Еліміздегі қаржы нарығының интеграциялануы және олардың даму болашағына сипаттама бере отырып олардың қазіргі кезеңдердегі тенденциялары мен ерекшеліктеріне сипаттама беру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҚАРЖЫЛЫҚ ДАҒДАРЫСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ

1.1 Әлемдік қаржы жүйесіндегі дағдарыстың пайда болу негіздері ... ... ... ... ... .6
1.2 Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайындағы экономиканың қаржы секторын және банк жүйесін тұрақтандыру шараларының маңыздылығы мен жүргізілу барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2 ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ДАҒДАРЫСЫ КЕЗІНДЕГІ ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН ТҰАРҚТАНДЫРУ МЕН ДАМЫТУ

2.1 Қазақстандағы қаржы жүйесінің дамуы және қазіргі дағдарыс кезіндегі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2 Қазақстан Республикасының әлемдік қаржы жүйесіне интеграциялануы
мен Алматы аймақтық қаржы орталығының қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... 44

3 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНЕ ИНТЕГРАЦИЯЛАНУЫН ЖЕТІЛДІРУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

3.1 Әлемдік қаржы дағдарысы және дағдарыстан тұрақты әрі даму бағдарламасын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..72
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .75
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңда мемлекеттің негізі экономика болса, ал экономиканың негізі қаржы және банк жүйесі болғандықтан, қазіргі әлемдік дағдарыс жағдайындағы еліміздегі банк жүйесінің құрылымын, оның экономикадағы негізгі қызметтері мен тиімділігін талдап, ұлттық экономикадағы дамуына қосар үлесін анықтау болып отыр.
Қазіргі уақытта елімізде банктердің дамуы соңғы 18 жыл шамасында көптеген реформалық процестерді басынан кешірді. Осы уақыт кезеңінде Қазақстан банктері ТМД елдері арасында көп ілгерлеушіліктерге қол жеткізді, дегенмен еліміздегі банк жүйелері алдыңғы дамыған елдердің банк жүйелерінің деңгейіне жету үшін көптеген күрделі мәселелерді шешуі қажет. Еліміздегі екінші деңгейлі банктердің қызметтерін алып қарайтын болсақ олар бір жақты, яғни банк өзінің клиенттерінің алдында әрдайым үстемдікке шығып тек рейддерлік операцияларды мақсат тұтады. Мұның артында елдегі экономикалық жағдайлардың нашарлауына алып келуде, әсіресе әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың қыйн жағдайда болуына әкелді.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты еліміздегі қаржы нарығының интеграциялануы және олардың даму болашағына сипаттама бере отырып олардың қазіргі кезеңдердегі тенденциялары мен ерекшеліктеріне сипаттама беру.
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын жан-жақты қамтуда. Сол себепті қалыптасқан қүрылымды мүлдем жаңартып, әлеуметтік-экономикалық және рухани дамуға жол ашатын де-мократиялық қоғам күруға сай экономиканы нарықтық қатынастарға көшіру міндеті түр. Осы негізінде әлеуметтік, рухани және тағы басқа күрделі мәселелерді шешу - бүгінгі күннің басты талабы. Сөйтіп бүл мәселелерді дәйекті түрде жүзеге асыру бүкіл қоғам мүшелерінің жаңаша көзқарасына, нақты іс - қимылына және олардың экономикалық біліміне тікелей байланысты. Экономикалық тәрбие - қоғамды дамытудың пәрменді күші. Сондықтан бүгінгі жаңа шаруашылықты жүргізу тәсілдеріне негізделген экономиканы басқаруға тартылатын мамандардың экономика-лық білім дәрежесі де жоғары болуы қажет.
Біздің ойымызша, нарықтық экономиканы қалыптастыру біздің Қазақстан Республикасында жаңа қоғам құру. Осы мәселе туралы әлі де бірқатар пікір - таластарды алға тартуға болар еді. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә.Назарбаев: «Қазастанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасу мен дамуының стратегиясы » деп аталатын еңбегінде біздің стратегияны былай деп анықтайды: « меншіктің негізгі түрлерін (жекеменшік пен мемлекеттік меншік) үйлестіре және өзара іс-қимыл жасай отырып бәсекелестік бастамаға негізделген әлеуметтік экономика құру ».
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі санаулы жылдар ішінде тек өз экономикасын құрып қана қоймай, жалпы экономикада өз мүмкіндіктерін кең ауқымды пайдаланып, әлемдік нарықта бәсекеге төтеп беретін, Орталық Азиядағы алдыңғы қатарлы дамушы елдер қатарына шықты.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
«Қазақстан 2030» атты стратегиялық бағдарламасы Алматы 1997 ж
2. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер
және банк қызметі туралы» заңы
3.Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». Алматы 1999г.
4. Колесников В. И. Банк ісі. - М: Қаржы және статистика, 2000г.
5. Ж. Алыкпашев. «Вестник КазНУ» журналы. Экон. серия. №3(31).2005г.
6. Балабанов И.Т. Бантер және банк ісі. – Питер, 2000г.
7. Ж.К. Бекболатұлы. Қазақстанның коммерциялық банктері: мәселелер
және әлеуеттер // Қазақстан экономикасы, 1997г., № 9-10.
8. Дробозина Л.Т. Ақша, Несие, Банктер - М., Инфра-М., 1997г.
9. Жукова Е. Ф. Банктер және и банк операциялары.-М.:Банктермен
биржалар– Юнити, 1997г.
10.Ілиясов А.А., Гилимов А.К. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық
серия. №4(26). 2003г.
11.Қалиева Г.Т. Қазақстандағы коммерциялық банктер және олардың
тұрақтылығын тқамтамасыз ету проблемасы. Автореферат. – Алматы:
1999г.
12. «Темірбанк» акционерлік қоғамының мәліметтері. 2006-2008 жж.
13. Крымова В. «Экономикалық теория». Алматы 2004г.
14. Лаврушин О.И. «Ақша, Несие, Банктер». Екінші басылым, Москва
2000г.
15. Маркова О. М., Сахаров В. И. Коммерциялық банктер және олардың
операциялары. – М., Банктер мен биржалар – Юнити, 1995г.
16. Миркин Я. М. Банк операциялары. – М., Инфра-М., 1996г.
17. Поляков В. П., Москвина Л. А. Ақша айналымы мен несие негіздері.-
М., Инфра-М, 1995г.
18.Сәлімова Ж.Д. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №3(37). 2005г.
19. Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». Алматы 1999г.
20. Шаяхметова К.О. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №1(41).2006г.
21. Лаврушин О.Н. Банк ісі. - М: Қаржы және статистика, 2000г.
22. Сейтқасымов Г.С. Банк ісі. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 1998г.
23. Сейтқасымов Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». - Алматы: Экономика, 1999г.
24. Ілиясов К.К. . Қазақстан экономикасының қаржы-несиелік даму
мәселелері /Редакциялауымен.– Алматы: Бiлiм, 1995 – 240 с.
25.Кучукова Н.К. Қазақстан республикасы қаржы-несие жүйесін
реформалаудың нарық экономикасына көшу жағдайындағы
макроэкономикалық аспектілері. – Алматы:Ғылым, 1994. – 439 с.
26.Райзберг Б.А.. Экономика курсы: Оқулық /Редакциялауымен.– ИНФРА
М, 1997. – 720 с.
27.Сейтқасымов Г.С.. Ақша, Несие, Банктер: Оқулық /Проф.
редакциялауымен.-Алматы: Экономика, 1996. – 364 с.
28.Чекмаева Е.Н. Банкаралық несие рыногы және оны реттеу /Ақша және
несие. 1994. №5-6. с. 68-71.
29.«Кәсіпкер және құқық». №12 (73), май, 1997.
30. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 451 с.
31. Токаев К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. - Алматы, 2005.
32. Сейітқасымов А. «Қазақстанда кластерлік саясатты дамыту жолдары». Қаржы – қаражат. 2009, № 6
33. Павпов А.А «Развитие Казахстана в новом веке», Финансы и банки №3, 2009 г.
34. Жаксыбаев М.И. «Алматы аймақтық қор орталығына айналуы». КазЭУ Хабаршысы. 2008, №2
35. Сатиев С.А. «Қазақстанның қаржы секторының даму перспективасы». КазЭУ Хабаршысы. 2009, №3
36. «Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатын қалыптастырудың жəне пайдаланудың орта мерзiмді перспективаға арналған Тұжырымдамасы туралы» ҚР Президентінің № 1641 Жарлығы, 1 қыркүйек, 2006 жыл.
37. ҚР Ұлттық банкінің жылдық есебі, 2001-2008 жылдар, http://www.nationalbank.kz
38. 2009 жылғы 18 қыркүйектегі «Қазақстанның шикізат секторынан түскен табысты қалыптастыру мен оны пайдалану мониторингісі: Бюджет кодексі жобасын талқылау» атты Дөңгелек үстел материалдары, - Қоғамдық саясатты зерттеу орталығы, Алматы, 2009 жыл, 53 бет.
39. М. Махмұтова, А. Уаррак Ресурстарды басқару саясаты жəне Альбертаның Мұра қоры: Қазақстан үшін сабақтары // Policy Studies, № 1(12), 2007 жыл, Қоғамдық саясатты зерттеу орталығы. – 26 бет.
40. www.minfi n.kz ҚР Қаржы министрлігінің сайты
        
        ЖОСПАРКІРІСПЕ ………………………………………………..…………………………….31 ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҚАРЖЫЛЫҚ ДАҒДАРЫСТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ1.1 Әлемдік қаржы жүйесіндегі дағдарыстың пайда болу ... ... ... ... ... экономиканың қаржы секторын жәнебанк жүйесін тұрақтандыру шараларының маңыздылығы мен жүргізілу барысы.......................................................................................................................182 ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ДАҒДАРЫСЫ КЕЗІНДЕГІ ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН ... МЕН ... ... ... ... дамуы және қазіргі дағдарыс кезіндегіжағдайы.....................................................................................................................252.2 Қазақстан Республикасының әлемдік қаржы жүйесіне интеграциялануымен Алматы аймақтық қаржы орталығының қызметін талдау............................443 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ... ... ... ... қаржы дағдарысы және дағдарыстан тұрақты әрі даму бағдарламасынжүзеге асыру..................................................................................59ҚОРЫТЫНДЫ ……………………………………………………………......…....72ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ……………………………….....….....75КІРІСПЕТақырыптың ...  ...  ...  ...  ...  ... ал экономиканың негізі қаржы және банк жүйесі  болғандықтан,  қазіргіәлемдік дағдарыс жағдайындағы  еліміздегі  банк  ...  ...  ...   ...   ...   мен   ...   талдап,    ұлттықэкономикадағы дамуына ... ... ... ... ... уақытта елімізде  банктердің  дамуы  соңғы  18  жыл  шамасындакөптеген  реформалық  ...  ...  ...  Осы  ...   кезеңіндеҚазақстан банктері ТМД елдері арасында көп ілгерлеушіліктерге қол  жеткізді,дегенмен еліміздегі банк ... ... ... ... банк  ... жету үшін ... күрделі  мәселелерді  шешуі  қажет.  Еліміздегіекінші деңгейлі банктердің ... алып ... ... олар бір  жақты,яғни  банк  өзінің  клиенттерінің  алдында  ...  ...  ...   ... ... ... ... Мұның  артында  елдегі  экономикалықжағдайлардың  нашарлауына  алып  келуде,   әсіресе   әлеуметтік-экономикалықжағдайлардың қыйн ... ... ...  ...  ...  ...   ...   қаржы   нарығыныңинтеграциялануы және олардың даму болашағына сипаттама бере  отырып  олардыңқазіргі ... ... мен ... сипаттама беру.Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам ... ...  ...  ...  Сол  себепті  қалыптасқан  қүрылымды  мүлдем  ... және ... ... жол ...  ...  ...  сай  экономиканы  нарықтық  қатынастарға  көшіру  міндеті  түр.  ... ... ... және тағы  ...  ...  ...  шешу  ... күннің басты талабы. Сөйтіп бүл  мәселелерді  дәйекті  түрде  жүзегеасыру бүкіл қоғам мүшелерінің жаңаша ... ... іс -  ...  ... ... ...  тікелей  байланысты.  Экономикалық  тәрбие  -қоғамды  дамытудың  ...  ...  ...  ...  жаңа   ...   ...   негізделген   экономиканы    басқаруға    ... ... ... ... де ... ... қажет.Біздің ойымызша, нарықтық экономиканы  қалыптастыру  біздің  ҚазақстанРеспубликасында жаңа қоғам құру. Осы мәселе туралы әлі де ...  ...  ... алға ...  ...  еді.  ...  ...  ПрезидентіН.  Ә.Назарбаев:  «Қазастанның  егеменді  мемлекет  ретінде  қалыптасу   ... ... » деп ... ... ... стратегияны  былай  депанықтайды: « меншіктің негізгі түрлерін (жекеменшік пен мемлекеттік  ...  және  ...  ...   ...   ...   ...   ... әлеуметтік   экономика құру ».Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі санаулы жылдар  ішінде  тек  ... ... қана ...  жалпы  экономикада  өз  мүмкіндіктерін  кеңауқымды  пайдаланып,  әлемдік  нарықта  ...  ...   ...   ... ... қатарлы дамушы елдер қатарына шықты.Еліміздің қаржы секторы тәуелсіздік жылдарында, әсіресе соңғы жылдарысерпінді ... алға ... ... ... жасады. Оны  халықаралық  сарапшыларда  қуаттайды.  Халықаралық   сарапшылар   Қазақстандағы   ...   ... даму ... ... ... ... ... елдеріне  ұсына  алатында өкілдер бар» - деді ... Банк ... ... ... қаласында 2007 жылғы 15 қарашада Қазақстан  қаржыгерлерінің  VIКонгресінде сөйлеген сөзінде ... ... ... ... ...  ... шетелдік банктер мен өзге де ойыншылар  келеді.  ...  жаңа  ... ... ... ...  салыстырғанда  олар  қолайлы  орында  болыптұр. Отандық қаржы секторы бұған дайын болуы керек ».Сондықтан, дипломдық ... ... ...  ...  ... ... болып табылады.Қазіргі танда  Республикамыздың  қаржы  секторларын  ... ... ... ... мәселелер бар. Олар:- құнды қағаздар нарығын бүгінгі күн талабына сай етіп құру.- қаржылық қордың нарығына қарапайым  халықты  ...  ...  ... ... кез ... ... азаматының мүмкіндігі болуы шарт.- зейнетақы жүйесін одан әрі дамыту, бұл  бағдарлама  ...  ... ... ... ... қаупінен ажырауы тиіс  және  жекекәсіппен айналысқан ... да ... ... етілуі тиіс.- сақтандыру саласын дамыту, ел экономикасының  барлық  саласындасақтандыру енгізу қажет.- қаржылық ... ... ... ... Біздің нарыққакелген кез келген инвестор, банкир, кәсіпкер  біздің  қаржы  институттарыныңқауіпсіздігіне сеніп, біліп ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік астананы халықаралық  қаржы  орталығына  айналдыру.  Алматыалып бизнес ошағына ... үшін ... ... салуы  тиіс.  Мемлекеттікоргандар тиімді жағдай, инфрақұрылымын дамытуға күш салуы тиіс.Ендігі міндет осы жетістіктерді баянды  ...  ...  беру  ...  ...  ...  дамыту  жөнінде   үшінші   бөлімінде   кейбірмәселелерді қарастырдым.  Осы орайда ең алдымен жалпы  ...  ...  ...  ...  ...  қаржы  секторының   тұрақтылығынқамтамасыз ету болып табылады.Қазіргі таңда экономиканың әлемдік нарықта бәсекелестік ... ... ... ... болып табылады.  Дипломдық  жұмысындабанк  секторы  туралы  екінші  бөлімінде  қарастырып  және   ...   ... ... орын ... ... ... банк ... арқылы  елдіңбарлық салалары тікелей ақшалық қарым - қатынаспен байланысып  қана  қоймай,ақша нарығындағы ресурстардың қозғалуы мен  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...  реттейді.  Міне,  осындай  атыаталған және аталмаған басқа да себептер арқылы  банк  секторы  ... ... ... ... Қазақстанның банк секторын бәсекеге қабілеттілігін  арттыру,бұл еліміздің экономикалық өміріне дамыған  ...  ...  ... ... Турция және басқалардың қатысуы осы елдің банк  секторларыменбайланыс орнату үшін тұрақты және  бүгінгі  күн  ...  ...  ... ... құру ... және оны одан әрі ... ... етеді.Бұл дипломдық жұмыста дағдарысқа қарсы  басқару  мәселелерін  кешендітүрде мемлекетпен, экономикамен,  ...  ...  ... жазуға тырыстық. Сонымен қатар  бұл  еңбекте  тек  ... ... ... ғана ... ... ... оның әр  ...  формалары,мазмұны, себептері және оның салдары қарастырылған.Дипломдық жұмыс үш тараудан түрады.  Бірінші  тарауда  әлемдік  қаржыжүйесі мен ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... орын алу себептері мен қазіргі жағдайы қарастырылды.Екінші тарау әлемдік дағдарыс ... банк  ...  ...  ... ... қамтамасыз ету  шараларын  қарастыру  және  мысал  ретінде2007-2009  ...  ...  ...  ...  қаржы   жүйесінеинтеграциялануын, оның даму барысы мен беталысын талдау болып табылады.Үшінші тарауда дағдарысқа қарсы  басқару  ...  ...  ...  ...  ...  мен  жетілдіру  шараларын  іске  асыру   механизмінқарастыру болып табылады.1 ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ... ... ... МӘНІ1.1 Әлемдік қаржы жүйесіндегі дағдарыстың пайда болу негіздеріҚазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - ... ... ...  ...  ...  ...   Тұрмыстағы   көзкарас   ... тек ... ... ... ғана  тән  ...  және  социа-листік өндірісте болмауы тиіс. Тіпті  ...  ...  ...  жоқ,тек "өсім қиындықтары" деген теория қалыптасқан болатын. Көп жылдары  біздіңелімізде   бұл   ...   ...   ...    ...    ... ... ... емес, тек идеологиялық тұрғыда болды [1].Кейбіреулердің айтуынша, бұл  тек  ...  даму  ...  ал  ...  ...  ...  ...  мысалға,   басқарудағықателіктермен немесе басшылардың кәсіби деңгейінің  төмендігінен  туындайтынүлкен немесе кішігірім ... ... ... Бүндай  мәселелер  дағдарысдамуын көрсетпейді, олар  объективті  тенденциялардан  туындамаған,  ... ... ... ...  ...  бір  жақты  және  ұйымды  басқаруда  жағымсыз  ... ... Егер  осы  ...  ...  ...  ... даму стратегиясын  қүрастырғанда  дағдарысты  көре  білу  және  ... ... ... ... ... ...  ...  заңды  қүбылысекенін ескерсек, стратегияның қаншалыкты нақты болатынын көріңізші?"Дағдарыс" түсінігі "тәуекел" түсінігімен  тығыз  байланысты,  ол  ... ... ... шешімдерін жасау методологиясына әсер етеді.  Бұдандағдарыс күтімін алыптастасаңыз, ... ... ...  да  ... ... түседі.  Дағдарыс  мәселесіне  басқа  көзқараспен  қарауғаболады [2].Дағдарыс  себептері   сыртқы   және   ішкі   ...   ...   ... дамудағы стратегиямен және тенденциялармен немесетіпті  әлемдік  экономиканың   дамуымен,   бәсекелестікпен,   ...   ...   ...    ...    -    ...    ... ішкі  ...  өндірісті  үйымдастырудың  жетіспеушілігіинновациялық және инвестициялық саясатты басқарудың жетілдірілмеуі [5].Егер дағдарысты осындай  жағдайда  түсінетін  ...  онда  ...  ...  ...  және  оны  ...  ала  көре  білу  және  ... айқын.Дағдарыс түсінігінде, тек себептері ғана үлкен  мәнде  емес,  ... оның ... ... ... ... ... қирауы, жандануы  немесежаңа  дағдарыстың  пайда  ...   ...   ...   ...   позитивтіжағдайларға байланысты емес. Жаңа дағдарыс кезеңіне өту,  одан  сайын  тереңжәне ұзаққа созылуын ... ...  ...  Дағдарыс  жағдайларын  ұзақмерзімге тоқтатып қою мүмкіндігі бар. Ол белгілі   бір    ...  ... ... ... салдары тығыз екі    факторға    ... ... тез ... немесе жұмсақ үзақ және  жүйелі  шығу.Және ұйым дамуындағы дағдарыстан кейінгі өзгеріс, ұзақ ...  және  ... ... және сандық, қайта қалпына келу немесе келмеу [6].Дағдарыстың ортақ және локальды түрлері бар. ... ...  ... ... қамтиды, локальды - тек оның бір  бөлігін  қамтиды.  Бүлдағдарыстарды бөлудің масштабты корінісі. Нақты ... ...  ...  ...  ...  ...  оның  құрылымын  жәнеқызмет ету ортасын ескеру керек.Дағдарыс мәселелеріне ...  ...  және  ...  деп  ...  ...  ...  үлкен  көлемдегі  және  масштабты  мәселелерге   тән.Микродағдарыс тек жекелей мәселені немесе топтық ... ... ......  ... ... тобынан қаржы  дағдарысын  бөлек  алып  қарауғаболады. Ол фирмадағы ... ...  ...  ...  ...  ...  сипаттайды.  Бұл   экономикалық   процестердегі   ... ... ... әр ...  ...  топтардың  қақтығысы  немесеқайшылықтардың   ...   ...   ...   мен   ... мен кәсіпкерлер, әр  түрлі  мамандықтағы  жүмысшылар,  персоналжәне  ...  және  т.б.  ...  ...  дағдарыс,  экономикалықдағдарысты толықтырушы немесе  ...  ...  ...  кей  ... де ... мысалы басқару стилінде, еңбек талаптарымен  келіспегенжағдайда, экологиялық мәселелер ... ... ... ... пайда болу  мәні  мен  себептеріне,  әр  түрлітеориялық  ...  ...  ...  ...   ...   әр   ...  ...  болады  –  таза  субъективтіден,  яғни  сұраныс  пенұсыныстың   психологиялық   ...   ...   ...   ментұтынушылардың пессимистік немесе оптимистік  көңіл-күйде  болуынан,  қатаң,барлық экономикалық дағдарыстардың  ...  ең  ...  ...  ...  ...  ...  қайшылықтар  мүддесіне  дейін.  Жекетәуелсіз зерттеушілердің теориялық жағьшан  айырмашылығы,  өздерін  ешқандайэкономикалшық мектепке ...  ...  айта  ...  кең  ...  ... барын айтуда.Енді, экономикалык дағдарыстардың заңдылықтарын, мәнін және пайда болусебептерін теориялық түрғыдан қарастырсақ:Бірінші себеп, яғни ... ... ...  ...  ...  ...  ...  үзілу  немесе  ажырау  болып  табылады.   Натуралдышаруашылық шеңберінде өндіріс пен тұтыну  ...  ...  ...  ... ... дағдарыстардың пайда  болуына  мүмкіндік  болмады.  Олардыңпайда болуы мен кең етек ... ... ... мен ... ...  ... Еңбек бөлінісі, маманданудың және кооперацияның  дамуы,  өндіріс  пентұтыну  арасындағы  үзілісті  едәуір  ...   ...   та   жәй   ... ...  ықтималдығының  қажеттілігі  бол-мады.  Онда  тауарларнегізінен жергілікті нарықтарда ...  ...  ...  ...  ... ... ... өткізу процестерінің бұзылуы байқалмады.Капиталистікке  дейінгі  өндіріс  ...   ...   ... ... ... ... ғана  ...  рет  артық  өндірістуындады. Неліктен бүлай  болды?  Экономиканың  ...  ...  ...   ...   ал   ...   ...   ...   нәтижесі   негізіндежекеменшіктің  сақталуьша  әкелді.  Бұл  қоғамдық  ...   ...   ... ... формасы  арасындағы  шиеленістің  өршуіне  ...  ...  әр  елде  әр  ...   ...   ...   ...   ... көрсетеді, ол    дағдарыстар  мінезіне  де  едәуір  әсер  ...  ...  ...  ...  артық  өндірудің   төлемқабілеттісұраныс жиынтығы қатынасындағы, үдайы өндіріс жағдайындағы қоғамдық  капиталпроцесінің бұзылуынан, ... ... ...  ...  ...  басқада  әлеуметтік-экономикалық  күйзелісте   көрініс   табады   [9].Экономикалық циклдарды оқу кезінде,  ...  ...  ...  өндірістіңқұлдырауы  және  көтерілуін  сипаттайтын  заңдылықтар  көрініс  табады.  Бүлмәселені ... ... және ... ... Ол  ...  ... және анархиялық өндіріс кезінде болмай қоймайтындығын дәлелдеп  ашқан[5]. Белгілі экономист В.  Леоңтьевтің  айтуынша:  ...  цикл  ... ... ... ... қарыздар» [10].Дағдарыс және  жұмыссыздық  проблемаларын  ...  ...  ... ... ... ... ...  ынталандыру  мақсатында  экономикағамемлекеттің  ...  ...   ...    ...   ...   зерттеудегіеңбегінің бірі мултипликатор теориясының жасалуы және ... бұл  ... ... ... кезінде кеңінен қолданыс тапты.Классикалық қоғамдық ұдайы өндіріс циклы төрт фазадан тұрады [16].2-сурет, – Экономикалық цикл2-суретте  экономикалық  цикл  ...  а,  в  және  с  ...  ...  ...  ...  ...  көлемінің  өрлеу  және  құлдыраукезіндегі динамикасын сипаттайды.Бірінші фаза – дағдарыс (құлдырау).  Бүл  ...  ...  ...  жәнеіскерлік белсенділік қысқарады, бағарың  түсуі  ...  ...  ... саны және ... саны күрт ...  Бүл  ...  экономи-каныңдағдарыстардың жекелей салаларға жағымсыз  әсер  дәрежесінің  айыр-машылығынайта кеткен  жөн.  ...  ...  ...  жеткізуші  са-лалардаөндіріс  көлемі   салыстырмалы   ...   аз   ...   Бүл   ...  бүндай  жағымсыз  экономикалық   жағдайда   ...   ... ... ...  ...  мүлдем  тоқтатып  жақсы  күндерді  ... ...  ауыр  ...  ...  ...  ...  ... және тағы басқа өндірістің төмендеуі, жеңіл және  тамақ  өндірісінеқарағанда  көбірек  болады.  Экономиканың  монополияланған  және   ... ... іс ... де ... бар. Егер  де  ...  салаларда  дағдарыс  кезеңінде   өндіріс   көлемінің   күртқысқаруы кезінде баға ... ал ... аз ...  ... ... ... төмендегенде  баға  да  түседі.  Қарапайым  түсіндіргенде,монополия өзінің  экономикалық  билігіне  сүйеніп,  ...  аз  ... - ... ... Бұл фаза ... - ... ... үшайға дейін) шаруашылық өмірдегі жаңа жағдайлар мен  сүранымдарға  бейімделу,жаңа тепе-теңдік алу фазасы. Бұл фазадағы тән ... ...  ...  ...  ...   деген   сенімділігі   ... ... ... ... баға  ...  ...  оларбизнеске  едәуір  көлемде  қаржы  салуды  байыппен   ...   ... Бүл фаза көп ... ... ... ... сипатталады [17].Үшінші - жандану. Бұл қалыпқа келу  фазасы.  Капиталсалымдары  баста-лып, баға өсіп, өндіріс және  пайыздық  ...  ...  ...  ең  ... ... жеткізуші салаларды қамтиды. Басқалардың  жетістіктеріненжаңа өндірістер  ...  ...  ...  ...  ...  алдындағымакроэкономикалық көрсеткіштер  деңгейіне  жетумен  аяқталады.  Бүдан  ... ... ... ... ... – көтерілу (бум). Бұл жаңа тауарлар және жаңа  өндірістердіңпайда болуы, ... ... ... ... акциялар курсы  және  басқадабағалы қағаздар пайыздық  мөлшерінің  өсуі,  баға  және  ...  ...  ...   ...   жаңа   ...   арқасынада   экономикалық   дамудыжылдамдататын фаза. Және дәл осы уақытта ... ... ...  дамып,  тауарқоры молаяды. Экономиканың ілгері дамуын  жаңа  деңгейге  шығарған  көтерілукезекті жаңа ... база ... ... ... ... ... ... жиынтық сұраныстыңқысқаруы болып табылады. Қайтадан  өндіріс  төмендейді,  табы-стың    ...    мен    ...    ...     ...    ...   сұраныстыңқысқаруын  тудыратын  факторлар  әрқилы  болуы  мүмкін:  тозған   ... ... ... ...  түседі,  салық  және  не-сие  пайыздарыөседі,  ақша  айналым  заңдарының  бұзылуы,   ...   ...   ... ... ... және тағы ...  Бұның  бәрі  қалыптасқаннарық теңдігін бұзып, кезекті экономикалық дағдарысқа серпін  беруі  мүмкін.Ұдайы өндіріс ... мен ...  ...  жиі  ...  себептерініңкөптігін   ескере   отырып,   әртүрлі   ...   ...    ... әртүрлігін үсынады:Дағдарысқа қарсы басқарудың проактивті концепциясын жасағанда тікелейдағдарыс қүбылыстарын  аз  болжануын  ...  ...  ...  ...  ...  жөн.  Жекелеген  жағдайда  стратегиялық  сұрақтарды  шешукезінде мақсатты түрде ... ... ... тактикасын  таңдау  қажет.Мысалға, макродеңгейде  басқаруда  үкімет  белгілі  бір  ...  ... ... ... ... ұстап тұра  алады  (салықтың  көтерілуі,түтыну тауарларының импортына шектеу қойлғанда және т.б.).Біздің ойымызша, дағдарысқа қарсы ... ... ... ... кең әдіс  жиынтығын  колданатын,  бастысы,  басқару  моделі  мәнініңқалуы, ал  оның  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  мүмкін   болатын   ескертулер   мен   ... және ... ... ... ... ... күресу.Көп   жағдайда,   әсіресе   микроэкономикалық   деңгейде,   дағдарысжағдайларын  алдын-алудың  қосымша  ...  ...  деп  ...    Әрине,   дағдарыс   құбылыстарын    жоюда    ...    ...  ...  ...   ...   қажет,   мүмкін   ...   ...   ...   ...    ...    және    ... ...  айырылу  және  басқа  да  көптеген  дағдарыстар.Жекелей   компаниялар   мен   ...   ...   ... ... ...  дағдарысқа  қарсы  басқарудың  ... ... ... ... ...  басқарудың  бүтіндігі  барлық  басқару  бөлімшелерініңөзара іс-әрекетінің дәлдігімен, (немесе макродеңгейде мемлекеттік реттеу ор-гандары) дағдарысқа қарсы басқару ... ... және іске  ... ...  ...  ...  болып  дағдарысқа  қарсы  басқарудың  ... ...  ...  ...  табылады.     Біздің  ...  ... ... ... ... ... стратегиялық  мақсаты,  орнықтыдаму теориясы болып табылады, оның мәні дағдарыс ... көре білу  ... ... ... дағдарыс жағдайларына белсенді қайшы  тұру,бірінші кезекте, профилактикалық және ескертпелі формаларын  және  әдістерінқолдану, ал ... ... ... ... болу  себептерін  түпорнымен жою.Дағдарысқа қарсы проактивті әдісті ... ... ...  ... ... ... өндірістік - коммерциялық  қызметте  ішкі  себеп-тердентуындайтын мүмкіндіктерді пайдалануға қатаң шектеулер орнатады, егер  жоғарытабыс табу коммерциялық және өзге ... тура  ...  ... басқа да әдістер болуы  мұмкін  (венчурлық  опера-цияларды  жүргізу),бірақ бүл мүқият дәлелденген бірыңғай ... ... ... ... ...  ... орнықты даму стратегиясының жалпы мәнін жоғалтпауы керек.Дағдарысқа қарсы басқарудың проактивті әдісінің  шектелуінің  бірі,  на-рықтық ... ... ... ...  ...  ... болып табылады, ол екі немесе одан да  көп  жағымсыз  процестергеәкеледі,  және  үлкен  дағдарыс   ...   ие   ...   ...  ...  ...  мысал  ретінде  ТМД   ел-деріндегі   қоғамдықдағдарысты келтіруге болады, ол  бір  ...  ...  ...  ... қүбылыстары, жиынтығында терең және үзақ  дағдарысты  туғызды.  Бұлмысалда дағдарыс жағдайының өрши дамуына  байланысты  ...  ... ... ... ... мүмкін   болмады.Дағдарыс құбылыстарымен күресте реактивті және проактивті ...  ...  мен  ...  ...  түрде  қарастыру  экономикалықбасқару жүйесіндегі барлық негізгі бөліктерде салыстыруға мүмкіндік  береді.Біздің ... ... ... және  ...  ...  қарсы  қойылыпсалыстырылуы,  дағдарысқа   қарсы   басқаруда   әржақтың   артықшылығы   ... ... ... ...  табылады.  Тәжірибе  кезінде,  реактивтіжәне проактивті де  әдістері  ...  ...  ...  ... [25]. ... ...  реактивті  дағдарысқа  қарсы  басқаруды,дағдарыс жағдайында қарама-қайшы іс-әрекет үйым ретінде, бүнда болып  жатқандағдарыс  ...  әсер  ...  ...  ие.  Бүл  ойды   ... ... ... макроэкономикалық деңгейде де,  және  иерархияныңжоғары деңгейінде де кең ... ... ...  ... ... ... ... түрғыдан келудің жоғары тұрғанын  көрсетті.Қазіргі күнгі баяу ... ... ... ... ... ... болады. Халықаралық деңгейдегі бірыңғай тиімді  және  экологиялық  тазаэнергетика технологиясын құру орнына, кейбір дамыған  ...  ...  ... ... ... тек ... ...  қабылдап,  мысалысалық төлемін тез көтеру, энерго тасымалдаушылардың барлық  түріне  акциздіктөлемдерді қосқанда. Ең  ...  ...  ...  ...  30  ... елдер энерго түтыну қүрылымы  аз-дап  өзгерді.  ...  ...  ... отын ... ... ...  ...  60-70  %  бөлшексаудада алынатын жоғары салық мөлшері де тиімділік ... ... ... мен ...  ... ...  қарсы  басқару  әдістерінде  айырмашылық  көп  ... және орта ... ... ...  ...  мененджменттің  реактивтіәдісін үсынады. Жоғары бәсекелестік ...  кіші  ...  ...  шараларды  жүргізуде  максималды  ... ... ...  дакішігірім  компаниялардың   тоқырауға   үшырауы,   дағдарыс   құбылыстарынансақтанудың  ...  ...   ...   ...   ...   құбылыс.   Ірімасштабтағы   бизнес   шеңберіндегілер   дағдарысқа   қарсы    ...   аса   ...   ...    ...    ...    ... ... бөлігі (кіші бизнестегілер  секілді)  дағдарысқа  қарсыбасқарудың ... ...  ...  [26].  Бұл  ...  ортақ  идеоло-гиясына сәйкес, қысқа және орта мерзімді  мақсаттарға  бағыттапған,  ең  ... ... ... ... ... үстап тұру. Бұл позициядан  қарағанда,дағдарысқа қарсы шаралар шығындары, өнділірген өнімнің өзіндік қүнын  көтеруэлементі ретінде қарастырады, немесе  табыстылықты  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  ірі  коорпарациялардың  негізгі  бөлігі,құрылымдық бөлІмшелерді аз ... олар ...  ...  ...  ...  ...  Ірі  компанияларда  мененджмент  ...  ... ... басқару басым бағыттар қатарына  жатпайды.  Бүндай  қатынасқапдық соммамен  дағдарысқа  қарсы  ...  ...  ...  ...  ...  жеңілдетілген  әдістерінің  формалары  менпроцедура-ларын  қолданғанда,   ...   ...   ...   персоналтаңдауда та-лаптардың төмен болуы көрініс табады.Ірі компаниялардағы басқару  ...  ...  ...  ... ...  ...  ...  үйымдастыруға  объективті  жағдайтуғызады, және дағдарысқа қарсы басқару да тізімде бар  [27].  Сондықтан  ... ... ... ... ...  орны  барлар,  дағдарысқа  қарсыменеджменттің жеңілдетілген әдісінен  бас  ...  ...  ... ... ... таза ... ... бас  тартып,  одан  гөрідағдарыс жағдайларын ескертуге көп көңіл бөледі.Дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... қүбылыстарын  аз  болжануын  ескеріліп,  онымен  күресте  реактивтіәдісті  қолданған  жөн.  Жекелеген  ...  ...  ...  ... мақсатты түрде дағдарыс жағдайының толысу тактикасын  таңдау  қажет.Мысалға, макродеңгейде  басқаруда  үкімет  белгілі  бір  ...  ... ... ... алдында ұстап тұра  алады  (салықтың  көтерілуі,түтыну тауарларының ... ... ... және ... ... ... 6-шы  ...  проактивті  дағдарысқа  қарсыбасқаруды   үйымдастырудағы    әлеуметтік-экономикалық    ...    ...  мен  ...  ...  ...  ...  әдісін,  сыртқыэкономикалық  ортаның  жағымсыз  әсері  қайшылықтарынан  ...  ...  ...  ...  бөлігі  ретінде  өзара   байла-нысысуреттелген ... ...  ...  ...  ...  басқару  бөлімшелерініңөзара іс-әрекетінің дәлдігімен, (немесе макродеңгейде мемлекеттік реттеу ор-гандары) дағдарысқа қарсы басқару бағдарламасын жасаудан және іске  ... ...  ...  пункт  болып  дағдарысқа  қарсы  басқарудың  ... ...  ...  болып  табылады.     Біздің  ...  ... ... басқару проактивті әдісінің стратегиялық  мақсаты,  орнықтыдаму теориясы болып табылады, оның мәні дағдарыс құбылыстарын көре білу  ... ... ... дағдарыс жағдайларына белсенді қайшы  тұру,бірінші кезекте, профилактикалық және ескертпелі формаларын  және  әдістерінқолдану, ал мүмкіндігінше -кейбір дағдарыстардың пайда болу  ...  ... ... қарсы проактивті әдісті қолдану жағдайды толықтай  шеш-пейді,бірақ жоғары табысты өндірістік - коммерциялық  ...  ішкі  ... ... ... ... ... орнатады, егер  жоғарытабыс табу коммерциялық және өзге тәуелділіктермен тура  бай-ланыста  болса.Әрине, басқа да әдістер болуы  ...  ...  ...  ... бүл ... ... ... шаралар болуы керек, әрине олар,  үзақмерзімді орнықты даму стратегиясының жалпы мәнін жоғалтпауы керек.1-сурет, – Проактивті дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... 1991 жылдан  басталған  жоқ,  олсонау   ...   ...   ...   ...    ... ... сол кезден бастап  бұрған  едi.  Әуелi  кәсiпорындар,сонан кейiн  ...  ...  ...  байланыстарын  үзе  бастады,бартерлңк  қарым-қатынастарға  көштi,  мемлекеттiк  тапсырыс  ...   ...  ...  ...  таза  ...  ...   ...   айналдырды.Мемлекеттiң бюджетiнiң тапшылығы  мен  инфляция  өсе  бастады,  ақша  ...  ...  ...  ...  құлдырап  кеттi.  1990   жылдарыелiмiзге келетiн өндiрiтiк  инвестициятоқталды.  1990  жылы  ...  ... ... құлдырап, елiмiз экономикалық дағдарысқа  кiрдi.  1991  жылыөнеркәсiп ... ...  8  ...  ...  ...  ... 70 жыл бойы ... ортақ меншiктiк  негiзде,  экономиканыбiр орталықтан басқаррып  келеген  шаруашылық  ...  ...  ... оның  ...  ...  ...  ...  тым  жат  болыпкелетiн нарықтық экономикаға өттiк. Осы ... ... ...  ... ... жолдары жайында ұзаққа созылған пайдасы жоқ бос  шарушылыққакөштi. Сыңаржақты ... ... мен ... пайда болды.Қазақстан Республикасы өз егемендiгiн алып, нарықтық қатынастарға өтудеең алғашқы мiндет  –  ол  экономиканы  ырықтандыруға,  ...  ... ... инфляцияны тежеуге бағытталған қатаң  қаржы– ақша саясатымен ұштастырылған түбегейлi реформа жүргiзу болатын.Сондай-ақ бұрыннан берi қызмет  етiп  келе  ...  ...  ... ...  қарым  –  қатынасы  бұзылуы  салдарынан  экономиканыңқұлдырауы одан сайын өрши түстi. ... ...  ...  ...  ұғынықсызтүнек болып көрiндi, яғни  нарықтық  экономикаға  сенiмсiздiкпен  қараушылықпайда болды, ал бұл мәселе ендi ғана ...  ...  ие  ...  ... белгiлi.Осылайша елiмiздiң тәуелсiздiк алған оншақты  жыл  жалпы  дағдарыстарғатолы болды. Ол дағдарыстарды былай жiктеуге болады:• ... ... ... ... ... ... ... дағдарысы;• инвестициялық дағдарыс;• әлеуметтiк саладағы дағдарыс; /9/Экономикалық өсудегi дағдарыс: себептерi мен жалпы көрiнiсi.Елiмiздiң нарықтық ... өтуi ... ... ...  ... ... ... Экономикалық өсудегi дағдарыс  елдегi  1991-1998  жылдараралығындағы   ЖIӨ-нiң   ...   ...    ...    тәжiрибедеэкономикалық өсудiң дағдарысы , яғни ЖIӨ көлемi үш ... ...  асып  ... ... ... деп  ...  Ал  ...  болса  ЖIӨ-нiңкөлемi 1998 жылы 1991 жылға қарағанда 31,2%-ға төмендедi.Омыған байланысты 1993 жылы ... ... ... ... ... ... соның өзiнде инфляция белең алып  отырды.  Осы  мәселе  туралыұлттық валюта енгiзiлгеннен бастап елдегi банк ...  ...  ... ... реттеуге кiрiстi. Осының нәтижесiнде экономикада 1995  жылданбастап инфляция деңгейi төмендей басатады, ал ол өз  кезегiнде  ... жол ...  ...  Қазақстанда  Республикасында   инвестициялыққызметтiң ... ... ... ... 1991-1996 жылдар аралығында  негiзгiкапиталға инвестиция тарту тұрақты түрде кемiп ... Осы ...  ... ...  ...  ...  көлемi  10  есе  кемiдi.  Осылайшаелiмiзге   инвестиция   ағымы   ...   ...   ...    ...  ...  ...  ...   Жалпы   экономикада   өндiрiстерқұлдырап, көбiсi банкротқа ұшырады.  Сондай-ақ  ...  ...  ... ... Осының  салдарынан  әлеуметтiк  салада  жұмыссыздық  күннен-күнге өсе бастады.Мемлекетiмiз осы ...  ...  ...  бастады.  Ол  экономикағаинвестиция   тартуды   ынталандыру   саясатын   ...    ...    ... келуiне ынғайлы жағдайлар жасады. Сондай-ақ iшкi  экономикалықинвестиция тартуды дамытты.Бiрақ  қазiргi  уақытта  ...   ...   ...   ...  ...  ...  ...  салынып   отыр.   ...   ... ... өзi осы ... ... ... рыноктарда мұнайға  дегенбағаның  өсуiмен  байланысты  болып  отыр.  Ал  ...  ...  ... ету үшiн  ...  өңдеушi  саласын  дамыту  мәселесi  туындапотыр. Ол үшiн осы  салаларға  ...  ...  ...  ... ...  ...  алу  ...  Жалпы  оның  себебiн  2008  жылынегiзгi  капиталға  тартылған  инвестиция  мөлшерiмен  анық  ...  ... ...... ... ... ... тартылғанинвестицияның үлесiОсы  мәселеге  байланысты  2003  жылы  елiмiзде  экономиканың  өңдеушiсаласын  дамытуға  ...  ...  ...  ... Онда осы ... ... ... байланысты оны  қаржыландырудыңкөздерi болып арнайы Инновациялық қор, ... қор және Даму  ... ... асты.Әлеуметтiк  дағдарыс  Қазақстан  Республикамызда  күнi  бүгiнге  дейiнорнын таппаған, ... ... ... ... келдi.  Елiмiзде  1990  жылданбастап жаппай өндiрiстiң құлдырауымен байланысты  өнеркәсiп орындары  жаппайбанкротқа ұшырауы және өндiрiстiң  ...  ...  ...  ... ... ... табысы, еңбекақысы төмендеп,  қоғамда  кедейлiктiң  өсуiорын ... ... ... Кеңестңк кезендегi жүйеге үйренiп қалған  халықнарықтық  құрылымға  бiрден  ене  ...  Тiптi   ...   ... ... ... бередi деп санаса, көбiсi бұрынғысынша жұмыс  iстемесемде ақша табуға болады деп ойлады. Ал нарықтық экономика мүлдем  мұндай  ... онда ... ... iстесен соншалықты табыс табасын.Әлеуметтiк-экономикалық  сала  болғандықтан,  елiмiздiң  экономикалықдағдарысты басынан ...  ...  бұл  ...  ...  да  күрт  нашарлапкеттi. Оның келесiдей себептерiн атап өтуге болады:1. Елдегi экономиканың ... ...  ...  орындарыныңқысқарып,халықтың жұмыссыз қалуына әкелiп соқтырды;2. Елiмiз егемендiгiн алғаннан кейiн Қазақстаннның еңбек  рыногына  ... ... ...  мен  ...  ең  ...  әсер  ... елге келушiлерге қарағанда,  елден  кетушiлер  саны  көп  болды.Сондай-ақ елден ... ...  ...  ...  ...  жәнебәсекелестiк қабiлетi  жоғары,  еңбекке  қабiлеттi  жастағы  азаматтарекенiн ескерсек, бiздiң ... ... ... орны ... ... ... керек.3. Ұлттық экономикамыздың  құлдырауымен  байланысты  әлеуметтiк  сала  данашарлап, халқымыздың өсiмi ... оған бiр  ...  ...  ... әсер етiп ... ... елiмiз әлеуметтiк мәселелердi шешу үшiн әр түрлi  ... Оның ... ең ... ... және орта ...  ...  ... халықтың басым бөлiгiн жұмыспен қамту болып табылады.1.2 Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайындағы экономиканың қаржы секторын жәнебанк жүйесін тұрақтандыру шараларының маңыздылығы мен ... ... ... ... белең алу мүмкіндігі туралы  анда-санда  бірайтылып келген әңгіменің көрігі ... ... ... ... ірі  ...  компаниясының  операцияларын  тоқтатқаннан  кейін  күрт   қызды.Былтырғы жылы 59 миллиард доллар көлемінде ипотекалық несие ...  ... Mortgage ... осы ...  бұқаралық  ақпарат  құралдарыныңайтысына  қарағанда,  әлемдік  қаржы  ...   басы   ...   ... ... басталған дағдарыс  басқа  салаларға  да  дереу  «жұғып»,несие ставкілері  көтерілген.  Қарапайым  ...  ...  ...  тыс  ... таратылған несиенің мардымсыз қайтымы  қаржы  тапшылығына  әкелген.Осыған байланысты ипотека  секторындағы  американдық  өзге  компаниялар  ... ...  ...  көтерген  және  қаржы  тапшылығын  еңсеру  үшінкөптеген қаржы құрылымдары өз активтерін нақты ақшаға айналдыруға  ...  ...  ірі  қор  ...  ...  түсе  ...  ... дереу Еуропа нарығына, одан  асып  күншығыстағы  Жапонияға  да  тиіпүлгерді. Мысалы,  «Литер»  газеті  ...  17-сі  ...  ...  ... ... биржаларының индексі өткен  аптада  3  пайызға  түскенін,дағдарыс Ресей рыногына  да  жетіп,  ең  ...  ...  ... ... 0,5-1 ... көтергенін жазды.Мұхиттың арғы жағынан  басталған  дүрбелеңнің  Еуропа  мен  ...  ... ... ... мен ... ... да  ...  Олардың  деректеріне  сенсек,  Еуропаның  орталық  ...   ... ... алу үшін ... ... ... алып жатыр.Дүние өстіп  дүрлігіп  жатқанда,  қазақстандық  қаржы  құлағын  ұстағанбанкирлер қаржы ... ... ...  ...  ...  ...  болжамдар  жасап,  мейілінше  сабыр  ...  ...  ... банк ... ... бастап, елдегі коммерциялық  банктерге  қатыстыең төменгі резервтік талап көлемін өзгертіп, олардың  ішкі  ... ... 5 ... ...  ...  ...  яғни  ...  қарызберушілер алдындағы міндеттемелеріне қатысты минималдық  резерв  ...  ... ... мәлімдеді. Мұндай шара белгілі  бір  дәрежеде  екіншідеңгейлі банктердің сырттан мол қарыз ... ... оны  бір  ... ... ... ... ... банктердің сырттан алатын  қарыздарыныңкөлемі бұдан былай олардың өздерінде бар резервтің шамасына тәуелді  болады.Біздегі жағдай ... ... ...  несие  ретінде  таратылып  жатқанқаражаттың барлығы дерлік сол банктердің  өздері  сырттан  ...  ... ... ... да өтеуі бар. Оның үстіне клиент  үшін  бәсекеде  бұлбанктер халықтың төлем қабілетін  тексеру  ...  да  ...  ... ... ... ... ... қайтара алмау ықтималдығы  жаппай  белеңалатын болса, АҚШ-тың кебі бізге де келуі әбден  мүмкін.  Бұл  ...  ...  ...  ...  ...  ...  сияқты.  Таяуда   өткенбаспасөз мәслихатында банкирлер Америка мен ... ...  ...  көп,  ол  ...  қарызын  өтей  алмайтынын   біле   ...   ... ... ... ... ... 60 ...  бізде  3  пайыздығана құрайтынын алға ... ең ... ... ... өзгерту шарасына келсек,  мұны  отандықбанктер қуана қабылдамаған ... ... ... ...  ... ... ... сарапшысы  Сергей  Скороходов  Интерфакс-Қазақстанагенттігіне берген сұхбатында Ұлттық ... бұл ... ...  ...  ...  ...  ең   ...   тұтынушы   үшін   баға   ... ...  ...  ...  ...  дегенді  айтады.  Оныңайтуынша, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын  қатайтуы  АҚШ-тағы  ипотекалықдағдарыс тудырған халықаралық қаржы ... ...  ... ... тұспа тұс келіп отыр. Осы екі  факторды  ескерсек,екінші деңгейлі банктердің сырттан алатын ... ...  ...  ... ішкі ... несие  ставкілері  де  көтеріледі.  Осыған  ... ... ... ... ... Мокроусов та  айтқан.Оның сөзіне сенсек, мұндай ахуал инвестициялардың кемуіне әкеліп,  экономикаөсімін тежеуі мүмкін. ...  ...  ...  емес  ...  ... ... ... сырттан алатын қарыздары деуге болады.Елiмiз инфляцияны жою  және  ақша  ...  ...  ... ... үстiнде. Инфляцияға қарсы саясаттар  елiмiзде  тiкелей  жәнежанама  ...  ...  ...  асып  ...  ...  ...  реттеутабыстар саясаты еңберiнде жүзеге асады. Ол  елдегi  жалақы  мен  ... ... ... негiзiнде  көрiнiс  тауып  отыр.  Ал  бағаға  ықпалетудiң жанама әдiстерiнiң ... ... ...  деп  те  ...  ...  iске  асып  отырған  инфляцияны  ...   ...   ... және ... ... ... шаралары жатады.Ұлттық  банк  инфлияцияны  тежеу  үшiн   ақша   ...   ... ...  пайыз  қойылымыныңкөлемiне,  ұлттық  валюталық  ... ашық ... ... қағаздармен операцияларға реттеу  шараларынжанама түрде жүргiзiп отырады. Өйткенi  бұл  ...  ...  ...       ... ... ақша-несие саясаты – бұл  айналыстағыақша жиынын, несие  көлемiн,  сыйақы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  бағытталған  шаралар   жиынтығы.   Ақша-несиесаясатының макроэкономикалық  деңгейдегi  субъектiсi  –  Ұлттық  банк  ...  Ал  ...   ...    ...   банк   ...   реттеуобъектiлерiне  экономикадағы  қолма-қол  және  қолма-қол  ...   ... ... макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі  сапалыдамуы,  соңғы  ...  ...  ...  ...  жақсаруы  Ұлттықбанктің  жаңа  сапалы  кезендік  дамуына  көшуіне  себеп  болды.  Бұл   ... ... ... ... ...  осы  арқылы  коммерциялықбанктердің  қызметтері  мен  активтілігін  дамытуды  және   ақша   ... ... ... ...  ...  ақша-несие  саясаты  инфляцияныминимизациялауға бағытталуды, яғни тек қана ақша  агрегаттары  мен  ... ... ...  ауыл  ...  бағаларын,  бензин  және  тұрғын-комуналдық бағаларды реттеп отыру шаралары болып ... ...  ...  ...  ...  ...  анықтайтын  жәнежүзеге асыратын орган болып  табылады.  Қазақстан  Ұлттық  банкi  ақша-несиесаясатының  басты  ...  ...  ...   ...   яғни   ...  мен  басқа  шетел  валюталарына   қатысты   тұрақтылығынқамтамасыз етудi көздейдi.Бүгінгі ...  ...  ...  ...  саясаты  қаржынарығының  тұрақтылығын  сақтауға,  сақтандыру,  бағалы  қағаздар  ... және ... ... ...  ...  нақты  секторын  банктердіңнесиелеуін  әрі  қарай  өсіру  үшін  ...  ...  ...  жинақтаушызейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік береді.2007-2010    ...    ...    ...    саясатының     негізгікөрсеткіштерінің болжамы келесі 1-ші кестеде көрініс тапқан. /13, 60 ... 1 - ... ...  ...  ...  ...  инфляциянытаргеттеу көрсеткіштерінің белгіленуі|Көрсеткіштер                 |2007       |2008      |2009       |2010     ... ... ... %   |9-10       |5-7       |4-6        |4-6      ... (ТБИ) ... %     |9-10       |6-8       |5-7        |5-7      ... қаржыландыру пайызы, % |9,0        |7-8       |7          |6,5      ...  ...   ...   ...   ...   негізгіқұралдарының біріне «ашық нарықтағы операция», оның ішінде  РЕПО  ... ... ... ... алу ...  ...  2003  жылы  Ұлттықбанк өзінің ресми ... ... ...  үшін  ...  ... өз  кезегінде  биылғы  жылдары  және  ...  2004  ...  ... ... ... үшін ... ... /9, 4б/Сондықтан ендігі жерде Ұлттық банктің негізгі және басты міндеттерініңбірі инфляцияны таргеттеуде ең тиімді әдіс ...  ...  ...  ... ... қойылымдарын енгізу болып табылады. Яғни, Ұлттық банк  өзініңақша-несие  саясатын  жүзеге  асыруда  «рефинансирование»  пайыз   ... ... іске ... ... жылы Ұлттық  банк  инфляцияның  қарқындыетек алуына байланысты қысқа мерзімді  пайыз  қойылымын  екі  ...  ... ... ... өсімі 2005 жылдың 1-ші сәуір  айында  РЕПО  операциясыныңқайта қаржыландыру ... ... ... ... ... тағы да бір ... неғұрлым  қатаң  ақша-несиесаясаты болып табылады.  Бұл  шараны  Ұлттық  банк  «экономикалық  перегрев»кезінде ...  ...  ...  алдағы  жылдары  біздер  экономиканынесиелеуді дамыту үшін банктердің  ...  ...  ...  ...  үшінпайыз  қойылымдарын  азайтуды  қолға  алған  болатынбыз.  Экономикада  несиересурстарының өсуі жалпы ... ... ... алып  ...  Банктердіңэкономиканы несиелендіру шамасы соңғы 5 жылда 9,2 есеге өсті. Ал  оның  ... ... 27%-ға ... ...  ендігі  уақыттарда  еліміздің  Ұлттық  банкі   экономикалықтолқулардан қорғану ... ...  ...  пайыз  қойылымдарын  өзгертунемесе жоғарлату негізінде ... ... ... ұстап тұру  саясатынатқаруды қолға алды. Ұлттық банк қаржы рыногындағы ...  ...  ... мерзімді банк ноталарын шығару. Бұл өз  кезегінде  ...  ... ... ... ...  Осы  ...  басты  құрал  болыпҰлттық банктегі банктердің депозиттары болып табылады.  /10, 24 б/Қазақстанның    ...     ...     ...     ... зер ... еліміз ТМД елдері ішінде көшбасшы  болып  отыр  .Оларға:   ...   ...   ...   қарқыны,   инфляция    деңгейініңтұрақтылығы, ... ... ... ... ...  ...  ... шамада болуы, халықтың жағдайының өсуі және Қазақстанның  инвестициялықрейтингінің  өсуі.  Ал  ...  ...  ...  ...  ...   шикізаттық   салалардың   құрауы,   яғни   экспортқа    ... ... сол ... ғана өте ... ...  ал  өндірістіңнақты салаларының өте баяу  ...  және  ...  ...  аз  ... ... ... ең тиімсіз жері еліміздің барлық  көрсеткіштеріәлемдік  рыноктағы  бағалардың  өзгеруіне  тікелей   тәуелді   ...   ...   баға   ...   ...   ...   күрт   ...   ... көрсеткіштер азаяды. Сондықтан еліміз  бұл  мәселені  ... ... ... іске ...  таңда  инфляцияны  таргеттеудегі  ақша-несие  саясаты  қаржынарығының  тұрақтылығын  сақтауға,  ...  ...  ...  ... және ... ... дамуына,  экономиканың  нақты  секторын  банктердіңнесиелеуін  әрі  қарай  ...  үшін  ...  ...  ...  ... ... ... мүмкіндік береді.2007  жылдың  соңғы  айларындағы  және  2008  ...  осы  ...   ... ... ... ... орын  ...  ең  басты  себебібүкіл әлемдік қаржы дағдарысы болып табылады. Осы  аталған  ...  ... ... ... ... ...  экономикалық  дағдарысыты  басынанкешіріп отыр. Ол әсіресе қаржы саласын, оның ішінде несие  нарығында  ...  ...  ...  ...  басқа  салаларын   қамтуда.   ... ... ...  ...  ...  ...  ...  күтупроцесі, қаржылық активтердің төмендеуі,  тұтыну  нарығында  барлық  өнімдермен қызметтерге деген ... ... ... өсуі ... табылады.2008 жылы еліміздегі инфляция деңгейі жылдың басында өсу  қарқыны  тымжоғары деңгейде болып, ал жылдың екінші жартысынан  ...  ...  ... ... Оның ... себебі әлемде болып жатқан  қаржы  дағдарысы  менәлемдік  бағалардың  бейберекет  өзгерісі,  ал  жылдың  ...  ...  ...  айда  ...  барлық  шикізаттар  мен  ресурстарға,  қызметтер  ментауарларға деген бағалар  түсе  бастады.  ...  ...  ...  ... дағдарыстық жағдайға байланысты төмендеп кетті.|        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ||        |              |                  |         |         |       ... - ... ... ... деңгейіСонымен Қазақстанның ұлттық валютасы теңге соңғы жылдары тұрақты төлемқұралы  ғана  ...  ...   ...   ...   валюталарға   шексiзайырбасталады және бүгiнгi  таңда  теңгемiздiң  тұрақтылығы,  сондай-ақ  ... ... ... ... ... ...  бұл  жетiстiктер  елiмiздiңқаржы  және  ақша  реформаларын  тиiмдi  ...  ТМД  ...   ... ... ... ең ... ... көрсетiп отыр.Жоғарыдағы суреттен көретініміз еліміздің  экономикалық  өсуінде2007 жылға дейін ЖІӨ  көлемінің  өсу  ...  ...  8-11%  ... ... ал ... 2008 жылы орын   алған  әлемдік  дағдарыс  салдарыныңұлттық экономикамызға әсер ... ... ...  ...  2008жылы Қазақстан экономикасының өсуі 5-6% шамасында болады деп айтылуда.2007  жылдың  соңғы  айларындағы  және  2008  ...  осы  ...   ... ... ... қарқынының орын  алуының  ең  басты  себебібүкіл ... ... ... ... ... Осы  ...  қаржы  дағдарысысалдарынан бүгінде әлемнің барлық елдері  экономикалық  дағдарысыты  басынанкешіріп отыр. Ол ... ... ... оның ... несие  нарығында  бастауалып,  өзімен  бірге  ...  ...  ...   ...   Еліміздегіинфляцияның жоғары қарқыны  негізінен  халықтың  инфляциялық  жағдайды  күтупроцесі, ... ... ...  ...  ...  ...  өнімдермен қызметтерге деген бағалардың жоғарғы қарқынмен өсуі болып табылады.Сонымен ҚР Статистика агенттігінің  ...  ...  ...  ... ... жылдық пайыз мөлшері 10% шамасында,  ал  биылғы  2008  жылыинфляция  деңгейі  13-15%  шамасында  ...  ...  ...  ең   ... ... ал 2009 жылы ...  ...  біршама  тұрақтанып,  9%шамасында болды . Жалпы еліміздегі 2005 жылдан  бергі  ЖҰӨ  мен  ... ... ... ... көре ... /14/|                   |        |        |        |        |        |        ||                   |        |        |        |        |        |        ||                   |        |        |        |        |        |        ... және   |3 622,6 |3 132,9 |2 175,0 |3 124,6 |4 122,9 |5 098,3 ...           |        |        |        |        |        |        ... ...    |        |        |        |        |        |        ... ...       |        |        |        |        |        |        ... жалпы     |15,8    |9,6     |5,0     |4,2     |5,0     |5,5     ...        |        |        |        |        |        |        ... %-бен       |        |        |        |        |        |        ... ...  |19297,6 |29580,3 |41253,5 |70898,1 |77812,5 |86977,1 ...           |        |        |        |        |        |        ... ...       |        |        |        |        |        |        ... жалпы     |84,2    |90,4    |95,0    |95,8    |95,0    |94,5    ...        |        |        |        |        |        |        ... %-бен       |        |        |        |        |        |        ...        |22920,2 |32 713,2|43 428,5|74 022,7|81 935,4|92 ... ... ... деректері бойынша автор әзірлеген        |Кепілдік берілмеген қарыз  бөлігінің  ...  ...  ең  ... мен ... ... ... қайта өңдеу  мен  тасымалдау  жөніндегі  іріжобаларды қаржыландыру себепші болды.Ескертпе–ҚР-ның  ...  ...  ...  ...  авторәзірлегенСурет 9 – ҚР-ның жалпы сыртқы қарызының құрылымы2-суретте заемшылар салалары  бойынша  есепті  кезеңнің  басындағы  ... ... ... банк  ...  ...  ... ... ұйымдардың айтарлықтай қарыз алуының, сондай-ақ ҚРҰБ  сыртқыміндеттемелері  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ...   инвесторлардың   Қарашығанақ    жобасы    бойыншашығындарының орны  ...  жəне  ...  ...  жəне  ...  газөндіру»  саласына  жатқызылған  басқа  кəсіпорындардың   негізгі   қарызыныңөтелуіне ... бұл ... ...  ...  2008  ...  ... ... салыстырғанда 2009 жылдың маусымының  аяғында  8,2  млрд.  долл.құрады. Үкіметтің сыртқы қарызы «Мемлекеттік басқару»  ...  ... 2-8 ...  ...  ...  ...  ...  авторәзірлегенСурет 10 – Жұмсалымдардын негізгі салалары бойыншажалпы сыртқы қарыз, 01.01. 2009 жСырттан  қарыз  алу  ...  ...  ...  ...   орта-ұзақмерзімді  болашақтағы  төлем  қабылеттілік  индикаторлары  ...  ... ... ... ... ... ...  Атап  айтқанда,ЖСҚ-ның ЖІӨ-ге соңғы жылдары жеткілікті дəрежеде жоғары болып,  2008  ... 91% ... ... 2009 жылдың 2 тоқ. аяғында  101,1%  болды.  ЖСҚ-ның тауарлар мен қызмет көрсетулер экспортына ... да ... жəне  ... 178,1 ... 198,4 % ... алғанда елдің  борыштық  құралдардағы  сыртқы  ...  ... ... ... жəне осылайша елдің таза сыртқы қарызы  30.06.07  жылы22,4 млрд. долл. ... ... ж. 20,1 ... ...  ... ...  алу  көлемінің  өсуі  нəтижесінде  оған  қызмет  көрсетубойынша  ...  ...  ...  ...  жəне   төлем   балансыныңағымдағы шотында ... өзге де ... ...  ...  ... 4-кестеде ЖСҚ-ға тек ұзақ мерзімді борыш  ...  ғана  ... ... 4 – ... ... ... ұзақ ... сыртқы  қарызына  қызметкөрсету мен өтелуі(млн.   ...       |4 тоқ.  |4 тоқ.  |4 тоқ.  |4 тоқ.  |1 тоқ.  |2 тоқ.  ||                    |2005    |2006    |2007    |2008    |2009    |2009    ||1. ... ...  |4539,6  |7246,1  |9355,5  |9297,5  |2709,7  |5476,3  ... және ...     |        |        |        |        |        |        ...         |        |        |        |        |        |        ... және    |280,1   |680,2   |1 088,1 |197,9   |125,2   |394,0   ... кепілдік   |        |        |        |        |        |        ... ...        |        |        |        |        |        |        ... кепілдік   |4 259,5 |6 565,9 |8 267,4 |9 099,6 |2 584,5 |5 082,3 ... ...      |        |        |        |        |        |        ||2. ... ... |719,1   |939,2   |1 698,3 |3 639,0 |1 183,2 |1 286,7 ... және          |        |        |        |        |        |        ...        |        |        |        |        |        |        ...           |        |        |        |        |        |        ... және    |186,8   |188,2   |170,6   |91,8    |16,2    |20,3    ... ...   |        |        |        |        |        |        ... ...        |        |        |        |        |        |        ... ...   |532,3   |751,0   |1 527,7 |3 547,2 |1 167,0 |1 266,4 ... ...      |        |        |        |        |        |        ...             |5 258,7 |8 185,3 |11 053,8|12 936,5|3 892,9 |6 763,0 ... ... ...  ... ...                       ... жəне мемлекет кепілдік берген сыртқы  қарыздың  серпіні  5-кестеде ... 5– ... және ... ... ... ... ... серпіні(млн.   АҚШдолл)|Көрсеткіштері       |4 тоқ.  |4 тоқ.  |4 тоқ.  |4 тоқ.  |1 тоқ.  |2 тоқ.  ||                    |2005    |2006    |2007    |2008    |2009    |2009    ... ...  |3 073,2 |2 499,6 |1 582,4 |2 572,0 |3 557,7 |4 566,7 ||    - ...        |3 073,2 |2 496,1 |1 478,9 |1 495,2 |1 476,5 |1 422,5 ||    -  ... Банк  |0       |3,5     |103,5   |1 076,8 |2 081,2 |3 144,2 ... ...   |549,4   |633,3   |592,5   |552,6   |565,2   |531,6   ... ... ... |        |        |        |        |        |        ...             |3 622,6 |3 132,9 |2 175   |3 124,6 |4 122,9 |5 098,3 ... Ұлттық Банкінің  деректері бойынша                       |2009 ... ... ... ... ... ...  бойынша  игеру  39млн.  долл.  ...  ...  жəне  ...  ...  қоса  есептегенде,мемлекеттік басқару секторының заемдар түрінде  тартылған  сыртқы  қарызы  3млн.  ...  ...   ...   ...   2009   жылдың   мамырда   мемлекеттіңеурооблигациялар бойынша ... ...  ...  ...  ... сыртқы қарызы 2009  жылдың  2  тоқ.  аяғында  1422,5  млн.  ... ...  /11, 7-8 ... ... ... Қазақстанның Ұлттық Банкініңдеректері бойыншаСурет 11 – Мемлекеттік және мемлекет кепілдік ... ... ...  ...  ...  емес  кредиторлары  мынадайқаржы  ұйымдары  болып  табылады:  шетелдік  банктер  (Morgan  Stanley  ... Limited, Standard Bank Plc, Deutsche Bank  AG  London  ... əр ... синдикаттары), Халықаралық қаржы  ұйымдары  (ЕБРР,  АБР)жəне  басқа  да  ...  ...  ...  ...  АМК  ... түпкілікті  ұстаушылары  болып  табылатындар).  Тұтастайалғанда, Банктер үшін негізгі кредитор елдер  үлестеріне  45,9  млрд.  ... ... ... 50 % ... ... жəне Ұлыбритания -  17,8  %болып табылады (12-сурет). /10, 7-8 б/Сурет 12 – ... ... ... ... сыртқықарызы, 2009 жылдың 2 тоқ.Жан басына шаққандағы сыртқы қарыз (фирмааралық берешекті қоспағанда) 7-суретте ... ... ... 2005 жылы 731,4 АҚШ  ...  жылы  1063,9  АҚШ  ...  ...  өскен,  ал  2009  ...   ... бұл ... ... 4294,4 АҚШ ... ...  (2008  жылы-3151,1 АҚШ долл.). Жан басына шаққандағы сыртқы қарыздың деңғейін  2005-2009жылдар аралығында қарастырсақ, онда  бұл  ...  күрт  ...  ... яғни 5,9 есе ...  ... 13 – Жан басына шаққандағы жалпы сыртқы қарыз (фирмааралықберешекті қоспағанда), АҚШ долл.Жалпы  сыртқы   қарыздың   ...   ...   ...   ... ... көрсетілген. Бұл көрсеткіш 2005 жылы  35,5  мөлшерінен2007 жылы ... ... ...  ал  2009  жылдың  екінші  тоқсанында  71,5-кедейін көтерілген. Сөйтіп, зерттеу кезең  аралығында  ...  ...  ... қатынасы 2,0 есе жоғарлаған.Ескертпе–ҚР-ның  Қаржы  Министрлігі,   Қазақстанның   ...   ... ... 14 – ... сыртқы қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы (фирмааралық берешектіқоспағанда), %-бен8-суретте жалпы сыртқы қарыздың ТҚЭ-ге қатынасы (фирмааралық  ... ... ...  көрсеткіш  2005  жылы  73,2  мөлшерінен2007 жылы 79,3-ке дейін өсті, ал  2009  ...  ...  ...  ... ... ... бұл ... 2005-2009  жылдар  аралығында  1,9  есежоғарлаған. /11, 2-8 б/Сурет 15 – ... ... ... ... ... ... ... %-бенСөйтіп, Қазақстандық экономиканың осалдығын талдау, ЖСҚ-дың серпіні, еңалдымен, кепілдік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... көрсетті. Мұның үстіне, жыл сайын  мемлекттік  қарыздың  салыстырмалыкөрсеткіштері өсуде. ... ... ...  ...  ... ... несиелерді  тоқтату,  екі  жақты  мемлекеттік  қарыз  алуүлесін  арттыру  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...  құрамының  өзгеруімен  сипатталады.   Жалпы   сыртқы   қарыздыңсалыстырмалы параметрлерін табалдырықты көрсеткіштермен  салыстыру  ... ... ... ...  асып  кеткені  жөнінде  қорытындышығаруға мүмкіндік  береді.  Сондықтан,  бұдан  әрі,  егер  ...  ... ... ... ...  ...  ...  қарыз  алу  экономиканыңтұрақты дамуына мүмкіндік бермейді, яғни қызмет көрсету мен  ...  ... қиын ... ... ... ...  ...  сыртқы  қарызын  басқару   механизмдерінжетілдіру» деп аталатын үшінші бөлімде ақша саясаты ...  ...  ... ... және ... қарызды басқару үлгісі, оңтайлы саясаттың  сандықесебі, тұрақтандыру қоры  және  ...  ...  ...  сыртқы  қарыздыңмониторингі   мен   басқаруын   жүргізу    үшін    ...    ... ... басқарудың  классикалық  үлгісі  қарызқорлық  жәнеақша-кредит саясатының байланысы жөнінде мәселені  ...  Ол  ... ... алу мен ... ... ... ...  уатытыбойынша қайта бөлгенде оңтайлы  серпінді  салық  салу  ...  ... ... өкіметтін салықтық жүктемені таңдап алудың  нақты  мүмкіндігіболғанда,   бұлай   қойылу   ...   ...   ...   ...    ...  ғана  ...  тұрақты  салық  салу  деңгейі  қазыналы  өкіметтарапынан тиімді әсер ету ... бола ...  ...  ...  ...  ...   ... Ұлттық банкінің ақша-несие саясатында жаңа режим  болып  табылатынинфляциялық  таргеттеуге  ...  ...  ...  ...   ...   ... ... негізгі саясаттары мен құралдары,  басты  себептерімен әдістері қарастырылып  бұл  ...  ...  ...  ...  алуы  ... ... ... таңда Ұлттық банктің ақша-несие саясаты  өзінің  алдына  ... етіп ... ... ... ... негізінде алдағы  3  жылдықмерзімдерге  негізгі   макроэкономикалық   ...   ...   ... ... үшін ... ... ...  Ол  қазір  елімізде  2004-2007жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізінде іс-шаралар атқаруда.Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие  саясатының  ...  2002  ...  ...   алдағы   үш   жылға   алдын-ала   анықтаутәжірибесіне көшті және әр жылғы ... ... оған ...  банк  пенҚР Үкіметі біріге отырып түзетулер енгізеді. /11, 2 б/Мұндағы негізгі мақсат біртіндеп инфляциялық таргеттеу ... ...   ақша   ...   мен   ...   резервтері   бойынша    ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясаты  Ұлттық  банктің  инфляцияны  төмендетумақсатындағы ... ... ... ... және  сонымен  қатар  жүргізілетінақша-несие  саясатына   деген   рыноктың   қатысушыларының   ...   ... ... ... таргеттеу мынадай  факторлар  негізінде  жүзегеасады:   бюджеттің   ...   ...    ...    ... ...  ...  тұрақтылығы,  Ұлттық  банктің  тәуелсіздігі,Ұлттық банктің құралдары мен инфляция арасындағы  ...  ...  ... ...  ...  ...  ...   ақша-несие   саясаты   қаржынарығының  тұрақтылығын  сақтауға,  сақтандыру,  бағалы  ...  ... және ... түрде дамуына,  экономиканың  нақты  секторын  банктердіңнесиелеуін  әрі  қарай  ...  үшін  ...  ...  ...  ... ... жетілдірілуіне мүмкіндік береді.Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі  сапалыдамуы,  соңғы  жылдардағы  сыртқы  ...  ...  ...  ...  жаңа  ...  кезендік  дамуына  көшуіне  себеп  болды.  Бұл   банкстратегиясы ақша-несие ... ... ...  осы  ...  ...  ...  мен  активтілігін  дамытуды  және   ақша   айналысынтұрақтандыруды жолға ... ... ...  ...  ...  келе,  банктерде«қысқа  мерзімдегі  ақшалар»  жинақталып  қалғанын  атап  өту   керек.   ... ... ... 2-3 жіне одан да  ұзақ  ...  несие  қажет.Осылайша,  нақты  ...  ұзақ  ...  ...  ...  ... ұзақ  ...  несиелік  ресурстардың  болуына  тікелей  тәуелді.Бүгінгі күні  орта  және  ұзақ  мерзімді  ...  ...  ...  ... ... ... ... экономиканың нақты  секторының  сұранысынтолық қанағаттандыра алмай отыр.  Өз  кезінде,  ...  ...  ... ұзақ ... ... болуын білдірмейді.  Жалпы  соңғы  5  жылдыңішінде  екінші  деңгейлі  банктердің  нақты  ...   ...   ... ... ... ... болады:9-кестеЕДБ-дің нақты секторға берген несиелері|           ...    ...    ...    ...    |12, 2009ж   ||           |млн. т.     |млн. т.     |млн. т.     |млн. т.     |млн. т.     ||           ...       ...       |үлесі       ...       ...       ||                   |         |         |          |          |          ... ... 515  |656 975  |973 841   |543 274   |459 434   ||Сонымен қатар      |441 449  |564 162  |720 594   |489 517   |388 976   ... ...  |         |         |          |          |          ...             |         |         |          |          |          ... ...   |136 508  |195 319  |253 247   |53 757    |70 458    ... үй ...    |         |         |          |          |          ... ... ...         |         |          |          |          ...             |         |         |          |          |          ... ... ... ... Казахстана / Под.ред. Б.Т. Султанова/ Агентство Республики Казахстан по статистики – ... 2009 ... ... ... ... ... / ... Б.Т. Султанова/ Агентство Республики Казахстан по статистики – Алматы, 2009 г.Сурет-17 – ҚР-ғы ипотекалық несиелеудің көлемі ... ...  және  ...  көріп  отырғанымыздай  еліміздегіипотекалық несиелеу көлемі 2007 ... ... ... ... ал  2008  ... орын алған әлемдік қаржы дағдарысы  салдарынан  біршама  төмендегенінбайқаймыз.  Оның  ...  ...  ...  ...   ...   орын   ... жылжымайтын мүлік және тұрғын үй нарығында бағалардың  төмендеуі,ипотека ... ... ... ... ... кемуі және  көптегенкоммерциялық  банктердің  ипотекалық  несие  беруге  ...  ...   ... ... белгілі.Белсенді қаржы саясатын  жүргізе  отырып,  өндірісті  көтермелеу  ... ...  ...  мен  ...  ...  ...  Бюджеттіңкірістері бюджеттің ынталандырмаларына айналуы үшін төлемнің әрбір түрі  ... ... ғана ...  ...  ...  ...  функцияны  даорындауы қажет. Қаржы механизмі мен  қаржы  саясаты  қаржы  ...  ... ... ... ... бүкіл қаржы жүйесінде бірыңғай  талаптарбелгілеуге жағдай жасайды.Сонымен,  бүгiнгi  таңда  басты   мәселенiң   бiрi   ...   ... ...  Ұйымына  кiру  алдындағы  дайындық  жұмыстары  өнеркәсiпсалаларына  жаңа  ...  ...  ...  ...  Ол  ...  және  iшкiнарықтарда бәсекеге төтеп  бере  ...  ...  ...  ... ... ... ... Оңтүстiк  Корея,  Сингапур,  Тайвань  елдерiнiңөнеркәсiптiк тауарлары әлемдiк нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар  ...  кез  ...  ...  ...   ...   ғылыми-техникалықсиымдылығын көтеруi тиiс, сөйтiп инновациялық мәнi  бар  тауар  өндiруде  өзбағыты мен ... ... алуы ... ... Республикасының әлемдік қаржы жүйесіне интеграциялануы менАлматы аймақтық қаржы орталығының қызметін талдауАстана қаласында 2007 жылғы 15 ... ... ... ... ...  ...  ...  Нұрсұлтан  Назарбаев  былай  деді:«Біздің нарыққа шетелдік банктер мен өзге де ... ...  ...  ... келе жатқан қаржы жүйемізбен салыстырғанда олар қолайлы  орында  болыптұр. Отандық қаржы ... ... ... болуы және  Үкімет  қаржы  секторыныңшығындарын азайту жөнінде қамдануы керек. Жұмысты келісе жүргізу керек».Сондай-ақ ... ... ...  ...  ...  ... ... керектігін атап өтті. «Әр  банк,  әр  қаржы  ұйымы  ... ... көру ... ие ... керек.  Жаңа  қаржы  өнімдеріндамытып  еңгізу,   соңғы   ...   ...   ...   болу,менеджмент сапасын арттыру керек» - деді.[1]«Қаржыгер күніне» дейін 2 апта бұрын  қаржы  ...  ...  ... ... ... ... селекторлық кеңес  барысында  қараша  айынанбастап  Қазақстанда  әлемдік  және  ішкі  рыноктар  мониторингі   мен   ... ... ... елеу ... ... ... жүйе ...  -  министрдің  тапсырмасына  сәйкес  әзірленді.  Оныәзірлеуге  Үкімет,  министрліктер,   Ұлттық   ...   АФН   және   өзге   ...    ...    ...    ...    ...    жүйесікөрсеткіштердің бес блогынан тұрады, олар  үнемі  тексеріліп  ...  ...   ...   және   ішкі    рыноктарға,    негізгі    макроэкономикалықкөрсеткіштерге, экономиканың  ...  ...  мен  ...  ... ... қамтиды.«Бізге рейтингтік агенттіктер жұмысын,  елдік  рейтингтер  мониторингімен  Қазақстан  орнын  үнемі  бақылап  отыру  ...  Ішкі  ...  ...  ...  ...  ...  институттарының   құнды   қағаздарбағамы, валюта нарығында сауда ... ... ...  динамикасы  -осының барлығы үнемі көңіл бөлуді талап етеді», - деп атап өтті Ө. Шүкеев.Сондай-ақ өтімділік дағдарысы салдарынан баға ... ... ...  ...  ...  эмитенттер  акцияларын  сатып  алу   туралыҚазақстан ... ...  ...  ...  ...  ...  етеді.  Бұләдістің тиімділігі  аз,  себебі  акцияларды  ...  ...  ...  алу  ...  компаниялардың  беделін  ұзақ  мерзімді  келешектежоғалтуға   ...   ...    ...    ...    инвесторлардыңкәсіпорындарға қалай қарайтынын, олардың ... ...  ...  ... ... береді.  Егер  жоғары  баға  белгілеулер  мемлекеттік  ... ... ... ... бұл ... ... екені белгілі,  себебісыртқы инвесторларға өз қаражатымен  баға  белгілеуді  қолдайтын  мемлекеткеемес,  компаниялардың  ...  ...  ...  Бұл   ...   ... ақша  ...  ...  маңызды  процесі  жүріп  жатқан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жоғары  кірістіжинақтау арқылы келешек ұрпаққа қажетті болашақ қамтамасыз  етуге  мүмкіндікберетін тәжірибесі ... бола ... ... ... ...  маңыздыкөзі   болған   қордан   жыл   сайын   ірі   табыс   алып   ...   ... ... ...  оның  ...  тәуелсіздігі  меншикізатқа арналған бағаға тән  волатильдікке  ұшырамайды.  Мұнай  ... бұл ... ... ... ... бітуін білдірмейді.  Қазақстанныңкүн тәртібінде экономикалық дамуға қатысты мәселелер өте көп.  ...  ... ... ... ...  -  ...  ...  сұрақ.  Бастысы  -  Ұлттыққордың болуы, ал мемлекеттік шығындардың өсуі  бәсеңдеуі  керек.  ... ... ... ... ...  осы  кезеңде  бюджеткірісі Ұлттық  қор  қаражатын  ...  даму  ...  ...  үшінжеткілікті болып отыр. Қазіргі уақытга Ұлттық қор сыртқы  жағдай  нашарлағанжағдайда маңызды бюджеттік резерв болып ... ... ... пікірінше 2007 және 2008  жылдар  ... ... ... мен  ...  ...  үшін  ... - қысқа  мерзімді  шетелдік  инвестор  алып  сатарлардан  ... ... ...  теңгеріс  тапшылығының  мүмкін  болатын  шұғылөсуінен   және   оның   ...    ...    ...    ...   төмендететін   теңгенің   шұғыл   ...    ...   ...   ...   ...   Олар    ...  ...  тапшылығынан  салдар   шеккендер   және   олар   ... емес ... өсу ... төмендеуі ерекше қауіп тудырады.Қазақстандың акциялардың үлгілік портфелінің негізгі бөлігін  (шамамен70%), бүгінгі танда (және келешекте) мұнай-газ  және  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   емес   секторкомпанияларының акциялары портфельде 20%, $1 млрд-тан астам активті  «екіншідеңгейлі» банктерде - ... 10% ... ... желтоқсан басында Астана қаласында  Қаржы  министрлігі  менАстана қаласы әкімі, «Қазына» орнықты  даму  ...  АҚ,  ...  ... АҚ және екінші  деңгейлі  банктер  арасында  серіктестік  туралыкелісімге қол ...  ...  ...  ...  және   ... ... ... ету жөніндегі бірінші кезекті  іс-әрекеттержоспарын іске асыру шегінде қол  қойылды  және  осы  жоспарды  іске  ... ... ... ...  қаражатты  мақсатты  және  тиімдіпайдалануды  қамтамасыз   ету   ...   ...   ...   қызметінанықтайды.Келісімге қол қоюға ҚР Премьер-министрі К. Мәсімов, «Қазына»  басқарматөрағасы Қ. Келімбетов,  Экономика  және  ...  ...  ...  ... ... АҚ ... ... А.  Ибадуллаев,  Индустрия  және  саудаминистрі Ғ. Оразбақов, Астана қаласының әкімі Асқар ... ...  ... ... ... хабарламасы  бойынша  осы  келісім  бойынша  серіктесбанк  ...  ...  ...   ...   АҚ,   ...   АҚ,«АльянсБанк» АҚ, «Банк «Каспийский» АҚ, ... ...  АҚ,  ...  ...  АҚ  және  «Банк  «ЦентрКредит»   АҚ.   ...   ...   ... ... ... құрылыс саласын  қаржыландыруға  жұмсалатын4 млрд. доллар.Осы мәселе бойынша АҚШ-та болған ипотека  ...  ...  ... ... ... ... нақты тәуелділігі  байқалғанын  атапөту керек. 2007 жылдың аяғы  мен  2008  ...  ...  ...  ... бұл тәуелділік Үкіметпен жоғарыда аталған сомаға бағаланды.  Сондай-ақ бұл ... ...  ...  1  соңы  мен   2  ...  барынша  кеңауқымда көрінеді деген қауіп  бар,  себебі  осы  салада  адамдар  мен  ... ...  ...  ...  деңгейде,  сондықтан  құрылыста  өсуқарқынының құлдырауынан болатын соққы «белден төмен» ұруы мүмкін.Бұл проблемалар істің негізгі жағдайын  ...  ...  ғана  ...  тұрақсыз  және  қамтамасыз  етілмеген  қаражатпен  ...  ... ... ... ...  Кез  келген  қаржы  менеджері  меншікжәне қарыз қаражаттардың оңтайлы қатынасы 2/3 және 1/3  (60/40  ...  ... ... ... ... Азия - Экономикалық стратегия институтының (ОА-ЭСИН)  атқарушыдиректоры А. Құрманованың  айтуынша  —  қазіргі  кезде  мемлекеттік  ... ... ... ...  ...  барлық  банктер  мен  құрылысшыларғажетпеуі ... ... осы ...  қайта  құру  тереңірекке  ... ... және  ...  ...  елеулі  болып  қала  береді,бірақ Таяу Шығыстан немесе Қытайдан инвесторлар келуі мүмкін» - дейді ол.Экономика институтының директоры, ... ...  ...  Оразалы  Сәбденовтың  ойы  бойынша-  екінші  ...   ... ... 54 млрд ... ... ... АҚШ-тағы  ипотека  дағдарысыөзімен құрылыс бизнесін тарта отырып біздің банк  жүйесінде  көрініс  ... 60%-ы ... ... ...  ...  тәртіпте  осы  саладағы  ... ... үшін ... қаражат бөліп  отыр.  Көптеген  проблемалардаішкі факторлар мен сыртқы факторлар да қатысып  отырғанын  атап  өту  ...   ...  сома  ...   ...   3-4   ...   ... дағдарысымен  ілескен  (екінші  деңгейлі  банктер  кредиттерінеелде пайыздық мөлшерлемелердің  өсуін  әкелген)  халықаралық  ... ... ... ... ... ... қалдығы болуы  мүмкін  дегенболжамы бар. ... ... ... ұзақ  ...  ...  және  ... мөлшерлемелерге 2005 - 2007 жылдарға кезекті  синдикатталған  ... ... ...  еске  ...  ...  Банк  те  ...   ...   сыртқы   қарыз   алуларына   қойылатын   ... да ... ... ...  ...  ...  аналитигі)   инвесторлар   Қазақстанэкономикасының  баяулау  қаупін  асыра  ...  ...  ... мен ... банк ...  ...  барынша  көп  айтылады.Қазақстандық экономика елеулі шамада өзінің шикізаттық сипатын сақтап  ... ... ... саналатын, бүгінгі күні артықшылыққа  айналып  отыр».Ол құрылыста оның ойынша  баяулай  болатындығын,  бірақ  оның  ...  ... үшін ... ... ... ... Қоғамдық  пікірдіқалыпқа  келтіру  біреудің  мойнында  ...  ...  және  ол  ...  ... байланысты қауіптерді қарастыруы  керек  болады.  Өз  жұмысыңныңнәтижесін көру стратегиясына ие болу  керек.  Ішкі  және  ...  ...  ...  ...  ие  болу   ...   Ол   ...   ... ел Президенті айтып кетті.  Елдің  қауіпсіздік  кеңесінің  соңғыотырысында Үкіметте болжалды-аналиткалық жұмысты  күшейту  ...  ... Осы ... ... Ө.  Шүкеев  те  айтып  кетті.  Осы  ... ... ... ... ... Және ... салдарынан  2007  жылғаарналған ел бюджетіне салынған кейбір әлеуметгік  жобалар  ...  ... ...  ...  ...  өсуі  ...  түрде  соңғы  5-7жылдары ішінде жүзеге ...  ...  ...  ірі  ... ... ... бойынша Шығыс  Еуропа  мен  ТМД  елдеріарасында  бесінші  орынға  ие.  ...  тек  ...  ...   ... ...  ...  оң  құбылыс  деп  қарауға  ...  Ол  ... ... және ... даму теңсіздігін онан әрі тереңдете  түсті.Осының салдарынан Қазақстанның  экономикалық  ...  ...  ... Шетелдік капиталды бәсекеге қабілетті өнім өндіретін салаларға  жәнежоғарғы қосылған кұнды өнім шығаратын өндірістерге салудың басым  ... ... ... ... ... ... бағалаушы  мемлекеттер  тізімінееңгізді. Бізді нарықтық  экономикалы  ел  ретінде  таныды.  ...  ... ... бойынша Қазақстан 61-орында,  былтырғы  жылы  ...  ...  Осы  жылы  ТМД  ...  ...  осы  ...   бойыншаҚазақстан 58-орындағы Ресейден  асып  өтті.  Макроэкономика  бойынша  біздіңжағдайымыз нашар  емес.  ...  өсу  ...  ...  ...  ...  ...  ...  орынға  ие.  Нарықтық  тиімділік  бойынша  біздіңкөрсеткіштеріміз жаман емес.Әлемдік экономикада акценттерді қайта ... ... ... Егер ...  ...  ...   ...   негізгі   қорлар,   ресурстар,машиналар, жабдықтар мен жылжымайтын мүлік қаласа, қазіргі  уақытта  әсемніңдамыған  ...  70%  ...  ...  Бұл  ...   ... ... ... ғылым,  ноу  -  хау.  Тіпті  жаңатермин пайда болды ... ... ...  ...  әлем  ... бағытта дамып келеді. Осы жолды тандамасақ, кейініректе қаламыз.«Давос»  экономикалық  ...  ...   ...   ... ... Қазақстан 77-орында.  Инновациялық  индексі  бойынша—84-орыңда, бизнес ... ... - ... ... даму ...  -  ... институттары, саяси жүйені жаңғырту, жемқорлық деңгейі, сайлау  барысы- 80-орында. Мысалы, Финляндия институттар мен  жаңа  технологиялар  ... ... ие. Осы екі ... ... ... ... ... жағдайында экономикалық  тұрақтылық  ғылыми  инновациялардыеңгізу, «білім экономикасы», мамандардың  жоғарғы  біліктілігі  ...  ... ... ... ресурс пен  адам  ресурсына  ерекше  көңіл  ...  ...  ...   жылдарында,   жалпы   дағдарыс   кезеңіндеэкономикалық пайда  салдарынан  ...  ...  өзге  ...  кеткен  жасғылымдарды жоғалтып алдық. Бұл  шығындар  ...  ...  ел  үшін  ... ... ... күні мемлекет басшылары елде ғылымның  дамуынаерекше көңіл бөледі. Жақын жылдарда  осы  саланы  қаржыландыру  ...  ...  ...  ...  ...  өзіне  ғылымдағы   қиыншылықтардысезіңді, алайда бөтен технологияларды біздің  топыраққа  ...  ... бола ... дегенге сене  қоймайды.  Жапонияда,  Қытайда  ...  ...  ...  жаңа   ...   ...   ...   дегенгекелмейді. Бір жағынан қазіргі заманғы әзірленімдерді  қолдануға  мүдделіміз,себебі қалыс қалуымыз тіпті  алшақтап  кететін  ...  ...  бір  ...  ...  ...   табуымыз   керек   ...  ...  та).  ...   бірегей   еңбек   тәртібі   ...  ...  қана  ...  ...   ...   ... ... мүмкіндік берді.  Сондықтан біздің елімізге  де  басымдылығыбілім деңгейі болып ... өз  ...  ...  ...  ... ... өте ... шығармашылық адамдар өте  көп,  көптегенталантты адамдар осы саламызды тастап кетті.  Осы  кезде  біздің  ... ... ... ... бен  ...  технологиялардыбіріктіру өзекті мәнге ие болып тұр. Бұндай тәсіл әлемнің  бәсекеге  барыншақабілетті 50 ... ... ... ... етіп  ұлттық  экономикамыздыңтиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.[4]2008 жылы аналитиктердің ойынша Қазақстанда қаржылықты қозғап  ... ... ... өтімділік дағдарысы біздің елге  келесі  жылыоң  қалыпта  келуі  мүмкін  -  қазақстандық  экономиканың  ...  ... ... ... басқа Қазақстанның шикізат  секторына  тәуелділігі  ...  ... ... ... ... (ағымдағы  жылдың  желтоқсан  айында  ... ... ... ...  қорытындысы  бойынша  мұнай  құны  1баррельге  100  АҚШ  ...  ...  асып  ...  және  ...  ...  қалыптасқан  жағдайды  есепке  алып,  осы  экономика   сегментінеинвестициялар көлемі елеулі түрде көтеріледі.«Қазақстанда қаржы ... ... 2008 ... ... ... болжамыбарынша нашар» деп есептейді Экономикалық  стратегия  Интституты  -  ОрталықАзия атқарушы директоры (ИНЭС-ЦА).  Оның  ...  ...  ... ... ... мен  елде  ...  ...  құлдыруынан  оңалуекіталай. Алайда ол Үкімет пен Ұлттық Банктің  ...  ...  ...  IV  ...  ...  ...  ...  шығар  (әңгіме  рейтингілікагентіктермен келіссөздер туралы болып отыр) және олар  қабылдаған  күш  ... ... ... ... ... ... көзқарасты «Альфа Банк»  АҚ  қазақстандық  ...  ...  ...  ...  аналитик   Ринат   Гайнуллинбілдіріп отыр, ол ... ... ... 2008 жылғы екінші  жарты  жылдықтаелеулі түрде жақсарады деп ... ... ... ... жыл деген көп те  емес  шығар.  Бірақ  бізүшін үлкен ... ... бір ... ...  Олай ...  тәуелсіздік  –ата-бабаларымыздың  жүздеген  жылдармен  өлшенетін  арман-аңсарының   жүзегеасқан ...   Сол ... ...  ...  жылының  біз  үшін  мәнібөлек, маңызы айрықша. Халқымыздың  ...  ...  ...  да  бір  ... біз  ...  нығайту  жолындағы  жасампаз  істеріміздіжалғастыра бермекпіз. Барша қазақстандықтардың жұмған жұдырықтай  бірлігініңарқасында біз ... асу, біз ... ... ... ... ...  жыл  бойы  күннен-күнге  біз  сіздермен  жаңа  елді  ... Ашық та ... ... Жылдан-жылға қазақстандықтардың  әл-ауқатыжақсара түскен елді.  Саяси  тұрақты  және  өз  ...  ... ... ... ... және ... үшін ... қатер  көзі  болмайтынелді. Ондаған жылдар  оза  ...  ...  даму  ...  ... ...  табыстарына  айналдыру  тәжірибесі  бізге  өз  күшімізге  дегенсенімділікті ... біз ... ... ... ...  көз  ... ... да бұдан  екі  жылдан  астам  бұрын  ...  ...  ...  ...  әу  ...  біз  ...  қарсы  шаралардыңкешенді жүйесін әзірлеп, дәйектілікпен іске ... ... ішкі және ...  конъюнктураны  жіті  қадағалап,  еш  кідіріссізтабанды шараларды ...  ...  Нақ  ...  да  ...  ... біз үшін ... апатқа айналған жоқ.  Бірақ  бүгінде  бүкіләлемдікэкономиканы ... ... ... ... ...  ... ... /16/Дағдарыс бізге сырттан келді. Оның көздері елдің ішінде емес,  әлемдікэкономиканың сәйкессіздігінде жатыр. Дағдарысты болдырмау және  ...  ... ... ... емес  еді.  Оны  ...  әлемнің  жетекші  экономикаларықазірдің өзінде 10 триллионнан астам АҚШ долларын, яғни бүкіл  әлемдік  ІЖӨ-нің іс ... 15 ... ... ... та  ...  жақсы  жаққа  қарай  әліөзгеретін емес. Дағдарыс  өз  ...  ...  ...  ... мен Азияны тартты.    Бүкіл жағдайға қарағанда, ол  ұзаққа  созылады.Талдамашылар ... ...  ...  өз  ...  әлі  ... жеткен жоқ. Әлемде  болып  жатқан  үдерістерге  өз  ...  ... ... шығу ...  атты  ...  ...  Оған  түрлішеқарауға болар, бірақ та біз,  қазақстандықтар,  ...  ...  ... ... өз ... ... Дағдарыс қатардағы емес,  одан  шығудыңнұсқалары мүлдем әртүрлі болуы тиіс.Мен осынау жаһандық дағдарыстан кейін ... ... ...  бәлкім,мемлекеттерді саяси басқаруда өзгеретініне сенімдімін. Көпшілік  экономиканы“қолмен басқару” қажеттігіне келіп отыр, ал реттеу осы  дағдарыстан  шығудыңаса  ...  ...  ...   Сондықтан  да  тереңде  ...  ... ... ... нарықтық  экономиканың  келесі  бұрылыстарындабізді  қауіпсіздендіру  жолын  ...  ...  ...  мен  ... шаралар әлемдік қоғамдастықта талқыланатын болады.Менің ұсынысым – бұл жаһандық проблемаларды  шешу  ...  ... ... та бүгінгі нақтылық мынадай, әлемдегі іскерлік  ...  ...  мен  ...  ...  ...  төмендеуіне  соқтырды.   Албұлар–Қазақстан экспортының негізі. Бір жылда мұнай  бағасы  4  есе  ...  ...  2  есе  ...  құлап  түсті.  Біздің  ...  ... әрі ... көршілеріміз – Ресей мен Украина  өздерінің  ұлттықвалюталарын 40-45 пайызға құнсыздандырды. Сондықтан да біз  өзіміздің  тауарөндірушілеріміздің мүддесі ... ... ...  ...  ... ... ... өнім өзінің бәсекеге  қабілеттілігін  жоғалтареді. Біз елдің алтын-валюта ... ... ... берер едік. /16/Өкінішке орай, қиын сынақтар мен дағдарыс қысымының  ...  ... Мұны ... де ... ...      Бірақ та ... ...  ... біз бұл сынақтарға дайын ғана емеспіз.    Біз  оларды  еңсеремізжәне осы дағдарыстан әлдеқайда күшті және өркенді  ...  ...  ... әлемдік қауымдастықтағы өз ұстанымымызды сақтаймыз.   Ұлттық қорды  құраотырып, біз қорланудың мақсатты ... ... ... құру ...  пе,  әлде  ...  баршаға  аз-аздап  үлестіреміз  бедегенге орай қаншама ...  ...  ...  жақсы  білесіздер.  Қазіргідейбюджетке алымдар 20 %-ға ... ... ... және ... ...  ... еді?   Жақсы уақытта осы қорды құра отырып, біз дұрыс істедік.  Өзініңертеңгі күні туралы ойлайтын мемлекеттер осылай  ...  ...  Сол  ...  осы  ...  ...  мүмкіндігінің   алдындағы   экономикамыздыңберіктік ... ... ...  ...  ...  және  ...  экономикажасау үшін  біз  дәйектілікпен  күрделі  құрылымдық  ...  ... ...  ...  және  әртараптандыруды  бастап  кеттік.  Нақсондықтан   да   ...   ...   ...   ...   бар   ...  әрі  ...  дағдарысқа  қарсы  саясат  жүргізуге  жағдайымызжетеді. Көптеген  мемлекеттердің  пайда  болған  жаһандық  ...  ... ... ынталандырушы экономикалық  шаралар  пакетін  қабылдау  болды.Қазақстан әлемдік экономиканың өскелең  турбуленттілігіне  жедел  үн  ...  ...  алу  ...   іске   ...   кіріскен   әлемдегі   алғашқымемлекеттердің бірі болды.Қаржы жүйесінің тұрақтылығын сақтау үшін  біз  банктерге  ...  ...  Бұл  ...  және  орта  ...  ірі  ... ... ... ету  үшін  жасалды.  Жеке  тұлғалардыңсалымдары бойынша кепілді өтеудің сомасы 700 мыңнан 5 миллион теңгеге  дейінұлғайтылды.  ...  ...   ...   ...   және   меншік   капиталыныңжеткіліктілігімен  байланысты  банк  ...   ...   ...  ...  үй  ...  және  ...  проблемаларын  шешугеқолдау білдіруге 545 миллиард теңге жұмсалды.  Елде  іскерлік  белсенділігінсақтау үшін біз шағын және орта ...  ...  275  ...  ...  бұрын-соңды   болмаған   қаржылық   қолдау   жасадық.   ...  ...  ...  ...  ...   жалғастырылды.   Негізгісалықтар бойынша ставкаларды әлдеқайда ... жаңа ...  ...  ... ... бәрі ... шикізаттық емес секторын, шағын және  ортакәсіпкерлікті  дамытудың  аса  маңызды  ынталандырғышының  біріне   ...  ...  ...  ...  Заң  ...  өндірісшілерге  артықшылықбереді, мұның өзі де шағын және орта бизнеске қолдау білдіруге  бағытталған.Агроөнеркәсіптік  кешенді  дамытуға  280  ...  ...   ... іске асыруға 120 миллиард теңге бөлінді.Тұтастай алғанда ел экономикасына дағдарысқа қарсы мақсаттарда  ... ... 700  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  дағдарыссалдарын еңсеру үшін қуатты ынталандыру екенімен келісерсіз.Біз ... да  ...  ...  ...  ...  ...  дағдарыстыңбіздің экономикамыз бен қоғамымызға соққы күшін ... үшін ... және  ... ... ...  Бұған  ел  Үкіметі  мен  Парламентінің  бірлескенжедел жұмысы жәрдемдесті. Үкімет ... ...  және  ...  ұлғайту  жөніндегі  мемлекеттің   ...   ...   ... ... ... ...  ...  Бұрынғы  жоспарланғанындай,2010 жылы бюджетшілердің жалақысы және шәкіртақы 25 пайызға,  ал  2011  ... да 30 ... ... болады. Зейнетақының орта мөлшері 2010  жылы25 пайызға және 2011 жылы  30  пайызға  ...  Бұл  ...  2011  ... ... ... мөлшері ең төменгі  өмір  сүру  мөлшерінің  50пайызына дейін өседі. Біздің алдымызда дағдарыс салдарын еңсеру және  ... ... ... жөнінде үлкен міндеттер тұр.Қазірдің өзінде біз қабылдағанның бәрі –  бұл  бүгінгі  ...  ... ... ...  Иә, жаңа ... ... Осы мақсатта  дәстүрлітүрде Ұлттық қорға есептеліп келген шикізаттық  сектордың  табыстарын  ... ... жаңа ... ... ... ... ... болады деп  санаймын.Тұтастай  алғанда  бұл  Ұлттық  қордан  ...  ...   ... ... 600 ... ... ... – уақытша, бірақ та қажетті шара. Бұл  ретте  біз  қазіргі  сәттебар елдің жалпы резервінің сол көлемін, яғни 47 ...  ...  ... Бұл ... осы  дағдарыс  жалғасқан  жағдайда  тұрақтылыққа  дегенсенімділік береді.   ...  ...  бір  көзі  –  бұл  ...  ... баптары бойынша қатаң үнемдеу және аса қатал қаржы  ...  ... ... ... ... ... ...  оңтайландыруды  жәнеапта  сайынғы  ...  ...  ...  ...  ...  жітібақылауды тапсырамын. Осыған сондай-ақ  біздің  депутаттарды  да  шақырамын.Қауырт өсу кезеңінде үйреншікті ...  ...  ...  ойлы  ... ... ... тиіс. Ашығын айтайық, бізге  ақша  пайда  болғаносы жылдары сұраныс көбейіп, штаттар қампиып  кетті  және  ...  ... ... ... ... ... ... түсті. Осы  мәселеде  баршаныңойланғаны керек.Қаржы тәртібін бұзушыларға  дағдарыс  уақытының  заңы  ...  ... ... ... ... басым емес шығындар – әкімшілік,  инвестициялықжәне басқа шығындар – нөлге теңестірілуі тиіс.  Бұл  жергілікті  бюджеттергеде ... ... ... ... ең ...  ...  еңбекпенқамтылу стратегиясын  іске  асыру  мүмкіндігін  береді.  Ол  бізге  ... ... ғана ... ...  ...  бірге  дағдарыстанкейінгі уақытта  экономиканың  тиімді  дамуын  қамтамасыз  етеді.  Ол  ... ... жаңа ... ... ... ... ... шаруашылықты әлдеқашан-ақ ретке келтіру  керекеді.  Келіңіздер,  қазір  осымен  ...  ...  бұл   ... ... ... салу, қайта жарақтандыру және жөндеу,  сондай-ақәлеуметтік инфрақұрылымды, ең алдымен мектептер мен  ...  ... енді  ...  міндеті,  олар  халықтың  барынша  жұмыспен  ... ... ... Мәселенің қаржылық жағы – Үкімет  пен  әкімдердіңқұзырында. Сондай-ақ, біз салуды  белгілеген  ...  ...  ... жолдарын да тоқтата тұруға тура  келеді.  Мұның  орнына  ақшаны  облысорталықтарының,  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Осылайша   біз   тылымызды   бекіте   ... ... ...  елді  мекендегі  жергілікті  мәндегі  нысандар.  Бұлжергілікті  биліктің  шешуі  бойынша  жолдарды,   ...   ...   ... ... мен  ...  ...  Бұл  ...  атаулытрансферттер бөлінуі тиіс. Жергілікті  өзін-өзі  басқару  органдары  ретіндеаудандық ... ... ... тиіс.  Жұмыспен  қамтудың  жергіліктіпроблемалары  мен  ...  шешу  үшін  бұл   ...   ...   ... ... ... шешетін болсын.    Аталған барлық  жобаларды  іскеасыру үшін  біз  жергілікті  өндірісшілердің  әлеуетін  ...  ... Егер ... өндірістер  бүгінде  жоқ  болса,  оларды  құру  керек,мұның өзі бизнес үшін жаңа мүмкіндіктер  ...  Біз  ...  ... ... ... Осы ... орай бүкіл Қазақстанда кең  ауқымдыжұмыс өрістеуі керек.  Бұл  біздің  ұрпағымыз  ...  ...  ...  ... ... ... ... және  бүкіл  Қазақстанның  тарихында  мұндайкезең  болған  ...  ...  ...  ...  тең,  ...  кең  елболғанның арқасында қол  жеткіздік,  ел  ретінде,  ...  ...  ... ... ... күннің  басымызға  тәуелсіздіктің  арқасында  ғанақонғанын біздің ұрпақ ұмытпақ емес. Ел шежіресіндегі ... бұл ...  ... дайындықпен баруымыз керек. Қазірден бастап әр  ауылдың  кем-кетігінқалпына келтіріп,  көгалдандырып,  ...  ...  ...  ...  ...  ...  де  ...  көтеріле   түседі.   Төртіншіден,   бұләлеуметтік жұмыс орындарын кеңейту және ... ... ... ... ... туралы қолданыстағы Заң бізге бюджет  қаражатыносы мақсатқа пайдалануға ... ... 2008 жылы 13  ...  ...  адамосы бағдарламалар бойынша өз мүмкіндіктерін іске асырды.Біздің бүгінгі міндетіміз – қазіргі бар бағдарламалардың ... ... қор ... дағдарысқа  байланысты  2009  -  2010  жылдардаөспейді.      "Ұлттық  ...  ...  ...  ...  $27  млрд  тең.  Бұлқаржының бір бөлігі Ұлттық қордан "Самұрық-Қазына" Ұлттық әл-ауқат қоры  мен"ҚазАгро" ... ...  ...  ...  ...  ... - $5 млрд тең. Олар ... қордың  қаражаты  қалпында  қалады,  бірақшетелдік бағалы қағаздарға емес,  эмитенттердің  бағалы  ...  ... ... мен ... құнды қағаздарына орналастырылады,  -деді Б. Жәмішев. /16/Ұлттық қордың активтерін сенімгерлік басқарудың ...  ... жылы ... ... валютада көрсетілген  инвестициялық  табыс  75  035594 мың теңгені құрады.Ұлттық  ...  ...   ...   ...   ... ету мақсатында аудиттің халықаралық  стандарттарына  сәйкес  2006жылға аудиторлық тексеру жүргізілді.Кесте 14Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының ... ... ... Қазақстан Республикасы(мың теңге)|Қазақстан Республикасы Ұлттық|2009 жылы      |2008 жылы    ... ...           |               |             ...                    |               |             ... және оның ...    |206 593 302    |129 180 345  ||                             |               |             ... ... құралдарын      |               |             ... ... ...     |               |             ... ... әділ құны       |               |             ... ескерілетін қаржы    |               |             ...                    |1 758 014 313  |1 052 050 955||                             |               |             ... ... ...       |4 144 085      |2 164 939    ||                             |               |             ... берешек           |3 038 507      |336 949      ... ...          |1 871 790 207  |1 083 733 ...               |               |             ... ... ...       |2 761 288      |1 421 811    ||                             |               |             ... берешек және     |               |             ... ...          |17 087 803     |3 389 130    ... ...     |19 849 091     |4 810 941    ... ...       |               |             ... ... ... |               |             ... активтер                |1 851 941 116  |1 078 922 ... ...                |1 851 941 116  |1 078 922 ... ... ... ... Ұлттық қорын басқаруға байланысты  қызметтiңтранспаренттiлiгiн қамтамасыз ету мақсатында 2007 жылға  аудиторлық  тексеружүргізілді.  Қазақстан  ...  ...  қоры  ...  ... ... ... шынайы деп танылды  және  Қазақстан  РеспубликасыҰлттық  ...   ...   ...   ...   ...   ... сәйкес келетінін көрсетті. /1/ Кесте 15Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының активтерін  сенімгерлік  басқаружөніндегі      ...      ...       ...       ... ... ...                          |2009 жылы       |2008 жылы     ||1                                         |2               |3             ...                                  |                |              ... ... кірістер                 ...      ...    ... ... ...            ...      ...     ||Форвардтық валюталық келісім-шарттарды    |28 886 584      ...    ... ... немесе шығын арқылы әділ|                |              ||құн ... ... ... ...                |              ... ...                             |                |              ... ... келісім-шарттардан   |1 417 922       |(12 910 636)  ||түсетін таза кірістер (шығындар)          |                |              ... ... ... ...     ...      ...    ||түсетін таза кірістер (шығындар)          |                |              ... ...                         ...     ...   ...                                  |                |              ... басқарғаны үшін комиссиялар    |2 097 832       |1 083 937     ... ... ақы ...        |193 757         |170 354       ... ...                        |                |              ... ... ақы ... жөніндегі|14 820          |13 000        ...                                  |                |              ... ... ақы ... ...    |999             |-             ...                                  |                |              ... өнімдерді және ақпараттық   |16 142          |20 136        ... ... үшін ақы ...    |                |              ... ...                        |                |              ... ...                         ...       ...     ... кіріс (шығын)                        ...     ...   |        ... көзі: www.minfin.kzОсыдан бес жарым жыл бұрын еліміздегі мұнай шикізатынан  түсіп  жатқанқомақты қаржы өскелең ... ... ...  қамтамасыз  ету  үшін  Ұлттыққорға жинақтала бастады. Бұл сындарлы шешім сондай-ақ, отандық  ... қана ... ... иек  ...  ...  ...  ...  саланыдамыту үшін де қажет деп табылған болатын.Шетел мамандарының болжауы  бойынша  Қазақстанда  жақын  ...  ... ... және  ...  ...  ...  ...  жағдайлар  бар.Осыған байланысты мемлекетімізде шетелдік және Қазақстандық инвесторлар  ... кең ... ...  ...  жүйені  құру  көзделді.  Бұлжүйенің аты - Алматы аймақтық ... ... ... ... орталықты  құру  туралы  сұрақ  1995  жылдан  бастапЕлбасымызбен көтеріліп келе жатыр. Бірақ, оны іске ... үшін көп  ... еді. Сол ...  ...  және  ТМД-  ның  ...  ...  ... ол кезде болған жоқ. Екінші рет бұл ...  1999  жылы  ... жылы ... Орта ...  ...  ...  ...  дамыту  туралы"жоба қабылданған. Сол  жобада  неліктен  Алматыны  тандағанның  төрт  себебікөрсетілген. Олар:1.  ... ... ... ...  ...  бар  қаржылықинституттардың көбісі шоғырланған, соның ішінде шетел капиталымен.2. Инвестициялық климат. Алматыда инвестициялауға  ...  ... ... ... ... деңгейлі банктер мен    жинақтаушы     зейнетақыныңактивтерін басқару компанияларға байланысты.3.  ... ... ... ... ... ... ... жиікездестіруге болады.4.  Өмір  сүру  үшін  ...  ...  ...   Алматы   өзініңтабиғатымен қызықтыратын ... ... бұл ... тек ... 2-3 ...  ғана  кең  көлемді  талқылауғасалынып, қарқынды дамый бастады. Нәтижесінде  2006  жылдың  5-ші  ... ... ... ... ... қол ...  ...  заңында  негізгі  мақсаты  көрсетілген  "ААҚО  ... ... ... бағалы қағаздар нарығын және  қаржы  ...  ...  ...   ...   интеграциялану,   Қазақстан   ... ... ... кор ... Қазақстан  капиталының  шығуы".  Бұлсөздерден бағалы қағаздар нарығын  дамыту  негізгі  ...  ...  ...  ...  тар  ...  ...  қою  жайдан-жай  нәрсе  емес.  Әлемдіктәжірибе  ...  ...  ...  ...   ...   қызметтеркөрсетеді, бірақ оның белгілі-бір деңгейде мамандануы болады.Ағымды жылдың ақпан айында Президент жарлығымен ААҚО  ...  ... ... және ол ...  орган  болып  саналады.  Агенттік  үкіметқұрамына кірмейді, ол тікелей  Президентке  бағынады.  Бұл  ...  ...  ...  бастап  аудитарлық  компанияларға  квалификациялықталаптар қоюға дейін өкілдіктерге ие.Алғашқыда ААҚО-тың эмитенттерінің құрамына  Қазақстандық  ...  ... және ... ... орта ... ... құрайды.  Мамандардыңболжауы  бойынша,  алдыда  аталғандардың  қатарына  Ресей,  ...  және  ... ... ...  ...  талаптар  қазіргі  КАSЕ-де  листинг  кезіндеқойылатын  талаптармен  пара-пар  ...  ...  Бұл  ...   ...  ...  ...  ...  қойылатын  талаптармен  ұқсас  болынкеледі. Қазақстанда  аудиторлыққа  қойылатын  талаптар  басқа  ТМД  ... ... ... ... ... ... ... кұру, оның техникалық-экономикалықнегізін құруға шешім қабылданды. Жобаны техникакалық  экономикалық  негізінесай құру үшін «The Boston Consulting Group» (ВСG) халықаралық  ... ... ... Бұл ... өткен  кезеңдерде  Сингапур  менТайландта  қаржылық  орталықты  құрып,  оларды  дамытуға   және   ... ... ...  ...  ...  ...  дамытуға  қатысты."Маркетингтік-аналитикалық зерттеу орталығы"  АҚ  мемлекетіміздің  ... ... ... ... ... ...  ...  әзірлемелерді  жүзеге  асыруүшін, республикамыздың премьер-менистрдің бұйрығымен үш жұмыс тобы  құрылды.Бұл  топтың  негізін  ...  ...  ...  ...   қорбиржасы өкілдері құрды. Олар келесі бағыттарда жұмыстар жүргізді:•  Қор нарығында өтімділікті қамтамасыз ... ... ... ...  Экономикалық ынталандыру мен бәсекелік салық мөлшерлемені құру."ААҚО туралы" заңға сәйкес  ...  ...  ...  ...  ...  ...  агенттікте  тіркелген  және  тиісті  қызмет  түріменайналасуға қаржы нарығын  және  қаржылық  ...  ...  және  ... лицензиясы  бар  кәсіби  бағалы  ...  ...  ... ... ААҚО  өзінше  құқықтық  режимі  бар,  арнайы  аймақ  түріндеқұрылып  ...  ...   ...   ...   ...   басқа   арнайыэкономикалық аймақтарга қарағанда, ААҚО-та  нақты  көрсетілген  территориясыболмайды.  ...  ...   ...   ...   тек   ... офисі бар болуымен ғана негізделеді.ААҚО-та  арнайы  салық  режимі  жұмыс   ...   ...   ... ... ... ... ...  Акция бойынша дивидент  және  қарыздық  құралдар  ...  ... ...  ... ... сату ... құн ... табысқа салынатын салықСонымен  қатар  қаржылық  орталыққа  эмитенттерді   тарту   мақсатыменэкономикалық тартымды жағдайлар жасауда. ... ...  бір  ...  ... ... өту ...  жеңілдіктер,  1-ші  жылы  листинг  тегін  болады,тіркеу бойынша алымнан босатылады.Өткен жылы республикамыздың ...  ...  кұру  үшін  1,5  ... ... Шетелдік мамандардың есептеуі бойынша, ААҚО  тек  2010  жылығана толығынан  жұмыс  ...  ...  және  ...  ...  ... акция нарығы толығымен өтімді емес  болуда.  Жүргізілгенжекешелендіру кезінде, инвестициялық тартымды  ...  ... ... ... ...  ...  Нарыққа  қатысушылардыңбағалауы бойынша еркін  айналыстағы  акциялардың  көлемі  1%  -дан  аспайды.Сонымен қатар, қаржы ... ... ... ... ... тыс  ... түрде жүргізіледі. Бұл  операциялардың  нарықтық  емес  мінездемесінкөрсетеді.[6]Қазақстанның ішкі нарығындағы облигациялардың  алғаш  нарықтық  ... ... оның ... ...  ...  емес  ...  Оған  ...  себеп,нарықта институцияналдық инвесторлардың басым  болуы.  Ал  ...  ... ... ... ...  ...  ...  операцияларды  жүзегеасыруды  жүргізбейді.  Қор  нарығында   ...   ...   ...  ...  қолдау  мәселелерін  шеше  алмайды.   Маркет-мейкернарықта бағалы қағаздар котировкасына спредті ...  ...  шешу  үшін  ...  ...   ...   ...  ындаландыру  керек.  Біз  білетіндей,  ...   ... ... мен ...  ...  ...  ...  Яғни,өтімділік деңгейі жоғары болса, шетелдік инвесторлар мен  эмитенттер  көптепкеледі  және   ...   Ал   ...   өз   ...   ... ... ... ... Бұл механизмді тиімді жұмыс  істетуүшін  ААҚО  мемлекетті  ...  ...  ...  асырады.  Үкімет  нарықтызерттей отырып,  өтімді  кұрал  ...  ...  ...  шығарукерек. Содан соң мемлекет компаниялардың еркін  саудада  жүрген  акциялардыңкөлемін ұлғайту керек. ... ... ...  Банк  ...  ... ... ... бірқатар Ұлттық  компаниялар  5-7%  көлемінде  өздерініңакцияларын  саудаға  шығарды:  АҚ  ...   АҚ   ...   ...  АҚ  ...  Соған  байланысты  брокерлік  қызметкеқызығушылықтар арта бастады. Сонымен қатар ААҚО-қа қатысу  туралы  ...  ...  ...  ...   (Ресей)   инвестициялық   компанияларбілдіріп отыр.Бұдан көріп тұрғанымыздай  жеке  инвесторлардың  болашағы  зор.  ... елде ... ... ... жатқан жоқ. Қазіргі  кезде  Қазақстан  ... бос ... ...  ...  депозиттерге  немесе  жылжымайтын  мүліккесалады. Өйткені олардың бағалы қағаздар ... ... жоқ. ...  ... тәуекелі жоғары инвестиция болып  көрінеді,  кейбіреулері  оның  неекендігіде білмейді.Оны шешу үшін брокерлік және ... ... ...  ... ...  түсіндіру  керек  және  онымен  қалай  ...  ...  ... ... ... Егер ...  ...  дұрыс  камтылып  жәнеоларға сауатты  консультациялар  беріп  жатса,  олар  дұрыс  ...  ... және  ұзақ ... ... ... ӘЛЕМДІК ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНЕ ИНТЕГРАЦИЯЛАНУЫН ЖЕТІЛДІРУПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ3.1 Әлемдік қаржы дағдарысы және ... ... әрі даму ... ...  ...  ...  ...  Қазақстан   экономикасын   ырықтандыружағдайында қаржы жүйесінің орнықтылығы мен  ...  ...  ... біздің банктеріміз жергілікті рыноктағы, сондай-ақ өңірлікәрі халықаралық жобалардағы бәсекелестік тартысқа әзір ...  ...  ... ... ...  еместердің  қолжетімділігіне  байланысты  қойылғанбірқатар шектеулерді біз Қазақстанның  БСҰ-ға  кіруі  жөніндегі  келіссөздераясында алып ... ... ... банк ...  ...  ...  келешегізор секторларына  нарықтық  жағынан  орнықты  қолдау  ...  үшін  ...  және  ...  өңірлік  экономикалық  жобаларға,  соның  ішіндемемлекеттік – жеке меншік ... ... ... ... ...  ...  ...  қуатты  банктердің  капиталын   ұлттықауқымдағы,   әсіресе,   энергетикалық,   инфрақұрылымдық   және   ... іске ... үшін ... ... маңызды мәселені шешу қажет.Төртіншіден, капиталдың  қозғалысы  саласындағы  негізсіз  шектеулердіалып тастау  жайындағы  мәселеге  тағы  да  ...  ...  Бұл  ... ... жиынтық сыртқы қарызын  қолдау  қажеттігін  есепке  ... ... ... ... банктеріміз  сыртқы  қаржыландыруға  шектентыс иек артады, ... өзі  ...  ...  ...  ...  ... әкеп ... мүмкін.Бесіншіден, біз тиімді жұмыс  істейтін  қор  рыногын  құруымыз  керек.Халықты өзінің жинақ ақшасын бағалы қағаздарға ...  ...  ... ... ... емес. Халықты инвестициялық  сауаттылық  әліппесі  бойыншанысаналы оқыту бағытында ауқымды жұмыстар жүргізу де қажет.Алтыншыдан, электрондық банк ...  ...  ...  үшінзаңнамалық негізді одан әрі жетілдіру электрондық сауданы  дамытудың  қуаттыфакторына айналмақ.Үкімет ... ... ... ...  ...  көрсетілген,осындай   жұмысты   жүргізудің   стратегиясы    мен    ...    ... ... ...  ...  басымдықты  шикізаттық   емес   секторларындаинвестициялық  “серпінді”  жобаларды  іске  асыру   ...   ...   ... ... ... экономикалық жағдай мен басымдықтарды ескере отырып, Индустриялық-инновациялық даму  стратегиясын  іске  ...  ...  баға  ...   ...   ...    индустриялық    әртараптандыру    ...  ...  ...  мен  ...  да  ...   ...  жобаларды  алғашқы   қаржыландырудан   әртараптандыруды   ауқымдықаржыландыруға көшетін мезгіл жетті.Бұл – шағын және орта ... ... ... ... ... ... жауапершілігі.Бесінші міндет – өңірлік және жаһандық  экономикадағы  өзіміздің  жаңарөлімізге сәйкес осы ... ... ...  стратегиялық  инфрақұрылымның  даму  келешегін   ...   ... ... ең ... ... ... ... біздің  отандықкомпаниялардың бәсекелестігін, сондай-ақ өзіміздің халықаралық  экономикалықықпалдастығымыздың  ...  ...  ...  осы   ...   басқарудыңсапасын едәуір арттыруға тиіспіз.Бізге  экономикалық   өсу   мен   бәсекеге   ...   ...  ...  ...  ...  дамуын   тұтастай   алғанда   елімізэкономикасының ... ... ... ...  –  өңірлер  әкімдерінің,  ...  және   ...   ...   ...  ...  және  ғылым,  Денсаулық  сақтау,  ...   ...   ...   министрліктерінің,    сондай-ақ    мемхолдингтердіңжауапкершілігі.Алтыншы міндет – осы ... ... беру мен  ...  ...  ...  ...  негіздерін  қалыптастыру,  жаңа  технологияларды,идеялар мен көзқарастарды пайдалану, инновациялық экономиканы дамыту.Жетінші міндет –  атаулы  ...  ...  және  ...  ... ... ... дамыту.Сегізінші міндет – дамуымыздың жаңа  кезеңінің  ығытына  сәйкес  саясижүйемізді жаңғырта ... жылы біз ... ... ... одан әрі іске  ...  міндет  –  халықаралық  іс-тәжірибені  ескеріп,   әкімшілікреформаны  жеделдете  ...  Біз  ...  ...   ... нәтижелілік, ашықтық және қоғам алдындағы  есептілігі  қағидаттарынарқау ететін ... жаңа ... ... міндет – жаңа  Қазақстанның  Орталық  Азия  өңірі  мен  әлемдікқоғамдастықтағы жетістіктері мен мүмкіндіктерін ілгерілету.Бүгін біз ... ... ... ... кең ауқымын  шешудеынтымақтасып отырмыз. Бұл энергетикалық  қауіпсіздікті  ...  ету  ...   ...   бар   ...   ...   шешу    ... күрес те, індеттер мен экологиялық апаттарға  қарсы  күрес  те.Біз алдағы уақытта да өңірлік ынтымақтастық пен  ...  ... ... ... өзіміздің рөліміз бен беделімізді  нығайта  беретінболамыз.Осыдан он бір жыл ... – 1997 жылы ... ... ... Жолдаудаеліміздің  2030  жылға   дейінгі   Дамуының   ...... ... мен ... мақсат-мұраты баян етілді.  Біз  бұлретте қандай қоғам ... ... ...  ...  ...  ... ... анық білуге, айқын түсінуге тиіс екенімізді ұғындық.  Басыммақсатымызды дұрыс айқындап,  стратегиямызды  таңдап,  тиісінше  ... пен ...  ...  ...  ...  ...  кез  келгенкедергілерді ойдағыдай еңсеретінімізге  біз  ...  ...  Біз  ... ... ... ... Республикасының  заң  шығару  қызметінжүзеге асыратын елдің ең ...  ...  ......  ...  ...  ...  Парламент  Үкімет   пен   ...  ...  ...  ...  есеп  ...   ...  атқарылуы  туралы  есептерін  бекітеді,  республикалық  бюджетті,сондай-ақ  республикалық  ...  ...  мен  ...  енгізеді,бекітеді, салықтар мен  алымдарды  белгілейді  және  ...  алып  ... ... мен  ...  экономикалық  және  өзге  де  көмеккөрсетуі ... ... ... ... ... ... шешу заңнамалық актілерді —Қазақстан Республикасының заңдары мен Парламент қаулыларын  талқылауға  жәнекейін дауыс  беруге  енгізу  жөніндегі  ...  ...  ...  ... ... аса  маңызды  қоғамдық  қатынастарды  ...  ... ... ... мен нормаларды белгілейді, олар: салық  салуға,алымдар  мен  басқа  да  ...   ...   ...   ... ... ... денсаулық сақтауға және әлеуметтік  қамсыздандыруға,елдің қорғанысы мен қауіпсіздігін  қамтамасыз  етуге,  мемлекеттік  органдармен  ...  ...  ...  ...  мен  ...   ...  ...  қорғауға,  меншік  режіміне  және   өзге   де   ... ...  ...  ...  ...  ...  негізде  жұмысістейтін сенат  пен  мәжілістің  ...  ......  ... ... ... табылады. Комитеттерде  заңнамалық  актілер  олардыПарламенттің палаталарында ... ... ... ... ... ... Үкіметі  —  Министрлер  Кабинеті  ... ... ...  ...  ...  ...  ... атқарылуы туралы  жылдық  есепті  табыс  етеді.  Мұндай  ...  ... ... ...  ...  ...  есеп  комитетіне  детабыс етеді, қарыз алуды жүзеге асырады, Ұлттық  ...  ...  ... ... ... ...  айқындайды,  төменгі  бюджеттерден  жоғарғыбюджетке бюджеттік алынымның  және  жоғарғы  бюджеттен  төменгі  ...  ...  ...   ...   мен   кезеңділігін   айқындайды,Қазақстан Республикасының  заңдарына  және  Президенттің  актілеріне  ... де ... ... ... мен ... ... ... жүйесін түбірлі қайта  құрудантуындап  отырған  жаңа  мәселелерді   шешуге   байланысты   және   ...  ...  ...  ...  ...   орай   қаржыны   басқарусаласында ... ... ... ...  ...  одан  әріжетілдіру шаралары туралы" Қазақстан  Республикасы  Президентінің  Жарлығынасәйкес  қайта  құрылған   ...   ...   және   оның   ... рөлі ...  артып  отыр.  Қаржы  министрлігімен  оған  ...  ...  ...  бюджетті  жоспарлау   және   мемлекеттіңкірісін жоспарлау саласындағы функциялары мен өкілеттіктері  Экономика  жәнебюджеттік ... ... ... ...  ...  2005  ...  3  ...  №962қаулысымен бекітілген Қазақстан  Республикасының  қаржы  министрлігі  туралықағидаға сәйкес Министрлік басшылықты, сондай-ақ заңнамада  көзделген  ...  ...  ...  және  ...   бақылау,   мемлекеттікменшікті  басқару,  есепке  алу   және   пайдалануын   ...   ...  және  ...  ...  таратудың  соттан  тыс  ...  ...  ...  есеп  жүйесін  және  қаржылық  есептемеаудитін реттеу саласындағы салааралық ... ... ...  ... ... ... органы болып табылады.Министрліктің негізгі міндеттері мыналар болып табылады:- республикалық бюджеттің  атқарылуын  және  жергілікті  ... ... ... ... ... ету;- салықтардың, алымдардың және бюджетке төленетін басқа  да  ...  ...  және  ...  түсетін  өзге  де  түсімдерді,міндетті зейнетақы  жарналарының  толық  және  ...  ... ... ұйымдарынан  бюджетке  түсетін  түсімдер  бөлігініңҚазақстан Республикасының Ұлттық қорына аударылуын қамтамасыз ету;- ... және ... ... атқарылуы,  бухгалтерлікесеп, есептеме және аудит жөнінде әдіснамалық басшылық жасау;-  өз  құзыры  ...  ...   және   ...   ... ... және ... пайдалануын бақылау;- мемлекеттік меншікті басқарудың тиімділігін арттыру;- мемлекеттік салық саясатын әзірлеуге және іске асыруға қатысу;- банкроттық ...  ...  ...  және  ...  ... ұйымдарын қоспағанда),  сондай-ақ  соттан  тыс  рәсімдедәрменсіз  борышкерді  таратуға  мемлекеттік  бақылау   және   ... ... ... де ...  ...  мемлекеттің  қаражаттарын  пайдаланатынмемлекеттік кәсіпорындардың, мемлекеттік  билік  пен  басқару  органдарының,мемлекеттік банктердің ... ... ...  ...  құқы  ... ... ... қаржы заңнамасын бұзуды жоюды талап етуге  құқыбар. Қазынашылық службаларына қазынашылық төлем  операцияларының  ... ... ...  ақшасын  мақсатсыз  пайдалану  фактілері  анықталғанжағдайда оны қайтарып алуға  және  жұмсауға  тиым  ...  ...  ... ... ... ... ...  берілген,  сонымен  бірге  қазынашылықбюджет қаражаттарын үнемді жұмсауға мүмкіндік туғызуы тиіс.Қаржылық бақылау комитеті бақылау саласындағы ұйымдық-әдіснамалық ...   ...   ...   ...   Оның   ...   мемлекеттіккәсіпорындарға ұлттық шаруашылықтың  барлық  салаларының  және  ... ... ...  ...  сфера  мен  халықты  қорғаудыңмемлекеттік  ...  мен  ...  ...   ...   ...  мен  ...  және  құқық  тәртібін   қорғауға   тексерісжүргізеді. Олар сонымен қатар кредит және  ...  ...  ... ... бойынша заңнамалардың орындалуын бақылайды.Мемлекеттің кірістерін жұмылдыру жөніндегі  аса  маңызды  функциялардыСалық комитеті орындайды.Салық ... ... ...  және  бюджетке  төленетін  ...  ... ... толық түсуін,  міндетті  зейнетақы  жарналарының  толықжәне дер  кезінде  аударылуын  ...  ету  ...  ...  ... салықтық міндеттемелерін орындауына салықтық бақылауды  жүзегеасыру жөніндегі негізгі міндеттер жүктеледі.Қаржы министрлігі жүйесінде  ең  көбі  ...  ...  ...  ол  облыстық,   қалалық,   аудандык,   қаржы   ...   ... ... ... ... Олар  басқару  жөніндегі  жұмыстардыжүргізеді,  яғни  ...   ...   ...   ... ...  және  ...  кешенінің  және  әлеуметтік-мәденисфераның барлық буындарында ... ...  ...  ... ...  қаржыландыруды  жүзеге  асырады  және  олардың  қаржықызметін  бақылап   ...   ...   және   ...   ...   ... бағынышында болады.Жергілікті қаржы органдарының міндеттеріне мемлекеттік қаржы  ...  ...  ...  Осы  ...  олар  ...  органдары  менмекемелері жасаған жоспарлар мен  сметалардың  ...  мен  ... ... ... ... ... ...  менбаланстарын қарайды.Салық заңнамасына сәйкес  салық  ...  ...  ...  бар   ...   бойынша   салық   ...   ...   ... ...  қалалар  және  қалалардағы  аудандар  бойынша  салықкомитеттері жатады.Салық органдары тиісті жоғарғы ... ... ... ... ... тікелей бағынады және жергілікті атқарушы органдарға жатпайды.Мемлекеттің  қаржысын  басқаруға  ...  ...  ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі белгілі  бір  түрде  қатысады.Ұлттық банк ... ...  ...  ақша  ...  ... ... ... қаржы қатынастарына тікелей де, сонымен  біргежанама түрде де ықпал жасайды; ол Қаржы министрлігімен бірлесіп  мемлекеттіквалюта-қаржы  ...  ...  ...   ...  сырттан   қарыз   алуға   қатысады.   Сондықтан   Ұлттық   ...  ...   ...   ...   ...   қаржы-кредитсаясатын жүргізген субъектілер қаржысының жай-күйінде көрініп, білінеді.Қаржыны ... ... және ... ...  ...  ... ... жөніндегі агенттігі де қатысады.  Олар  стратегиялықжоспарлау,  бюджеттік  жоспарлау,  мемлекеттің  кірістерін   ...   ...   ...   реформаларды   жүзеге   асырумен   ... ... бұл ... ... және  ...  ...  талдайды;  Қаржы  министрлігімен,   Ұлттық   ...   ...  ...  ...  ...  ...  ...   Қаржыминистрлігімен бірлесе отырып, республикалық  және  жергілікті  ...  ...  ...  ...  және  ...  қатысады;Қаржы министрлігімен және Ұлттық банкпен бірлесе отырып  мемлекеттің  сыртқыберешегін талдап, оның лимитін белгілейді және т.б.Экономика    және    ...    ...    ...     ...  ...  ...  ...  Салық  саясаты  және  болжамдардепартаменті;  Бюджет   процесінің   ...   және   ...   ... Бюджеттік  саясат  және  жоспарлау  ...  ... ... және ... ... ... ... Аймақтық саясат  жәнебюджетаралық қатынастар департаменті; Халықаралық  экономикалық  және  ... ... ... ... және  инвестициялық  саясатдепартаменті; Экономикалық саясат және индикативтік жоспарлау  департаменті;Мемлекеттік ақпарат, қорғаныс, қоғамдық тәртіп және  қәуіпсіздік  ... ... ... ... ...  ...  департаментіжәне басқалары.Елімізде  Республикалық   бюджеттің   атқарылуын   сыртқы   ...   ...   ...   бюджеттің   атқарылуын   ... есеп ... ... ол ...  ...  ...  жәнеесеп беретін республикалық  бюджеттің  атқарылуын  ...  ...  ... мемлекеттік орган болып табылады.Банк жүйесін жетілдіріп отыру жалпы экономикалық  тиімді  өсудің  кепіліболып ... ... ... ...  ...  ...  ...  салаларымен құрылымдары негізінен әр түрлі деңгейдегі қаржылар арқылы қызмет  ... осы ... ... ... ... салаларға бағыттайтын,  босақша қаражаттарды  айналысқа  жіберіп,  ұлттық  ...  ...  ... ... осы банк  жүйесі  болып  ...  Ал  ...  ...  ...  келе  жатқан,  ұлттық   экономиканы   шикізаттық   бағыттаниндустриялы бағытқа  бет  ...  ...  және  аз  ...  ...  кіргеліотырған Қазақстан үшін банк жүйесін тиімді  ...  ...  зор  ... Мұны 2006 ...  ...  әлемнің  дамыған  50  елінің  қатарынақосылу Жолдауында Елбасымызда нақты атап өтті.  [17, 17-22 бб. ]Қаржы ... мен ... ... ... ... ... ... банктердің қазіргі болып жатқан қаржылық  дағдарыстан  сүрінбейөтуге барлық мүмкіндігі бар екендігін тағы да  шегелей  ...  Осы  ... ... келе ... ... мен пікірлерге нүкте қойған  "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры басқармасының  төрағасы  Қайрат  Келімбетов  Қ.болды. "Қазақстанда, сонымен ... ... ...  осы  ...  ...  ... беру кезеңі бір-бірімен жарысқа түскендей  болды.  Солай,  жылжымайтынмүлік, тағы да басқа секторлар аса қарқындылықпен дамыды.  ...  ... ...  ...  мен  даму  ...  арасында  сөренібөлісуде мәселелер туындап  қалып  ...  ...  ...  ... Қазақстандағы ағымдағы экономикалық  ахуалға  баға  беру  үшінкөптеген ... ... мен  ...  ...  ...  ... қашқақтап, "жөндеу",  "түзеу"  деген  секілді  бейтарап  сөздердіпайдаланып  жүр.  ...  ...  ...   ... бар. Бұл проблема отандық банктердің көптеп  сырттан  қарыз  алуынатіреліп  тұрған  жоқ,  сол  ...   ...   ...   ... ... Әрине проблеманы тереңде  жатқан  себептерді  қозғамай-ақ, "түзетулер" арқылы  шешуге  болады.  Банктер  ...  ...  ... ... ...  және  ...  бәрі  ... дегенге үнемі сендіріп  келді.  Ал  шындығына  келгенде,  несиеніңбасым бөлігі  онсыз  да  ...  ...  ...  ...  ... өзін сын ... ... тәуекелділіктің астында қалдырды".Келімбетов Қ. ішкі қаржы  рыногындағы  қордаланып  қалған  мәселелердіашып айтты. Банктер ішкі  рынокты  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   қаржыға   деген   ... ... жоқ, ... ... ... ...  ... Осы арада банктердің  қаржылық  делдалдық  рөлі  зор  ...  ... ... олай ... ... жоқ. Ал енді осы  мәселені  қалай  шешугеболады? Келімбетов Қ. "Самұрық-Қазынаның" атынан  қандай  жолдарды  ...  ...  ...  ...  ...  қоры  ...   бізынтымақтаса жұмыс істеудің екінші варианты ретінде  ...  ... ... даму ... қайта  қаржыландыруға  берулерін  ұсынамыз.Сонымен қатар, бұл ынтымақтастықтың  ...  ...  ...  ... алған жөн. Біз  инвестициялық  жобаларды  ең  аз  дегенде  7  ... ... Оған орта ... 20  ...  кем  емес  ақшакерек.  Екіншіден,  инвестициялық  жобалар   "стандарттық"   деген   ...  ол  ...  ...  провизия  құруды  жоспарламауы   керек.Үшіншіден, біз шағын және орта бизнесті несиелеу  үшін  ...  ...   қоры   ...   ...   ...   ...    арқылықаражаттарды коммерциялық банктер арқылы іске қосқалы отырмыз.Сонымен, шетелдік және ...  ...  ...  Қазақстанбанк секторы әлі  де  болса,  дағдарыс  өтінен  ықтау  ...  ...  ... экономикамыздың ауылы әлемдік қаржы рыноктарынан шеттеу  жерде  тұр.Егер бұдан да  ...  ...  ...  бола  қалған  жағдайда,  ... одан ...  ...  Біз  ...  ...  ...  ...  қысқамерзімге ғана тыныш қалпымызды сақтай аламыз деп айта  алады  екенбіз.  [20,93 б. ... ... ... ... ...  үшін  жасапжатқан шараларына  тоқталсақ,  макроэкономикалық  тұрақтылықты  сақтап  тұруүшін Ұлттық банк пен Қазақстан Республикасының ...  ...  ... ... ... ... жүргізу, сыртқы экономикалық және валюта  бағамынреттеу   және   отандық   тауар   өндірушілерге   ...   ...    ...  ...  ...  ...  ...  асырып   жатқанынақарамастан, сарапшылар оған төнетін қауіп елімізде әлі  де  орын  алып  ... ... ашық ... ... ... қарқынды өсуі мұнай,  түсті  және  қараметалл  бағасының  әлемдік  рыноктағы  жоғары  көрсеткіштеріне  орай   ... ...  ...  ...  өсу  ...  шығу  және   еліміздіңтұрақтану кезеңінде экономиканы реттейтін қатаң  құрылған  және  негізделгенмемлекеттік   ...    ...    алға    ...    Ұлттық    банктіңмакроэкономикалық  саясаты  классикалық  емес  концепцияларға  ...   ... ... ... ...  ...  ...  сарапшылар  пікірінше,Үкіметтің макроэкономикалық саясатында нақты айқындалған база жоқ.Сондықтан  да  осы  екі   ...   ...   ...   ...  ...  қайшы  келіп  қалатын  кездері   жиі   ...   ...  ...  ...  ...  ...   коньюктура   күртөзгеріске ұшырайтындай жағдай  бола  ...  жаңа  ...  және  ... ... ... ... ... жоспарлау жылдық бюджеттің құрастырылуы  және  мақсатемес, оған жету құралы болып табылады.  Негізінен  бұл  жаңа  ...  ...  ...  ...  болу  ...  ...  қиын  және  ... шешу қажеттілігімен жүйеседі. Бұндай  жағдайда  банк  басқарудыңтиімділігін арттыруға қажетті ... ... ... Бұл ...  қажететілетін  нәтижелерге  қол  жеткізбейді,  бірінші  бұл  тәжірбие  ...  ...   ...   ...   бағдарламасы   және   банкстартегиясы белгіленген  мерзім  уақытында  қабылданатын  өзара  байланысқаншешімдерді ... ғана ... ... ... ... және  ...  өмір  сүру  ...   банк   қызметінің   процесінде   жаңа   ...  ...  ...  уақытта  банк  дамудың  ішкі  мүмкіндіктиімділігін  ашатын  жаңа  ...  ...  ...  ...   ... ... ... оның ішкі  бәсекелестік  ерекшелігі  ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алады.Қаржы жүйесін жетілдіріп отыру жалпы экономикалық тиімді өсудің кепіліболып табылады. Себебі, ... ...  ...  ...  ...  салаларымен құрылымдары негізінен әр түрлі деңгейдегі қаржылар арқылы қызмет  ... осы ... ... ... ... ... бағыттайтын,  босақша қаражаттарды  айналысқа  жіберіп,  ұлттық  экономиканы  ...  ... ... осы банк  ...  болып  табылады.  Ал  бүгінде  экономикасықарқынды  дамып  келе  жатқан,  ұлттық   ...   ...   ... ...  бет  ...  кіріскен  және  аз  ...  ...  ... ... үшін банк жүйесін тиімді  жетілдірудің  маңызы  зор  болыптабылады. Мұны кезекті Жолдауында елбасымызда нақты атап өтті.Клиенттерге кешенді ... ... ... ... аса ... қанағаттандыра  отырып жаңа қызметтерді (трастық,  лизингтікжәне т.б.) жүзеге асыра  бастаған  отандық  ...  ...  ... ...  Қазақстанның  қызіргі  заман  талабына  сай  ... ... ... ...  ...  қызмет  диапазонынатұрақты түрде кеңейтіп, олардың  ...  ...  ...  банк  қанатөзе алады. Әйтпесе, банкт несиелік ресурстар көлемі бірден қысқарады,  оныңқұрылымы, сәйкесінше, баланс өнімділігі нашарлайды.Қазақстанда интернет-банкингтің  ...  ...  ...  ... процесс ретіндегі,  дәстүрлі  қызметті  ұсынудың  ежелгі  формасын  текалмастыратын ғана процесс  болып  табылады.  ...  ...  ... 2000 жылы ... бастады, бірақ өтімділік  туралы  айту   әлі  ерте.Кәсіпкерлік құрылымдар өте баяу және  тілексіз  ...  ...  ... айналуда. Қазақстандық  банктер өз күшінің өлшемінде  сыртан  ... ... ... ... ...  ...  шетелдік  мамандардыңжасалып шығарылған әдістері қолданылады.Экономикалық   өсуге   ...    және    ...    ...  ...  ...  ...  қол  ...   мақсатындамемлекеттік  қаржылық  және  материалдық  ресурстарды  құру  және  ...  ...  ...  ...  ...  мен   ...   ... және уақтылы жүзеге асырылуын қамтамасыз ету.Әлемдік   қаржылық   қоғамдастық   біршама   ...   ...   ... ... ... ... бірі деп жіктейтін,  тиімдіжұмыс істейтін мемлекеттік қаржыны басқару жүйесі.Ел   Президентінің   1997   ...    ...    –    2030    ... ...  ...  және  ...  артуы»атты  Қазақстан  халқына  Жолдауында   Мемлекет   басшысы   Үкімет   ...  өмір  сүру  ...  ...  және  бәсекеге  қабілеттімемлекет  құруға  бағытталған  ...  ...  ...   ... ... жаңа ... ... басталады –  бұл  өсудіңсапалық сипаттамаларын қамтамасыз ету. Атап  ...  ...  ... ... ... және сонымен  қатар  өңдеуші   салалардыңтеңгерімді дамуы,  инфрақұрылымның  тиімділігі.  Бәрінен  бұрын,  бұл  –  ... өмір сүру ... ... Президентінің тапсырмаларына  сәйкес  еліміздіңҮкіметі  әлемдік  экономикалық  дағдарыстың  салдарларын   барынша   азайту,отандық  ...  ...  ...  ...  қорғаудың  алдын   алушараларын дайындау жөніндегі шараларды қабылдауда.Қойылған міндеттерді  шешу  мақсатында  ...  ...  ... бірі  және  ...  ...  ...  уәкілетті  органболып табылатын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі  ең  алдымен  салықсалу, кеден ісі, бюджеттің ... ... ...  ...  ...  сондай-ақ  бухгалтерлік  есеп  пен  қаржылық  есептілік  саласындамемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз ... ... ... ... бюджеттің толық  және  уақытылыатқарылуын  қамтамасыз  етуден  ...  ...  осы  ...  ... ... қазынашылық қызмет көрсетудің сапасын арттыру  жәнемемлекеттік  сатып  алу  процесінің  тиімділігін  арттыру  әрі   ... ... ... ...  ...  бұзушылықтардың  алдын  алужөніндегі мақсаттарды біріктірді.Қазіргі уақытта  ...  ...  ...  саласында  жыл  сайынғыбюджет көлемінің ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ұлғаюына  байланысты   проблема   туындауда,мысалы, егер 2005 жылы ... ... ...  ...  7031,4  мыңдықұраса, 2006 жылы ол 1 247,6 ... ал 2007 жылы 2006  ...  ... ... ... ...  құжаттарды  өңдеудегі  және  трафиктің  өсуіне  жәнежүйенің өнімділігіне  жүктеменің  артуына  ...  ...  ... ... ... ... байланысты, қаржы  құжаттарының  өсу  қарқынын  ескере  отырып,Стратегиялық  жоспарда  ақпараттық  қазынашылық  жүйесін  ...  ... ... ... көше  ...  ...  бағдарламаларды  атқарупроцесінде қазынашылық пен клиент (мемлекеттік мекеме) арасындағы өзара  іс-әрекет бөлігінде жетілдіру жөніндегі міндеттер көзделген.Мемлекеттік сатып алу ...  ...  ...  де  сауда-саттық  жүргізудің  ...  ...  және  ...  ...   ...   ...   ...   кейін   толық   игерілмеуіне   байланыстыпроблемалар анықталды. Пилоттық аймақ ...  ...  ...  ... «Электрондық  мемлекеттік  сатып  алу»  ақпараттық  ...  ... ... Бұл оның ...  ...  көбейтуді  жылдамдатуға,мемлекеттік сатып  алу  субъектілерінің  электрондық  сауда-саттық  жүйесінекезең-кезеңмен өтуін ... ...  ...  ...  ол  өз  ... сатып  алу  рәсімдерін  оңайлатуға  және  бюджеттердің  ... ... ...  ...  ...  уақтылы  орындалмау   проблемасын   шешу,рәсімдеу мәселелерін оңайлатуға ғана байланысты емес,  көптеген  мемлекеттікоргандар   ...   ...   ...   қаражаттарды   әрқашан    тиімдіпайдаланбайды және  белгіленген  ...  ...  да  жиі  ...  ...  елдегі  ішкі  бақылау  жүйесінің  тиімді   қызмет   етупроблемасы туындайды.Қаржылық бұзушылықтардың соңғы 3 ...  ...  ...  ... (2005 жылы – 32,2 млн. ... 2006 жылы – 41,1  млн.  ...  2007жылы 54,4 млн. теңге).  Дұрысында  бұзушылықтар  төмендеуге  ұмтылуы  қажет,және де бұл елдегі ішкі ... ... ... ... ... ... ... Стратегиялық жоспарда «Мемлекеттік  бюджет  қаржысынпайдалану кезінде қаржылық бұзушылықтардың алдын  алу»  мақсаты  ... ... ... ... үлес ...  ... өлшемелі нәтижесі болуы тиіс.Анықталған   бұзушылықтарды   жою   жөніндегі   ...   ... ... ...  ...  жыл  ...  шешілмеген  мәселеболып  қалған.  Бақылау  объектілерінің  ...  ...  70  %  ... ... ... ... қабылданған шаралар  туралы  нақты  ақпаратыжоқ формальды жауаптар.Осы  ...   ...   ...   ...   ...   тиісіншеорындамағаны үшін бақылау объектілерінің жауапты тұлғаларын  жауапкершіліккетарту жөнінде 2001 ... 30 ... ...  ...  ...  ...  ...  енгізілуі  бақылау  объектілерінің   қаржылық   ... ... ... мынадай көрсеткіш айқындалды: бақылау іс-шараларыныңқорытындысы бойынша қабылданған шешімдер мен ұсыныстардың орындалу  деңгейін2011 жылы 85 %-ға жеткізе ... ...  ...  ...   жүйесінің   осы   кезеңдегі   жеткіліксізтиімділігі көбінесе бақылау органдарының ...  ...  ...  ... ... табылатындығымен  негізделеді,  бұл  кезде  бұзушылық  фактісіжасалған және ақша қаражаты жұмсалып, уақыт өтіп кеткен.Аудитке өту ... ... ... ...  ...  асырылуыкерек. Бұл кезеңде аудитті мемлекеттік органдар деңгейінде, ал келешекте  елҮкіметі деңгейінде енгізу ұсынылады.Осыған ... ... ... ... ...  аудитінекезең-кезеңмен өту  міндеті  қарастырылған,  сәйкесінше  Министрлік  тәуекелтоптары  бойынша  ...  ...  және  ...  ...  ... ... және оны 2010 жылы жоспарлы бақылау іс-шараларының 30 %,  ... – 40 % ... ... керек.Қазақстан Республикасындағы банктік қызметті  дамытудағы  преоритеттікбағыттарының  бірі  –  екінші  деңгейлі  банктердің  ...  ...   ...   жетілдіру.   Активтер   мен   пассивтерді   басқарусубъектілерінің ... ... ... тәжірибеде  қолданылып  жүргендеріне:активтер мен пассивтерді басқару  комитеті,  несиелік  комитет,  ... ... ... ... ...  бөлімшесі  және  қазынашылықжатады.  Мұндағы  бастапқы  екі  комитет  бөлімшенің  ...  ... Олар ... ... ... ... мен пассивтеріне  құзіреттібасқаруды жүзеге асыра алмағандығын, бүгінгі күні ҚР ЕДБ-нің  активтері  менқұрылымында жіктелетін (күмәнді және үмітсіз)  ...  ...  ... ... ... болады.Елбасымыздың  биылғы  2007  жылғы   Жолдауында   «Ішкі   және   ... аса ... 30 ... бөлімінде атап өткендей: алтыншы  бағыт–  «ырықтандыру  жағдайында  қаржы  жүйесінің   орнықтылығы   мен   ... жаңа ... деп ... ... /19/1)  ...  ...  ...  рыноктағы,  сондай-ақ  өңірлік   ... ... ... ... әзір ... ... Біздіңқаржы  жүйемізде  резидент  еместердің   ...   ... ... шектеулерді біз Қазақстанның  БСҰ-ға  кіруі  жөніндекеліссөздер аясындв алып тастадық .2)  Қазақстанның  банк  жүйесі  ...   ...   ...   ... ... ...  ...  қолдау  көрсетуі  үшін  жағдайжасалуын және банктердің өңірлік экономикалық жобаларға, ...  ... ...  жеке  меншік  әріптестік  шеңберінде  ...  ... ... ... ... ... капиталын ұлттық ауқымдағы, әсіресе,энергетикалық, инфрақұрылымдық және «серпінді»  жобаларды  іске  асыруүшін тарту ... ... ... шешу қажет.4) Капиталдың қозғалысы  саласындағы  негізсіз  шектеулерді  алып  ... ... тағы да ... ... Бұл ...  Қазақстанныңоңтайлы жиынтық сыртқы қарызын қолдау  қажеттігін  есепке  ала  ... жөн. ... ... сыртқы қаржыландыруға  шектен  тысиек артады, мұның өзі еліміздің сыртқы  жиынтық  ...  ... әкеп ... ... Біз тиімді жұмыс істейтін қор рыногын құруымыз керек. Халықтың  өзініңжинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға ... ... оның  ... емес.6) Электрондық банк қызметтері  инфрақұрылымын  кеңейту  үшін  заңнамалықнегізді  одан  әрі  ...  ...  ...  ...  ... айналмақ.  [30, 6 б. ]Бүгінгі таңдағы бүкіләлемдік қаржы дағдарысы тұсында банк секторы  ...  ...  ...  құрылымындарының  басты  мәселесі   болып   жатқанқаржылық  ...  ...  ...  ...  ...   ...   менжағдайын жоғарлата шығуды көздейді. Қазақстанда қаржы дағдарысы 2007  жылдыңаяғынан бастап ене бастады және ол ... банк ... ең  ...  болыпәсер етті. Елдегі екінші деңгейлі банктердің барлығына дағдарыс  ауыр  тиіп,олардың  қызметтері  мен  ...  ...   ...   есе   ... банк ... ... несиелеу көлемі  азайып  кетті.  Оған  ... елге ... ... ... күрт ... және ...  ...  болды.  Аталған  несиелердің  және  инвестициялардың  ...   ... пен ... ... ... ...  орындары  қысқарып,әлеуметтік жағдай нашарлай  бастады,  елде  жұмыссыздар  саны  өсу  ... Осы  орын  ...  ...  ескере  отырып  бүкіләлемдік  қаржыдағдарысынан   тұрақты   әрі   одан   әрі   ...   ...   ... іске аса ... Оның ең ...  ...  2008  ...  соңынақарай ұлттық қор және мемлекеттік сектордан еліміздің қаржы нарығы мен  ... ... ... іске ... қолға алуын айтсак  болады.Атап айтсақ банк секторын ... ... ...  және  де  ... қорларынан 4 млрд. АҚШ доллары қаржы бөлуге шешім  қабылдады  жәнеол қаржыларды ең ... ... 10 ... деңгейлі банктеріне бөліп  беругеміндеттелді. Оның  ішінде  ең  негізгі  ...  4  ...  ...  ... ... ... ... АҚ, «Банк Тұран Әлем» АҚ,  «Альянс  Банк»  АҚжәне «Казкоммерцбанк» АҚ еліміздің ірі ... ... ... ... ... таңдағы  атқарылып  жатқан  шараларының  барлығыдерлік елімізді дағдарыстық кезеңнен тұрақты әрі  ...  ...  ... ... бағытталған шаралар  болып  табылады.  Атап  ...  ҚР  ... ... банк саласын реттеуді бірінші орынға қойып, олардан  беріліпжатқан несиелерді қадағалап, несиелердің   қажетті  деген  ...  ... ... болуын, елдегі  кәсіпкерлік  секторды  қолдау  мақсатындаолардың  жеңілдетілген   ...   қол   ...   және   де   ... ... үшін  ...  ...  ...  мөлшерлерін  де  кемітіпотыр. Атап айтсақ ... ... ... 30 ... 20  ...  ... отыр.  Жеке  тұрғындарын  несиелерін  және  ...  ... ... ...  ...  ...  іске  ...  және  детөлем қабілеттілігі төмен студенттердің несие ... жол ашу,  ... ... ... гранттар тағайындауды іске асыруда.ҚОРЫТЫНДЫҚазақстан, халықаралық  рейтінгілік  ...  ...  ... кезде халықаралық қаржы  институттары  үшін  ...  және  ... ... ...  табылады.  Мұнда  елдің  ...  ...  ...  ...  мемлекеттік  қарыз  алу  саясатын  сыртқы  нарықтардан  ішкінарықтарға қайта бағдарлау қажеттілігін ... ...  ...  ...  аздаужағдайда да мұндай саясат ең қолайлы көрінеді. Біріншіден, бұл  елдің  ...  ...  ...  өткір  тапшылық  проблемасын  төмендетугемүмкіндік ... ... ...  ...  бағытталған  бюджет  қаражаты,Қазақстанда қалатын болады да ... ... ... ... ...    ...    Қазақстан     Республикасы,     бір     ... қор ... ... ... ...  қор  ...  ... капиталдарының нарықтарына инвестициялайды, ал екніші  жағынан  сыртқықарыздарды тартады. Мұнда тартылған қарыздарды  өтеуге  жұмсалатын  ... ... ...  ...  ...  құралдарына  орналастырутабыстарынан  артып  түседі,  бұл  ...  ...   ... ... ... маржаны қалыптастырадыҚазақстанның халықаралық қаржы ұйымдарымен қарым-қатынасын экономикалықмақсатқа сай негізде құру ... ... ... ... ...  ... қаржы институттары (Дүниежүзілік  банк,  ЕЖжДБ  және  басқалары)үшін мемлекеттік кепілдік беруден бас  тарту  мүмкін.  ...  ... ... қарызын «ауырлатады»,  мұнда  бағалы  қағаздар  ... және ...... ... мүмкіндік  жасамайды  және  эталонқарыз алушы ретінде ... ... ... сәйкес мүмкіндік  жасамайды.  Бұлбағдарламаларды не ішкі   ресурстарды  пайдаланумен   не  ...  ... жаңа ... ...  қор  ...  ...  арттыруғажәне ішкі  эмитенттер  үшін  бенчмаркты  орнатуға  көзделген  сырттан  қарызалудың тиімді бағдарламаларымен ауыстыру ...  ...  ...  ...    және   ...   ... ... зиян келтіретіндіктен қадағалау органдары үшін  банкттікжүйелерге  мониторинг  ...  ...  ...  ...  ...  қай   ... ... қаржылық  сектордың  маңызы  сөзсіз  үлкен.  Сондықтанқазіргі кезде банктік қадағалауды күшейту және  ...  ...  ... бір ... ...  ...  ...  –  бірінші  реттегімәселеге жатқызылады.Қазіргі танда Қазақстан Республикасының қаржылық  секторы  жақсынәтижеге жетті. Осы жетістікке жету  үшін  ...  ...  ... ... ... қатынастарға қарай өзгертілді. Қазақстан  он  бес  млн.халқымен Орталық Азия өнірінде төрт бөлігін алып жатып, екінің үш  ...  ...  Бұл  ...  ...   ...   ...   жеткеніңкөрсетеді.Жақынарада әлемдік экономикада акценттерді қайта ... ... ...  ...  экономиканың  жалпы  әлеуетінде   70-75%-ды   негізгі   қорлар,ресурстар,  ...  ...  мен  ...  ...  ...  ... ... дамыған елдерінде 70% білімге  берілген.  Бұл  инновациялар,ақпараттық технологиялар, инфрақұрылымдық  құраушылар,  ғылым,  ноу  -  ... жаңа ... ... болды  -наноэкономика.  Барлық  экономикасы  дамығанәлем елдері осы бағытта дамып келеді.Давос  ...  ...  ...  ...  «технологиялықдайындық» санатында Қазақстан 77-орында.  Инновациялық  индексі  ... ... ... ... -  ...  ...  даму  бойынша-  80-орында.  ...  ...  ...  мен  жаңа  ...   бойыншабірінші орынға ие.Осы шындық жағдайында экономикалық  тұрақтылық  ғылыми  инновациялардыеңгізу, «білім экономикасы», ...  ...  ...  ...  ... ... Қаржылық  ресурс  пен  адам  ...  ...  ...  ...  ...  алғашқы   жылдарында,   жалпы   дағдарыс   кезеңіндеэкономикалық пайда салдарынан бизнес немесе өзге  ...  ...  ... ... ... Бұл  ...  ...  жалпы  ел  үшін  ештеңеменсалыстыруға   келмейді.    ...    күні    ...    ...    ... ... ... ерекше  көңіл  бөлуде.  Жақын  жылдардаосы саланы қаржыландыру бірнеше рет ... ... ...  ... ғылымдағы қиыншылықтарды сезіңді, алайда бөтен технологияларды  біздіңтопыраққа механикалық  көшіру  тиімді  бола  ...  ...  сене  ... Қытайда болып өткен  экономикадағы  өсулер  жаңа  технологиялардыжәне инновациялар  ...  ...  ...  Бір  ...  қазіргі  заманғыәзірленімдерді қолдануға мүдделіміз, себебі қалыс  қалуымыз  тіпті  ...  ...  ...  бір  ...  қаржылық  секторындағы   бәсекелестікартықшылықтарымызды іздестіріп табуымыз керек.   Сондықтан  біздің  ... ... ... ... болып табылатын өз  ерекшелігімізге  сүйенуімізкерек. Бізде мамандардың біліктілігі өте ...  ...  ...  ... және ... ... ...  қажет.  Осы  кезде  біздің  экономикамызшикізатсыз-ақ, Алматыны Қаржылық Орталыққа  айналдыру  және  ...  ... ...  ... ...  ...  ...  50  елінің  қатарынакіруді қамтамасыз етуге мүмкіншілігіміз бар.Қазақстан  Республикасының  қаржы  ...  ...  әлі   ... бар. ... ... ... ... даму  жағынан  сақтандырусферасы ең соңғы позицияны алады. Сондықтанда, өзіне көп көніл қажет  етеді.Бұл ... ... ... ... ... және  т.б.  Соңғыжылдары әлемдік қаржылық бизнес ... ... ...  ...  болыпжатыр,  соның  бірі  банктік  және  ...   ...   Екі   ... ... бұл ... сату  ...  және  сату  сапасынкөбейту.  Сондықтанда,  мұндай   қызметтерінің   түрін   еңгізу   ... үшін ... ... ... ... ... ... қаржы саласын дамытуда еңалдымен олардың материалдық негізі  болып  табылатын  қаржы  ...  ... ... ...  тиімді  қалыптастыру  мен  дамытудың  маңызы  бүгінгінарықтық қатынастар ... ... ... болып табылады.Глобализация  ұлттық  қаржылық  нарықтардың  либерализация   ... ... ... ... ...  ...  ең  реттелетін  сомасыболып қалуда. Бірақ та  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... бақылау  жасау  әлсіретілуде.  Коммерциялық  және  ...   ...   ...    ...    ...    ... ... фирмалар, капиталды басқару бойынша компаниялар бір-бірінің қызмет ету аясына аса көп әрі тез ... ... ... ... келе келесідей ұсыныстар жүйеленді:-  Қазақстанның  қаржы  ...  ...  ...   келешегі   зорсекторларына нарықтық жағынан  орнықты  қолдау  көрсетуі  үшін  жағдайжасалуын және ... ... ... жобаларға, соның  ішінде– мемлекеттік  жеке  меншік  әріптестік  шеңберінде  қатысуын  ... ... ... ... ... ... ұлттық ауқымдағы, әсіресе,энергетикалық, инфрақұрылымдық және «серпінді»  жобаларды  іске  асыруүшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.- Капиталдың қозғалысы  ...  ...  ...  алып  тастаужайындағы мәселеге тағы да оралуымыз қажет. Бұл мәселені  Қазақстанныңоңтайлы жиынтық сыртқы қарызын ...  ...  ...  ала  ... жөн. Біздің банктеріміз сыртқы қаржыландыруға  шектен  тысиек артады, мұның өзі еліміздің сыртқы  жиынтық  ...  ... әкеп ... мүмкін.- Біз тиімді жұмыс істейтін қор рыногын құруымыз керек. Халықтың  өзініңжинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға кеңінен ... оның  ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев«Қазақстан 2030» атты стратегиялық бағдарламасы  Алматы 1997 ж2. Қазақстан Республикасының   «Қазақстан Республикасындағы ...  банк ... ... ... Г.С. ... ... Банктер». Алматы 1999г.4. Колесников В. И. Банк ісі. -  М: ... және ... ... Ж. ... ... ... журналы. Экон. серия. №3(31).2005г.6. Балабанов И.Т. Бантер және банк ісі. – Питер, 2000г.7. Ж.К. Бекболатұлы. Қазақстанның коммерциялық ... ... ... // ...   ... 1997г., № 9-10.8. ... Л.Т. Ақша, Несие, Банктер - М., Инфра-М., 1997г.9. Жукова Е. Ф. Банктер және  и банк операциялары.-М.:Банктерменбиржалар– Юнити, 1997г.10.Ілиясов А.А., ... А.К.  ... ... ... ... №4(26). 2003г.11.Қалиева Г.Т. Қазақстандағы коммерциялық банктер және олардыңтұрақтылығын тқамтамасыз ету проблемасы. Автореферат. – Алматы:1999г.12. «Темірбанк» акционерлік қоғамының мәліметтері. ... жж.13. ... В. ... ... Алматы 2004г.14. Лаврушин О.И. «Ақша, Несие, Банктер». Екінші басылым, ... ... О. М., ... В. И. ... ... және ... – М., ... мен биржалар – Юнити, 1995г.16. Миркин Я. М. Банк операциялары. – М., Инфра-М., 1996г.17. ... В. П., ...  Л.  А.  Ақша  ...  мен  ...  ... ... ... Ж.Д. «Вестник  КазНУ»  журналы.  Экономикалық  ...    ... ... Г.С. «Ақша, Несие, Банктер». Алматы 1999г.20.  Шаяхметова  К.О.   ...   ...   ...   ...   серия.№1(41).2006г.21. Лаврушин О.Н. Банк ісі. - М: Қаржы және статистика, 2000г.22. Сейтқасымов Г.С. Банк ісі. – ... ... ... ... Г.С. ... ... ... - Алматы: Экономика, 1999г.24. Ілиясов К.К. . Қазақстан экономикасының қаржы-несиелік дамумәселелері /Редакциялауымен.– Алматы: Бiлiм, 1995 – 240 с.25.Кучукова Н.К. ... ... ... жүйесінреформалаудың нарық экономикасына көшу жағдайындағымакроэкономикалық аспектілері. – Алматы:Ғылым, 1994. – 439 ... Б.А.. ... ... Оқулық /Редакциялауымен.– ИНФРАМ, 1997. – 720 с.27.Сейтқасымов Г.С.. Ақша, Несие, Банктер: Оқулық /Проф.редакциялауымен.-Алматы: Экономика, 1996. – 364 с.28.Чекмаева Е.Н. ... ... ... және оны реттеу /Ақша жәненесие. 1994. №5-6. с. 68-71.29.«Кәсіпкер және құқық». №12 (73), май, 1997.30. Статистический ежегодник. ... – 2008г.- 451 с.31. ...  К.  ...  ...  ...  в  условиях  глобализации.  -Алматы, 2005.32. Сейітқасымов А. «Қазақстанда кластерлік саясатты дамыту жолдары».  Қаржы– қаражат. 2009, № 633. ... А.А   ... ... в новом веке»,  Финансы  и  банки  №3,2009 г.34.  Жаксыбаев  М.И.  ...  ...  қор  ...   айналуы».   КазЭУХабаршысы. 2008, №235. Сатиев С.А. ...  ... ...  даму перспективасы».  КазЭУХабаршысы. 2009, №336. «Қазақстан Республикасы ... ...  ...  қалыптастырудың  жəнепайдаланудың орта мерзiмді перспективаға арналған  Тұжырымдамасы  ... ... № 1641 ... 1 ... 2006 ...    ҚР    Ұлттық    банкінің    ...    ...    ...     ... 2009 ...  18  ...  ...  шикізат  секторынан  түскентабысты қалыптастыру  мен  оны  пайдалану  мониторингісі:  Бюджет  ... ... атты ... ... ...  -  Қоғамдық  саясаттызерттеу орталығы, Алматы, 2009 жыл, 53 бет.39. М. Махмұтова, А. Уаррак ...  ...  ...  жəне  ... қоры: Қазақстан үшін сабақтары // Policy Studies, № 1(12), 2007 жыл,Қоғамдық саясатты зерттеу орталығы. – 26 бет.40.  www.minfi n.kz ҚР ... ... ... .   2007 ...  15 ... Қазақстан Қаржыгерлерінің VI конгресіндеоқыған Қазақстан Президенті - Н.Ә. Назарбаевтың баяндамасы[2]    Ашимов А. Стратегия ... ... в ... ... ... // Финансы и кредит, №11, 2007.[3]   «Казахстанская правда» газетінің желтоқсан айларындағы нөмірлері2007 ж[4]    ...  Н.А.  ...  ...  ...  в  ...  50наиболее конкурентоспособных стран мира //  Казахстанская  ...  2  ... ... М.И. ... ...  қор  орталығына  айналуы».  КазЭУХабаршысы. 2008, №2[6] Сатиев С.А. «Қазақстанның  қаржы секторының  даму  ... ... 2007, ... Қ.Қ., ... С. Қаржы-----------------------Сыртқы себептерДағдарыс себептеріСубъективтіОбъективтіІшкі себептерДаму қажеттіліктеріҒылыми білім деңгейіТабиғи өзгерістерБасқарудың ... ... ... ... қарама-қайшылықтарыӨрлеуЖандануДағдарысҚұлдырауЭкономикалық циклYуақытавсМЕТОДОЛОГИЯ1.Әлеуметтік-экономикалық   жұйенің   орнықты   даму   ...   ... ... сапалы пайдалану2.        ...     ...     ...     басқару      әдістемесінкешенді колдануСТРАТЕГИЯ1.Ұзақ  мерзімді  ...  ...  ...  ...   ... ... даму2.Дағдарыс  құбылыстарьшан  сақтануда  институционалды  формаларды   ... ... ... ... болу жағдайында тәуекелділікті ал-дын-ала бағалау2.Қоршаған        әлеуметтік-экономикапық         ...  ...  ... ... ... әдістерін, формаларын тиімді пайдалану2. Дағдарыс   жағдайлары   кездеріне    ...    әсер  ...  ... ... ... кешенді болжауДағдарыс жағдайларының дамуының мониторингі3.Дағдарысқа   қарсы   басқарудың   ...   ... ... ... қарсы басқару нәтижесін мұқият талдау және бағалауӨңдеушi сала – ... сала – 85 ... ... ... ... тоқ.081тоқ. 092 тоқ.09Басқа секторларбанктерақша-кредит реттеуоргандарымемлекеттік басқарусекторы0%20%40%60%80%100%4 тоқ. 054 тоқ. 064 тоқ. 074 тоқ. 081 тоқ. 092 тоқ. 09Мемлекеттік ж?не мемлекет ... ... ... ... ... бермеген сырт?ы ?арыз0,00500,001 000,001 500,002 000,002 500,003 000,003 500,004 тоқ. 054 тоқ. 064 тоқ. 074 тоқ. 081 тоқ. 092 тоқ. ... АҚШ ... ... тоқ. 054 тоқ. 064 тоқ. 074 тоқ. 082 тоқ. 09010203040506070804 тоқ. 054 тоқ. 064 тоқ. 074 тоқ. 082 тоқ. ... тоқ. 054 тоқ. 064 тоқ. 074 тоқ. 082 тоқ. 09  
        
      

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байжігіт8 бет
Дін әлеуметтануы7 бет
Дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар туралы мәлімет8 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Жапонияның ҚХР-мен қарым-қатынастары46 бет
Жастар қозғалысының даму жолдары және мақсаты7 бет
Жұмабай Шаяхметовтің өмірі мен қызметі6 бет
Кәсіпкерлік құрылымдардың бизнес-жоспарды жасау үрдісінің негізі24 бет
Мақаш Қозыбаевтың тарих ғылымына қосқан үлесі11 бет
Мемлекеттік тілді жүргізу тетіктері63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь