келісім арқылы жүзеге  асырылады,  және  ол  ... ... ... ... бөлімшелер үшін бірегей  болып  табылады.Ұжымдық Келісім өз күшіне қол қойылған ... ...  ...  және  жыл  ... болады.Тұтыну қоры еңбек ақы қоры мен  таза  ...  ...  ... ... қоры ... 840230 мың ...  жұмсалды,  ал  жоспарлысы  739402мың теңге болатын. Еңбек ақы  қорын  ...  ...  ...  100828  мыңтеңгені құрайды,  ол  жоспарда  көрсетілмеген  ...  ...  ... ақы ...  қорынан  төленетін  ораташа  айлық  ...... ... ал таза пайдасы – 20946 теңге.Орташа   айлық   ...   ...   ...    ... емес ...  ...  келесідей  үлестіріледі:еңбек ақы төлеу қорынан - 87% және сәйкесінше 13%, таза пайдадан -85%  ... ... айта ... бір ... ...  ...  ... істейтіндердің жалпы санынан 85% құрайды.Өнеркәсіптік-өндірістік  персоналдың  орташа  айлық  жалақысы  81222теңгені  құрады,  ...  емес  ...   -   37560   ...   ... ... ... айлық  жалақысының  46%  құрайды,яғни өнеркәсіптік  емес  персоналдың  еңбегі  төмен  бағаланады.  ... ... ... ... жалақысы – 97919  теңге  (ӨӨП  ...  ...  ...  ...  АҚ  ...  2009  ... орташа айлық жалақысы|Цехтар                      ...     ... ...   ||                            ... ...   |жалақы , теңге ||                            ... адам        |               ||1. МГӨЦ                     |121               |71706          ||2. МДКЦ                     |58                |66423          ...                     |177               |65786          ... және СКЖБ           |67                |69788          ||5. ...                    |123               |63456          ||6. ҚЖІК мен ...          |80                |63291          ||7. ... ... ЖС және |60                |58776          ||К                           |                  |               ||8. ... ... ЖС |50                |56974          ... К                      |                  |               ...                     |736               |64525          ... ... ... ... ...  ...  қысымдыұстау цехының үлес салмағы  ең  үлкен  -24%,  содан  ...  ...  ... ... ... – сәйкесінше 17% және 16%,  ал  жылу  жәнесумен қамтамасыз етудің және  ...  ...  үлес  ...  ең  ... ... ... айлық жалақысы  -  64525  теңге,  өнеркәсіптік-өндірістік персоналдың орташа айлық жалақысының 79,4 %, ал  ӨАБ  ... Ең ... ...  ...  мен  газ  ...  цехында  байқалады  (71706теңге) және ол жалақысы кесімді нысанда төленетін және еңбектің  ең  ... қиын  ...  ...  ...  ...  ...  ... уақытының қорын пайдалануды талдау 3-кестеде көрсетілген.Бұдан көрініп тұрғандай,  ...  ...  ...  ... (календарлық күндердің саны мен жылдағы  календарлық  жұмыс  күндерініңарасындағы айырма) 2009 жылы 328900  ...  ...  ол  2008  ... 82300 ... көп  және  ол  жұмысшылар  санының  көбеюіментүсіндіріледі.4-кесте –  «Западнефтегаз»  АҚ  2008-2009  ...  ...  ...  ... аты                   ...    |2008 жыл   |2009 жыл ||                                      ...  |           |         ... ... саны                  ...     |975        |1300     ...        |         |           |         ... ... саны            ... |355875     |475800   ||Календарлық жұмыс емес ...     |         |110175     |146900   ...                       |         |           |         ... ... ...          |         |245700     |328900   ...                           |         |           |         ... бір ... ... ...  |         |27037      |45770    ...                     |         |           |         ... ... жоғалтулары...........|         |526        |303      ... ... ... ...    |218137     |282827   ||                                      ...   |           |         ... ... ...                ...    |8,2        |8,2      ...                      |         |           |         ... ... ...                 |         |8,15       |8,17     ...                     |         |           |         ... ... қолда бар қоры  2009  жылы  283130  адам/күнін  (жұмысуақытының номиналды қоры мен белгілі бір  ...  ...  ...  келмеуарасындағы  айырмашылық),  2008  жылы  –  218663  ...  ...  ... ... қоры 2009 жылы 282827 ... ... бар қор мен  ... жоғалтулары арасындағы айырмашылық), ал  2008  жылы  218137  адам-күнін  ...  Бұл  ...  ...  ...  ...  қорытындыларжасауға болады: жұмыс уақытының календарлық қорын  пайдалану  коэффиценті  –2008 жылы  0,88,  ал  2009  жылы  0,86  ...  ...  ...  жұмысуақытының қолда бар қорын пайдалану коэффиценті 2008  жылы  0,99  және  ... да ... ... яғни ... Адам-күндердің нақты  түрде  (жұмысуақытының пайдалы қорын ... ... ... ұзақтығына көбейту) 2008 жылы  –1777817  және  2009  жылы  –  2310697  ...  ...   ...   ... ... ... бір ... деген жұмыс  уақытын  жоғалтубұл жылы 0,29 ... ... ал ...  жылы  0,54  ...  ...  ...  ...  жақсарғанын  және  еңбек  нәтижелеріне  деген  материалдықызығушылықты білдіреді.«Западнефтегаз» АҚ-да еңбек ақы  төлеудің  екі  ...  ... және ... ... нысан бойынша  тек  мұнаймен газды өндірудің  негізгі  цехтарының  ...  және  ...  ...  және  ...  мұнайды  жеткізуін   арттыру   ... ... бір ... ...  ...  персоналға  мерзімдітүрде төленеді.Кәсіпорында  20  разрядты  тарифтік  тор  қолданылады.   Келісімменорнатылған тарифтік ставкалар мен ... 41 ...  тең  ...  ... ұзақтығын есептеуден шыққан.Нақты  жалақыға  шығындар  құрылымын  есепке  алу  және   ... ...  ...  ...  қызметтің  көрсеткіштерін  ынталандыруүшін еңбек ақы үш ... ... ... ... ... бөлігі;2) шаруашылық қызметтің нәтижелері бойынша сыйақылар;3) еңбек заңнамасымен негізделген  және  ...  ...  ...  ... ... ... тыс ... демалыстарды, мейрам  күндерінжәне т.б. төлеу).Жалықының тарифтік бөлігі мыналардан тұрады:1) тарифтік ставка (жалақы);2) кәсіби шеберлігі үшін тарифтік ставкаға деген қосулар;3) ... ... үшін ... ставкаға (жалақыға) қосымшалар.«Западнефтегаз» АҚ жұмысшыларының  бірегей  тарифтік  торы  4-кестедекөрсетілген.Аталған кестеден көрініп ... ... ... ...  ...  кәсіпорын  «Западнефтегаз»  АҚ-да  6  разрядты  тарифтік  торқарастырылған. Кесімділердің разряд  диапазоны  1,19:2,  ал  ... 1,53. ... ... ... кәсіпорынның бірінші басшысының  айлығын(20 разряд) оның тарифтік коэффицентіне бөлінуімен анықталады: яғни:Бастапқы тарифтік ставка = ... = 21261 ... – 2009 ... ... АҚ  ...  ...  тарифтікторы|Раз                           ......   |       ||ряд                           |          |       |          |       ||                              |          ...  |күн       |ай     ... ... ...      |4         |6,144  |49,152    |1062,9 ... үшін                 |          |       |          |       ||                              |8         |12,288 |98,304    |2125,8 ||                              |12        |18,432 |147,456   |3188,7 ||                              |16        |24,579 |196,608   |4251,6 ... ...                 |20        |22,3   |          |       ...   ...   ...   пайыз,   сәйкесінше   ... ...  ...  ...  қосымша  төлем  барлық  разрядтар  менкәсіптер үшін ... ... ... ...  үшін  ...  ... ... және аталған кәсіпорында 153,6 теңгеге тең  болды,  ...  ...  ...  жағдайларындағы  мұнай  өнеркәсібі   жұмысшыларының   3разрядының мерзімді тарифтік ставкасының сәйкес пайызы  ...  ... ... ... ... ...  ...  8  сағатқа  көбейткенге  теңболады. Айлық қосымша  төлем  ...  21,6  ...  ...  ...  ... ... тең  ...  Мысалы,   еңбектің  ауыр  жағдайлары  үшінқосымша төлем былай анықталады:153,6 × 0,04× 173 = 1062,9 ... ... ... ... ... ... ақы ... жетілдіру жолдарыЕң алдымен бұл жерде белгілі  бір  жұмысшы  категориясы  үшін  кәсіби-квалификациялық модель жасап шығару керек. Ол ...  ...  ... ету үшін ... бір ... ...  жұмысшының  бойында  болукерек қасиеттер, білімдер және ... ... кіру ... Бұл  ...  ... әр ... болу ... яғни сол лауазымға сәйкес келу керек.Осындай модельді шығару жұмысшылардың бойындағы қасиеттердің  көбеюінеәкеледі   және   ...   ...   және   ...    ... ... көмектеседі.Ол модельге мынадай критерийлер кіруі мүмкін: .-жұмысқа және өндіріске бейімделуі;-жұмысқа күнделікті ... ... ... сақтау;-құрылғыларға дұрыс қатынасу;-әріптестік;-сенімділік;-жауапкершілік;-денсаулық;-бастамашылдық;-ұқыптылық;-жұмысты жақсы білу;-жұмыс сапасы;-орындалған жұмыс көлемі;-қауіпсіздік ... ... ... келген тапсырмаға кірісуге дайындығы;-тапқырлық;-өте жақсы тәртіп;-ескертусіз жұмыс істеу.Әрине, ұйымдағы қызметкерлердің жұмыс  нәтижесін  ...  көп  ...  ...  жұмыс  нәтижесін  бағалау  ...   ...   ... ...  Ал  ...  ...  ...  ең  басты  мақсаты  болыптабылады. Сондықтан еңбек нәтижелілігін бағалау әрқашан да объективті  ... ... ...  көп  шығынды  қажет  етпеу  керек  және  ...  ... мен ... ... ... қызметкерлерінің жұмысының  нәтижесін  бағалаудың  объективтілігінқамтамасыз ету үшін тәжірибеде ЭЕМ-ны қолдану  ...  Яғни  ол  ... ... ... енгізіліп тұру керек  және  сәйкес  критерийлербойынша белгіленіп отыру ... ... ... ... ...  рет  ... рет ... қанша рет  жұмысты  уақытысында  орындап  ...  ... ... және  ...  қатар  сыйақы  беру  коэффициентін  анықтаудағыжағдайларды ... ... ... алып тастау  керек,  осылай  ... ... ... осы  ...  егер  ...  тыс  ...  қалып,  өзміндетіне жатпайтын жұмысты орындаса  немесе  есеп  ...  ...  ... ... оны да ... белгілеп алып жалақы бергенде  ескерілсе,бұл  жұмыс  нәтижесін  бағалаудың  объективтілігін  қамтамасыз   етіп   ...   ...   ...   қызметкерді   еңбек   өнімділігін    арттыруғаынталандырады.Менің  ойымша  бұл  әдіс  ...   ...   ...   ... ... егер  ...  бөлімінде  қызметкерлер  мен  жұмысшылардыңеңбек нәтижелілігін бағалап отыруға  арналған  адамдар  тобы  болса,  ... ... ... отыру керек, және ол  адамдардың  жеке  жақтырмаушылығыболады, сәйкесінше бағалау объективті болмай қалады. Ал ЭЕМ  арқылы  ... ...  оны  ...  ...  және  ...  енгізуге  ғана  шығынжұмсалады.Сонымен  қатар  көптеген   оқу   ...   ...   ...   олардааттестацияны  3-5  жылда  бір  рет  ...  тұру   ...   деп   ... 3-5 ... бір рет  қана  ...  оны  ...  жүйелі  түрдежүргізіп тұру керек.Яғни басшылар мен мамандарды бағалауда автоматтандарылған аттестациялаужүйесін қолдансақ, онда бағалау тұрақты түрде ... ... ... ... өзгерсе, мысалға жылына 1 рет немесе  2  ...   ...   ...   онда   ...   қызметкер    еңбегініңнәтижелілігіне әсер ететін ...  ...  ...  ...  ...  ...  қатар  аттестацияның  нәтижелері   мен   ...   ... ... ... өсу) ... және ... нәтижелері мен  онытөлеу арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз ... ... ...  ...  әсіресе  өтпелі  экономикажағдайында маңызды.Еңбек ақы төлеуді ұйымдастырудың қарастырылған ...  ... ... ... қолданылатын еңбекақы төлеу жүйесін  атапөтуге болады. Француз еңбек мамандары еңбекті  мотивациялау  үшін  ... ... ... еңбекақы төлеу жүйесін тұрақты  түрде  жетілдіріпотыруға тырысады. Ұзақ уақыт бойы бұл  ...  ең  ...  ...  кесімдіеңбекақы  төлеудің  қағидалары  сәйкес  келеді  деп  ...  ...   ... ... ... орындаушы төменгі  деңгей  орындарында  жеке  еңбекнәтижелерін қосымша  есептеумен  бірге  мерзімдік  еңбекақы  ...  ... оң ... қол ...  ...  жеке  ...  ...  жүйесін  жетілдіру,  сонымен  қатар   ...   ...   ... жеке ... қатыстыру қағидаларын қолдану арқылы  қол  ... ... ... ... ... ең  көп  формасы  мерзімдік  болыптабылады. Бірақ бұл еңбек нәтижелері үшін ... ...  ...  ... Тіпті, еңбекақы төлеуді  ұйымдастыруды  жетілдіру  оны  жекелеубағытында жүргізіліп жатыр, яғни өнімділік пен оны  ...  ...  ... бар. ... ...  салыстырғанда,  жекелеу  еңбектің  сандықнәтижелерін  ғана  ...  ...  ...  жұмыс  орнындағы  кейбір   тәртіпфакторларын да ... ... ...  АҚ  ...  жеке  еңбекшарты бар екендігін айта кету ... онда ... ... және  ...   ...   негізгі   ережелер,   сонымен   қатар   кәсіпорынныңқызметкерлері мен ... ... ... ... мен ...  айтылады.Бұл «Западнефтегаз»  АҚ-нда  еңбекақы  төлеуді  ұйымдастыру  облысындағы  ...  ...  ...  ...  жеке  ...   шарт  ...  берушілер   менжалданған қызметкерлер арасындағы қатынасты реттеуші болып табылады.Қазіргі кезде «Западнефтегаз» ... ... ... ... ... ... ... нарық жағдайында және еңбекақы төлеудің  басқажүйелерін қолданудың дүниежүзілік  тәжірибесін  ескере  отырып  ... де, ... үшін  де  ...  ...  ...  ...  ... еді. Тарифсіз жүйені келесі белгілер сипаттайды:-Қызметкердің   еңбекақысының   ...    ...    ... ... ... ...  қорымен  тығыз  (толық)  байланысты(бұл жерде тарифсіз жүйелер  еңбекақы  төлеудің  коллективтік  ... ...   ...   оның   ...   деңгейін    кешендісипаттайтын, осы  ...  ...  ...  ...  ... ... ... еңбектік  іс-әрекетінің  деректері  бойыншажалпы еңбек нәтижелілігіне қосқан үлесін ... ...  ... ... коэффициенттер тағайындайды.Тарифсіз  вариантта  әр  қызметкердің  жеке  жалақысы  жалақының  бүкілколлективтің тапқан ... ... оның ... ...  ...  ...  ...  үшін  қызметкерлердің  еңбекмотивациясын күшейту керек.  Бірақ  пайдаға  қатысу  ...  ... ... ... үшін ... ... ... еңбек  графигі,  еңбектібайыту, жеңілдікпен тамақтану және  т.б.  ...  ...  ... ...  ...  және  ...  жағдайда  олар  кәсіпорындақарастырылмайды,  себебі  қосымша  капитал  ...  ...  ...   ... ... еңбек өнімділігіне тек жанама  түрде  әсер  етеді,және ... ... ... ... ... ...  қызметініңсоңғы технико-экономикалық көрсеткіштерінің,  атап  айтсақ  таза  табыс  пенрентабелділіктің жоғарылауына ... әсер  ...  ...  ... жоғары  деңгейімен  қолдана  отырып  ұсынылған  бағдарламасынжүзеге асыруға  қызығушылық  танытпайды.  Сондықтан  ұсынылған  ... ... үшін ... ... ... ... керек.Кәсіпорынның тиімділігін жоғарылату жолдары деп оны дамыту  ...  өсу  ...   ...   ...   ...   ... ... қамтамасыз ететін қозғалыс аталады.Кәсіпорынның шаруашылық байланыстары оның ...  ...  ... ...  және  де  ерекше  ролді  ...  ...  ... энергиямен, іріктеуші бұйымдармен, аспаптармен,  құралдармен,құрылғылармен, әртүрлі қызметтермен, яғни өндірісті жүзеге  ...  ... ... ... ету ... байланыстар ойнайды.Шығарылған  өнімнің  жоғары  сапасын  сақтап  қалу  үшін  ... мен ... ... ... ...  түрде  бақылап  отырукерек.Кәсіпорында еңбекақы төлеуді  жетілдіру  үшін  біріншіден  кәсіпорыннңтабысы, тиімділігі жоғары болу керек. ... ... ғана  ...  ...  ... ...  2009  жылмен  2008  жылдары  таза  табыс,  тиімділік  ...  ...  ...  ...  ...  1  ...   ...   өнімгешығын           кеміді.  Бұлардың  ...  ...  ...  оң   ... 2007 және 2008 жж ... осындай өзгерістербайқалатын болса, онда кәсіпорын еңбекақы жоғарылайды.Оны 2009-2009 жж мәліметтерге сүйене отырып болжай аламыз.|Көрсеткіш             |2008ж.   |2009ж.   ...      |2007ж%    ||                      |         |         |жам      ...    ...  ...               |8,9      |12,1     |18,5     |135,9       |152,6     ... %    |         |         |         |            |          ... ...           |84,01    |285,96   |997,5    |340,9       |350       ||мың ...             |         |         |         |            |          ... ... жылдан жылға  кәсіпорын  рентабельділігі  35,9  %  және52,6 % өсіп тұр. Осының есебінен таза табыстың да өсуі ...... - ... ... ... ... сүйене  отырып  еңбекақы  қорының  және  жұмысшылардыңеңбекақы қорының қаншалықты өзгеретініне көңіл аударайық.8 – ...... ... ...  қарап  отырсақ  еңбекақы  қорының  өсу  айқын  көрінеді.  Бұлкәсіпорын үшін өте тиімді және  оң ... Егер ... қоры ...  ... ... да ... біз жоғарыда айтып кеткендей бұның барлығы тиімділікке байланыстыҚОРЫТЫНДЫЕңбек ақы – бұл жұмысшының және оның отбасы мүшелерінің физикалық жәнерухани ... ... ... жұмыс күшінің ұдайы  өндірісінқамтамасыз ететін тұтыну заттары  мен  қызметтердің  құнына  ...  ... ... бағасы.Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеудің  сәйкестігін  талдау  керектігітуындайды, соның ішінде, республиканың салалары мен аймақтарында.Мемлекеттің ... ... ...  реттеу  саясаты  территориялықайырмашылықтар мен аймақтық коэффициенттерді белгілеуді анықтаудан  тұратыныбелгілі, ол  ...  ...  ...  ...  еңбек  ақы  қағидасынқамтамасыз етеді. Ал ... ... мен ...  ...  олар  ...  ...  ...  жалақы  проблемаларын  шешу  үшін   олардытерриториялық өзгешеліктерін біріктіруде жатыр. 2009 жылдағы   еңбек  ... ...  ...  ...  байқалған  (44369).  Еңбек  ақы  төлеубойынша айтарлықтай бөлінетін  Атырау  облысы  (48338  ...  және  ... ... (33002 ... және 32622 ... Еңбек ақының төмендеңгейі  аймақтарға  Ақмола  облысы  (14954  ...   және   ...   ... ... аспектіде  еңбек  ақы  төлеу  өзгешелігінің  талдауы  тағы  дареспубликада еңбек ақы  ...  ...  ...  күшеюінкөрсетеді.1998-2009 жылдары ҚР-да орташа еңбек  ақының  77%-ға  өсуі  ... ... осы ... ... және ... қызметтердің тұтыну  бағасы  46%-ға өскен. Бұндай еңбек ақы және баға өсімінің қатынасы  еңбек  ақының  сатыпалу ... ... ... және ...  ...  ақы  ...  динамикасын,  1998-2009жылдар өмір сүру минимумының мөлшерін талдау, орташа  және  ...  ... ... ... ... ақы мен өмір сүру ... арасындағы  алшақтықжыл сайын өсіп барады, 2009 жылы бұл көрсеткіштер сәйкесінде 5,13 және 3,43-ке дейін жетті.Мемлекеттен минималды еңбек ақы  ...  ...  ...  ...  әсер  ...  ...  мемлекетке  еңбек  ақыны  белгілеу  ... әсер ету  ...  ...  ...  ...  керіәсер етуін есепке ала отырып, өте мұқият қарау керек.Қазақстан Республикасы ... 2009 ... ...  ...  ... ... мән берілген.  Онда Қазақстан Республикасындағы барлық  бюджетсаласында жұмыс істейтін қызметкерлердің, яғни мұғалімдердің,  ... ...  ...  ...  ...  қатар  минималды   жалақыныкөбеетінін ... 2009 жылы бұл ... бәрі ... ...  ... 9200 ... жетті.Қазіргі кезде еңбек ақыны белгілеудің бүкіл жүйесі жеке  жұмыс  ... ...  ...  ақы  ...  ...  ...  ... ол еңбек ақы жұмыс күшінің бағасы ретінде  өзінің  негізгі  -  ұдайыөндірістік, ... және ... ... ... қойды.Еңбек  ақының  ынталандырушы  функциясын  дұрыс   түсіну   үшін   ... әсер ету ... ...  мен  ...  ...  үшін  ... ... алудың маңызы зор.Еңбек ақы төлеуге пайдаланылатын, өндірілген өнімдегі  ...  ...  ...  ...  ...  ақының  әрбір  өскен   пайыздық   өсімініңкөрсеткіштерін  белгілеу  ...  де  ...   ...   ...   ...   ...   ...   өндіріс   тиімділігінің   өсуінегізінде  қосымша  өндірілген  ...  қай  ...   ...   ...  ...  ...  ...  анықтай   отырып,   өндірілгенөнімдегі  еңбек  ақы   ...   ...   ...   ...   ...   ... мен ... экономикасының көптеген факторларының, атап айтқаанда,экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы, жұмыссыздықтың болуы, әлеуметтік  еңбекқатынастарын реттеудің  ...  ...  екі  ...  да  ... жоғарыда келтірілген бағыттар бойынша ұйымдастыруға жол береді.Дамыған елдердің тәжірбиесі  еңбек  ақыны  ұйымдастырудың  саласындағымәселелерді шешудің әдістерін ... ...  ...  ақы  азаматтардың  игіліктерінің  негізгі  көзі   және   ... ... болу ... ... ... ... міндеттерді шешу керек:1)     кепілденген  минималды  еңбек  ақыны  нақты  өмір  сүру   ... ...  ...  ...  ...  ал  ...  ...  тұтынубюджетінің деңгейіне, содан кейін үнемді бюджет деңгейіне дейін жеткізу;2)    кәсіпорын табысын еңбек пен капитал, ... мен ...  ...  ... ақы төлеу арасында әділ бөлуді белгілеу;3)    сала, кәсіп  және  аймақ  бойынша  ...  және  ...  ...  ...  ...  ...  және  ...  аядағы  жұмысшылардыңеңбек   ақысын   төлеудегі   экономикалық   және   ...   ... ...    ... ақы ... мен ... инфляция  қарқыны  мен  бағаның  өсуқарқынын, жұмысшының ... ... үй ... ... ...  медициналыққызметкөрсету, көлік және т.б. әлеуметтік қызмет көрсету  шығындарын  есепкеалу;5)     ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... айналдыруға жол беретін, қолданыстағы заңдардағы кері  әсерді  жою,еңбеккер адамның еңбек ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ1. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан  Республикасының1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан,  1999  ж.,  ... “Ең ... ... ... ...  Қазақстан  Республикасының  1999жылғы 16 қарашадағы заңы // Егемен ... 1999 ж. 19 ... ... ... ... туралы” Қазақстан Республикасының  2001  жылғы23 қаңтарындағы заңы // ... ... 2001 ж, 30 ... ... ... У.А. ... / Экономикалық теория.Оқу құралы. – Астана: 2006. – 446 б.5. ... С.К.   ... ... ... Оқу ...... Қазақуниверситетi, 2007 – 171 б.6. Рынок  труда.  Учебник  /  под.  ред.  ...  В.С.  ...  и  ... – М.: МГУ, 1996 г.7. ... А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы.  ... ... 2007. – 252 ... Әубәкiров Я. Ә.   Экономикалық теория  негiздерi.  Оқулық.  –  ... 1998. – 479б.9. ... Н.Г.  ... ... СПб: ПитерКом, 1999. – 784 с.10. Джумамбаев С.К.  Рынок труда  в  казахстанской  экономике.  –  ... 2009 г.11. ... С.  ... ... платы в республике  Казахстан.  –Алматы: ТОО “Баспа”, 2009 г.12. «Қазақстан – 2030 ... ... ...  жаңа  ...  ... ... президенті Н.Ә.Назарбаевтың  Қазақстан  халқынаЖолдауы. – Астана, 28 ақпан, 2008 жыл.13.  Журнал // Экономика и права Казахстана, 2009 г. № 10.14. ... ... ... – 2009г. – 465 ... «Қазақстан халқының әл-ауқатын  арттыру  мемлекеттік  саясаттың  ... ... 2009 ... ... ... ...... 2009 ж. 5 ақпан.-----------------------Еңбек өнімділігі өсу темпінің орташа жалақы өсу темпінен жоғары болуынқамтамасыз етуӨндіріс  және еңбек ... ... ... ... ... жоғарлатуЫнталандырушыХалықтың төлем қабілеті  бар сұранымды қалыптастыруСәйкес еңбекке сәйкес төлемЕңбекақыны мемлекеттік ... ... ... ... ... - бөлушіҰдайы өндіруРесурстык-орналастырушыКәсіпорын қызметінің нәтижесіне қосқан үлесі, еңбек жағдайы менмазмұндылығы, кәсіпорыннын орналасқан ауданға байланысты жұмысшыларжалақысының өзгешелігі  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Есептік-талдамалы ғылымдарды саралау5 бет
Еңбек ақы есебі56 бет
Еңбек ақыны ұйымдастырудың ерекшелігі21 бет
Шымкент қорғасын зауыты32 бет
Қазақстанның оқу-ағарту жүйесі12 бет
Биографиялық және психологиялық әдебиеттанудың әдістемесі9 бет
Есімдіктердің синтетикалық тәсіл арқылы жасалуы27 бет
Исламда сауда-саттықтың орны9 бет
Фирманың әлеуметтік-экономикалық дамуы23 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь