Қазақстандағы орта және шағын кәсіпкерлікке салық салу мәселелерін,оның әсерін талдау

Кіріспе
1. Салықтардың теориялық.құқықтық негіздері
1.1 Салықтардың әлеуметтік .экономикалық жағдайға әсері
1.2 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі реформалары
1.3 Шағын және орта бизнеске бір жылдық мораторийдің әсері
2.Ұйымдардың қаржылық жай. күйіне салықтың әсерін талдау
2.1 Шағын және орта бизнестің дамуын мемлекет тарапынан қолдау
2.2 Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамыған елдермен салыстырмалы түрде талдау
2.3 “Еркін” фирмасының қаржылық, салықтық жағдайын талдау
3 Қазақстанда бизнеске салықты жетілдірудің бағыттары
1.3 Кәсіпорындардың табысына салынатын салықтың
әлемдік тәжірибесі
3.2 Салық салу жүйесіндегі негізгі мәселелер және оны жетілдіру жолдары
3. 3 Салықтардың экономикалық мүдделерге әсерін азайту жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Салық саясатының құралдарымен мемлекет экономикалық өсуді ынталандыра отырып, шаруашылық қызметінің жағдайына әсер етеді. Экономикалық өмірге араласу тек қана кәсіпкерлік қызметті жүргізуді анықтайтын мемлекеттік актілерді шығарумен емес және шаруашылық жүргізуші субъектілердегі мүліктің және қаражаттың бөлігін алумен түсіндіріледі.
Шағын және орта бизнес – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін салалардың бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары мен компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және тағы да басқа көрсеткіштердің артуына тікелей әсер етеді.
Кейінгі жылдары елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға көбірек көңіл бөліне бастады. Осыған байланысты кейбiр кәсiпкерлерде өз бизнесiн ұйымдастыруына қажетті қаражаттың жетiспеушiлiк мәселесi туындап отыр. Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен шешiледi. Сондықтан, ақшалай қаражаттарға иелiк ететiн инвестициялық қорлар, банктер, салық органдары кәсiпкерлерге тауарларды өндiру мен қызмет көрсетулерiн қолдау қажеттілігі туындайды. Бұл тұрғыда мемлекет үшiн жұмыссыздық мәселесі шешіледі, әлеуметтiк мәнiн арттырудың мүмкіндігі туындайды.
Салықты пайдалана отырып мемлекет екі мақсатты көздейді. Біріншісі, барлық деңгейлер кірістерін толтыруға бағытталады. Бұл мемлекеттің фискалдық функциясына негізделеді. Екіншісі, мемлекетпен реттелетін рыноктық экономиканың басқару жүйесін қамтамасыз ету.
Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму
жағдайында шағын және орта бизнестің белсенділігін арттырудағы қаржылық-
несиелік, салықты жетілдіру жолдарын бағалау барысында талдауға алынған
кәсіпкерлік субъектілеріне түсетін салық ауыртпалығы, оларды қолдаудың жаңа
нысандары белгіленді.
1.Кейнс Дж. М.Общая теория занятости, процента и денег -М: Прогресс, 1978.-304с.
2. Осадчая И. М. Современное кейнсианство -М: Мысль 1971.- 127 б
3.Смит А. Исследование о природе и причинах богатства народов
-М: 1992 - 589 б.
4.Твердохлебов В. Финансовые очерки. Выпуск 1. - Петроград, 1916. -125 6.
5.Соколов А. Теория налогов - М: Соцэгиз 1928. - 198 б. Тривус А. Налоги как орудие экономической политики - Баку, 1925. -190 6.
6.Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане/ Учебное пособие.- Алматы: «ЬЕМ»-2002.-160 6.
7.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. - Алматы: 2005. - 5516.
8. К.К. Ильясов, А.Б. Зейнельгабдин, Б.Ж. Ермекбаева Налоги и налогообложение. Учебное пособие. - Алматы, РИК, 1995 -1516.
9.Б. Ж. Ермекбаева Салықтар және салық салу: Оқу күралы - Алматы: Қазақ университеті, 2003. - 131 б.
10.Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан. - Алматы: «Жеті жарғы», 1998.-304 6.
11.Идирисова Э.К. Налоговое регулирование предпринимательской деятельности в сфере малого и среднего бизнеса. - Алматы: Қаржы-қаражат, 1999-136 6.
12.Найманбаев С.М. Салықтык қүқық: Оқулық - Алматы: Жеті жарғы, 2005. -400 6.
13.Н. К. Мамыров, Ж. О. Ихданов Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие. - Алматы : Экономика, 1998. - С. 248
14.Юткина Т.Ф. Налоги и налогообложение: Учебник. - М.: Инфра-М, 1999. -429 6.
15.Ильясов К.К., Идрисова Э.К. Налоги развитых зарубежных государств. -Алматы: Қаржы-қаражат, 1997. - 160 6.
16.Налоги: Учебное пособие/ Под ред. Д.Г. Черника, М: «ФиС» 2001- 656 6.
17. Климова Р.О. О налоговом и финансовом потенциалах региона и
области // Налоговый эксперт. - 2006. -№3. - Б. 17-20
18. «ҚР-ның салықтық жүйе туралы» заңы 1991 ж. 24 желтоқсан
19 «Бюджетке салықтар мен басқа да міндетті төлемдер»заңы. 1995 ж.
20. ҚР-ның салық кодексі. 2002 ж.
21. «Жер қойнауы және минералды шикізат туралы» заңы 1992 ж. 30 мамыр
22.Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
(Салық кодексі). Астана 2009.
22.Н.Ә. Назарбаев. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. 2008ж Әлжанов А. Шағын және орта кәсіпкерлік: Шетелдік тәжірибеде Қаржы-қаражат, 2007. – №12- 41-44 б
23. Есжанов Р. Қазақстан Республикасының шағын кәсіпорындарының қызметі жайлы // Ақиқат, 2007. – №5- 5 б.
24 Жеке кәсіпкерлік туралы: Қазақстан Заңдары, 2006 жылы – 31 қаңтар №124/// ҚРЗ // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы.- 2006.- №3. – 2-39б.
25 азақстан Республикасының Шағын кәсіпкерлік дамыту мен қолдаудың 2001–2002 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы // Егемен Қазақстан. – 2001. – 11 мамыр.
26 Ашанұлы Қ. Алпауыттар және орта кәсіпкерлік // Ана тілі. – 2006. – 24қараша.
27 Ашанұлы Қ. Кәсіпкерлік болғысы келгеннің жиырма төрт қағидасы // Қазақ әдебиеті. – 2006. – 9маусым.
28 Дүйсенбек Ә. Үлкен шаруа шағын істен басталады // Егемен Қазақстан. – 2001. – 26 маусым.
29 Дүкенбаев Е. Кәсіпкерлік күні туды // Ақиқат, – 2007. – №12. - 21-28
30 Жүсіп Н. Жеке кәсіпкерлік: тірлік, табыс, тәуекел // Егемен Қазақстан. – 2006. – 11 ақпан.
31. Мамытов Б. Кәсіпкерлік – азаматтық қоғамның тірегі, тұрақтылықтың кепілі // Егемен Қазақстан. – 2007. – 1қараша.
        
        КіріспеЗерттеу тақырыбының өзектілігі. Салық саясатының құралдарымен  мемлекетэкономикалық өсуді ынталандыра отырып, шаруашылық қызметінің жағдайына  ... ... ... ... тек қана ...  қызметті  жүргізудіанықтайтын мемлекеттік актілерді шығарумен емес  және  ...  ... ... және ... бөлігін алумен түсіндіріледі.Шағын және орта  бизнес – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік  экономикалықдаму  жүйесіндегі  ...  ...  ...   ...   бірі   ... ... ... және сауда кәсіпорындары мен  компаниялары  Қазақстанэкономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы  ... ... ... ... және тағы да ... көрсеткіштердің   артуынатікелей әсер етеді.Кейінгі жылдары елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға көбіреккөңіл бөліне бастады. Осыған байланысты  кейбiр  ...  өз  ...  ...  ...  ...  ...  туындап  отыр.Әлемдiк тәжiрибеде мұндай мәселелер әр түрлi жолдармен ...  ... ... ...  ...  инвестициялық  қорлар,  банктер,  салықоргандары  ...  ... ... мен ... ...   ...  туындайды.  Бұл  тұрғыда  мемлекет  үшiн  жұмыссыздық  мәселесішешіледі, әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ...  екі  мақсатты  көздейді.  Біріншісі,барлық  деңгейлер  кірістерін   толтыруға   бағытталады.   Бұл   ...  ...   ...   ...   ...   ... экономиканың басқару жүйесін қамтамасыз ету.Қазақстан  Республикасының      индустриалды-инновациялық      ... ... және орта ... ... ... қаржылық-несиелік, салықты жетілдіру жолдарын бағалау барысында талдауға алынғанкәсіпкерлік субъектілеріне ... ... ... ... ... ... белгіленді.Зерттеудің  мақсаты мен міндеттері. Зерттеудің мақсаты –  Қазақстандағыорта және шағын кәсіпкерлікке салық салу   мәселелерін,оның әсерін  ... ... жету үшін  ... ... ... шарт:-  еліміздегі   шағын  және  орта  бизнес  субъектілеріне  ...  ... ...    ...    ...      мемлекет     ... ... және ... ...  ... тоқталу;–  кәсіпкерлік  субъектілерінің  қаржылық   ... және оған  ...  ...  ...  ... ... шет ... және отандық   мәліметтеріне сүйене  отырыпшағын және орта ...  ...  ... ... ...   бизнес    субъектілеріне    салықты     ... ...  ... пәні  ...  ...  және  орта  ...    жүйесін  және  оныңсалықтық сипаттамасын зерттеу.Зерттеу объектісі  – ... ... және орта ... ... жұмысының жаңалығы:Қазақстандағы   шағын   және   орта   ...     ...    ... салу ...  бір жүйеге келтірілді;Тақырыптың ғылыми зерттелу  дәрежесі.  ...   ...  ... ... өз ... ...  сол  арқылы  экономика  ғылымынаайтарлықтай үлес қосқан  төмендегідей  экономистер  мен  ...  ...  ...  ...   ...    ...   С.Қ:   ...   М.Т.Оспанов, С.С.Сатубалдин,   К.А.Сержантов,  А.И.Худяков,Г.М.Бродский,  Д.Г.Черник,   А.Б.Зейнельгабдин,   С.М.Мусин,    ... және тағы ...  ...   ...  болып,  экономикалық  көріністердіжәне  олардың  дамуы   мен   өзара   байланысын   ...   ... ... ...  және  ...  ...   талдау    әдісі,   нақты   ...   мен   ... ... ... ... ... ... Конституциясы, Салық  Кодексіжәне әлемдік экономика ғылымының  классиктерінің,  Ресей  және  ...  мен  ...   ...   сондай-ақ   қарастырылыпотырған  мәселеге  байланысты  әр  түрлі  нысандағы  ...   ... ...  ...  мен  ...   ...  үш  бөлімнен,қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.  Сандық  материалдар,кестелер, суреттер  келтірілген.1. Салықтардың теориялық-құқықтық негіздері1.1 ...  ... ... ... әсеріҚоғамның даму процессінде әлеуметтік-экономикалық жүйедегі  салықтардыңатқаратын рөлі күн өткен сайын жаңа ...  ...  ...  ...  келеді.Бұл   әсіресе   нарықтық   қатынастардың   қалыптасып   дамуы   ... ... ... тән  ...  ...  салық  салу  жекелегентұлғалардан  бастап  ...  ...  ...  оның  ...  ... ... әсер ете ... бірден бір  макроэкономикалық  құралболып   табылады.   Бұдан   да   басқа,   ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...  белгілі  бір  жекелегенелдердің ішкі жұмысы болудан қалды.  Осылайша,  салық  салудың  бір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  оның  жалпылығықазіргі кезде салықтардың атқаратын рөлінің жан-жақты  қанат  жаюына  ... ...   ...   ...   ...   саяси,   экономикалық,әлеуметтік  мақсаттары   мен   ...   ...   ...   ... экономикалық процестерге әсер  ету  мүмкіндігінің  бар  екендігікөптеген  жағдайларда  ескерілмегендігін  байқауға  болады.  ...  ...  ...  ...  өз  ...   жүзеге   асыру   ...  ал  ...  ...  ...  ...  ...  ... көрініп отыр. Сондықтан,  салықтарды  қоғамның,  сол  арқылы  ... өмір ... ... ... көзі деп ...  ...  және  нарықсубъектлері (заңды және жеке тұлғалар) оны  ерікті  түрде,  қиналмай  төлеуікерек, осы ... алып ... ... ...  мынандай анықтама  беругеболады:  «салық  дегеніміз  -  заңды  және  жеке  ...  ...   ...  ... ... және  ...  дамуына  қажетті  қаражаткөзі».Ал, «салық салу» ұғымына келетін  болсақ,  ...  ...  және  ... ... ... ...  салыстырмалы  түрде  талдайкеле, салық салуға қатысты өзіндік анықтама беруді дұрыс  деп  таптық,  оғансебеп:- ...  ...  ...  ...  ...  анықтама  берілгенкезде, ол салық сомасын өндіріп алу процессі ретінде қарастырылады;- салық салу тек қана салық міндеттемесімен және құқықтық ... ... ... қатынастарды білдіреді;- салық бөлу функциясын атқара отырып, қаржы ... ... ... рөл ... сондықтан оны кең мағынада қарастыру қажет;- қазіргі кезде еліміз әлеуметтік  ...  ...  ... жолын таңдаған болса, әлеуметтік бейімделу деңгейін  көрсететін(әлеуметтік бейімделген  дамыған  мемлекеттерде  ЖІӨ-дегі   ... ... 30-40 ... құрайды) салық жүйесіне, салық  салупроцессіне әлеуметтік тұрғыдан анықтама беруге негіз бар.Жоғарыдағы тұжырымдарды ескере келе,  «салық салу   ...... мен ... ... ... ...  ...  салықтарды  төлеубойынша конституциялық міндеттерді  орындау  кезінде  туындайтын  әлеуметтікқатынастар жиынтығы».Салық  салудың   ...  ...  ...  оның   шаруашылықжүргізуші  субъектілері  мен  халықтың  әлеуметтік  жағдайларына  оң  ... ... әсер ... көрсететін бірден бір көрсеткіш және  салықжүйесін  үнемі  жетілдіріп  отыруға  ...  ...  ...  ...   болыптабылады.  Салық  жүйесінің  көмегімен  мемлекет   субъектлерге   ... және ... ... ...  ...  ...  ...  немесе  оны  тежеуі  мүмкін.  Осы  ...  ...  ...  ... ... ... немесе жағымсыз,  оң  немесе  теріс   салдарлардыңтуындайтыныдығын байқауға болады.Басқа салықтарға қарағанда (мүлік, жер және көлік ... ... жеке ... ... ... салығы мен жанама  салықтардың  «керіәлеуметтік салдары» басым болып келеді, өйткені,  кәсіпорындардан  гөрі  кезкелген  адам  ...  да  ...  ...  ...   ... ... 1. Салық жүйесінің  әлуметтік -экономиқалық жағдайғаәсер ету механизміЕскерту - автормен құрастырылды.Сонымен қатар, жеке тұлғалардан алынатын  ...  ...   шын  ... мүшесі  қоғамның  болашағы  және  негізгі  құндылығы  болып  келетінотбасынан алынады,  олардың   ...  және  ...  ...  әсеретеді. Ол механизмді төмендегі сызба түрінде келтіруге болады:Салық жүйесінің азаматтардың материалдық және ... ...  ... ... бар: ... және ... жағы сол, ... және жеке тұлғалар төлеген салықтар бюджет  пенбюджеттік  емес  қорларға   жинақталып,   олар  ...  ...  көп  ... ... ... (зейнеткерлер, мүгедектер, көп  балалы  аналар,балаларға) жәрдемақы ретінде беріледі және халыққа түрлі қоғамдық  қызметтеркөрсетіледі.Жағымсыз  жағы  үш  ...  ...  ...  ...  төмен   жекетұлғалардың салық төлеуі (жеке табыс салығы  мен  ҚҚС)  ...  ...  кері  ...  ...  ...  жеке   кәсіпкерлердің   салықауыртпалығының  жоғары  болуы  олардың   ...   ...   ... ... ... соңғысы,  барлық  коммерциялық  ұйымдармен кәсіпорындар еңбек ақы қорынан салық төлейді, соның  салдарынан  ... ... ...  еңбек  ақысын  қажет  мөлшерде  төлеу  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ондакәсіпорынның  қызмет  етуіне  дұрыс  мүмкіндік  ...  ...   ... ... ... ... ... мақсаттағы функция   депатауға болады. Фискалды артықшылығы бар   салық  саясаты  арқылы   ...  ...  емес  ...  ...  ...  мәдени  және  басқақоғамдық-әлеуметтік  аяның   қажеттіліктерін   қанағаттандыруға   ...  ...   ...   мемлекет   шаруашылық   және   ... ...  ...  ...  Бұл  процесстерді  басқарукөбінесе реттеу функциясы арқылы жүзеге асырылады.Сурет 2 . ... ... ... - экономикалық процескетигізетін әсеріЕскерту - автормен құрастырылдыСалық жүйесінің реттеуші ... ...  ...  ... рөл ... ... субъектілердің қызмет етуінің  тиімділігі  ондағыжұмыс істейтін қызметкерлердің жалақысының  ...  ...  ...  ...  орта   топ   ...   қалыптасуына    әкеледі,   ... ... оң әсер ... ... 2).Жетілдірілген   салық   жүйесі   қызмет   еткен   ...   ...  ...  ...  ...  ...  көзі   ...  Салық жүйесін жетілдіру бюджетке  түсетін  түсімнің  көлемін  салықауыртпалығын жоғарылатпай-ақ көбейтуге бағытталуы қажет.  Осы  ...  ... ... тарапынан  көптеген  шаралар  қолға  алынып  келеді.  Салықмөлшерлемелері  жеке  табыс  салығы,  ...   ...   ...   ... және меншікке салынатын салықтар бойынша төмендетілген. 2006  жылысалық  заңнамасына  салық  ауыртпалығын  төмендетуге  ...  ... атап  ...  ҚҚС  ...  ...  мөлшерлемесі  15%  -дан  14%төмендетілді,  арнаулы  салық   режимі   ...   ...   ... ... ... ... заңды  тұлғалардың  табысына  салық  салу3% дейін төмендетілді және  т.б.  2008  ...  ...  ...  ...  30%-ға  ...  ...  ...  мөлшерлемесінің  төмендеуібюджеттің кіріс бөлігіне өзінің кері әсерін тигізе қойған жоқ.  2005  жылдыңқорытындысы   ...   ...   ...   ...   яғни,   салықтықтүсімдердің өсу қарқыны  алдыңғы жылмен салыстырғанда 168%  ...  ... жылы ... ... ... 110% көтерілген.Салықтар  қоғамдық-экономикалық құрылысы мен саяси бағытына  қарамастанұлттық мемлекет кірістерінің негізгі көзі  -ұлттық  ...  ...  ... қаржылық құралы,  мемлекеттің  кірістерін  және  ...  ...  ...  көзі   ...   табылады.   Салықтарда   мемлекеттіңэкономикалық  мазмұны  нақты  түрде  ...  ал  ...  ...  ...  ...  ...   мен   рөлі   қоғамның   ... ... ... және ... анықталады.Экономиканы мемлекеттік реттеу басқарудың сәйкес тұтқаларына  ... ... бірі ... ...  табылады.  Бұл  экономикалық  өміргеараласу тек  қана  ...  ...  ...  ...  ...   ...   емес    сонымен    ...     ...    ...  ...  және  қаражаттың  бөлігін  алумен  түсіндіріледі.Сонымен, салықтар жалпы ішкі ...  және  ...  ...  бөлу  ... рөль ...   салу   ...   ...   негіздеу   салық   теориясындабелгіленеді. ... ... ... ...  ...  ...  ...  дамуымен  жүрді.  Салық  жүйесінің  тұжырымдамалық   моделдерімемлекеттің экономикалык саясатына тәуелді дамыды.Ұзақ ... ...  ...  ...  рөлі  ...  ... ... 200 жыл бұрын А. Смит мемлекеттік қаржылар эволюциясы  туралығылымды ең бірінші ... ... ...  ...  ...  дамуыныңжоғары деңгейінде жүреді. Классик-ғалымдар У.Петти, Ж.-Б. Сей  және  ... Д. ... Дж. ... экономиканы тұрақты және өзі  реттелетінжүйе  ретінде  қарастырады,  мұнда  ...  ...  ...   ал   ... артықшылығы  өндірушілердің  шаруашылықтың  тапшылықты  ... өзі ... ... деп ... мазмұнын жүйелі  зерттеген  Д.  Рикардо  былай  деп  жазды:«Салық салу ... ... ... ... ...  ...  егер  ... немесе кірістердің басқа көздеріне әсер етпесе, онда  ол  шығындарғаәсер етуі керек, немесе егер оның ауыртпалығы біркелкі бөлінеді  және  ... ...  ...  онда  салық  қайда  түсетіні  бәрібір».  ...  ...  ...  бас  ...   ...   ...   салықтармемлекеттің өмір сүруінің материалдық базасын қамтамасыз етеді.  Д.  Рикардоөз еңбектерінде ... тек бір ...  ғана  ...  -  салықтардыңреттеуші әсерін көрмей, үкіметтің  қажеттіліктерін  ...  ...  ...  Д.  ...  ...  А.  Смит  ...  ...  басқашақарастырған. Ол салықтар  тек  зұлымдық  әкелмейді,  салық  салудың  белгіліқағидаттарын сақтау кезінде олар ... ...  ...  жағымды  факторыболады  деп  санаған.  Ондай  қағидаттарға  А.  Смит  мыналарды   ...   қол   ...   ...    ...    жабуға    қатысуы«мүмкіндігіне, өзінің салыстырмалы төлем ... ...  тек  ... ... кез ... ... салық төлеу мерзімінің, тәсілдерінің  жәнемөлшерінің белгілі  болуы.  ...  тек  ...  ...  ...  ...   ...   ал   ...   пікірталастары   олардың   ... ... ... ... ... қоғамдағы  экономикалыққатынастардың  күрделенуімен,  объективті  циклдық  ...   ...   ...   ...   ...   ...   оның   ... әсерін бөлу, сондай-ақ салық  салудың  әлеуметтік,  экономикалықшекараларын реттеу ... ...  Жаңа  ...  ...  ...  ... кезде экономикалық ойлардың екі негізгі бағытын бөліп  алуға  болады- кейнсшілдік және неоклассикалық.Кейнсшілдік  теория  ...  ...  ...   ...   негіздейді,   экономиканың   жалпы   қызмет   етуін   ...  ...  ...  теориясының  және  экономикалық  теорияныңдамуына аса зор үлес қосқан, ағылшын экономисті  Дж.  ...  ...  ... ... ... ... құралын негіздеген.Басқа экономикалық тұтқалармен  бірге  салықтық  реттеуге  ...  ... Ол ... ... ... өрлеуге, жүмыспен қамтуға,  тұтынудыынталандыруға үлкен әсер етуі ... атап ... ... ...  ...  неғұрлым  әділетті  бөлу  ...  ...   ...   ... жоғарылауына әкеледі» деп есептеген.Сонымен, экономиканы, оның нақты тұтқаларын және нысандарын ... ... ... ... түрде қалыптасқан. Ол  мемлекет  тұтынуғаөзінің басқарушылық әсерін сәйкес салық ... ... ...  ...  ... - деп жазған [1, 156 б.].  Дж.  М.  Кейнс  салық  салудың  үдемелігінжақтаушы болды, ол  ...  ...  ...  ...  салымдарға  қатыстыөндірушінің тәуекелін ынталандырады, деп санады.  Дж.  М.  Кейнс  теориясынасәйкес салықтар  ...  ...  ...  ...  механизмі»ретінде қызмет етеді.  Жоғары салықтар, оның ойынша, жағымды  рөл  ...  ...  ...  бола   ...   бұл   ...   категорияэкономиканы  баланстануға  әсер  етеді.   Салықтық   ...   ...   ...   ...   және    ...    ... ал салықтар «енгізілген  ынталандырушы»  ретінде  бұл  үдерістіреттейді. Экономикалық өрлеу  ...  ...  ...  ...  салықтықкірістерге қарағанда баяу  өседі,  ал  дағдарыс  кезінде  салықтар  кірістерқұлдырағанға  ...  ...  ...  ...  ...   ... ... қол жеткізіледі [1, 158 б.].Ғылыми  техникалық  өрлеу   жағдайында   дағдарыстық   құбылыстың   ... ...  ...  экономикалық  дамудың  талаптарына  жауапберуден ... ... ...  ...  келесі  себептерге  байланыстыбұзылды: өндіріс жағдайларының өзгерісіне байланысты  инфляция  көп  ... ... ие бола ... ... ... ...  әрбірелдің  сыртқы  нарықтарға   тәуелділігінің   жоғарылауы   ...   ...  ...   шетел   инвестицияларына   жағымды   әсер   етті.Сондықтан, кейнсиандық «тиімді сұраныс» теориясы келді.Неоклассикалық ... ... ... ... және  ...      тұрақтылығына      ...      Осы       ...  ...  ...  ...  ...  әртүрлікөзқарастардың болуына негізделеді [2, 81 б.].Неоклассикалық теорияда екі ... кең ...  ...  ...  және  ...  ...   ...   теориясы   салықтардытөмендетуді және ... ...  ...  ұсынуды  қарастырады,өйткені осы бағыт жақтаушыларының  айтуынша  жоғары  ...  ... ... ... ...  Смит  өте  көп  ...  салғанға  қарағанда  салық   ауыртпалығынтөмендетуден мемлекет көп ... ... атап ... Бүл ...  ...  осы  ...  ...  төлейді,  ал  бұл   өз   тарапынанмемлекетті жазалау және өндіріп ... ... ...  ...  ... ... [3, 588 б.]. А. Смиттің теориялық  ой  толғаулары  оныңізбасарларына ғана емес, ... ...  ...  үшін  ... 80-ші ... ... АҚШ-та М. Уэйденбауммен, М.  Бернспен,А.  Лаффермен  дамыған,   ұсыныс   экономикасының   ...   ...   ... ... ...  ...  ...  мөлшерлемелерін  қысқартуғанегізделген идеяға сүйенді.Неоклассикалық теорияның негізгі идеясы инфляцияны төмендету  әдістерініздеуге және корпорацияларға салықтық жеңілдіктердің басым мөлшерін  ...  ...   ...   әдістерінің   кең   қолданылуымен,экономиканы реттеудің кейнсшілдік  ...  ...  ...  ... дамуында да жаңа ағындар пайда бола бастады.Неокейнсшілдік теорияда салықтық проблемаларға маңызды  орын  берілген.Ағылшын экономистері И. Фишер және Н. ...  ...  ...  ...  ... бөлу ... анықтаған. Осыдан жинақтауды қолдау әдісі  жәнеинфляциямен күресу құралы  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... 1980 жылы салықтардың әлеуметтік-саяси теориясын ұсынды, оғансәйкес салықтық саясат тек фискалдық емес,  сонымен  қатар  әлеуметтік-саясимақсаттарды шешуі қажет. Ол ...  деп  ...  ...  таза  ... ... басқа реттеуші мақсат бөлінуі мүмкін.  Реттеушілікпен  жекекірісті және  мүлікті  пайдалануға  араласуға  ...  ...  ... ... ...  ...  жақтаушы  болды.  Вагнердің  ойынша,салықтар кез келген қоғамдағы  ұлттық  ...  ...  ...  ... ... Ф. Кенэ осы ... ұстанды. Өзінің «экономикалықкестесінде» ол салықтардың қажеттігін көрсеткен, сондай-ақ салықтар  капиталөндіру үдерісіне әсер ететін факторлардың  бірі  ...  ...  ... ... ... ... ұйымдастырылған салық таза өнім есебінен алынуықажет  және  өндіріс  шығындарына  жатқызылмауы   қажет,   ...  ... ол жер ... ... ... ...  ештеңе  қалдырмайды,яғни тонау құралын айқындайды.Ф. Кенэ  және  А.  ...  ...  ...  ...  салықтардышаруашылық өмірге  белсенді  араласу  құралы  ...  ...  ... ... ... бөлу ... шаруашылық  өмірдің  барысына  керіәсерді жою немесе төмендету мүмкіндігін көрсеткенін атап өткен жөн.Дамыған  ...  ...  ...  ...   ең   ... құралдарының бірі ретінде салықтарды пайдалану тәжірибесі,  ... ... ...  ...  ...  саласындағы  шетелзерттеулері  нақты  қолданбалы  сипатпен   ерекшеленеді,   өйткені   ...  ...  ...  осы  мемлекеттердің  қаржылық   заңдылығыныңфискалдық саясатының ... ... ... ... дау-дамайлар  салықтыңмәні туралы мәселе бойынша емес,олардың экономикадағы рөлі ... ...  ...  ...  ...   ...   ...   пікірталастарреволюцияға  дейін  жүргізілді  және  негізінен  ...  ...  ... ... ... атқарылатын  функциялар  проблемаларын  қозғады.Еңбектері салықтар теориясына бағасыз үлес  болып  қосылған  А.  ...  ... И. ... А. ... А. ... Л. ... ... экономист-ғалымдарды ресейдің экономикалық ғылымының классиктеріне  жатқызуға  болады.Бірақ революциядан  кейін  саяси  себептерге  байланысты  ...  ... ... ... осы ... ... дамуын бірнеше  жылдарғақалдырды. Тек қазіргі кезде ғана салық жүйесі  туралы  пікірлер  ...  ...  Олар  ...  ...   ...   ...   салықтар   туралыэкономикалық   ойларды   зерттеу,   экономиканы    ...    ...  орны   және   ...   ...   ...   ...   ... өзара әсерін зерттеу, салық жүйесін  экономикалық-математикалықмоделдеу.Профессор В.Твердохлебовтың салық ... ...  ...  ...  бойынша  позициясына  көңіл  аударуға  болады.  В.  Твердохлебовсалықтық  саясаттың  негізгі  ...  ...  ...  ...   ... ... Ол былай деп  жазды:  «Өндіргіш  күштерді  дамыту  -  ... ... ...  қағидаты,  ол  кез  келген  алымдық  жүйенің  негізінқұрауы қажет және  ғылым  өзінің  ...  ...  ...  ...  бұлжүйелерді бағалауға құқығы бар». [4, 49 б.].Өндіргіш күштердің ... ең ... таза ...  ...  өсуінде  жәнежан басына шаққанда оның жоғарылауында  айқындалады.  Осыған  ...  ... ... В. Твердохлебов  ұсынған,  салықтық  саясат  қағидатынкелесідей тұжырымдаған жөн: «Салықтар таза ұлттық ...  ...  ... өсуіне жағдай жасауы керек немесе бөгет жасамауы қажет» [5,  ...  ...   ...   ...   ...   ...  рөлінің  жоғарылығын  растайды.  Ол,  мемлекеттің   ... ... ... ... үшін ... салу  ...  экономикалық  қызметкекәсіпкерлердің өздері мүдделі болатындай етіп құрылуы қажет деп санайды.Бұл жерде  мына  қағидат  орын  ...  ...  ...  жеке  ... ... қажет және тиімді салық жүйесін кұру  үшін  маңызды»  [6,32 б.].Жоғарыда  айтылғандар  ...   ...   даму   ... ... ... идеяға бірден келмегенін растайды. Бұл ойдың  пайдаболуына салықтық ... ... ұзақ ... алғы шарт ...  ...   мәні   ...   ...   функциялары   менміндеттерін жүзеге асыру үшін  мемлекет  ...  ...  ...  ... ... ...  ...  -  оның  қасиеттерін  ...   ...   яғни   ...  ...  қоғамдық  бағыты  қалайша  іске  асырылатындығынкөрсететін, салық мәнінің әрекетімен айқындалуы. Барлық  ...  ... ...  ...  және  оның  ...  ...  ...  реттеуді  айқындауда  отандық  авторлар  әртүрлі  көзқарастарұстанған:біреулері  салықтық  реттеу  реттеушілік  ...   ...   ... ... басқалары салықтар сыныптамасында жеке  реттеуші  салықтардыбөліп алған.       ...  Ф.  С.  ...  өз  ...  салықтардыңмынадай негізгі функцияларын бөліп көрсеткен:-фискалдық - мемлекеттің қызмет етуі үшін қажетті  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   Осы   функциякөмегімен мемлекет ұлттық табыс құнының бір бөлігін бөледі және  ... ... - ... ...  ...  оның  ...  ынталандыранемесе тежей отырып, тұрғындардың төлемқабілеті сұранысын  кеңейтіп,  ... әсер ... ... таратушылық үдеріске қатысатын функция;-бақылау - салық жүйесін бақылауды қамтамасыз ететін және қандай да ... ... ... ... ... [8, 7-8 ... функцияларды бөліп ала отырып, салықтарды  сыныптамалық  ... ... ...  ...  ...  ...  салықтарды  бекітілген  жәнереттеуші салықтарға бөлген. Бекітілген салықтарды -  бұл  заңдылыққа  сәйкесбелгілі бюджеттің  ...  көзі  ...  ...  ...  ал  ... - жыл ... ... бекіту үдерісінде  баланстану  мақсатындажоғары бюджеттен төменгі бюджетке  берілетін  салықтар  ретінде  қарастырған[8, 8-9 ... ... С. ...  өз  ...  ...  ... ... біржақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген,  белгілі  бірмөлшерде және мерзімде ... ... ... және ...  ... ... төлемдер ретінде қарастырған [9, 208 б.].Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны олардың  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... қосалқы категория болып табылатындығын, сондықтан  қаржыға  қатыстысалықтардың функцияларын қаржының бөлгіштік  функциясының  ...  ... ... ...  жөн  екендігін  ескерте  отырып,  салықтардыңфискалдық, реттеуші және қайта  бөлу  сияқты  негізгі  үш  ...  ... және ... ... анықтама берген:-фискалдық функция - барлық мемлекеттерге  тән  негізгі  функция.  Оныңкөмегімен  бюджеттік  қор  қалыптасады,  ...  өзі   ...   ...  ...  ...   ...   салықтар   мемлекеттік   бюджеттіңкірістерін  толықтыра  отырып,  экономиканы,   ...   ... ... ... ... реттеуші  функциясы  мемлекеттің  экономикалық  қызметініңұлғаюымен  байланысты  пайда  болды.   Ол   ...   ...   ... ... ...  ...  етеді.  Бұл  орайда  салықтардыңнысандарын  ...  ...  ...  алу  әдістерінің  өзгеруі,жеңілдіктер мен шегерістер пайдаланылады.  Бұл  ...  ...  ... құрылымы  мен  үйлесіміне,  қорлану  мен  тұтыну  көлеміне  ықпалетеді;-қайта бөлу ... ... ...  субъектілер  табысының  бір  бөлігімемлекеттің қарамағына ...  Бүл  ...  ...  ауқымы  жалпыішкі өнімде салықтардың алатын ... ... ... ол  ...  ... дәрежесін көрсетеді [9, 210-211  б.].Сәйкесінше,  салықтықреттеуді реттеуші салықтар ... ... ... ... іске ... ... Қ.Қ. Ілиясов, А.Б. Зейнелғабдин, Б.Ж. Ермекбаева«салықтар мемлекетпен экономикалық  ...  ...  ...  ретіндепайдаланылады және заңнамаға  сәйкес  белгілі  мөлшерде  және  тағайындалғанмерзімде  алынатын  міндетті  ...  ...  ...  -   деп   ...  негізгі  функцияларының   бірі   ретінде   ...   ... және  оны  ...  сипаттаған:  Салықтардың  негізгі  функциясыөндірістің дамуына әсер ... ... ... ...  ...  Бұл  ...  нысандарын  таңдау,  салық   мөлшерлемелерінің,   ...   ... ... ... қолданылады. Бұл реттеуіштер  қоғамдықұдайы  өндірістің  ...  және  ...  ...   мен   ... ... ...  ...  әсер  етеді.  Салықтық  реттеуіштербасқа  экономикалық   ...   ...   ...   ...   ... ете ... [10, 6 б.].Б.Ж. Ермекбаева өз еңбегінде салықтардың маңызды қызметі  ретінде  оныңреттеушілік  қызметін  бөліп  алған.  ...  ...  ...  ... іске асырылады. Оның ішінде негізгі  тетіктер  салық  ...  ... ... Салықтық реттеу теттіктері тек  қана  ...  ...  ...  қоймай,  сонымен  қатар  ақша  және  баға  саясаты,   шетелдікинвесторларды ынталандыру, шағын және кіші ...  ...  ... ... ...  [11,  7  б.].  Бұл  ...  ...  ...  ... ... экономикалық жағдайды реттеудегі  қызметіне  басым  көңілбөлінген.С.М. Найманбаев өз ... ... ... экономикалықтабиғаты мен заң мән-жайына қарай мемлекет  ...  бөлу  және  ...  ...  ...  ...  ...  қызметінің  негізгі   бағыттарындапайдаланылатын салықтардың тек ...  тән  ...  ...  ...   ...   ...   экономиканың   қазіргі   дамумүмкіндіктерін   есепке   ала   ...   ...   ...   ... ... функциялары мемлекет белгілеген бағыт  бойынша  іскеасырылатындығын  атап  ...   ...   ...   экономикалық   категорияретіндегі  салықтардың  фискалдық,  бөлуші,  ...  ...  ... функцияларын бөліп алған [12, 20 б.].  Бұл  ...  ...  ... ... ...  ...  қасиеттеріне  көп  көңіл  бөлген.Салық  функциялары  ...  ...  ...  ...   деңгейлеріарасындағы реттеуге қатысты қарастырылмаған. Дегенмен тұжырыммен  келіспеугеболмайды.А.И.  Худяков  өз  ...  ...  ...  ...  ретіндегісалықтардың бекітілген және реттеуші түрлерін  бөледі,  сонымен  қатар  Д.Г.Черникпен  бөлінген  ...  ...  ...  ...  ... қайта бөлу, реттеуші функциялар. Мұндағы реттеуші  функцияның  өзінекі ішкі функцияларға  ...  ...  ...  және  ...  Оныңойынша, салықтар функциясы экономиканың моделіне  тәуелді  және  ... ... ... тәуелді өзгереді [13, 82 б.].Ж.О.  Ихданов,  Ә.О.  Орманбеков  еңбектерінде  салықтық  реттеуфискалдық  ...  ...  ...  ...  ...  Оның  көп   ... мыналар жатады:а) кейбір экономикалық процестерді көтермелеу немесе шектеумақсатында салық мөлшерін өзгерту;ә)  салық нарқын өзгеріссіз қалдыра отырып, оны ... ...     ... ... ендіру  немесе  алып  тастау  [14,  26б.]Бұл  тұжырымда   салықтық   ...   ...   ...   ... ... ... дұрыс деп санаймыз, бірақ  бюджетті  реттеугеқатысты салықтық реттеу тұрғысынан толықтыруларды ... ... ... Ж.О.  ...  өз  ...  өңірлік  сипаттағыпроблемаларды  шешуге  бағытталған  орталық  ...  ...   ... ... ...  ...  кірістерді  бөлудің  ұзақ  мерзімдідеңгейін белгілеу және ғылыми негіздеуді ... [15, 232  б.].  Осы  ... ... ... болып отыр.Жоғарыда келтірілген авторлардың ішінде  тек  А.  И.  Худяков  ... ... ... ... ... ... ... Бұл өте  дұрыс  депойлаймыз, өйткені салықтық реттеу өте кең үғым және де салықтардың  ... оның ... ... сияқты реттеуіштері  ескеріліп,бюджеттер арасындағы қатынастар көбінесе ескерілмей қалады.Мемлекет салық саясатын - салық саласындағы  шаралар  ...  ... ... кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық мақсаттар мен  міндеттерінеқарай әзірленген экономикалық саясатқа қарай сәйкес жүргізеді.Рыноктық қатынастардың қалыптасу жағдайындағы салық саясатының  негізгібағыты тұтынудың ... ... ... ...  ...  нақтытабыстарының едәуір бөлігін қалыптастырудың өзін ақтамаған  қағидатынан  бастарту болып табылады. Бұл  ...  ...  ...  ... ... механизмі арқылы халықтың еңбекке жарамды  бөлігініңтабыстарын айтарлықтай  арттыруға  мүмкіндік  береді.  ...  ...  ... ... ... ... неғұрлым тиімді және берік  әлеуметтікқорғалуы қамтамасыз етіледі [16,2116.].Жалпы ішкі өнімді бөлу және  қайта  бөлуде  салықтардың  ...  ...   ...   іске   ...   Мемлекет   өзінің    кірістерінқалыптастырады  және   экономикаға   ...   әсер   ...   ... ету ...  ...  ала  ...  мемлекет  салықтар  құралыарқылы қаржылық қаражаттардың ең көп мүмкін ...  ...  ...  ... ол  ...  ...  ...  әділетсіздікке  баруы  мүмкін:  қалыптыөндіріске ... ... ... алып қою, ... ...  ... салық салу және т.б.Салықтардың екінші негізі  мемлекеттің  ...  ...  ... ... Бұл жағдайда салық өзінің әсерінің бағыты бойынша  мемлекеттікқаржыландыруға ұқсас: ол кәсіпкерлік қызметтің барысын, жалпы қоғам  мүддесітүрғысынан   ...   ...   ...   ...   ...   ... бұл ... салықтық реттеу әдістері,  мемлекеттік  кірістердіңкепілді түсуін  ...  ету  ...  ...  ...  ... ... Мұнда  салық  төлеушіні  белгілі  әрекеттерге  ынталандыруғакөңіл бөлінеді  және  мемлекет  осы  кезде  ...  ...  ... ... жоғалтуға баруы мүмкін.Жоғарыда айтылғандардан  мынадай  қорытынды  жасауға  болады:  ... ... бола ... ... пайдасына ұлттық кірісті  қайтабөлу бойынша өндірістік ... ... ...  және  ең  ... ... ... ... табыс бөлігін  шоғырландыру,  мемлекеттіңжәне өндірістік үдеріс қатысушыларының үнемі  байланысын  туғызады,  бұл  ... ... ... әсер ...  ...  ...  ... Осыған байланысты салықтар  жүзеге  асырылу  үдерісінде  ынталандыру,шектеу, санкциялау  іске  асырылатын  ...  ...  ...  ... екі функция салыктардың маңыздылығын айқындайды, олардың  объективтіқасиеті  болып  табылады.  Салықтар  ...  ...  ең   ...   ... ...  ...  ...  Ал  олардың  дамуы  барысындареттеуші функция ... ... [17, 20-21 ... қатынастар экономикалық базис және  саяси  құрылым  арасындағықайшылықта болады. Мемлекет ... заң ... ...  ...  ...  ...  түрін  енгізуге  және  оларды  алудың  кез  келген   ... ... ... ...  ...  өндірістің  объективті  қажеттіліктеріменқайшылыққа түссе, ол белгілі уақыт ... ...  ...  көрсетеді.Қоғамның экономикалық, саяси, әлеуметтік жағдайынан тәуелді  бұл  тиімсіздіксалықтан жаппай жалтарынуға және салыктық түсімдердің төмендеуіне әкеледі.Рыноктық экономика ... ... ... ... ...  тікелейқатыспайды,  бұл  үдерістегі  өзінің  орнын  ...   ...   ... оның ... ... құрылған байлықтың  алғашқы  бөлу  сферасынанқайта бөлу сферасына көшеді.Экономиканы салықтар көмегімен реттеу  проблемаларын  шешуге  әр  ...   ...   ...   салықтар   рөлін   бюджет    рөліменауыстыруынан туындайды. Егер бюджет өндіру және ... екі ... ...  ... алу және оларды беру жолымен әсер етсе, салықтар осы екі  жақтыүдерістің тек бір  ...  -  ...  ...  ...  ... ... іске асыра отырып, өзінің барлық функцияларын атқарады.Идирисова Э.К.  салықтық реттеуге келесідей анықтама берген:  «Салықтықреттеу - бұл ... ... ... ... жеке  ... қолындағы құнның бөлігін алу жолымен, яғни олардың  өндірістік  жәнеөндірістік емес тұтыну  ...  ...  ...  іске  ... ... да бір үдерістерді дамыту үшін  қосымша  қаржылық  ресурстарқажет,  ал  ...  ...  олар  ...  [17,   26б.].   ...  жүргізуші  субъектілерге  және  тұтынушыларға  қатысты  салықтықреттеу  мәні  белгілі  мөлшерде  ашылғанымен,  ...   ...   ...  ...  ...  ...  ...  Дегенмен,  белгілітұрғыдан салықтық реттеу сипаты ... ... ...   ... жүйесіндегі  реформаларыСалық  салу  жүйесіндегі  институционалды  ...  ...  ... ... ... қалыптасуымен байланысты және  ол  бірнеше  салықтықреформалау кезеңінен ... ... ... кезеңі (1992-1995 жж. маусым айы) - 1991ж. 24 желтоқсанында қабылданған «ҚР-ның ... жүйе ...  ...  ... ... жаңа салықтық жүйені құру болды. Осы  кезеңінде  Ресейдіңтәжірибесі  қаралып,  үш  ...  ...  ...  ...   ... және жергілікті салықтар)  салық  жүйесі  ...  ...  ... ... үшін ... яғни Қазақстан үшін жарамады. Екінші  кезең(1995 ж. шілде - 1999 ж.) -  әлемдік  ...  ...  және  ... келтірілген салық жүйесінің қалыптасуы. 1995 ж. 1  ...  ... ...  енгізілді,  ол   1995  ж.  24  сәуірінде  ... ... мен ... да ... ... заңының күшіне ие  болды.[19].  Осының нәтижесінде екі деңгейлі ... ...  ...  ...  ... 11-ге қысқартылды, «табысқа салық» жеке және заңды тұлғалардан  табыссалығына  ауыстырылды,   ҚҚС   ...   ...   ...   ...   ...  азық-түлікке  жаңа  10%  ставка  енгізілді  және  жер  ... ... ... ... кезеңі (2000-2001 жж.)  ҚР-ның   салықкодексінің калыптасуымен байланысты, ол 2001 ж.  12  ...  ... ж. 1 ... ... өз  ...  ...  [20].Үшінші  реформа  кезіндемемлекеттік  ұйымдар,  фискалдық  органдармен  ...   ...   ... ... ... ... жаңалықтар енгізілді:  кәсіпкерлік  іс-әрекетті шектеусіз формада шағын бизнес субьектілеріне арнайы  салық  режиміенгізілді; бюджеттік емес қорлар ... ... ...  ...  ... ... жылы ... кодексіне табыс, әлеуметтік,  жер,  мүлік  салықтарынаүлесті кеміту сияқты  енгізілген  ...  ...  және  жеке  ... дамуына жағымды әсерін тигізді.  2004ж.  ...  ...  ... 3 ... ... ... үлкен: корпаративтік  табыс  салығы  -  35,5%,ҚҚС - 24,1%, жер қойнауын пайдаланушылар 13,8%, барлығы 73,4% ... ... ... жеке ... жеке табыс салығын  төлеушілерболып келеді. Жеке табыс салығының  төлеушілер  жеке  тұлғалар,  олар  ... ... 2 ... ... ... ... ... көздерінен салынбайтын табыс.Төлеу көздерінен салынатын табысқа жататын табыстар:жұмысшы ... ... ... ... ... ... дивидендтер түріндегі төлемдер;стипендиялар;жинақтық сақтандырулар келісімшарттары бойынша табыс.Салық кодексінде жеке  тұлғалардың  ерекше  табыстарына  салық  тұрақтысалық ... ...  оған  жеке  ...  адвокаттар  табысы(10%  ставка),  сыйақы,  дивиденд  және  15%  ...  ...  бар   ... табыстар. Басқа жеке табыс салықтары прогрессивтік  шкала  ... ... ... ... ... ... жеке ...  салығына  10%  салық  ставкаларыенгізілді.Төлеу көздерінен салынбайтын ... ... ... ... ... ... ... мен адвокаттардың табысы;басқа да табыстар.Мемлекеттік әлеуметтік  бюджеттік  емес  қорларға  алынатын  сақтандырусалымдары  ...  ...  оның  ...  ...   әлеуметтік   салық   түріенгізілді, сол арқылы бюджеттің әлеуметтік  бағдарламаларына  қаржы  ...  ...  ...  ...   ол   ...   ...  әрекетіне  және  шаруашылық  субьектілердің   меншік   формасынабайланыссыз жиналатын салық. Алайда, оның ... де бар,  ...  ...  ...  жалақының  минималды  көлемін  төлеп,  әлеуметтіксалықты төлеуден  бас  ...  ...  ...  жеке  және  ...  ... салықтарды  регрессивтік  шкаламен  (20-7%)  төлейді,  бұл  ... ... ... 2008 жылы  әлеуметтік  салықтың  орташамөлшерлемесін  30%  кемітілді,  бүл  ...  ...   ... көтеруге ынталандырады.Қосылған  құн  салығы  тұтынушылар  салығына   жататындықтан,   әлемдіктәжірибеге сай 1992 жылдан ... ...  ...  Ең  ...  рет  ... жылы экономист П. Лоре ұсынысы бойынша Францияда енгізілді  және  басқамемлекеттерге аз ... ... ... ... ...  ...  ... 43 мемлекет қолданып жатты.Тауарларды өткізу мен қызметтерді көрсету  ҚҚС-ты  қосып  есептелінеді,сондықтан ... ... ... Әр ...  ...  не  ... ...  төлеген  сомасынан  басқа  салық  сомасын  алады,  содан  оныалдында төленген салық сомасынан алып ...  ...  ...  ... төлеу тек жасалынып жатқан мәміле түріне байланысты  анықталады  жәнесалық салу субьектісінің  қаржылық  жағдайы  есепке  ...  ҚҚС  ... ... мемлекетке еркін жұмыс ітеуге мүмкіндік  береді.ҚҚС-тың көмегімен ... ...  да  ...  ...  ол  төлем  қабілетіжоғары  сұраныстың  артуын  тежейді,  бұл  экономиканың  қызымауына  ... ... елді ... ... ...  Қазірде  ҚҚС-тың  ставкасы15%-дан 12%-ға төмендетілді. 2007  жылдан  бастап,  салық  ...  ... 2008 жылы тағы 1-2% ... 2009ж- 12пайызды құрады.Жанама салықтардың қызметтер мен тауарларға  салынатын  тағы  бір  ... ... сөзі ... ... ... «шауып тастау»  деген  мәндібілдіреді. Акциздер тауарлардың бағасына  енгізіледі,  бұл  ...  ... яғни ... ... ...  ...  қасиеттері  жоқ,тек өндіріс  салдары  болып  келетін  құнның  бір  бөлігін  алуға  ... ... ... ... тері ...  хрусталь,  шикімұнай түрлері ҚР-ғы акциз реформасынан кейін тізімнен ... ...  ...  тағы  бір  ...   ...   салығы»   терминіне«корпаративтік табыс ...  атты  ...  ...  ...  ... салығын төлеушілер болып ҚР-ның резидент заңды тұлғалар және  резидентемес және ... ... ... ... алатын заңды  түлғалар  табылады.Корпоративтік табыс салығының обьектілері келесілер:-салық салынатын табыс;- төлем көзінен ... ... ... арқылы жұмыс істейтін резидент емес заңды тұлға болыптабылады.ҚР-ғы  ...  және   орта  ...  ...  мақсаттарында  2002  ж.қаңтарынан күшіне енген ҚР-ның Салық кодексі, оған 2005ж. 1 қаңтарындаенгізілген өзгертулерге сәйкес ... ... ... салу ... ... тәртібін қолданатын және ол бойынша салық  есебін  беретінСалық кодексіндегі жалпы тәртібі 15 ... ... ... ... ... режимі шағын кәсіпкерлер  үшін  келесідей  төленеді:  біржолы талон, патент негізінде,  ...  ...  ...  ... режимі қожалық шаруашылыққа,  ауыл  шаруашылығының  ...   ...  да  ...  ...  ...  арасында  көп   сұранысқаиемденген патентпен жұмыс істеу.Жер ... ... ...  салу  саласында  Қазақстан  бірте-бірте нарықтық экономикалы  ...  ...  ...  ... ж. 30 мамырда  «Жер  қойнауы  және  минералды  шикізат  ...  ...  ...  ...  оған  сәйкес  алғаш  рет   жер   ...    ...    ...     ретінде     көрсетті.     ҚР-ныңтерриториясындағы мұнай (газ) ... мен ...  тек  ...  бөлу  ... рұқсат етеді.  ӨБК-і  бойынша  ұлттық  компания  ...  ...  ... иесі болып,  ал  компания-инвестор  оның  мердігері  бола  алады.Сонымен катар, ... ... ... мен  ...  ...  ... ...  құқы  бар.  2004  ж.  1  қаңтарында  енгізілген  өзгертулербойынша жер ... ...  ...  ...  ... операциясының салық салу  механизмінің  транспаренттілігін  қамтамасызету және әлемдік ...  ...  ...  ...  өндіру  барысынанбастап бюджетке  түсетін  түсімдердің  максималды  көлемін  қамтамасыз  ету.Салық ... ...  бір  ...  үстеме  пайдаға  салық  қарастырылған.Осымен  байланысты  үстеме  пайданы  электронды  ...   ...   ... бұл ... ... және толық көлемде түсімдерді  қамтамасызетті. Осылай 2004ж. үкметте пайдадан салық 100млрд  тенге  ...  2003  ... ... ... ... ... ...  ретінде  текжер қойнауын пайдаланушылар ғана емес, сонымен  қатар  шикі  мұнай  мен  ... ... ... және жеке ... және  әр  мұнай  мен  газконденсатының тоннасына 2-6 доллар ставкасымен роялти прогрессивті  шкаламеналынатын  ...  ...  ...  ...  ...  ...  мақсатындаөткізілетін шикі  мұнай  мен  газ  конденсатының  нарықтық  бағасын  ... ... ...  ...  ...  ...  әрекеті  мен  мұнайлықоперациялар  Салық  Кодексімен  бекітілген  салық  салу   тәртібіне   ...  ...  ...  ...  мыналарды  реттейді:  жер  қойнауынпайдалану операцияларын жүргізуге  салық  салу  ...  мен  ... ... ... ... қазбамен  байланыссыз  жер  астындағыкұралдарды қолдану, жер қойнауын пайдаланушылардың айрықша төлемдерін  төлеутәртібі  мен  ...  ...   ...   ...   ...   жер   ... ... төлемдер:а)     бонус (қол қойылған, ... ...  ...     өнім ... ... ...     өнім   бөлімі   бойынша   ...   ...   ... ... төлемі.Пайдалы қазбаларды іздеумен айнлысуға келісімшартқа  қол  қою  алдында,жер ... ... ... ... жер  ...  пайдалануыүшін  Қазақстан  Республикасынын  Үкіметімен  бекітілетін   ...   ... ... жер ... ... ... салу ...  жетілдерумемлекеттік бюджетке түсімдерді арттырды.Қазақстан Республикасында жыл сайын салық ставкалары төмендетіліп отыр.Егер 2000 жылы ҚҚС ... 20%-ды ... ...  1  ...  ... ... Кодексі бойынша  12%-ты  құрап  отыр,  жеке  ...  ...   10%-ды  ...  ...  ...   ставкасы   11%   мөлшеріндебелгіленген, корпорациялық табыс ... ...  20%-ға  ...  ... Одан басқа, 2009 жылдың басынан  бастап  салық  рәсімдерін  оңайлатуғажәне  әкімшілік  кедергілерді  төмендетуге  ...   ...   ... ... бастады, атап айтқанда:- салық төлеушілерді тіркеу оңайлатылды;- шағын және орта бизнес үшін аванстық ... ... ҚҚС ... ... ... ... ... оңтайландырылды;-   салық   есептілігін   табыс   ету   күні   мен   ...   ... ... конвенцияларын қолдану тәртібі оңайлатылды.Салық кодексінің жаңашылдықтарының бірі  тәуекелдерді  басқару  жүйесіненгізу  болып  табылады.  ...   бұл   ...   ...   ...    ... ... ... және олар нақты сипат алатын болады.Бұл ретте, егер мемлекет тарапынан кәсіпкерлікті қолдауға  белгілі  бірқадамдар жасалса, онда ол ... ...  ...  өзінің  салықміндеттемелерін  толық  көлемде  бизнестің  орындай   ...   ... ... ... экспорттаушыларға ҚҚС қайтару  бойынша  проблемакөкейтесті болып отыр.Өкінішке қарай, кейбір экспорттаушылар бюджеттен  қайтарылуы  тиіс  ... ... ... ... ... ...  «А»  ЖШС  «Б»  және  «С»  ...  (өздерінің  байланыстытараптарынан) өнімді көтеріңкі бағамен сатып  алады,  бұл  өнімді  ... ... ... ҚҚС ... деп ... және  ...  байланысты(есепке жатқызылған ҚҚС асып кету нәтижесінде) КТС төлемейді.Кейбір  экспорттаушылар  таратылған  кәсіпорындардан   немесе   ... ... ... ... қайтаруға жататын  ҚҚС  асып  кетуінкөбейту бойынша жүйені қолданады.Бидай экспортын  талдау  ...  ...  ...  ...  ... ... жүйені қолданады: нақты экспорттаушы өндіруші  болыптабылады, бірақ өз кәсіпорнының желісі арқылы қайтаруға жататын ҚҚС  сомасынарттырады. Бұл ... тағы бір ... бар.  ...  ...  ...  ...  өндірушілерге  есептелген  сомадан  80%   мөлшеріндежеңілдіктер береді,  ал  ...  ...  осы  ...  тағы  да  ... ... ...  қолданудың  басым  бөлігі  құрылыс  салаларында   кездеседі.Әдетте,  бас  мердігер  ...  ...   ...   ...   ...   ... мен ... мердігерлер тартады. Бұл ретте бұл  үшеуі  де  ... ... ... ... ... дегенмен заңды  түрде  үшеуіде  бір-біріне  ...  жоқ.  ...   ...   ...   мердігерденмердігерге және мердігерден бас мердігерге жұмысты баға үстіне  15-тен  40%-ға ... қоса ... ... ... ... ... ... құрылыста  көбінебұрын бастапқы сметаға қосылмаған қосымша  жұмыстар  ...  ... үй ... ... түрде ҚҚС-нан босатылуына қарамастан  мемлекет  әліде корпорациялық табыс салығының есептелген  тиісті  ...  ...  ... алмай келеді.Осыған ұқсас жүйе мен көрсеткен  ...  ғана  ...  ...  импорты  (жалған  импорт)  кезінде  де  және   тағы   басқаларындақолданылып келеді.Салықтарды ...  ...  ...  бойынша  қазіргі  уақытта  салыққызметі органдары қаржы ...  ...  ірі  ...  ... ... жүргізген.  Нәтижесінде  Қаржы  полициясы  аффилиирленгенкомпаниялардың бір қатар басшыларын ұстады.Мемлекеттік сатып алу ...  ...  ала  ...  осы  ... ... қалатын да  кәсіпорындар  еліміздің  барлық  облыстарындакездеседі. Қазынашылық комитетінің, Салық комитеті  мен  Қаржы  полициясыныңтығыз ... ... ... ... ...  анықталып  отыр  жәнеқазір олармен жұмыс жасалуда.Осыған байланысты Қаржы министрлігінің Салық комитеті мен  ... және ... ... ... күрес агенттігі  (қаржы  полициясы)бірлесіп  Салықтарды  төлеуден  ...  ...  ...  бойынша   қаржыполициясы мен салық қызметі органдары арасындағы ... ... ...  ... ... ...  ...  ақпараттық-талдамалы  жұмыстар,   тексеру   іс-шараларынжүргізетін және басқарушылық  шешімдер  ...  екі  ...  ... құру ...  заңсыз  ҚҚС  қайтару  фактілерін,  жалған   ...   ... ... және ... ... ... айналымы,  жер  қойнауын  пайдалану,  ірі  салықтөлеушілер және т.б. салаларында ...  ...  ...  азаматтармен ұйымдарға қатысты бірлескен іс-шаралар жүргізу сияқты бірлескен  тексеруіс-шаралары ұйымдастырылатын болады.Қаржы полициясы мен ... ... ... ...  ...  ... ... жалтаруға және мемлекетке залал  келтіруге  көмектесетінсебептер мен жағдайларды жою ... ... ... ... ... ... және орта ... бір жылдық  мораторийдің әсеріСалықтар проблемасы күрделі және қайшылықты проблемалардың бірі болыптабылады,  қазір  енгізілген  салық  ...   ...   ...   ... және ... әлеуметтік  құқықтарын  қамтамасыз  ететіндігі  туралыайту әлі ... Осы  ...  ...  ...  ...  ...  ... сипатында, бірақ мемлекеттің оларды нақты шынайылыққа  жақындатуүшін жүргізіп жатқан шараларын ескермей кетуге болмайды.Жаңа салық кодексіне сәйкес ... және ... ... ...  ...   ...   құрылымын,   мөлшерлемелерін   қайта   қарастыруменбайланысты кез-келген ... және ... ...  бір  рет,  яғни2009жылдың 1 қаңтарында енгізілді.  Әрине,  мұндай  қадам  салық  заңдарыныңтұрақтылығын және ... ала ... ... ... әсер ...  ...  ...  жағдайға  байланысты   көптеген   мемлекеттерөздерінің салық ... ... ... ...  ...  отыр.  Өйткені  кәсіппен кәсіпкерлік үшін тиімді салық саясатын ұстану қағидаты шағын  және  ... ... ... болып табылады.Ал  шағын  бизнес  өз  кезегіндежұмыссыздық проблемасының алдын алуда көп ... ... ... жұмыс Қазақстанда 2008  жылдың  басында  ...  ... ... тексеруге өткен  бір  жыл  бойына  мораторий  жарияланды.Жаңа  салық  саясатын  ...   ...   ...   ...   ...   Яғни,ұзақмерзімді  стратегиялық  жоспар  нәтижесінде   өңдеуші   және   экспортқабағытталған ... үшін ... ... ...  ...  ...  ... қабылданды. Ал салық төлеушілер үшін ыңғайлы және әділ  салық  жүйесінжасау бизнестің көлеңкеден шығуын,  шағын  ...  және  ...  ...  ...  ...   ...   ...   болады,   депболжануда.Дегенмен де, «салықтық  ...  ...  ...  ... біржылдық мораторий бизнес қауымына қалай  әсер  етті  және  жаңасалық саясатын түсіну мен оны  ...  ...  ...  ...  ...  келеді.  Өйткені  бүгінгі  күні   ...   ...   ... ...  тағы  да  ...  ...  ...  жеңілдіктер  қарастырусекілді ұсыныстар айтылып жатса,  ...  бір  ...  ...  ...  қатысты  мәселедегі  сауатының  төмендігін,  тіпті   ... ... ... туралы проблеманы алға тартады.Әлемнің  озық  елдері  ...  ...  ...  ...  ... ... ... Салықтан жалтарушылармен күреске арнайы  органдарменқоса, қоғам да өзі ... ... ... ... елдерінде әрбір  салықтөлеуші бюджет мәселесіне  келгенде  өз  ...  ...  ... ...  ...  мен  ...  үшін  «салықтан  жалтарды»деген атақ «қара тізімге» енгізілгенмен бірдей. Бұған АҚШ-тың  жаңа  басшысыБ. Обаманың өз командасын ... ... да  куә  ...  АҚШ-тың  жаңапрезиденті жоғары  лауазымға  ұсынған  екі  бірдей  кандидат  салығын  дұрыстөлемеген деген ... ... ...  ... ең ...  ... мәселесіне  келейік.  2008  жылдыңқорытындысы бойынша, салық органдары республика бойынша 73 мың  984  ... ... Оның ... 21 мың 500 заңды  тұлға  және  52  мың  185жеке кәсіпкер тексеруден  өтті.  ...  ...  ...  тексерулернегізінен   кәсіпорынның   банкроттық   жағдайында   немесе   ...   ... ... ... ... ... ...  нәтижесінде  жалпысомасы  400  млрд.  теңгені  құрайтын  ...  ...  ...  қалғаныанықталған. Салық комитетінің  мәліметтеріне  сәйкес,  қазіргі  уақытта  бұлқаражаттың тек 30 ... ... ғана ... алынған. Қалған сома  бойыншасалық органдары тарапынан тиісті тәртіппен сотқа шағымдалуда. ...  ... ... ... ...  сот  тәртібімен  қосымша  50-ден  100  млрд.теңгеге дейін өндіріп алуды жоспарланып отыр.«Бүгінгі күні  кейбір  ...  ...  ...  ...  салықтытоқтата  тұру,  тексерулерге  қатысты  мораторийді  ұзарту  секілді   ... ...     ... ... ... ... ...  мүмкін  болмайтынмәселе. Екіншіден,  бұл  шараға  ешқандай  да  экономикалық,  математикалық,саяси және басқа да ... жоқ. ...  ...  ...  «сен  ... ... ... деп айтуға ешқандай негіз жоқ. Жалпы,  кез  келгенмемлекетте ... ... ... ... және ... да. Бұл  ...  ... келгендердің көтеріп жүрген мәселесі ғана»,  -  деді  осы  ... ҚР ... ... Салық комитетінің төрағасы Дәулет Ерғожин.Комитет төрағасының айтуынша, соңғы уақытта  бизнес  өкілдері  өздерінежүктелген  ...  ...  ...  шағымданғанымен  де,   бұндайшағымданудың бекершілігі ... ... ... ...  ...  ...  саласына  қатысы  жоқ  ...   ...   ...   10   ...   да   төмен   екен.   «Біз   25-30   ... ... ... ... деп атойлаған  кез-келген  кәсіпорындытексеріп, олардың бюджетке 1 пайыз да қаражат  аудармай  ...  ... бере ... ... фактілер жеткілікті», дейді Д. ЕрғожинҚазақстанда мораторийді тек Үкімет қана  бекітеді  және  ондай  шаратікелей  салыққа  ...  ...  ғана  ...  ...  Ал   ... ... шағын және орта кәсіпкерлер  мораторийді  дұрыс  ... ... ... үшін өз ... пайдаланған болып  отыр.  Мәселен,өткен жылы біршама кәсіпкерлер ... ... ... ... де  ... түсінген секілді. Бұны салық саясатындағы кәсіпкерлердің  сауатсыздығынажатқызбасқа амал жоқ. Сондай-ақ бірқатар  өңірлерде,  әсіресе,  ...  ...  өз  ...  ...  ...  олар  ... ... деп, салық есебінен шығып,  өздерінің  кәсібін  жапқанытуралы мәлімдеген, бірақ іс  жүзінде  ...  ...  жыл  ...  ... ... ... мен ... қалаларындағы  бірқатар  шайханалар,мейрамханалар тексерулерге қатысты мораторий  жағдайын  пайдаланып,  есептеншығып кетеді.  Үкімет  ...  ...  оны  ...  де  ...  ... ... ... «томпақ» келіп отыр. Сондықтан да  кәсіпкеразаматтар ең алдымен  мораторийдің  не  ...  оның  ...  ... ... құлқынын ашпауы қажет еді.Жалпы, қазіргі дағдарыс жағдайы салық мәселесіне қандай да  болмасынәсерін  тигізетіні  анық.  ...  де,  ...  ...  ...  ... ... ізгілікпен қарайтын уақыт та  жетті.  Оның  үстіне,Салық комитетінің беталысына қарап, биылдан бастап салықтан  жалтарғандарменкүрестің жандана ... ... Бұл үшін  ...  ...  арнайы  іс-шаралар жоспары да әзірленіп ... ... жылы ... ... мораторий жоқ және бұны ешкім  де  жариялағанжоқ. Сондықтан да  ...  ...  ...  республика  бойынша  кешендітексерулер жүргізуге байланысты  жоспар  бар.   ...   ...  ...  ...  негізгі  екпінді  Алматы  қаласы  мен  ...  ... ... ... ... ...  органдары  осы  өңірлерде  тереңзерттеулер нәтижесінде анықталған 100 ... ...  ...  әрі  ...  ...  алып  отыр.  Осы  компанияларға  ...   ... ... бар.  ...  ...  ...  компанияларда  салықжүктемесінің коэффиценті 0,1 пайыздан  төмен.  Екіншіден,  олардың  ... млн. ... ... ...  отыр.  Сонымен  бірге,  бұл   ... ... ... ... ... ... бұлар  негізінен  ұзақмерзім бойы  салық  органдары  ...  ...  ...  ... ... ... ілінген компаниялардың қаражат айналымы  ауқымды  ...  ...  ...  ақша  ...  ...  белгілі.  Сондықтан  да,тексеру жүргізуді көздеп отырған компаниялар негізінен  «салықтан  жалтарды»деген мәселе бойынша қаралуы  мүмкін»,  ...  Д.  ...  Оның  ...  жылы  ...  тексерулер  де  жан-жақты  әрі  нәтижелі   ...  ...  ...   ...   ...   ...   органдарыбасшыларының  да  жекелеген  кәсіпорындармен  сыбайластық  ...  ... ... ... ...  ретінде  айтар  болсақ,  Алматы  қаласындағыаудандық  комитет  басшысы  бір  ...  ...  ...  сол  лауазымдағықызметке ауысты делік. Дәл осы мезетте сол комитет басшысымен  бірге,  10-15шақты ... ... ... ... ... басшы  болып  барған  ауданғакөшіп отырған. Бұндай фактілер бар  және  оған  да  жіті  ...  ... ... жаңағыдай компанияларға қосымша тексерулер  жүргізіледі».Ағымдағы жылдың алғашқы  тоқсанында  басталатын  Алматы  қаласы  мен  ... ... ... үшін 200-ге жуық ... тартылады.Ал  осы  өңір  бойынша  тексерулер  аяқталғаннан   ...   ... ... ... ...  ...  облыстарда  да  жалғасатынболады.  «Өйткені  бүгінгі  күні  біздің  тексерулерімізге  сәйкес,   ... ... ... ... ... ...  ...  олардың  жалғасқансыбайлас кәсіпорындары басқа өңірлерде болып отыр. Сондықтан да, ...  ... соң ары ... ...  ... ... ... алғашқыда негізінен  100млн. теңгеден астам қаржыны айналдырып отырған ірі кәсіпорындар  тексерілсе,кейіннен ақырындап шағын компаниялармен жұмыс жүргізіледі.Қазақстан ... ... ... даму ... ...  басым  бағыттардың  бірі  –  қоғамның   ...   ...   ...  ...  ету   ...   табылады.   Оған   қоғамның   салықмәселелеріне қатысты ақпараттық қолжетімділігін арттыру, салық  төлеушілергекөрсетілетін ... ... ... ... қол ... ...  көрсетусапасына   байланысты   ...   ...   ...   ...   ... ... немесе сенім телефондары, жазбаша өтініштерін  жәшіккесалып, мәліметтерін жеткізу арқылы орын ... ... тез  шешу  ... ... жаңа ...  ...  сәйкес,  салық  органдары  кез-келген кәсіпорынды тексеру үшін  30  күн  бұрын  тексеруге  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  мекен  жайын  өзгерткенкәсіпорын салық  органдарына  келіп  заңды  мекен  жайын  ...  ...  етуі  ...  ...  болмаса,   заңды   мекен   жайында   болмағанкәсіпорынға  акті  толтырылады.  Екі  ...  ...   ...   ... ... құн ... ... тасталып және екі жыл  бойы  қайтаданесепке  қойылмайды.  Яғни,  екі  жыл  бойы  ...   ...   ... деген сөз.  Шындығын  айтқанда,  бұндай  кәсіпорындар  Алматы  менАстана қалаларында жеткілікті.  ...  ...  мен  ...  ...  даүлкен  болғандықтан,  шамаға  қарай  ...   ...   ... ... ... ... реформасында  алғашқы  қадамдар  жасалады.Ал кез келген реформаның тірегі халық екендігін ескерсек, бұл іске қоғам  даатсалысуы тиіс. Ең ...  ...  ғана  ...  ...  азаматтартарапынан да салыққа қатысты сауатты арттыра түскен оңды болар еді.2.Ұйымдардың қаржылық жай- күйіне салықтың әсерін  талдау2.1  ... және орта ... ... ... тарапынан қолдауТәуелсіз   Қазақстандағы   ...   ...   мен   ...   ...   ...   ...   бұзылуы,   көптегенкәсіпорындардың тоқтауы, халықтың өмір сүру ... ...  ...  және  ...  да  ...  ...  Бірақ,   қалыптасқан   ...  ...  ...   ...   ...   проблемаларыменайналысуда. Уақыттың осы аралығында Қазақстан Республикасының  Конституциясыжас  республикадағы   ...   ...   ...   болып   табылады.Экономиканың осы секторының дамуының бірінші кезеңі,1992 жылдан бастап, он бес жыл ... ... ... Осы ...  ...  бұған  дейін  болып  көрмеген  қарқынмен  елде   кәсіпкерліктіқалыптастырды. ... ... ... ... базаны  құру  ықпалетті Еліміздің халқын отандық ...  және  ...  ...  ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің  инновациялықбелсенділігін  көтеру  ...  ...  ...  әрі  ...   ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың 1992 – 1994,  1995  –  1996жылдарға арналған бағдарламаларында ...  ...  ...  ... ... ... ... асырылуы жоспарланған шаралар  арқылы  іскеасырылады, олардың негізгі мазмұнын шағын кәсіпкерлікті қаржы-несиелік  жәнеинвестициялық  қолдау;  оның  ...  ...  ...   кәсіпкерліккемамандарды дайындау; қайта дайындау жүйесін ұйымдастыру және біліктілігі.Шағын кәсіпкерлікті  ...  ...  ...  ...  ...   шаруашылық   субъектілерді   барлық    ...    ... ... ... шағын  кәсіпкерлікке  банк  несиелерін  тартумеханизмдері дайындалды; лизингтік операцияларды жүргізу  шарттары  ... ... үшін  ...  ...  мен  материалдарды  әкелугекедендік баждарды төмендету, кедендік ... ...  ...  ... ... ... жөнінен өзгертулер енгізілді.Шағын кәсіпкерлік субъектілері  несиелік  қаржыларға  қол  ... үшін ... ...  ...  2000  жылдың  7  шілдесінденомері  №1028  «шағын  кәсіпкерлік  субъектілерін  ...   ... ... ... ретінде пайдалану мәселелері  туралы»  қаулысықабылданды. Шағын  кәсіпкерліктің  қалыптасуы  үшін  Республика  Үкіметімен,оның ... ... ... жаңа құрылымдар  ашылдыігін  көтеру;  шағын  жәнеорта бизнес субъектілерін қорғау және қолдау құрайды (1-кесте).Бірінші  ...  ...  1991   жылы   ...   ...   ... ... шектеу туралы» Қазақстан КСР заңына сай Қазақстан  КСРПрезидентінің Жарлығымен Қазақстан КСР-нда  жаңа  экономикалық  ... және  ...  ...  ...  ...  ...  комитетқұрылды.Кесте 1ҚР шағын кәсіпкерлікті бірінші кезеңде реттеудің қабылданған негізгінормативтік-құқықтық актілердің ...      ... ...                                  ...      ||       |                                                    ...       ||1      |2                                                   |3             ||1      |1992 – 1994 ... ... ... және    ... ж. ||       |дамытудың мемлекеттік бағдарламасы                  |              ||2      ... ... ... және ... ...      ... ж. ||       |Қазақстан Республикасының заңы                      |              ||3      |1995 – 1996 ... ... ... және    ... ж. ||       ... ... ...                  |              || 4     ... ... ... кодексі         |27.12.1994 ж. ||5      |«Шағын кәсіпкерлікті ... ... ...    ... ж. ||       |күшейту және дамытуды белсендету шаралары туралы» ҚР|              ||       ... ...                                 |              ||6      ... ... беру ... ШКС – не         ... ж. ||       |қолданылмайтын өндірістік бөлмелерді және           |              ||       ... ... ... ...    |              ||       ... беру жөнінен тендерлерді жүргізу туралы» |              ||       ...                                            |              ||7      ... ... ... ... құру туралы» ҚР   |26.04.1997 ж. ||       ... ...                                  |              ||8      ... Республикасындағы шағын кәсіпкерлікті    |07.06.1997 ж. ||       ... мен ... ... және ...          |              ||       ... ... ҚР ... үкімі       |              ||9      ... ... ... ... туралы» ҚР  |19.06.1997 ж. ||       ...                                                |              ||10     ... ... ... ҚР заңы                   ... ж. ||11     |«Шаруа (фермерлік) қожалықтары туралы» ҚР заңы      ... ж. ||12     ... ... ... ... дамыту|31.12.1998 ж. ||       |мен қолдаудың 1999 – 2000 ... ...         |              ||       ... ...                            |              ||13     ... Республикасының табиғи монополияларды    |15.11.1999 ж. ||       ... ... ... және ... бизнесті   |              ||       ... ... ... туралы қаулы» ҚР         |              ||       ... ...                                 |              ||14     ... ... ... ҚР заңы                    ... ж. ||15     ... Республикасында шағын кәсіпкерлікті дамыту|07.05.2001 ж. ||       |мен қолдаудың ... ... ...           |              ||       ... ...                           |              ...... автормен дайындалған                                      ... ... ...  кәсіпкерліктің  проблемаларымен  Индустрия  жәнесауда министрлігінің шағын бизнесті қолдау комитеті айналысады\Екінші  орган– бұл «Шағын кәсіпкерлік  ...  ...  ......  ...  ...  ...  (РАЕО),  оның  жарғылық   капиталындағымемлекеттік қатысуы 100 пайызға тең. РАЕО ... ...  ......  ...  ...  мен  қолдаудың  бағдарламаларын  дайындау  менжүзеге асыруға қатысу, кәсіпкерлік субъектілері үшін ақпараттық ...  ... ... ...  ...  ...  ...  жүргізу,  шағынкәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын дамыту, мамандарды ... ... осы ... сондай – ақ:– шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры құрылды, оның  ...  ...  ...   ...   қаржылық   қолдаудың   мемлекеттікбағдарламаларын  дайындау  мен  жүзеге  ...  ...   ... ... мақсатты түрде  несиелеу,  жаңа  жұмысорындарын, бизнес-орталықтарын және инкубаторларды құруға  ықпалету, несиелерді алу  кезінде  ...  ...  ... беру және ...  шағын  кәсіпкерлік  субъектілерінің  несиелік  ресурстарға  қолжетімділігін кеңейтуді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ...  мен  ...  ... кепілдік қорлары құрылды.Барлық  жерлерде  шағын  кәсіпкерліктің  инфрақұрылымы  дамуда.  ...  ...  ...  ...   серіктестіктерді,   ломбардтарды,сақтандыру ұйымдарын, лизинг  орталықтарын,  аудиторлық  және  консалтингтіккомпаниялар, адвокаттық кеңселер,  бизнес-орталықтары  және  т.б.  ... ... ... ...  ...  мен  қызмет  етуініңнормативті-құқықтық   базасы   толық   ...   ...   ... және ... ... ...  күш  салулары  нәтижесіндешағын кәсіпкерлік  секторы  Қазақстан  экономикасының  бөлінбейтін  құрамдасбөлігін құрайды ... ... 2003 ... ... 449,9  мың  ШКС  ...  соныңішінде 83,7% қызмет  ететін.  Ел  халқы  үшін  жеке  кәсіпкерлер  мен  ... ... ... тұлғаны  құрмаған  кәсіпкерлік  қызмет  тартымдыболып табылады. Сондықтан жеке кәсіпкерлер саны 335,1 мың бірлікке  тең,  ... ШКС ... ... ... 74,7%. ...  ...  ...  кәсіпорындаралады. 2003 жылдың басында Республикадағы олардың саны  114,8  мың  ... ...  әр  ...  өндірістік  қызметті  жүзеге  асырады.  Шағынкәсіпорындарға  салынатын  инвестициялар   ...   ... ... 4 %-ан ... ...  айтылғандай,  шағын  кәсіпкерлік  қызметінің  бір  бағыты   –қызметтің осы сферасында жұмыспен ... ... ...  нәтижесіндеқоғамдағы әлеуметтік шиеленісуді жою. Сонымен,  2003  ...  ...  ...  ...  ...  саны  1407,6   мың   ...   және   жекекәсіпкерлікте 715,4 мың адамға тең  болды.  ...  осы  ... ... ... ... ел ...  жұмыс  істейтіндердіңжалпы санының 24,1%-ке тең.  Шағын  кәсіпкерлік  сферасында  жұмыс  істейтінжұмыскерлердің құрылымы келесідей: 38,7% – ... ...  ......  24%  –  жеке  ...  Өңірлік  деңгейде  жұмыспенқамтылған  жұмыскерлердің  біразы   қалаға   және   Қазақстанның   он   ...   екі   ...   ...   ...    шағын    кәсіпкерлікжұмыскерлерінің еңбекақысын төлеуде, жалақының өсу тенденциясы байқалады.2002 жылы ШКС ұлттық валютада  774,6  млрд  ...  өнім  мен  ... ол ... ЖІӨ 23,6% ...  Ең  көп  өнім  мен  ... кәсіпорындармен өндірілген – 75,4%, жеке адамдармен  –  24,6%.  Елдегіқызмет ... ... ... ... ... ... әр  ...  болыпқалуда. Сауда – делдалдық қызмет осы жылы 46,3%, ал  өндірістік  өнім,  ауылшаруашылық және қызметтер сферасының ... – 53,7% ...  ...  ...  ...  ...  ...  –  бұл  оныңқызметінен республика бюджетіне төлемдердің түсуі. Қарастырылған  жылда  ... ... 67,9 млрд ... ... ол ... ... ... 9,5%-ды құрады [17].Елдегі шағын кәсіпкерлік бірінші кезеңнің аяғында  ғана  кең  өріс  ... ... ... ол ...  ...  оны  қысқа  уақыт  ...  ... қол ... ... дәлелдейді.  Экономиканың  осы  сферасыныңөмір сүруі, өз ісін бастаушы адамдардың ... ... ...  ... жою бойынша белсенді әрекеттерімен, ауыл,  шағын  және  орташақалаларды  дамыту  мүмкіндіктерімен,  меншік  иелерінің   ...   ...   ... ... тірегін қалыптастырумен қамтамасыз етілген..Кесте 2Екінші кезеңде шағын ... ... ҚР  ...  ... ... ... аты                                 ... мерзімі      ||ҚР Үкіметінің 2002 – 2004 жылдарға ...     ... ж.       ...                                    |                    ||ҚР ... ... туралы» заңы            |03.07.2002 ж.       ||ҚР ... ... ...             ... ж.       ... ... заңы                     |                    ||ҚР ... ... ... және ... ... ж.        ||2007 – 2009 ... арналған мемлекеттік       |                    ...                                    |                    ...... ... ...                                 ... ... дамуының  екінші  кезеңінде  шағын  кәсіпкерліктіңнормативті-құқықтық  базасының  жетілдірілуі  жалғастырылуда.  2002   жылдыңбірінші   ...    ...    ...    ... қарастырылған, Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде  Н.Ә.  Назарбаев«... біз көп жыл бойы ... және ... ... ... емес  салалардыдамыту, импортты алмастыру,  қосымша  құнды  көтеру,  жаңа  ...  ... ... айтудамыз, бірақ бұл сферадағы  жетістіктер  әлі  де  ... деп ... ... (2-кесте).Міне, сондықтан, «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007–2009 жыл-дарғаарналған бағдарламасы» кезектегі құжатындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту  менқолдаудың ... ... ... ...  ...  ... саясатпен тығыз байланысты [18].Өткізу  нарықтары  үшін  ШКС  ...  ...   ...   ...   ... ...  ...  тауарды  өндіруге  мәжбүр  етеді.  Осығанбайланысты,   шағын    ...    ...    ...    инновациялықпроцестермен,   жаңа   өнімдерді   өндіруді    ...    ...    ... ... мен басқарудың жаңа әдістері және басқалар  тығызбайланыстырылады.   Инновациялық   дамудың   2001–2015   ...   ...  ...  ...  ...   енгізуге   бюджеттенқаражаттарды бөлуге, 03.07.2002  жылы  «Инновациялық  қызмет  туралы»  заңдыбекітуге қарамастан, Республикадағы ... ...  ...  ...   ...   тұр.   Біздің    ойымызша,    Республикадағы    ... ... бұл ... ... имитациялық кәсіпкерлік  тән,яғни  жаңашылдардың  жаңалықтарын   белсенді   түрде   пайдалану.   Берілгенқорытынды ШКС ... ... өту ... ... ШКС  үшін  жаңа  ......  ...  тенденциясыбайқалды.   Оларға   франчайзингті   жатқызуға   болады.   Қазіргі   уақыттафранчайзинг ... ... ...  ...  бірі  ...  ...  Германияны,  Францияны,  Австрияны,  АҚШ  және  тағы  басқаларды  қосаалғанда, әлемнің 80 елдерінде кеңінен ...  ...  ... ... ... жеке мысалдары бар. Бұл – Coca cola,Pepsi, Xorox, Kodak, Zepter, Hamle және басқалар. Берілген ......  жеке  ...   ...   ...   ...   ...   кеңіненқолданылмағандығын атап кету қажет. Елде франчайзингтік қатынастарды,  соныңішінде ШКС  арасында,  кең  тарату  үшін  ...  ...  ...  ...  заң  қабылданған,  ол  келесі   міндеттерді   шешугемүмкіндік береді: елдегі өндірісті дамыту, халықтың  ...  ...  ...  ...  мамандарды  қалыптастыру,  ішкі   нарықты   сапалытауарлармен  толтыру.  Сонымен,  елде  ШКС  жаңа  ...   ...   ... ... ... ... ... жылдың қазан  айында  өткен  кәсіпкерлердің   ...  ... ... ... ... ... өзінің дамуына  ықпал  етіп  қоймай,сонымен бірге жалпы елдің ... ... атап  ...  ... кәсіпкерлер экономикалық  өсудің  жоғарғы  қарқынын  ұстап  тұруға,экономиканың  диверсификациялануы  мен  ...  ...  ...   ... Ал бұл  ...  пен  кәсіпкерлер  арасында  толық  өзара  түсінушілікболған жағдайда ... Осы ... ... ...  ...  ғанаемес, сонымен бірге кәсіпкерлердің де алдында  тұрған  проблемалар  шеңберінбаяндады. Мемлекеттік органдар:–  кәсіпкерлікке,  жеке  ...   ...   ...   ... ... оған тән емес шығындарды алып тастауы;–  бақылаушы органдардың  санын  қысқарту,  ...  ...  ...  ...  алып  әр   түрлі   азаматтық-құқықтықинституттарға жүктеуі;– лицензиялау – тіркеуге алу рәсімдерінің ... ... банк ... ... ... шет елдегі отандық бизнесті қорғауы;– жаңа техника мен ... ... ... ... ...  ...  ...  жұмыскерлерді  оқытумен  байланысты,заңнамасын қайта қарастыруы;–  ...  және  ...  ...   ...   ...  ...  ...  және  соттар  алдында  олардың   ... ... ...  ...  ...  мен  серти-фикациялау мәселелерін  шешетін,  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ...    құрылымдарындайындайтын салалық бірлестіктермен аяқтап, кәсіпкерлерге қызметкөрсететін жүйені құруы қажет.Берілген салаларды ... ... ... ... ...  ... индустрилизациялау  мәселелеріне  белсенді  қатысқан  жағдайында  ...  және  орта  ...  әрі  ...  ...  ...  ҚР   ... дамытудың және қолдаудың 2007–2009 жылдарға  арналған  бесіншімемлекеттік бағдарламасы  қабылданды,  оның  негізгі  ...  ...  ...   жаңа   ...   ...   ...   бағытталған    шағынкәсіпкерлікті дамыту арқылы орташа топты қалыптастыру  болып  ...  ... ... ... ... ... жүргізу  жүйесін  же-тілдіру;шағын  кәсіпкерліктің  несие   ресурстарын   қол   жетімділігін   ... ... ... беру  және  ...  ...  ...   ...   мәселелері   жөніндегі   нормативтік-құқықтық   базаныжетілдіру және басқалар тәрізді мемлекеттік ... ...  ...  ... жоспарланған [20].Берілген бағдарлама шараларын іске асыру  2007  жылы  шағын  және  ортабизнес субъектілерінің санын 550  ...  ...  ...  ...  жұмысістейтіндердің санын 1,6 млн адамға дейін  ...  ...  ...  ... ... ... үлесі 27%-ға тең болады делінген.Сөйтіп, қабылданып жатқан шаралар кешені  ...  ...  ... ... ... ...  өнімді  өндіруді  қамтамасыз  етуге,жергілікті кәсіпкерлер арасында  шынайы  бәсекелестік  ...  ...  ... шағын және орта бизнес  елдің  экспорттық  потенциалына  қатысуына,экономиканың  негізгі  салаларындағы   ...   ...   оның   ... ... ... етуге және меншік иелерінің жаңа  табынқұруға мүмкіндік  береді.  Екінші  кезеңнің  аяқталуы  мен  үшінші  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... үлесін осы сферадағы экономикасы дамыған  елдердегі  ... ... ... ... түрде белгілеуге  болады.  Едәуір  нақты  күндерүшін шағын және орта бизнестің негізгі ... ... ...  ...  дамуының  үшінші  кезеңінде  нормативті-құқықтықактілерін әрі  қарай  ...  мен  ...  ...  ...  күшейту,инфрақұрылымды және оны пайдалану тиімділігін  көтеру,  қаржы-несиелік  жәнеинвестициялық  ...  ...  ...  ...  ...  мен  ...  жалғасады.  Ал  үшінші  кезеңнен  ...  ......   өнім   мен   ...   деген   халықтың   сұранымын    толыққанағаттандыру, жаңа  жұмыс  орындарын  ...  ...  ...  ... ... ... ғана емес, сонымен бірге қиыр және таяу шет  ...  ...   ...   иелерінің   көпшілік   тобын   әрі   ... ... ... ... ...  ...  ...  іріжәне орта кәсіпорындарды құру үшін негіз болады  және  де  ...  және  ... ... иммитавциялық қызметімен  бірге  инновациялық  қызметқолдау алады [21].Қабылданған нормативті-құқықтық актілердің кешені және ...  ...  ...  ...  ...   кәсіпкерлігінің   белгілі   нәтижелерге   қолжеткізуіне мүмкіндік береді.Шағын  кәсіпкерліктің   ...   ...   ...   ... жаңа ... орындарын құрудың және  ел  халқы  арасында  сұранысқаие, әр түрлі тауарлар және қызметтерін  тұтыну  ...  ...  ... бірі ... ... көрсетті.Сонымен қатар, ШКС өндірілген  салалық  құрылымы  ...  емес  ... ... ... 2007 жылы ...  ...  ...  көлемінен53,6% құрады және 2008 жылы да жоғары болып ...... 3. ... жылы қызмет түрлері бойынша өндірілген өнім(жұмыс, қызметтер) көлемдерінің құрылымыСауда-делдалдық ... 2007 жылы  ... ... ... ... ... облыстарда: Ақмола  –  48,3  %,  ...  ...... – 53,6%, ... – 77,3%, Қостанай – 53,3%, Маңғыстау  –  67,3%,Павлодар – 54,5%, ... ... – 65,1%. Бұл  жылы  тек  ...... – (33%) және ... Қазақстан – (69,7%)  облыстарында  өнеркәсіптікжәне ауыл  шаруашылық  өнім  ...  ...  ...  ...  кәсіпкерліктіңдамуының бес жылдық кезеңінен кейін  алты  ...  ...  (46,3%),  ...  ...  (43,2%),  ...  (25,9%),   ...   (41,2%),   ...   (51,1%),   Оңтүстік   Қазақстан   (65,2%)   облыстарында   шағынкәсіпкерлік ... ...  ...  өсу  тенденциясы  байқалды.  Біраққалған он екі аймақта сауда ШКС ...  ...  ...  қалуда.Өнеркәсіптіккәсіпорындармен және аграрлық  сектормен  базалық  кезеңде  өндірілген  өнімөндірілген өнімнің жалпы көлемінің 21,7% құрады, ... 2007 жылы ... ... 4. 01.01.2008 жылы қызмет түрлері бойынша өндірілген өнім(жұмыс, қызметтер) көлемдерінің ...  ...  ...  2008  жылы  өнеркәсіптік  өнім   жәнеаграрлық сектор ... ... 0,3% ... ...  ...  құрылымының  сауда-делалдық  опера-цияларпайдасына қалыптасуы мынаған байланысты,  ...  ...  үшін  ...  ... ... емес және ... өз  ісін  өзіндік  қаржылар  көмегімен  ашаалады.  Ал  ...  ...  ірі  ...  ...   ...   менмаманданған  техникалық  және  басқару  персоналының  болуын  талап   ... ... ... ... ... ...  күрделі  емес  жәнебәсекеге қабілетсіз өнімді  өндірумен  айналысады.  Сауда  сферасында  шектіөнімділікке қол ... және ... ... ...  ...  кету  ...  сондықтан  кәсіпкерлердің  іскерлік  белсенділігі  ... ... ... ... ...  ...  ...  жағдайы,  ұлттықвалютаның тұрақты курсы және кәсіпкерлердің қызметтің жаңа ...  ... ... ... ... отыр [22].Әрине, Үкіметпен жүргізілетін саясат  шағын  ...  ... ... бағытталған, бірақ  ол  әліде  оның  қажеттіліктерінтолық көлемде қанағаттандырмайды.  Шағын  кәсіпкерлікті  әрі  ...  ... ... ішкі ... оның үлесін ұлғайту, жұмыс орындарының  санын  әріқарай ... ... ... жаңа тобын  қалыптастыру  үшін  оның  қызметінорта  және  ұзақ  ...  ...   ...   ...   ... ... ... түрлерін несиелеу, мемлекеттік  сатып  алуларбойынша ... ұтып ... ШКС ... ...  схемасын  дайындаумен енгізу қажет. Ұлттық  банкке  ипотекалық  несиелеу  жүйесін  ... ... ... ... тізімін кеңейту,  Республикадамамандаған құрылыс банктерін құру керек. Екінші деңгейдегі банктерге  өзініңқызметінде  лизинг  операцияларын  белсенді  ...  ...  ...  ...  ...   шағын   кәсіпкерлік   өнімдері   менқызметтерінің көлемдері әлі ел ... ... роль ... ... ... ... шағын кәсіпкерлігі барлық  өнеркәсіптікөнімнің 65-70%  өндіреді,  ал  ...  ...  ЖІӨ  оның  ...  50-60%,Қазақстанда ол 20,4%-ға тең, ол сондай-ақ қол  ...  ...  ...  ...  ...  яғни  ...  кәсіпкерлік  өнімді  өндіруде   басты   рольатқармайды.Демек, Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің  даму  ... ... ... қорытындыларды жасауға болады:1) Қазақстанның шағын кәсіпкерлігі ел экономикасының басым бағыттарыныңбірі болып табылады. Оған динамикалық үдемелі қозғалыс  тән.  ...  ... ел ...  ...  үлесі  жылдан  жылға  ...  ...  ... осы сферасы  765,5  млрд  теңге  сомасына  өнім  ...  ... ... ол ел  ...  ЖІӨ  ...  ...  бұл  жерде1407,6 мың адам жұмыс істейді, ол  ел  экономикасында  жұмыс  істейтіндердіңжалпы санының 21,0%-ға тең; ШКС ... ... ... млрд  теңге  түсті,  ол  бюджетке  түсетін  жалпы  түсімдердің  8,2%-ынқұрайды.Екінші жағынан ШКС ... ... ... оның ... ... тән екендігін көрсетті:1)     1000 тұрғынға шаққандағы шағын және  орта  кәсіпорындардың  санытөмен – 9,3 ... ... ... ... ... –  8,5,  ал  экономикасыдамыған елдерде бұл көрсеткіш АҚШ – 74,9, ...  –  68,  ...... – 37, ... – 49,6 ... тең. ... шағын және  ортакәсіпорындар саны дамыған елдердегі  берілген  көрсеткіштің  деңгейінен  ... ... ... ... ... қызмет ететін шағын кәсіпорындардың  үлесі48,8%-ға тең;2)     ... ... ...  ШКС  ...  ...  2003жылдың  басына  ШКС  көпшілігі  жалпы  саннан  18,4%,   ...   ... ең аз 2,1% ... облысында  шоғырланған.  Республикадағы  ШКС3%-ға дейінгі үлес салмағы үш облыста ...  –  2,1%,  ...... – 2,8%); ШКС 3-7 %  ...  үлес  ...  жеті  ...  және  ... (Қостанай – 5,7%, Солтүстік Қазақстан – 4,9%, Павлодар –  4,8%,Ақмола– 4,5%, Астана каласы – 4,2%, Жамбыл – 4,1%, ... – 3,7%, ...  ... 3,5%); ШКС 7-10%  ... үлес ... екі ...  (  ...  Қазақстан  –9,7%, Қарағанды – 7,3%); ШКС 10% ...  үлес  ...  екі  ...  пен  ... (Алматы – 12,4%, Алматы қаласы – 11,7%, ... ...... ШКС ... ...  бір  жағынан,  өңірлерде  халықтың  өмірсүру деңгейінің жоғары болуына байланысты, ол шағын  ...  ... ...  ...  қаласы);  екінші  жағынан,  бұл  аймақтарда  өнеркәсіпжеткілікті дамыған, кәсіпорындардың көбісін мемлекет ...  ...  ... ШКС ... ... ... Қазақстан облысы, Алматы  қаласы);басқа жағдайларда, бұл мал шаруашылығы мен суармалы  жерлері  ...  ... ... ... ... Қазақстан  облыстары).  Соңғыларда  шағынөндірістен  қайтарым  жоғары,  ол  да  шағын   ...   ...     ... ... ШКС ...  таралуына  жұмыспен  қамтылғанжұмыскерлер санының  бөлінуіндегі  кемшіліктерде  ықпал  етті.  2003  ... ... ... ... ... ... ең  көбі  ... 14,8% Алматы қаласында шоғырланған, жұмыспен қамтылғандардың  ең  азүлесі Маңғыстау облысында – 2,1%. Республикада шағын ...  ... ... 3% дейінгі үлес салмағы үш облыста (Маңғыстау  –  ... – 2,7%, ... –  2,7%);  ...  ...  ...  ... ... 7%-ға дейінгі үлес салмағы жеті облыс пен бір  қалада(Астана қаласы – 5,2%, Қостанай – 5,2%, ...  –  4,9%,  ...... – 4,6%, Солтүстік Қазақстан – 4,0%, Ақтөбе – 3,4%, ... ...  ... шағын кәсіпкерлік сферасында жұмыспен қамтылғандардың  7%-дан  10%-ғадейінгі үлес салмағы екі  облыста  ...  –  7,2%,  ...  ...  ...  ...  ...  10%  ...  екі  облыс  пен  бір  қаладашоғырланған  (Алматы  облысы  –  12,7%,  ...  ...  –  14,8%,  ...  –  13,4%).  ...  кәсіпкерлікте  жұмыспен  қамтылғандар  саныныңбұлайша ... ... ... ... ШКС  ең  ...  үлес  ... ... бұл облыстарда халықтың тығыздығы жоғары.4)     ... ... ... ...  едәуір  дифферен-циялануы байқалады. Оның мөлшері қызметтің түрі  мен  өңірге  тәуелдігі.  Еңжоғары жалақы ... ... ... ... ал  ең  ... ауыл ... ...  Байланыс  жұмыскерлерінде  ол  4,6  есежоғары. Шикізат ресурстарын өндірумен  байланысты  аймақтарда,  екі  ... ... ... ең ... ... және төменгі  жалақы– ауыл шаруашылық аймақтарында.5)     Республика кәсіпкерлерінің біразына  жеке  ...  ...  ...  2007  ...  басына  шағын  кәсіпорындарда  ...   ... ... 49,2%,  жеке  кәсіпкерлікте  50,8%-ға  тең  болады.  2003жылмен салыстырғанда ... ... ... 0,8% ... ал  жеке  сферадажұмыспен қамтылған жұмыскерлердің үлесі 0,8% жоғарылады. Бұл  тіркеуге  алу,есептілік және ... ... ... ... ...     ... кәсіпкерліктегі жұмысбастылық  деңгейі  жұмыссыздық  проб-лемаларын шешуге қоғамдағы әлеуметтік шиеленісушілікті жоюға  ... ... ... ... осы ...  ел  ...  жұмыспенқамтылғандардың жалпы санының 21,0%-ы жұмыс істеді, ол  экономикасы  дамығанелдердегі қол жеткен деңгейден 2,4–2,9 есеге төмен.7)     ... ЖІӨ ШКС ... өнім мен ... ... дамыған елдердегі қол жеткен көрсеткіштерден 3  есе  төмен  жәнеде ең ...  үлес  ...  46,3%  ...  ...  тиеді,  алөнімнің маңызды  түрлерінің  үлесі  21,4%,  ал  ...  ... 24,9 % ...      ...   ...   кірісіндегі   ШКС   қызметінен   түскентөлемдердің  үлесі  10%-дан  ...  ол  ...   ...   дамығанелдердегі қол жеткен нәтижелерден 3-4 есе төмен.Статистикалық мәліметтерге жүгінетін ... ... ... басында жалпыреспубликамыз бойынша 737886 кәсіпкерлік нысандары тіркелгендігі  осы  сөздідәйектей түседі.  Ал ол ... ... 2007 ... салыс-тырғанда  олардыңсаны 17,8 пайызға өскендігін  көрсетеді.  Егер,  осы  көрсеткішті  одан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тұлғалар   екендігінаңғарамыз. Демек, жеке кәсіпкерлігін жандандыруға адамдардың құлшынысы  оянабастағандығы  байқалады.  ...  ...  бұл  ...  ...  ... ... елеулі септігін  тигізуде.  Мәселен,  бүгінгі  ...  ... ... ... ... саны 1,5 миллион адамға  жеткен.Егер осы үрдістен айнымай, бұл  саланың  ...  ...  ...  ... ... ... ...  адамдардың  жұмыспен  қамтылуы  одан  әріжақсара ... ... ... ... бар. Өйткені осы көрсеткіш  бұрынғы  жылдыңсәйкес кезеңімен  салыстырғанда 10 пайыздан астамға өсіп отыр. Егер  де  ... одан әрі ... ... ... ... ... 539  мың  шаруақожалықтарынан 404 мың, ал  жеке  ...  ...  583  ... ... істейтіндігі байқалады.Алайда, мына жайға да назар аудармасқа болмайды. Бүгінде негізгі  ... ... ... ... ... ... ...  әр  бір  мың  тұрғынғашағын  кәсіпкерлікті   ...  ...  ...  ...   табылады.   Міне,мәселеге осы  тұрғыдан  ...  ...  ...  ...  ...  кәсіпкерліксубъектілерінің 1 мың адамға шаққандағы саны 7,6 бірлік өлшемін құрып  отыр,ол көрсеткіш ... ... 24,2 жеке ...  ... ...  ...  Ал  ...  ел  ауқымында  алып  қарастырсақ,  соңғыжылдарда  біздің  республикамызда  ...  1  мың   ...   ...   ... нысандарының қатары едәуір толыға түскендігін аңғарамыз.Әрине, шағын кәсіпкерліктің түрі мен сипаты сан ...  ...  ... ... ... ие ... отырғандығын бағамдағанның  да  артықшылығыжоқ.  Енді  осыны  да  бір  талдап  көрелік.  ...  2007   ...   ...  айналысатындардың  40  пайызға  жуығы  саудаға,   ... ... мен жеке ...  ...  баса  ден  қойған.  Ал  ... ... пен ...  ...  ...  ... саны ... немесе 29 пайызды құрап отыр. Бұлардың  ішінде96,5 пайыздан астамы  заңды  тұлғалар.  Бұлардан  басқа  ...  ... 18 ... ...  ...  кәсіпкерлік  субъектісі  бар.  Солардың90,8 пайызы ... ...  ... ... ... ...  ...  аймақтары  бойынша  кәсіпкерлікпен  айналысудың  жай-жапсары қандай деген сұрақтың туындайтыны орынды. Бұл орайда  ...  ... ... барынша қолайлы жағдай туғызған  Оңтүстік  Қазақстан,Алматы ... мен ... ... ... ... Бұл  ...  шағынбизнес нысандарының саны  тиісінше  105788,  ...  ...  ... ... отырғандай, шағын кәсіпкерліктің  дамуы  Оңтүстік  Қазақстанобылысында қарқынды, оның өсімі  ...  ...  ...  ... ... ... ... 19 пайызына дерлік  санын  құрап  отыр[23].Шағын бизнес ... ... ... саны ...  мың  ...  немесе  шағын  кәсіпкерлікпен  айналысатындардың   ... 17 ...  ...  ...  ...  ...  ...  бүгінгітаңда көш басында келеді. Бұдан кейінгі  орында  ...  ...  мен  ... ... ол – 166,6мың және 200,1 мың адамды ...  Ал  ең  ... бар ... 32 мың ... ғана  ...  қамтыған  Қызылорда  облысытұр.Жағдайдың бұл саладағы осындай ала-құлалығына тосқауыл  қою,  бұл  ... әрі ... түсу ...  өткен  жылы  Республика  Үкіметі  шағынжәне орта кәсіпкерлікті дамытуды жеделдете түсу жөнінде номері 450-ші  ...  онда  ...  ...  жүзеге  асыруды  белгілеген   болатын.Мұндағы негізгі  көзделіп  отырған  жай-желілік  кластерлерге  ...  ... ... ... және орта ... ... мен ... арналы  бағытқақарай  бейімдеу.  Яғни  басқа  ...  ...  ...   пен   ... ...  ...  ал  бұл  ...  мемлекеттіңөзіне тән емес  істерге  айналысуын  болдырмау,  шағын  және  орта  ... ... ... осы ... шұғылданатын адамдарға  берілетін  несиекөлемін көбейте түсу.Әрине үкімет тарапынан ... ... ... ...  түпкілікті  оңнәтижелерін  беретіндігі  сөзсіз.   Бұл   орайда   ...    және   ...  де  ...  ...  ...  ...  туралы»  заң   жобасынреспубликамыздағы кәсіпкерлік бірлестігімен  ...  ...  те  ...  ...   ...   ...   ...    кезіндегі    бизнесқауымдастықтары мен мемлекеттік органдардың өзара  ...  ...  ...  ...  жүйелі  шешімге  қол  жеткізу  жайы  әр  ...   ... ...  аудан, облыс, республика  деңгейіндегі  кәсіпкерлікдеңгейіндегі бірлестіктерін құру жайы кеңінен  қамтылған.  Өйткені,  ...  жол  ...  ...  ...  ...   ...   ...   бірлесеқыймылдауда  ғана  ілгері  басушылыққа  қол  ...  ...   ... ... бүгінгі күннің шындығын айғақтап отыр.Өздеріңізге мәлім, осыдан біраз жыл бұрын  шағын  және  орта  ... ...  ...  және  ...  органдар  тарапынан  оларға  қысымжасаушылық азайтылатын және  ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  басуына,  қаржылық  қорының  көбейтілуіне  ... ... ...  кеңінен  қарастырылған.  Ал  бұл  бұлардағы  еңбекөнімділігін арттыруға, өндірісін ... ... ... ... ... ретте Қазақстан кәсіпкерлері мен  жұмыс  берушілерінің   «Атамекен»деп ... ... ... ... рөлі айрықша болмақ.  Өйткені  бұлодақ кәсіпкерлік қызметтің нормативтік-құқықтық ... ...  ... орта  ...  деңгейдегі  кәсіппен  айналысатындар  ...  ...   ...   ...   ...    ...   кеседі,    әкімшіліккедергілерді жояды, лицензиялық рұқсаттар ...  ...  ...  ... деп ... Себебі кәсіпкерлікпен айналысатындарға барынша  ашық,оңтайлы жағдай туғызылғанда ғана біздегі өрге басатындығын қазір әркім  жететүсінген.Сонымен   ...   ...   ...   2006–2008   жылдарға   арналғанкәсіпкерлікті ... ... ... да, бұл ... тың  ...   деп   ...   Олай   ...   әлемдегі   мейлінше   ... ... 50 ... қатарына ену, дүниежүзілік сауда  ұйымыныңсанатынан көріну  ...  ...  ...  ...  ...  ...  пенталғамға жауап бере алатындығына байланысты.Сурет 5. 2003–2008 жж.тіркелген шағын және орта бизнессубъектілерінің ... үшін ... ... және жеке ... ... жетілдіругебаса  мән  берілгені  абзал.   Өйткені,   елбасымыз   ...   ... ... мен жеке ... іске  ...  ...  ... туғызылуы қажеттілігін осы себептен  де  баса  айтып  ...  ... ... ...  ...  да  осы  ...  және  орта  бизнестіөркендету, бұл саланың жұмысын ... ... қою ... өркендеген.90-шы   жылдардан   басталған   кәсіпкерлік   ...   ең   ... ... ... ... ие және ... ...  да  бастапқыкапиталы бар ғылыми-техникалық интелегенцияның келуімен түсіндіріледі. Ал2008ж.  нәтижесі бойынша  Алматы  ...  ...  ...  бизнестежұмысбастылардың саны 162 000 жуық адамды құрды, бұл көрсеткіш  2005  жылменсалыстырғанда 2 есе (88646 адам) көп.Қазақстанда  ...  және  орта  ...  ...  1992  жылы  олардыңқұқықтық және әлеуметтік базасын  құру  және  ...  ...  ... ... 8  ...  №100  ...  банктердің  шағын  кәсіпкерліксубъектілерін  несиелеудің  минималды  ...  ...  ҚР   ...   ... ... ... екінші деңгейлі банктер шағын бизнес  саласынбанктің несие портфелінің кем ... 10%-ын ... ... 6. ... ... ... дағдарысқа дейін шағын бизнессубъектілеріне берген несиелер динамикасыЕскерту  –  ҚР  ҰБ-ның  статистикалық  бюллетені  ...   ...  да  ...  ...  ...   ...   ...   несиесаясатының арқасында да соңғы жылдары шағын және орта бизнес  субъектілерінеберілген несиелер ... ... ... қол ...  ...  ... ... шағын кәсіпкерлік субъектілеріне  берілген  несиелердіңжиынттық мөлшері 2007 жылы205 322 млн теңгені құрады.Диаграмма  мәліметтері  шағын  кәсіпкерлік   ...   ...  ...  жыл  ...  өсіп  бара  ...  ...   Бұндайөзгерістер банктердің депозиттік  базасының  ...  ...  ... жұмысының тұрақтылығымен, шетел несие желілерінің және  халықаралыққаржы институттарының ... ... ... банк тарапынан шағын және  орта  бизнес  субъектерін  несиелеудіұлғайту  коммерциялық  банктердің  қызметтеріне  ...  әсер   ету   ...  ...  ...  ...  ...  ставкасын  7%-ға   дейінтөмендетуі және ұлттық валютаның салыстырмалы  тұрақтануы  шағын  және  ... ... ... ... ... ...  төмендетілуінеықпал етті.Валюта түрлері бойынша шағын  бизнеске  берілген  ...  ... ...  ...  банктердің  шағын  және  орта  бизнес  ...  ...  ...  ...  ...   көп   бөлігін   шетелвалютасындағы несиелер алады және олардың  сәйкес  кезеңдер  аралығында  ... ... Бұл ... ... ... бағамының жүйелі  төмендеуінкөрсетеді, әсіресе ол 1999 жылы қалқымалы валюта тағамына көшуге  байланыстыаса ... ...  ...  2007  ж.  ...  азаю  ...  ... берілген несиелер көлемі де жоғарлауда. 2007ж. ақпан ...  ... ... ... ... 2002 ... қарағанда 9 есе көп. Бұл  теңгебағамының тұрақтануымен,  қарыз  алушылардың  теңгеге  деген  сенімділігініңартуымен түсіндіріледі.Екінші деңгейлі ... ... және орта ... ... ... ... ... қарастырсақ,  ұлттық  валютадағы  қысқа  мерзімдінесиелер  2006  жылы  ең  үлкен  үлесті  алса  (122230  млн  ...  ... ... ұзақ ... ...  және  ...  валютасындағы  несиелерөте кішкентай деңгейде болды.Жалпы берілген несие ... ... жыл ...  ...  және  ... ұзақ ... несиелердің көлемі төмендеп,  ұлттық  және  шетелвалюталарында  қысқа  мерзімді  несиелердің  көлемі   ...   Ол   ... ...  ...  көбеюімен,  яғни  жоғарыда  аталған  шетелдікнесие  ...  және  ...  ...  институттарының  инвестицияларынтартумен түсіндіріледі.2.2 Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті  дамыған  ...   ...  ... 2030 ... дейін  дамуының  стратегиялық  жоспарындағы  еңмаңызды ... бірі  –  ...  ең  ...  проблемаларын  шешу  жәнекедейлік пен жұмыссыздықпен күресу. Бұл мәселелерді  шешу  үшін  ...  ... ... ... ... ... көп ...  санын  кәсіпкерлікқызметке жұмылдырудың маңызы үлкен.Негізінен, «шағын» деген сөздің өзі ең алдымен  сандық  сипатқа  меңзептұр емес пе? Ал көп ... ... ... ... ... қарап  шыққандаолардағы сан өлшемі әр алуан екені белгілі болады. Мәселен, Жапонияда  ... 50 ... ... Италия мен Францияда – 100,  Ұлыбританияда  –200, ал АҚШ-та ... 500-ге ... адам ... ...  кәсіпорындар  жататынкөрінеді. Сондықтан АҚШ экономикасында  шағын  кәсіпкерліктің  үлес  салмағыүлкен деген кезде осы жәйтті ескерген жөн және  ...  ...  ... ... ... соның неше пайызы шағын кәсіпкерліктер екенін  айтады,яғни бұл өнім көлеміндегі үлес салмағы емес.Сонымен қатар шағын кәсіпкерлік жайлы  ...  ...  сан  ... ... ...  да  көңіл  бөлу  қажет  сияқты.  Мәселен,  олардыңэкономикадағы ... орта ... ... ... лажы  жоқ,  оларғабәсекелестік табиғаты тән. Шағын кәсіпорындар заң жүзінде дербес  шаруашылықболып саналады және ... ...  өз  ...  ...  ...  Сондай-ақолар шаруашылық қызметтің қай саласында болмасын (ірі кәсіпорындардай  ... ... және ... да  өз  ...  ...  ...  ... таға алмайды.Батыс елдерде ШОБ-ті бәсекелі нарық экономикасының  ...  ... оның сан ... аса көңіл аудармауы оларда  «шағын»  кәсіпкерлікпенқатар «ұсақ»  бизнес  дегенді  есепке  алатыны  бар.  ...  ...  ... 20-ға дейінгі адам жұмыс істейтіндердің 27-30%-ы  шоғырланған.  Бұлұсақ кәсіпкерлік бизнеспен ... ... ... қадамы  іспеттесжәне оларға мемлекет тарапынан көмек қажет.Қазақстанның отбасылық коэффициенті 3,5 деп ... ... ... ... адам өз ... осы ...  тауып  отыр.  Бұлеліміз халқының төрттен бірін құрайды ... ... ... осы ... ...  ...  жалпы  көлемі500 миллиард теңгеге жеткен. Бұл – өте жоғары көрсеткіш, биік ...  ...  ...   әр   ...   ...   соның   ішінде   Қазақстанэкономикасындағы  ШОБ-ті  сипаттайтын,  көрсеткіштерінің   құрама   ... ... ...  ...  отырғандай,  барлық  елдердегі   шағын   және   ортакәсіпорындар саны  ...  ...  1000  ...  ...  ... АҚШ – 74,2 ... ... кейін Италия – 68  және  ...... ... ... аз саны ҚР –  7,3.  ...  қамтылғанжұмыскерлердің ең көп саны 70,2 млн адам сондай-ақ АҚШ  және  ең  азы  ҚР  –0,632   млн   адам   ...   ...   ...    ...    ... ... де  ...  сипаттайды:  бірінші  орында  Жапония(78%) және Италия (73%) екендігін. Ең ... ... ҚР  –  10,3%.  ... шағын кәсіпорындардың үлесі негізінен қарастырылған барлық елдерде  50%-н жоғары, ол Қазақстандағыдан 3,1 есе жоғары. Сонымен, ҚР  шағын  және  ...   қол   ...   ...   ...   дамыған   елдерменсалыстырғанда жақсартуды ... ... және орта ... ... және  оның  ...  көтеру  дамығанелдерге ғана  емес,  ...  ...  ...  Африка  және  Латын  Америкасынакөптеген дамушы мемлекеттеріне тән екендігін атап өту ...  ...  ...  ...  едәуір  бөлігінің  экономикалық  саясатының  негізгібағыты экономикасы дамыған елдер ... ... ұсақ ...  ... оның орта және ірі ... байланысын нығайту болып табылады.Кесте 3Дамыған елдердегі және Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің көрсеткіштері|Елдер          ...    |1000       ...        ...       |ЖІӨ       ||               ...   |кәсіп-орындар|бастылар-дың|шағын     ||               ... ...           ...       |кәсіп-орын||               ...    ...     ...   ...   ||               |мың бір. ... саны,|қамтылған-   |шағын       ... %  ||               |         |бір.       ...       ...  |          ||               |         |           ... млн    |дардың      |          ||               |         |           ...         ... %    |          ...    |2630     |46         |13,6         |49          |50-53     ...       |2290     |37         |18,5         |46          |50-58     ...         |3920     |68         |16,8         |73          |57-60     ...        |1980     |35         |15,2         |54          |55-62     ||АҚШ            |19300    |74,2       |70,2         |54          |50-52     ...        |6450     |49,6       |39,5         |78          |52-55     ...      |114,8    |7,3        |0,692        |10,3        |16,3      ...                                                                ||1. ... бизнес России: проблемы и перспективы, М., РАРМП, 1996, 11с.      ... ... 2008 ... ...                        ... және орта ... субъектілерін қаржыландыруды жандандыру  отандықэкономиканы дамытудың ең ...  ...  ...  ...  олар  арқылыәлеуметтік-экономикалық  дамудың  көптеген   мәселелерін   ...   ... ... және ... ...  ...  ... жұмыс орны санын өсіреді,  халықтың  әл-ауқатының  жалпы  ... ... ... ... ... ...  ... қаржыландырудың кең  таралған  көздерінің  бірі  –  ...  жеке  ...  ...  табылады.  Банктiк  несиеге   дегенсұраныс  күннен-күнге  өсуде,  ал  оған  шағын  ...  ...  ...  ...  ...  тестi  мәселелердiң  бiрi  болып  отыр.  Әлеуметтiк-экономикалық  ақпарат  және  ...  ...  ...  ...  сұраубойынша  Қазақстанның  шағын  бизнес  субъектiлерiнiң  84%  несиеге  тәуелдiекендiгiн көрсеткен. Сондай-ақ осы  ...  ...  ...  банктеналынатын несиелер мына мақсаттар үшiн жедел қажет:– айналым қаражаттарын толықтыру – 63,5 %;– құрал-жабдықтарды ауыстыру және жөндеу – 42,9 %;– ... салу және ... – 25,4 %;– ... өтеу – 3,2 %;– жал және ... ... өтеу – 2,1 %.Берілген  елдер  ...  ...   ...   ...   ... ... ... әкелді (4-кесте).Кесте 4Шағын және орта кәсіпорындар шектерінің орташа есептелген  критерийлеріжәне елдердің әр түрлі топтарында жекеленген  көрсеткіштер  ...  ... ... ... ...    ... елдер|Дамушы       |Қазақстан         ||                          |             ...        ...      ||1. ... саны    |500          |50           |50                ||(... ... ...        |             |             |                  ||2. ... ... (мың   |170-190      |5,0          |-                 ||АҚШ ... ...      |             |             |                  ||3. ... ...      |150-200      ...     |-                 ... (мың АҚШ ... |             |             |                  ||4. ... ...  |60-80        |90-98        |92,7              ... ... ... (%) |             |             |                  ||5. ЖІӨ ... ... (%) |50-60        |20-40        |16,3              ||6. ... жұмыс бастылықты|60-70        |40-50        |10,3              ||                          |             |             |                  ... ... ...  |             |             |                  ||(%)                       |             |             |                  ... ... зерттеулер негізінде құрастырылды                       ... ...  ...  ...  дамыған  елдерге  қарағанданегізгі капиталдың мөлшері 30-40 есе төмен, дамушы елдерде ұсақ ... есе ... ... өндірушілердің жалпы  санындағы  ұсақ  ... ... ...  ...  ...  көрсеткішінен  1,5  есе  жоғары.Сондай-ақ, ЖІӨ,  халықты  жұмыспен  қамтудағы  ...  ...  ... елдердегі нәтижеге  жақындауда.  ҚР  ...  және  орта  ... ... ... ... тек ұлттық өндірушілердің  92,7%үлесі  дамыған  елдер  шамасына  сәйкес   келеді.   ҚР   ...   және   ... ... ... ... елдермен қоса, дамушы  елдерменқол жеткен көрсеткіштер деңгейінен төмен [24].Кесте 5Қазақстандағы  шағын  және  орта  ...  ...   ... ...     ... ... шарты                      ...      |              |                                        ||ары       ...  |              |                                        ||          |         |              ... ...   |Несие-леу|% сыйақы  ||          |         |              |        ...      ...  ...   ...     ...      |77,5 ... мың    |6-12 ай  ...   ||даму және |жылға    |Казкоммерц-   |АҚШ     |долларға  |1-2 жыл  |ның       ... ...  ...  ...  ...   |         ...  ||банкiсі   |“Қазақ-ст|Кредит Банк,  |        |микро-неси|         ...   ||мен       ...     ... ...   |        ...     |         |          ...    ... банк    |        |30 дан 75 |         |          ||ның ... ... ... 30|        |мың       |         |          ...  ... ортақ|        |долларға  |         |          ...      ...        ...  |         |          ...    ...     |              |        |125 мың   |         |          ...      |         |              |        ...    |         |          ||          |         |              |        ...      |         |          ||          |         |              |        ...  |         |          ... ... пен   |        ... 30 |3 жыл-ға |18 %      ||ық-Америка|келісім  |қызмет ...        |мың       ...     ...    ...         ...     |        |долларға  |ішінен   |          ...      |         ... ...   |        ...   |6 айы –  |          ...   |         |жобаның 20%   |        ...  ...          ...  |         ... ... |        |          ...   |          ... ...         ...        |        |          |         |          ...         ...      |        |          |         |          ||ы         |         ...     |        |          |         |          ||          |         ...      |        |          |         |          ||          |         ...    |        |          |         |          ||          |         ...         |        |          |         |          ... – автормен  жасалған:                                              ... ... ірі ... ... ... және орта ... ... жалпы ауқымында  халықаралық  қаржы  институттардың  қаражаттарынтарту  және  олармен  ынтымақтасу   ...   ...   және   орта   ...  жеңілдікті  несие  берудің  әртүрлі  бағдарламаларын  ... ...  Бұл  ...  ...  ...  ...  ...  қол  жеткізуіне  және  ...  ...  ...   ... пен ... ... сатып  алуға  (кәсіпорынның  қызметінеяғни,  саудамен,  өндіріспен  немесе  ...  ...   ...   ...  ...  ...   және   ...   транспортты   орналастыруға,ғимаратты жөндеуге  және  құрылысты  қаржыландыруға  бағытталғанЖалпы  шағынбизнес ... ... ...  ...  ...  ... Азия Даму ... мен Еуропалық Даму және Қайта Құру  банкiсінің  несиежелісінің құралдары болып табылады. Еуропалық Даму және ... Құру  ... ... ... ... бағдарламасы бойынша несие  желісінАзия Даму банкінің  несие  желісімен  салыстырғанда  шағын  ...  ... ... ... Даму және  ...  Құру  банкiнiң  шағын  бизнескенесие  беру  бағдарламасы  бойынша  тауар  айналымын  молықтыру,   ... ... мен ... ... алу, ...  ...  алу  ... қызмет көрсету салаларын ұлғайту қаржыландырады2.3 “Еркін” фирмасының қаржылық, салықтық жағдайын талдау“Еркін” фирмасы  Қазақстан  Республикасында  бақылау  ...  ... ... және  ұзақ  ...  бар  ...  ...  жүйесін  өндіругебайланысты  әлемдік  лидер  C  &  K  SYSTEMS  (АҚШ)   ...   ... ... ... ... компания нарығына әлемдегі 9  ірі  фирмалардың  (Apollo,Watec, Computar, Mіntron, Kocom және т.б.) видео  қадағалау  және  ...  ...  ...  ...  ...  жеткізуші  болыптабылады.2007 жылы жоғарыда аталған компаниялар өнімдерін 413 мың АҚШ  ...  ...  ...  ...  ...   ... үлесі – 70(, ал қалған 30(-і бәсекелес бірнеше  компаниялар  үлесінетиеді.“Еркін” ... ...  ...  де  бірнеше  несие  алған,  яғни  тұрақтыклиенттерінің біріне жатады. Оның несиелік тарихы жаман емес.“Еркін”   ... ... ... ... қоса ... сараптама жасауүшін қажетті құжаттар тізіміне сәйкес  тиісті  құжаттарын  толық  тапсырған.Осы құжаттарды толық пайдалана отырып жобаны қаржылық ... ... ... ... талдау жасалды. Фирманың қаржылықжағдайын   талдау  банктен  несие   алуға,  жалпы  ...  ...  ...  үшін    және  белгіленген  қаржылық   коэффициенттерді   анықтауданбасталады.Қаржылық коэффициенттерін  ...  ...  ...  ... ... мен ... ... үшін қажет:1.     Өтімділік коэффициенті;2.     ... ...     Өтеу ...     ... коэффициенті;5.     Пайда алу коэффициенті.Өтімділік  коэффициенті  аталған   фирманың   өзінің   ...   ... ...  міндеттемелерін  орындауын  бағалауда,  бұл  жобаныңіске  асырылғанға  дейінгі  және  кейінгі  ...  тән  ...   ... ... үшін ... Оларға:– Ағымдағы өтімділік коэффициенті  ағымдағы  активтердің  ағымдағыміндеттемелерге қатынасын білдіреді. Бұл коэффициенттің  шамасы,активтердің құнының ... ... ...  ... ... сипатталады.  Бірқалыпты ағымдағы  өтім-ділік коэффициенті үшін 2:1 қатынасы анықталаған. Бірақ та, ... ...  ...  және  оның  перспективасынабайланысты. Егер компанияда запастар айналымы жоғары болса  ... ... ... ... мәселе жоқ болса, онда, олар үшінбұл коэффициенттің төмен болғаны да қолайлы.  Егер  ол  1,5:1-кетөмендейтін болса, онда оған ...  ...  ...  ...  ... ... капиталының  аздығын  (ағымдағы  міндеттемеағымдағы активерден жоғары), яғни оның жағдайының  тұрақсыздығынсипаттайды [25].– Тез өтімділік коэффициенті ағымдағы коэффициентпен ...  ...  ...  ол  ...  ...  ...   ...  қатынасын  көрсетеді.   Мұнда   ... мен ... ала ...  шығыстар  ағымдағы  активтерденқатары алынып тасталады, себебі, олар  тез  ...  ...  ...  ...  Егер  де,  бұл  ...  төмен  болып,  алағымдағысы жоғары болса, онда бұл фирмадағы  тауарлы-материалдықзапастардың басымдылығын,  ...  ...  ...  ... көрсетеді.– Қаржы леверажы  коэффициенті  (қарыз  коэффициенті)  келесілердіқамтиды:– Заемдық және меншікті  капиталдың  шекті  ...  ...  ...  мерзімге  меншікті  қаражаттармен  қамтамасызетілуін  білдіреді.  Меншікті  капиталды  ...   ...  және  ...    ...   ...   ...   ...  Негізгі  қарыздың   сомасын   ...   ... ... ... ... өз  ...  ...  төлемқабілетсіздігін  сипаттайды.  Бұл  шекті  қатынас  1:2   түріндеберіледі, яғни ... ...  ...  ...  ... ... ...  көрсетеді.  Бұл  шекті  ...  ...  ...  жалпы   капиталдағы   қарыз   және   меншіктікапиталдардың үлесін анықтайды.–  ... ... ... ...  берушілерге  тиістіақша   бірліктерінің   активтерге    инвестицияланған    ... ... көп ... активтер  құнының  несиелергеқатынасы несие  беретін  қаржы  институттары  үшін  құнды  болыптабылады.–  Өтеу  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... жататындар:–  Несие бойынша  пайыздың  қамтамасыз  етілу  коэффициенті  фирмақызметінің табысы (салық және пайыз төлегенге ... жыл ... ... ... рет жоғарылығын көрсетеді.–  Қызмет коэффициенті ресурстарды пайдалану  дәрежесін  және  ...   ...   ...    көрсетеді.    Бұл    топқакелесідегідей коэффициенттер кіреді:– Алашақ (дебиторлық) ... ...  ...  ...  ...  қанша  күн  алынбағандығын   көрсетеді.   Бұлкөрсеткіш алашақ қарызды инкассациялау ...  мен  ... ... ... ...  ...  саясатының  тиімділігінкөрсетеді. Егерде алашақ қарыз мерзімі  екі  айлық  ... ... онда оның ... нашарлап  және  фирма  әрі  ... ... үшін ...  ...  ...  етуі  ...  Бұлкоэффициент былай есептеледі:  Несиеге  сату  көлемі  360  күнгебөлінеді, сөйтіп бір күндік несиеге сату ... ...  ... ... сату ... шамасы жыл соңындағы барлық  алашаққарыздар сомасына бөлінеді. Бұл ... ...  ...   басқарудың   нашарлығын   және    уақытында    ... ...   ...   ...   ...   ...    коэффициентіберешектердің шотының қанша күн төленбегендігін  ...  ...  ...  ...  есептеледі:   қаржы   жылыныңсоңындағы берешек қарыз сомасы 360 күнге көбейтіліп, шыққан шамажылдағы ...  ...  ...  ...  ...  мәніне)көлеміне бөлінеді [26].–  Запастардың  айналымдылық  коэффициенті  ...  ... ...  ...  ...  бұл  ...  өнімнің  өзіндік   құнының   ...   жыл   ... бөлу ...  ...  ...  айналымдылығынкүнделікті табу  үшін  алынған  шаманы  360  күнге  бөледі.  Бұлкоэффициенттің мәнінің төмендігі құтылуға тиіс  ...  ... ... Бұл ...  ...  ...  тиімдібақылаудағы  қабілетінің  жоқтығын  көрсетеді.  Екінші  жағынан,запастардың  айналымдылығының  төменгі  ...   ... ...  ...  ...  орнына  өндіріс  кестесініңорындалуы  үшін  запастардың  жоғарғы  деңгейін  ұстап  отырудыңқажеттігін куәландыруы ...   ...   ...   ...   ...   “Еркін”фирмасының балансы негізінде  қаржылық  ...  баға  ...  ... мәні төмендегі 6 -кестемен сипатталады.Бұл  кестеден   “Еркін”    фирмасының   қаржылық   ...   ... көз  ...  ...  Сондай-ақ  фирманың  несиелік  қабілетінталдау үшін ең маңыздысы – ақшалай қаражатар қозғалысын талдау.–  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тиімді   пайдалануын   көрсетеді.   Бұлкоэффициент сатудан түскен  түсімді  ...  ...  ... ... активтерге бөлу арқылы есептеледі.Кесте 6“Еркін” фирмасының  қаржылық ... ... ...                              |2006ж.   |2007ж.   |2008ж    |2009ж.  ||1. ... ...          |         |         |         |        ... ... коэффициенті     |0,79     |0,81     |1,02     |1,00    ||Тез ... ...          |0,61     |0,55     |0,67     |0,52    ||2. ... ...            |         |         |         |        ... ... ...       |0,56     |0,67     |0,70     |0,45    ...                            |         |         |         |        ... активтерге қатынасы|0,36     |0,40     |0,41     |0,31    ||3. Өтеу ...               |         |         |         |        ... ... ... ...   |         |         |         |        ... коэффициенті                  |-0,96    |0,60     |2,15     |2,71    ||4. ... ...             |         |         |         |        ... қарыздың айналымдылық        |         |         |         |        ... күн                   |24,33    |24,33    |24,33    |24,33   ... ... айналымдылық       |         |         |         |        ... күн                   |24,33    |24,33    |24,33    |24,33   ... ...        |         |         |         |        ... коэффициенті, күн       |18,58    |20,18    |20,95    |21,41   ... ...        |         |         |         |        ...                        |0,40     |0,68     |0,91     |0.8     ||5. ... алу ...          |         |         |         |        ... ... ...                 |0,14     |0,21     |0,24     |0,15    ... ... ...                  |-0,35    |0,09     |0,02     |0,01    ... ... ...     |         |         |         |        ...                        |-0,18    |-0,07    |0,02     |0,02    ... ... ... |         |         |         |        ||                                    |-0,14    |-0,06    |0,02     |0,01    ... ... ... ... департаментінің материалдарынан      ||пайдалану барысында ...                                             |–  ... алу ... Фирманың ұзақ мерзімді  жетістігі  оныңқаражаттарды   реинвестициялауға   және   ...   ...    ... ... ... келетін табыстылықты қамтамасызете білуіне байланысты.   Пайда     алу  коэффициенттері  талдаужасауға мүмкіндік ... ... ... ... фирмасының ақшалай қаражаттар ағымы(АҚШ долларында)|Жылдар                       |2006       |2007      |2008     |2009       ... ...           |           |          |         |           ... ... ...    |           |          |         |           ... ... түсім         |45744      |76077     |106411   |104744     ... ...             |3050       |2022      |2022     |2022       ... ... ...        |42 694     |74 055    |104 388  |101 722    ...                   |           |          |         |           ... ... ...                                           ... ... және  |51482      |72482     |93482    |114482     ... ...               |           |          |         |           ... ...     |1333      |1333     |1333       ... ... ...       |5200       |3333      |3333     |3333       ... мерзімді кредиторлық   |2620       |1400      |1400     |1400       ...                     |           |          |         |           ... ... ...        |3750       |0         |0        |0          ... ... табыстары       |5072       |2022      |2022     |15215      ... ... ...   |6004       |6004      |6004     |6004       ... ...         |1264       |1264      |1264     |1264       ...                |           |          |         |           ... ... ...    |4386       |4386      |5107     |4887       ... ... ... |           |          |         |           ...                    |14358      |70815     |92566    |90151      ... ... ... |           |          |         |           ... ...        |28336      |32400     |11823    |11570      ... ...                                                           ... ...               |0          |0         |0        |-30000     ... ...              |-6000      |-6000     |-6000    |-6000      ... ... ...     |-6000      |-6000     |-6000    |-36000     ... қаражаттар жағдайының|           |          |         |           ||жыл ... ...       |0          |22336     |19577    |17400      ... ... ...           |          |         |           ||жыл ... ...       |22336      |19577     |25400    |20970      ... ... ... ... ... ... құрылған.     |- Жалпы ... ... ... ...  алатын  пайдасынсипаттайды. Қаншалықты, бұл көрсеткіштің мәні аз болса, соғұрлымфирма инвестициялаудың  табыстылығының  қолайлы  деңгейіне  ... сату ... ... ...  ...  ...  ...  пен  өнімнің  өзіндік  құнның  айырмасын  сатудан  түскентабысқа бөлу жолымен есептелінеді.-Таза пайда маржасы алдағы ... ... ... мұның алымында барлық өндіріс шығындары, сол сияқтысалықтар есепке алынады.-  Инвестицияның  қайтарымдылығы  ...  ...  ... ... ... ... ...  Бұл  көрсеткіштің  олардыңактивтерді тиімді пайдалануын  бағалау  көзқарасымен  ...  ... ... үшін үлкен  маңызы  бар.  Коэффициенті  калькуляциялаубарысында  салық  төлегеннен  кейінгі  таза  ...  жыл  ...  ... ... бөлу үшін қажет “Еркін” фирмасының  ақшалай  қаражатарыныңағымын  талдау  үшін,  оның   ...   ...   ...   есебітөмендегідей 7-кестемен берілген. 7-кестеден көріп  отырғанымыздай,  ... ... ... қаражаты 2006ж. – 28336 АҚШ  долларын,  2007  ж.  –32400 АҚШ ... 2008ж. – 11823 АҚШ  ...  ал  2009ж.  –  11570  ... ... ... жылдың аяғында  ақшалай  қаражат  тасқынының  сұралыпотырған  несиенің   шамасынан  асатындығын  ...  ...  Бұл   ... қайтарудың негізгі көзімен қамтамасыз етілуін көрсетеді.“Еркін” фирмасының несиені қамтамасыз ету үшін 2 801 704 теңге немесе80 049 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... фирманың қаржылық жағдайына  дағдарыс кезеңіндеәсерін тигізді.3  Қазақстанда  бизнеске салықты  жетілдірудің бағыттары1.3 Кәсіпорындардың табысына салынатын салықтыңәлемдік ... ...  ...  ...  салық  мөлшерлемесін  төмендетілген«тиімді» мөлшерлемеге дейін төмендету барлық ...  үшін  ...  ... ... ...  ...  Осы  елдердің  барлығында  ...  ...  жаңа  ...  ...  ...  үшін,  жаңа  жүмысорындарын   қүруға,   салыстырмалы   ...   ...   ...   ... үшін ... салық жеңілдіктері бар. Сондықтан нақты  өндірістікжәне коммерциялық қызметке  қатысты  дамыған  елдердің  ...  ... ... ... ...  үшін  инфрақүрылымның  жағдайының,  шикізаткөздерінің, өткізу нарығының жақындығының, мамандандырылған жүмысшы  күшініңмаңыздылығын  ескерсек,   ...   ...   ...   ... ... ... ... ешқандай қызметті  іске  асырмайтын  текбасқа  елдегі  қызметтің  активтерін  басқаратын  ...  ...  ... ... ... ... ... салу деңгейіндегі  елде  орналасу,«салықтық жағалауда» орналасуға қарағанда аз пайдалы болуы мүмкін.  Көптегенелдер (АҚШ, ... ... ... ...  ...  алынғанкірістеріне салық салуды шегіндіреді, олар елге  толығымен  қайтып  келгенгедейін. Мүндай шегіндіру  іс  ...  ...  ...  ...  ...  ... мөлшерлеменің қазіргі деңгейінде  7-8  жылға  дейін  салық  төлеудішегіндіру, ... ... ... бара-бар.Халықаралық масштабты елдер қосарланған  салық  салуды  болдырмау  үшінжасалған халықаралық келісімдерде  қарастырылған,  жеңілдіктерді  ... ... ... -  елдер  мүндай  келісімдер  жасамайды.  Кейбірдамыған елдер (АҚШ, Франция, Германия, Жапония) соңғы жылдары  осы  ...  ...  ...  ...  ...  бағытталған,  арнайызаңдар қабылдады. Бүл капиталды орналастыру  орнын  таңдау  ...  ... ... ... ғасырдың аяғына рыноктық  экономикасы  бар  барлық  дамыған  елдердесалық төлеушінің таза табысының жылдық сомасы ... ... салу  ... іске ... Мүндай көшудің маңызды  шарты  -  салық  төлеушінің  осытабыс ... ... ... ... ... ... ... Бүрын  бүлшектеудің қажеттілігіне көңіл бөлінген жоқ, салықтардың әр түрлі түрлері  өзбетімен ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... емес,  жалпы  табыс  базасында  тағайындалатын  әр  түрлі  салықтардыңмөлшерлемелерін қосу, түрғындардың жеке категориялары үшін ...  ...  ...  ...  ...  ...   салуға,   сәйкесінше,   олардыңкедейленуіне әкелді. Қазір осы жағдайға маңызды мән беріледі,  әсіресе  егеркейбір ...  ...  ...  3/5  ...  ...  ...  ... Осы шартты қамтамасыз ету үшін әр  ...  ...  ...  ... жаңа нысандарын қүруға тура келді. Табыс салықтары  жүйесінде  жекесалық төлеушінің табыстарының барлық сомасы салық салуға ...  ...  ...  ...  орны  алады  (кейбір   ...   ... ... ...  ...  ...  ала  ...  алынуына  қарайтабыстардың белгілі түрлерінен, яғни «төлем көзінен» алынады.  Осы  салықтарүшін қатаң, тіркелген ... ...  ...  және  ... 25-30%, ... ... және  ...  қүқықтар  бойынша  10-12%.Еңбек ақыдан салықтар үстау үшін салықтық мөлшерлемелердің  арнайы  өңделгеншәкілі ... ... ... ... салық төлеуші берілген  жылы  алынғанжеке  табыс  ...  ...  ...  ...  ...  аванстық  салықтарбойынша мағлүмдама үсынады.  ...  ...  ...  төлеушінің  табысыныңжалпы сомасынан жеке табыс салығын есептейді, одан кейін салықтар  сомасынанбүрын үсталған аванстық салықтардың сомасын ... Бүл таза  ...  ... ... ... аванстық салықтар сомасы қосылады, содан  кейінсоңғы салық сомасынан шегеріліп тасталады.Соңғы ... осы ... ... ... байқалады: кейбір елдерде  жекетабыс салығына мүліктік салық енгізілген, ал кейбір елдер кез  келген  ...  ...  ...  ...  ...   ...   75   -   ...  ...  ...  ...  осы  ...  аса  мәні  ... 70-75%  ...  мөлшерлемелерді  қолдану  кезінде  «тиімді»  салықмөлшерлемесі 45-50% ... ал ...  ...  ...  ... шын ... бай салық төлеушілер,  кең  жеңілдіктерді  пайдаланаотырып  30%  ...  ...  ...  мөлшерлемесі  бойынша  салықты   сиректөлейді.Қызмет етуші жүйеде ... ... ... ...  үдемелі  жоғарылайтынмөлшерлемелер шәкілі бойынша жүргізіледі. Бірақ  жоғары  ...  ... ... емес, берілген мөлшерлемеге сәйкес табыс артықшылығына  келетін,тек оның бөлігі ғана  салық  ...  ...  ...  ...  ... ... неғүрлым төмен мөлшерлеме бойынша салық салуға  жатқызылады,және әрбір келесі бөлік үшін ... ... ...  Сонымен,  егертабыстың ең жоғарғы үлесі 75% мөлшерлеме бойынша  салық  салуға  жатқызылса,онда оның алдындағылар неғүрлым  ...  ...  ...  ...  ... есептелген салықтың барлық  бөліктерінің  сомасының  табыстың  барлықсомасына ... ... ... ... ... ... ... өте күрделілігімен ерекшеленеді және үнемі дамуда.Салық жүйесінің үзақ даму тәжірибесі екі  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  салық  жүйесінің  негізіфедералдық,  ...  және  ...  ...  ...   салық   салутәртібін,  ...  және  ...   ...   ...   ... берілуі болып табылады.Корпорацияның табыс салығы  федералдық  бюджет  кірістерінің  қүрамындамаңызды  орын  алады.  АҚШ-та  ...   ...   ...   да   ... шәкілі бойынша салық салуға  жатқызылады.  Салық  мөлшерлемесісалық салынатын табыс көлемінің жоғарылауына қарай 15, 25, 34, 39,  38,  ... ... ... ... 15 ... ...  ...  осымерзімге дейін соңғы төлемдер жасалады.АҚШ-та қосылған құн салығы пайдаланылмайды. Оның  ...  ...  ... деңгейінде, алыну орнына тәуелді сатып  алу  сомасынан  4%-дан 8,5%-ға  ...  сату  ...  ...  Тек  бес  ...  (Аляска,Делавер, Монтана, Нью Хампшир, Орегон) штат  деңгейінде  жалпы  сату  салығықолданылмайды.АҚШ салық жүйесінде маңызды рөл мүлік  ...  ...  Ол  ... ... Оны ... ... жеке әкімшілік бірліктерге берілген.Жапония салықтары үш ірі топтар бойынша топтастырылады:Бірінші топ - заңды және жеке ... ... ... ... топ ... мүлік салықтары;Үшінші топ - тікелей және жанама түтынушылық салықтары.Жапония ...  ...  қүру  ...  басқа  индустриалды  дамығанелдерге  үқсас.  ...  ...  ...   бюджет   және   ... ...  бөлу  өте  ...  бекітілген.  Бүл  кезде  Жапонияда  еңалдымен  орталық  бюджетке  ...  ...  ...  одан   ...   орталықбюджеттен жергілікті бюджеттерді қаржыландырады.Жапонияда 25 мемлекеттік және 30  жергілікті  салықтар  қызмет  етеді.Жоғарыда айтылғандай, олар  ...  ...  ...  80—85%  ...  ...  ...  ...   мемлекеттік   деңгейдегі,   ... және ... ... ... ...  өте  көпболуы табылады. Бюджет кірістерінде негізгі  рөлді  табыс  салығы  ... ... ... ... ... ақы, шаруалар табыстары, және  т.б.  жатады.Жеке табыс салығын есептеу кезінде жалпы ... ... ...  ... ... басқа шегерімдер  шегеріліп  тасталады.  Есептеулер  ... ... ... ... ... 30% мөлшерде  табыс  салығын  төлеуденбосатылуы мүмкін екендігі айқындалған. Жеке табыс  салығының  мөлшерлемелеріүдемелі болып ... және ... ... табыстан тәуелді 10, 20,  30және 37% мөлшерлемелер  қызмет  етеді.  ...  ...  ... ... ... 2 және 3% ...  тағайындалады,  соныменқатар муниципалдық табыс салығы 3,8 және 10%о мөлшерінде тағайындалады.Салық салынатын базадан Батыс ... ... ... ... ... ... қосылған қүн  салықтар  жүйесі  қызмет  етеді.Осы  екі  ...  де  ...  ...  ...   ...   ...   жолыменбайланысты, яғни алдыңғы  салықтар,  салық  салынатын  табыстан  емес  соңғысалықтардың сомасынан шегеріліп тастайды (бүл ... ... үшін ... ... салық салу базасының қүрылымында болады: қосылған күнсалығында  ол  кең,  ...  тек  ...  ...  ғана   ... ... салығы және жеке табыс салығы бойынша шығындар  қүрамынакіретін ... ... ... ... ... ...  шегерістержасалмайды.Сондай-ақ  қосылған  қүн  салығын  есептеу  кезінде,  күрделі  ... ...  ...  алу)  ...  ретінде  емес  (яғни  ...   ...    ...    іске    асыру    мөлшері    бойынша    ... ... (бүл  ...  ...  ...  ... ынталандыру болып табылады).    Сонымен  қосылған  қүн  ... ... ...  таза  ...  ...  және  еңбек  ақы  қорынқамтиды, бүл салықтық бақылауды ықшамдайды және салықтық  ...  ... ... шектейді.Германияда бүл біршама өзгеше, өйткені  неғүрлым  ірі  салықтық  ... ... ... (екі ...  үш)  ...  ...  ... салықтар жүйесі өте дамыған. Жеке түлғалардың табыс салығы  бойыншабөлінеді: 42,5% федералдық бюджетке, 42,5% сәйкес жерлер бюджетіне және 15%-ы  ...  ...  ...  ...  ...  және   ...  ...  50/50  пропорциясында  бөлінеді.  Кәсіпкерлік  қызметкетабыс жергілікті  басқару  органдарымен  алынады,  оларға  50%>  ...  ... ... федералдық және жерлер бюджеттеріне  бөлінеді.  Қосылған  қүнсалығы да үш бюджет арасында бөлінеді.Германия  табыстарды  тек  қана  ...  ...   ...   ... ... бірі болып табылады. Яғни мүнда жоғарғы  ... ... ... ... нашар дамыған жерлерге аударады.Заңды түлғаларға салықтардың ішінде қосылған  қүн  салығының  түсімдерімемлекетке жоғары кірістер әкеледі. Оның ... ... ...  28%  ... ... ... ...  орын  алады.  Салық  мөлшерлемесі  16%.  Бірақнегізгі ... ... ... ... ... ...  ...  табыс  салығы  42%  мөлшерлеме  бойынша   салық   ... ... ... ... қолданылады [27, 54 б.].Францияда  табыс  салығының  саралану   ...   өте   ...   ...  ...  56,8%  дейін).  Салық  сомасы  салық  төлеушілердіңбарлық ... ... ... және жергілікті,  орталық  биліктерарасында өте қатаң бөлінеді. Францияда  да  салық  төлеушілерге  қатысты  ... ... және ... үлкен жүйесі қызмет етеді.Бюджеттегі корпорация табыстарына салықтар ... 10%-ды ...  ... объектісі таза табыс болып табылады. Салық  мөлшерлемелері  шағын  жәнеорта бизнесті  ынталандыруға  бағытталған:  стандартты  ...  ... ... ... 38120 евро ... ... -  15%;  үзақ  мерзімдікүрделі салымдардан алынған  ...  -19%.  ...  7,63  млн  ... ... 3,3% ... ... ... салықты төлеушілер  болыптабылады. 1995-2005 жылдар  аралығында  ...  ...  үшін  ... ... алғашқы екі жылға  корпорациялық  салықтан  толықбосату, үшінші  жылы  шегерімдердің  көптігіне  ...  ...  ... өте жоғары.Бюджет жүйесіндегі  маңыздылығы  бойынша  екінші  корпорация  пайдасынасалынатын салық болып ... ... ...  қүрылымында  ол  30%  ...  ...  ...  22  ден  30%  ...  ...  ... ... шегінде 5%, муниципалитет деңгейінде 12,3% құрайды.Жапонияда жеке  және  заңды  түлғалардың  мүлкіне  бірыңғай  ... ол ... ... 1,48% ...  ...  ...  үшін  ... бір рет мүлікті қайта бағалау жүргізіледі.Түтынушылық салықтар  арасында  маңызды  рөлді  5%  мөлшерлеме  ...  ...  ...  ...  ...  ...  бюджеттің  түрақты   кірісіакциздер болып табылады [28, 110 б.].АҚШ-та және еуропалық елдерде ... ... ...  ... ...  -  ...  бюджетке  түседі.  Қаржылық  ... бөлу ... ... ...  ...  субсидиялар  жолымен  іскеасырылады.компания табысының 25%, төртінші жылы - 50%, ... жылы -  75%  ... ... ... ... ... ... күн  салығы  алады.  Тарихи  бүлсалық ең бірінші Францияда қалыптасқан және ... ...  оның  ... ...  ...  қүн  салығы  үш  мөлшерлеме  бойынша  салықсалуға жатқызылады: қалыпты салық мөлшерлемесі - 19,6%; ...  ... ...  үй  ...  кәсіпорын  асханасында  дайындалған  тағамдар,сумен қамтамасыз ету  ...  ...  ...  ...  -2,1Уо мына ... жеткізуде қолданылады: энергия, тас көмір,  кокс  ... ... салу ... гылымның отаны болып  саналатын  Үлыбританияда  салықжүйесі екі сатылы: жалпы мемлекеттік және жергілікті салықтардан ... ... ... ... ... нысаны  қабылданған.  Олтабысты  көздерінен  тәуелді  бөліктерге  (шедулдарға,  графиктерге)  бөлудіқарастырады. Әрбір шедула ... ... ... ...  ...  [29,  421б.].Британияда муниципалитет жергілікті қажеттіліктерге байланысты басқа дасалықтар енгізуі мүмкін.Үлыбританияның  бюджеттік   жүйесін   ...   ... жеке ... ...  ...  ...  ...  салынатынсалық,  капиталға  салынатын   салық,   қосылған   қүн   салығы,   ... ...  ...  ...  ...  салықтардың  бірі  азаматтардантабыс салығы болып табылады, ол табыс түріне қарай шедулярлық  жүйе  бойьшшажүзеге  ...  ...  ...  мөлшерлемелері  10-нан  40%-ға   дейінсараланады.Корпорация ... ... ... және жеке ... ... ... Машиналарды және  жабдықтарды  амортизациялау  есебінен(жыл сайын 25%-ға дейін), ...  ...  ...  4%-ға  ...  ...  шығындар  ЮОУо  мөлшерінде  салық  салу  базасынтөмендету мүмкіндігі қарастырылған. Салық мөлшерлемесі  30%  ...  ... ... үшін 20% ... ...  ...  сақтандыруға  бөлулердің  өте  күрделіжүйесі  қызмет  етеді.  Жүмыс  берушілердің  төлемдері  ...   ... ...  ...  ...  ...  деңгейі  83  фунт  стерлингкезінде  нөлдік  мөлшерлеме  бекітілген.  Осы  ...  ...   ... - 12,2%. ... ... ... ... салығы бойынша  салықсалынатын базаны төмендетпейді.Үлыбритания  ерекшелігі  көптеген  зейнетақылық  бағдарламалардыңболуы ... ... ... үшін  мөлшерлеме  жасына  тәуелді  17,5-тен40%-ға дейін  сараланады.  Жүмыс  берушілер  15%-дық  ...  ... ... ...  ...  ...  қүн  салығы  алады.  Оныңтөлеушілері тауарларды және қызметтерді соңғы  түтынушылар  болып  ... 51 мың  фунт  ...  ...  ...  міндетті  тіркеуге  тұруқарастырылған. Салық мөлшерлемесі - 17,5%. Тамақ өнімдері,  баспа  өнімдері,үй қүрылысы, банк және ... ... ... беру және  ...  сақтаубойынша жеңілдіктер қарастырылған.Бизнестің корпорациялық секторы үшін арнаулы салық салу  жүйесі  қызмететеді. Акционерлік  компаниялар,  ...  ...  ...  ...  кәсіпорындар,  арнайы  корпорациялық   салықпен   салық   салуғажатқызылады. Оның ...  ...  45-60%  ...  және  ...  салубазасы корпорацияның салық салынатын табысы болып табылады.Корпорациялық салықты төлегеннен кейін  қалатын  пайданың  бір  бөлігі,егер ол ... ... ...  ...  дивидендтерге  салық  салуғажатқызылады, және егер корпорацияның резервтері түрінде қалса пайданы  қайтабөлуге салық ... ...  ...  емес  ...   ...   ... ... ол бүкіл  коммерциялық  қызмет  өрісінің  25-30%  қамтиды)жеке  ...  ...  ...   ...   және   ...   ...  ...  мемлекеттік  қүрылымы,  оның  өңірлік  саясаты,  ... ...  ...  экономикалық  саясатпен  салыстырғанда  неғүрлымдербес, дара болып табылады, сондықтан ... ... ...  ...  ... мүмкін емес. Бірақ аумақтық дамытудың кейбір жалпы қағидаттары  жәнетеңестірудің  ...  ...  бар,  ...  әр  түрлі  елдерде  қазіргіөңірлік жағдайларда бейімдеуге және ... ... ...   ... салу жүйесіндегі негізгі мәселелер және оны жетілдіру жолдарыҚР  Президенті Н.Ә. ... ... ...  халқына  жолдауында  еңбасты мәселенің бірі, Қазақстан экономикасының дамуына тікелей  әсер  ететінзаң -бұл Салық кодексі деп ...   ...  ...  ...  ...  ... ... кезеңде өз деңгейінде мүмкіндігін сарқып біткенін  анықтапберді. Сондықтан Қазақстанның ... даму ... ...  жаңа  ... ... ... жөнінде тапсырма  берді  [30].  Яғни,  ...  ...  осы  ...  ...  ...  істеуді   жүктеді.   Қарапайымкәсіпкерлер кодексті ашып қарағанда, түсінікті болатын, сонымен ...  ... ... ... бар заң ... ... салық салу жүйесін реформалаудың  қажеттілігі  республикаданарықтық   қатынастарды   қалыптастыруға,    ел    ...    ... ... ... ... болды.Жаңа  салық  саясаты  әлемдік   тәжірибеде   ...   ... және ... ... ... ...  ала  отырыпжасалған деуге болады. Жалпы  алғанда  ...  ...  ...  ... қол ... деп айтуға болады.  Қазақстан  ТМД-дағы  ... ... ...  ...  ...  және  ...  ...  өркениеттісалық жүйесіне ие болды.Оптималды экономикалық жүйенің негізгі мақсаты болып, қоғамның шектеуліресурстарды қолдану ... ... ... өсіп келе ...  ...  ...  сонымен  экономикалық  агентттері  мен  мемлекеттіңмүдделеріннің бірліктігіне жету  үшін  ...  ...  ...  ...  түсімдерден  қалдықты  қалдыру   және   ...   ... ... ету:экономиканың нақты секторы салаларын дамыту мен көтеру арқылысалық салу базасын кеңейту;ел ішінде тиімді инвестициялық климатты орнату;адам   капиталын,   ...   ...   ...   өмір   сүру   ... ету үшін ... ... органдарының әрекетінің тиімділігін арттыру;мемлекет  пен  салық  төлеушінің  салық  мәдениетін  арттыру  және  ... ... ... ...  ...  ...   ...   қалыптастыру   үшін   келесідеймәселелерді шешу ... ...  өсу  ...  ...  экономика  үшіноптималды салық ауыртпалылығының мөлшерін анықтау;Екіншіден, елдің экономикалық  жүйесіндегі  ...  пен  ... ... ... балансты  қамтамасыз  ету  мақсатында  салықсалу қүрылымын оптимизациялау, яғни:салық түрлерін оптималды анықтау;салық ... ... ... қалыптастыру.Үшіншіден, салықты реттеу механизмінің тиімділігін  ғылыми  негізделгенсалықты реттеу қағидаларын қолдану  мен  ...  ...  ...  ... ... ... ...  жағымды  эсер  ететін  жэнеикемді салықтық әсер ету ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырумен байланысты әлеуметтік-экономикалық дамудың шиеленісті проблемаларын анықтау.Қалыптасқан  нарықтық  экономика  жағдайындағы  салық  ... ... ... ... ЖІӨ ... ... ... толтырып, қоғамдықмүқтаждықтарды қанағаттындыру үшін мемлекетке басқаруға беру;-салық табыстары  мен  ЖІӨ  ...  ...  ...  ... ... ...   экономикалық   агенттіер   арасында   салықауыртпалылығынбөлуді оңтайластыру;мемлекеттік     ...     ...     ...     ... ... ... біріктіруді анықтау;салықтық түсімдерді тиімді қолдануды көтеру.Салық  ауыртпалылығы   ...   ...   ...   ... ...  ...  ...  орта  мерзімді  уақытқа  ...  ...  да   ...   ...   ...   ...   реформаларыныңнәтижеліліктеріне  қарамастан,  еліміздегі  қазіргі  салық  ...  ... ... өсу  қарқынына  орай,  оңтайластырып  ...  ... ... ... ... ... ... пен экономикалық агенттермүдделерінің     балансын     құрып,      ...      ...      ... ... құру  және  ол  ...  өсуді  келесілермен  қатмасызетеді: кәсіпорындарға   салық   ...    ...    ... ... ... мен  ... ... салық  салу  базасын   кеңейту;ел ... ... ... ... жағдай қалыптастыру.Қазақстан Республикасында жыл сайын салық ставкалары төмендетіліп отыр.Егер 2000 жылы ҚҚС ставкасы 20%-ды құраса, ... 12%-ды  ...  ... ... ...  ...  тіркелді  және  10%-ды  құрайды,  әлеуметтіксалық ставкасы 11% мөлшерінде белгіленген, коропрациялық ...  ...  ... ... күні 20%-ға ...  ...  отыр  және  2011  жылда  ... ... осы ... ... ... ... рәсімдерін оңайлатуға  жәнеәкімшілік кедергілерді төмендетуге бағытталған  Салық  кодексінің  нормаларықолданыла бастады, атап айтқанда:- салық төлеушілерді ... ... ... және орта ... үшін аванстық төлемдер жойылды;- ҚҚС қайтару рәсімі оңайлатылды;- салық есептілігі оңтайландырылды;-   салық   есептілігін   ...   ету   күні   мен   ...   ... Салық конвенцияларын қолдану тәртібі оңайлатылды.Салық кодексінің жаңашылдықтарының бірі  тәуекелдерді  ...  ...  ...  ...  ...   бұл   ...   ...   отырып,    тұрақтытексерулерден алшақ кетеміз және олар нақты сипат алатын болады.Бұл ретте, егер ... ... ... қолдауға  белгілі  бірқадамдар жасалса, онда ол мемлекеттік органдардың  көмегінсіз  өзінің  салықміндеттемелерін  толық  ...  ...  ...   ...   үміттенугеқұқылы.Бүгінгі таңда әсіресе, экспорттаушыларға ҚҚС қайтару  бойынша  проблемакөкейтесті ... ... ... ... ... бюджеттен  қайтарылуы  тиіс  ҚҚСартып ... ... ... ... ...  «А»  ЖШС  «Б»  және  «Ц»  ...  (өздерінің  байланыстытараптарынан) өнімді көтеріңкі бағамен сатып  алады,  бұл  ...  ... ... ... ҚҚС ... өтеп алады, және залалдығына  байланысты(есепке жатқызылған ҚҚС асып кету ... ҚТС ...  ...  ...  ...   немесе   банкроткәсіпорындардан қызмет қабылдау ... ... ...  ҚҚС  асып  ... бойынша жүйені қолданады.Бидай экспортын  талдау  кезінде  ...  ...  ...  Жекелегенэкспорттаушылар мынадай жүйені қолданады: нақты экспорттаушы өндіруші  болыптабылады, бірақ өз кәсіпорнының ... ... ... ... ҚҚС  ... Бұл ... тағы бір өзгешелігі бар.  Біріншіден,  мемлекет  ауылшаруашылығы  өнімдерін  ...  ...  ...  80%   ... ...  ал  ...  ...  осы  жеңілдікті  тағы  да  ... ... ...  ...  ...  бөлігі  құрылыс  салаларында   кездеседі.Әдетте,  бас  мердігер  құрылыс  ...   ...   ...   ...   үшінмердігерлер мен қосалқы мердігерлер тартады. Бұл ... бұл  ...  де  ... ... ... ... ... дегенмен заңды  түрде  үшеуіде  бір-біріне  ...  жоқ.  ...   ...   қосалқы   мердігерденмердігерге және мердігерден бас мердігерге жұмысты баға ...  ...  40%-ға ... қоса ... ... ... ... Бұдан басқа, құрылыста  көбінебұрын бастапқы сметаға қосылмаған қосымша жұмыстар қолданылады.Осылайша, тұрғын үй құрылысы заңды түрде ҚҚС-нан ... ... әлі де ...  ...  ...  есептелген  тиісті  сомасынтолық көлемде ала алмай келеді.Осыған ұқсас жүйе мен көрсеткен  ...  ғана  ...  ...  ...  (жалған  импорт)  кезінде  де  және   тағы   ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта  біз  қаржыполициясымен  бірлесіп  ірі  ...   ...   ...   тексерулерінжүргізіп отырм.  Қаржы полициясы  аффилиирленген  компаниялардың  бір  қатарбасшыларын ұстады.Мемлекеттік сатып алу ...  ...  ала  ...  осы  алғантабыстарын  жасырып  қалатын  да  кәсіпорындар  бар,   ...   ...   ...   ...    ...    кездеседі.    Қазынашылықкомитетінің,  Салық  комитеті  мен  ...  ...  ...   өзара   іс-қимылдарының арқасында олардың барлығы анықталып  отыр  және  ...  ... ... ... ... ... ... комитеті мен  Экономикалыққылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі  (қаржы  ...  ...  ...  ...  қарсы  іс-әрекет  бойынша   қаржыполициясы мен салық ... ... ... өзара іс-қимыл бойынша  іс-шаралар жоспары бекітілді.Бұл  жоспарда  ақпараттық-талдамалы  жұмыстар,   ...   ... және ...  ...  ...  екі  ведомствоның  жұмыстобын құру көзделеді.Мынадай:-  заңсыз  ҚҚС  ...  ...  ...   ...   ... ... және анықтау;- акцизделетін өнімдер айналымы,  жер  қойнауын  пайдалану,  ірі  ... және т.б. ... ...  ...  ...  азаматтармен ұйымдарға қатысты бірлескен іс-шаралар жүргізу сияқты бірлескен  тексеруіс-шаралары ұйымдастырылатын болады.Қаржы полициясы мен салық ... ... ...  ...  ... төлеуден жалтаруға және мемлекетке залал  келтіруге  көмектесетінсебептер мен жағдайларды жою бойынша тиімді құрал болып қалады.Барлық елдерде ... ...  ... әр ...  ...  ... ... –  өркениетті қоғамда өмір сүру  мүмкіндігі  үшін  төлейтінқұн.  ... ... ... бүл ... шығынын кемітіп,  салықтөлеушілерге  ынта  болып  келеді.  Кейбір  экономистердің   ойынша,   салықжеңілдіктері  ...  ...  ...  ал  ...  жою  бюджет   табыстарынарттырып, содан салықты төмендетіп, салық ауыртпалылығын қоғам арасында  теңбөлу, олар Р. ... ... ... ...   ...   жөн,   ...   Үкіметі   корпоративтік    салыққажеңілдіктерді алып тастап, оған  параллельді  түрде  ...  ... ... ... жеңілдіктерді арттырды.  Трансформация-салық жеңілдіктерін жою емес, бүл елдің нақты  аймақтарына  ... және ... ... ...   ...   ...   Жерлеріне    капиталын    ...   ...   ...   ...   АҚШ-тың    экономиксыныңтенденциясында артық өндірушілік  болған  кезде,  олар  ...  ... ... еді, ал ... ...  ...  ...  құрылымыөзгерген кезде (тоқыма  өнеркәсібінен  жоғары  технология  өндірісіне  өту),оларға салық жеңілдіктері берілді.Ресейдің  Мемлекеттік  ...  ...   ...   ...   ... 16-17% ... ... барлық саналған салықтарды  төлейді.  Салықтөлеушілердің  жартысы  өзінің  төлейтін   салығын   ...   ...   ... ... ... ...  ...  минимизициялауға  тырысады.Ал қалған салық төлеушілер мүлдем салық төлемейді [31.].Әр түрлі  ...  ...  ...  25-45%  ЖІӨ  ...  ...  ...  ...   және   олар   салықпен   қамтамасызетілмеген. Ресейдің Қаржы  Министрліғінің  ...  ...  жыл  ... мен ...  ...  ...  жасыру  елдің  консалидирленгенбюджетіне 30-50% салық түспейді.Осының  ...  ...  ...  ...  ...   легалды   салықтөлеушілер, тауар өндірушілер жыл сайын мемлекеттік қазынаға өндірілғен ЖІӨ-ның ... ... ... ... ... жинау шаралары (мүлікке  тиым  салу,  қарыздықайта құру, әр түрлі  есеп  алу)  ...  ...  ...  жоқ.  ...  ... ... асырылуы нәтиже бермей отыр.  Бюджетке  түспейтін  төлемдеркәсіпорындарда ... ... және ... салу обьектілерін жасыру.Соңғылары    өзінің    банкроттық    ...    ...    ... көрсетеді, олардың осылай болуы шындыққа сай болып келеді.3. 3 ...  ... ...  ... ...   жолдарыЖаңа  Салық  кодексінде  ...   ...   ...   ... ... ...  бағытында  корпоративтік  табыс  салығындакелесі шаралар қабылданды:- коропрациялық табыс салығы 30%-тен 20%-ға дейін төмендетіліді.-  ...  және  ...   ...   ...       бойынша шегерім;- ... ...  ...  ...  және  ...  өндiругедайындық жұмыстарына арналған шығыстар бойынша шегерiмдер және жер  ... ... да ... ... ... ... табудан кейiн өндiру басталғанкезге дейiн бағалау, абаттандыру жөнiндегi шығыстарды қоса алғанда,  пайдалықазбаларды ... ... ...  және  ...  ...  дайындықжұмыстарына арналған  шығыстары,  жалпы  әкiмшiлiк  шығыстар,  төленген  қолқойылатын бонус пен ... табу  ...  ...  ...  құралдармен материалдық емес активтердi сатып алу жөнiндегi шығыстар және   Кодекскесәйкес ... ... өзге  де  ...  ...  ... ... ... Көрсетілген  шығыстар  пайдалы  қазбаларды  коммерциялықтабудан  кейiн  өндiру  басталған  кезден  бастап  ...  ...  ... ... ...  ...  ...  кезеңінің  аяғында,осы бапта көзделген амортизацияланатын  активтер  тобы  бойынша  жинақталғаншығыстар сомасына жер қойнауын пайдаланушының ...  ...  ...  25  ...  ...  амортизация   нормаларын   қолдану   арқылыесептеледі.Жер ...  ...  ...  жеке  ...  шеңберінде  жерқойнауын пайдалану жөніндегі қызмет  ...  ...  ... ... ... ... ... аяғында  қалыптасқан  құндық  балансышегерімге жатады.Осы мақсатқа орай коммерциялық табудан кейінгі өндіру:1)  барлауға  арналған,  ...  ...  ...   бекітілмегенқорлары болғанда  бірлескен  барлау  мен  өндіруге  арналған  келісімшарттарбойынша – ...  ...  осы  ...  уәкілеттік  берілгенмемлекеттік органы қорларды бекіткеннен кейін пайдалы  қазбаларды  өндірудіңбасталуын;2) қосымша геологиялық зерттеуді  және  ...  ... ... ... қорларды қоса алғанда, пайдалы  қазбаларының  қорларымемлекеттік  баланста  есепте  ...  және  осы   ...   ...  ...   органның   сараптамалық   қорытындысымен   ... ... мен ... арналған келісімшарттар бойынша – егер  мұндайжұмыстар келісімшарттың жұмыс бағдарламасымен  ...  және  жер  ... мен ... ... ...  мемлекеттік  органмен  келісілсе,осы келісімшарттардың жасалу ...  ...  ...  ...  өндірудіңбасталуын білдіреді.- жер қойнауын пайдаланушының қазақстандық кадрларды  оқытуға  ... ... ... дамытуға арналған шығыстары бойынша шегерім;Осы  мақсатқа орай  жер  ...  ...  іс  ...  ... деп:1)  қазақстандық  кадрларды   оқытуға   –   Қазақстан   ...   ...   ...   ...   және   қайта   ...  ...  ...  ақ  осы  ...  ...  ...   ... қаражат танылады;2)  өңірдің  әлеуметтік   саласын   ......   ... объектілерін дамытуға және қолдауға жұмсалған шығыстар,  сондайақ осы мақсатқа арнап мемлекеттік бюджетке аударылған қаражат танылады.- тіркелген активтер бойынша шегерімдер;Тіркелген ... ... ... ...  ...  ...  ...  стандарттарына  жәнеҚазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық  есептілік  туралызаңнамасының талаптарына   сәйкес  салық  ...  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...  пайдалануға  арналғаннегізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық  емес  жәнебиологиялық активтер;2) концессия шартының шеңберінде концессионер  ...  ...  ... үшін тек қана концессионер арнайы құрған құқық мирасқоры немесе  заңдытұлға) ... және ...  ...  ...  ...  бір  жылдан  асатынактивтер;3)  Салық Кодексінің  97-бабының  3-тармағында  көрсетілген  әлеуметтіксала  объектілері  ...  ...  ...  ...  бір   ...   асатынактивтер;4) табыс  алуға  бағытталған  қызметте  бір  жылдан  ...  ...  ... ...  ...  ...  сенімгерлікпен  басқарушарты бойынша немесе мүлікті сенімгерлікпен ... құру ...  өзге  ... ... ... алған, қызмет  мерзімі  бір  жылдан  асатынактивтер.Тіркелген активтерді есепке  алу  техникалық  реттеу  және  ...  ...  ...  орган   белгілеген   сыныптамаға   ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:Кесте 8Тіркелген активтер|№     |топ     |                 ... ... ...           ||      |№       |                                                       ||  1   | 2      |                                   3                   ||1.    |І       ... газ ... және беру ...         ||      |        ... ғимараттар, құрылыстар                     ||2.    |ІІ      ... ... ... мен ... ... ||      |        ... ... ... ... мен ...   ||      |        ... машиналар мен жабдық                       ||3.    |ІІІ     ... ... ... ... мен жабдық     ||4.    |ІV      ... ... ... ... ... оның   ||      |        ... мұнай, газ ұңғымалары, беру қондырғылары,       ||      |        ... ... ... мен ...                 ... ... Кодексі 2009ж.І топтың әрбір объектісі кіші топқа теңестіріледі.2. Әрбір кіші топ (І топтың), топ бойынша салық кезеңінің басында  ...  кіші  ......  топтың  құндық  балансы  деп   ... ... ... ...  ...  балансы  кіші  топтардың  негізгі  құралдардың  әрбіробъектісі бойынша құндық баланстарынан  тұрады.3.  Кіші  ...  ...  ...  ...  есептелген  амортизациялықаударымдар  сомасына  азайтылған   құндық   ...   І   ...   ... ... құны ... ... ... активтер:1) І топ бойынша -  әрқайсысы топтың құндық балансының  жекелеген  кішітобын құрайтын тіркелген активтер объектілері бойынша;2) ІІ, ІІІ және ІV ... ...... ... ... бойыншаескеріледі.  Тіркелген  активтердің  құны    Салық   ...   ...  және  ...  амортизациялық  аударымдарды   есептеу   жолыменшегерімге жатады.Әрбір кіші топ,  топ  бойынша  ...  ...  ... ... жолымен,  бірақ  салық  кезеңінің  соңында  кіші  ...  ...  ...  ...  ...   ...   болмайтындай   етіпанықталады:Кесте 9Амортизациялық аударымдар|рет №   |топ     |Тіркелген ... ...       ... ... ||        |№       |                                  ... (%)          ||     1  |2       |                   3              |            4        ||  1     |  І     ... газ ... және беру  |          10         ||        |        ... ...         |                     ||        |        ... ...            |                     ||  2     | ІІ     ... ... ... мен   |          25         ||        |        ... ... ...  |                     ||        |        ... арналған компьютерлер мен |                     ||        |        ... ... ... |                     ||        |        |мен ...                     |                     || 3      | ІІІ    ... өңдеуге                 |         40          ||        |        ...   ... мен       |                     ||        |        ...                         |                     || 4      | ІV     ... ... ...       |        15           ||        |        ... активтер, соның ішінде  |                     ||        |        ... газ ... беру       |                     ||        |        ... ... ...    |                     ||        |        ... мен жабдықтары         |                     ... ... ... ... газ ... және беру ... ...  ғимараттармен құрылыстар бойынша амортизациялық аударымдар әрбір объект  бойынша  жекеанықталады.4. ... ... ... ... ... ұйымдастырылған,  оңайлатылғандекларация негізінде шағын бизнес субъектілері үшін  арнаулы  салық  режимінқолданатын  ...  ...    ...  Кодексінің   81-   149-баптарына   сәйкескорпоративтік  ...  ...  ...  ...  жағдайда,  сондай-ақ  ауылшаруашылығы  ...  ...  ...   ...   және   ...   тұтынукооперативтері  үшін  арнаулы  ...  ...  ...   тоқтатқан   кездеамортизациялық аударымдар салық кезеңіндегі қызмет кезеңіне түзетіледі.5.  Салық  төлеуші  Қазақстан  Республикасының  ...   ...   ... ...  Кодекстің 123-бабы 2-тармағының  ережелеріне  сәйкескелетін өндірістік мақсаттағы ғимараттарды және ... ...  ...  ...  деп  ...  және  ...  ...   Кодекстің116-122-баптарында белгіленген тәртіппен шегерімге жатқызуға  немесепреференциялар ... деп ... және ... ...  ... ... белгіленген талаптар сақталған  кезде  және  тәртіппен  шегерімгежатқызуға құқылы. Қазақстан Республикасының аумағында алғаш рет  пайдалануғаберілген тіркелген ... ... жер  ...  ...  ... ... ... осы тіркелген  активтерді  жылдық  жиынтық  табысалу ...  ...  үш  жыл  ...  ...  амортизацияның  екіеселенген нормалары бойынша амортизациялық аударымдар есептеуге құқылы.  ...  ...  ...  ...  ...  кезеңінде  топтың  құндықбалансынан бөлек ескеріледі. Келесі салық кезеңінде осы  тіркелген  активтертиісті топтың ... ... ... ... ... беруді қоспағанда, кiші топтың  (І  топ  бойынша)  тiркелгенактивтерi шығып қалғаннан кейiн кіші ... ...  ...  ...  ... ... сома І топтың  тіркелген  активтерінің  шығып  қалуынанболған залал деп ... кіші ...  ...  ...  ...  ...  және  шегерімгежатқызылмайды.2. Топтың (ІІ, ІІІ және  IV  ...  ...  ...  ... ... ... ...  тиісті  кiші  топтың  немесе  топтың  салықкезеңi  ...  ...  ...  егер  осы  ...   өзгеше   көзделмесе,шегерімге жатқызылады.3. Кіші топтың (І топ бойынша) немесе ... (ІІ, ІІІ  және  IV  ... ...  ...  ...  ...  берген  кезде  тиісті  кiшітоптың  немесе  топтың  құндық  балансы  салық   ...   ...   ... және ... жатқызылмайды.4. Салық төлеушi кiші топтың (топтың)  салық  кезеңі  соңындағы  ...   ...  ...  ...  ...   ...   қаржы   жылынабелгіленген айлық есептік көрсеткіштің 300 еселенген мөлшерінен  кем  соманықұрайтын шамасын шегерімге жатқызуға ... ... ... ... ...  ...  ...  124,  125-баптарына  сәйкес   қолданылады   және   ... ... және  ...  ...  ...  ... шегеруге жатқызуды білдіреді.Қазақстан Республикасы заңды тұлғаларының  преференцияларды  қолдануғақұқығы  бар.  ...  ...  ...  ...  рет  пайдалануғаберілетін өндірістік мақсаттағы ғимараттар және  ...  ...  ... егер ... ...  ...  кезеңінен  кейінгі  кемінде  үшсалық кезеңі ішінде бір мезгілде мынадай талаптарға сәйкес келсе:1)  ... ... ... 2) тармақшасында көрсетілгенактивтер немесе негізгі құралдар болып табылса;2)  преференцияларды  қолданған  ...  ...   ...   ... ... ... ...  пайдалану  ерекшеліктеріне  байланысты  жер  қойнауынпайдалануға арналған келісімшарт (келісімшарттар)  бойынша  қызметті  жүзегеасырумен ... ... ... бар активтер болып табылмаса;4) жер қойнауын пайдаланушы осы активтер ...  ...  ...  ...  ...  жер  ...  пайдалануға  арналған  келісімшарт(келісімшарттар) бойынша  қызмет  пен  келісімшарттан  тыс  ...  ... ... ... объектілеріне жатқызылады.Салық   ауыртпалылығы   салыстырмалы   ...   ...   ... да және шетелде оның  деңгейі  мемлекеттің  ...  ... ... ...  ...  тығыз  байланысты  болуы  жэнеэкономиканың әлеуметтендірілу дәрежесімен байланысты ... ...  ... ... модельдерінде мемлекеттің рөлі де әр түрлі болып  келеді.Скандинавиялық елдерде, мемлекет жоғары әлеуметтік кепілдендіру береді  жәнеолардың салықтық  ...  ЖІӨ  ...  ...  модельге  қарағандаартық, екіншілерінде осы элеуметтік  қызметті  кәсіпорындарға  жүктеген,  аланглосаксондық ... ... жеке ...  ...  ...  ... сүру ... бірдей мемлекеттерде, салықтық түсімдер ЖІӨ  қарайбірдей болса, оларда салық ауыртпалылығы тек ... ... ...  Ал,  ЖІӨ-нің абсолютті мөлшері жан басына шаққанда  орташа  ...  ...  ... ... ... ... ... болады.Осыдан,  салық  ауыртпалылығы   жайында   проблеманы   шешу   ... және ... ... ...  ...  ...  ... келеді. Салықтық реттеу мүдделік  қарама-қайшылық  жағдайларды  шешугебағытталу керек, яғни мемлекет үшін  -  ...  ...  ...  салықпенқамтамасыз ету; кәсіпкерлер үшін - іскерлік  белсенділік  жағдайына  ...  ...   жұқа   ...   климат,   қаржылық-шаруашылықәрекетінің табыстылыгы, тең бәсекелестік қабілет; халық  үшін  —  өмір  ... ... ... ... ...  ...   Қазақстанда   салық   жүйесін   қайта   үйымдастырудыңҚазақстанның   даму   ...    ...    бірі    ... оны ... ... ... ... Осыған жету үшін  өндірішуғесалық ауытпалылығын төмендету бір жағынан, ал екінші  жағынан  инвестициялауүдерісін  салықпен  ...  Ал  ...  ...   ...   ... ... ... жабу, бұл көбіне ренталық төлем.Біздің ойымызша, табиғи ресурстарды қолданғаны үшін ... ... ... себебі қазір Қазақстан экономикасының  алдыңғы  қатарында  осықазба  салалары  болып  келеді,  сәйкесінше  ...  ...   салу   ... оның ... қоры ... ... ...  салық  реформалары  кемшіліктерді  жоюға,рационалды және ... ...  ...  ...  ...  Салык  реформасынжүзеге асыруда салық жүйесінің әділеттілік  пен  нейтралды  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...   салық   ауыртпалылығынставкалар мен бюджеттің табысын  құрайтын  ...  ...  ...  ... ... арқылы белгілі бір деңгейге төмендету. Сонда назар  аударатынзат,   Қазақстанның   элеуметтік-экономикалық   ерекшелігін   ...   ...  ... ... ... ...  ...  салықтарының  салық  ауыртпалылығының  жоғарлығысұранысты тоқтату факторы  болып  келеді,  ол  ...  ...  мен  ... ... ... кейде оларға қарсы тұрады. Жанама  салықтардыңақырындап шектелуі, дағдарысқа қарсы саясаттың мақсатына ...  ...  ... Қазақстанның салық жүйесіне енгізу  аса  маңызды,  себебі  бюджеткежәне бюджеттік емес қорларға негізгі төлемдер  өндірістің  ... ... ... ... ... алынады.Кей  экономистер  ҚҚС-ті  мүлдем  алып  ...  ...  ал  ... ... ол мүмкін емес. Жанама  салықтарды  ақырындап  ...   ...   ...   ...   ...   пен   ...    салықтардыпропорционалды    жоғарлату    ...    ...    ...    ...  мүмкіндігін  ерекше  параметрлерде  қолданып,  тағы  датабиғи және ... ... ... ... қолдануға болады. Өндірістің  жаппайқұлдырауы  және  сұраныстың   қысқаруы   пайданы   рентадан   гөрі   ... ... ... пен ... ... ...  күйреуі  шикізаткешенін экспортқа аударады.  Қазақстан  экономикасының  ...  ... ... ... ... бір ...  «жеп»  қояды.  Әлемдікжәне ішкі ... ... ...  транспорттық  шығындарды  өсіріп,шикізаттың  экспорттау  тиімділігі  төмендейді.  ...  ... ... мен  ...  ...  ...  бағамен  салыстарғандатемен ұстау керек. Шикізаты дайын  өнім  түрінде  мемлекет  ішінде  ... ... ...  шетелдік  тауар  өндірушілерге  лайықтысалықтық дискриминация ... ... ... ...  ...  қара  жәнетүсті металлға, ағаш өндіруші  және  ...  ...  ...  және  ...  ...  экспорттық  баждарды  қысқартпау   керек.   Экспортқашығарушыларды - заң бұзбайтын салық  ...  ...  үшін  ... ... ... есеп-айырысу  (бартер,  өзара  есептесу,вексельдермен  есеп-айрысу,  несие,  т.б.)  ...   ...   ... ... ... ... одан түсетін валюталық  түсімдердікөтеру. Сонымен қатар, антидемпингтік экспорттық баждарды қолдануға болады.Экологиялық салықтарды «таза емес» өндіріске  ...  ...  ... өндіріске экологиялық салықтарды арттыру  арқылы  кәсіпорынның  табысымен  еңбекті  төлеуге  салық  ауыртпалылығын  төмендету  ...  ... ... ... ...  топ  ...  бөлінуі  сұрақтар  меншешімдерді талап  етеді.  ...  жеке  ...  ...  салудың  БатысЕуропа  елдерімен   салыстрғандағы   ...   ...   осал   ... ... ... заңына  сәйкес  салық  салынбайтын  минимумминималды еңбекақы мөлшерімен  үйлестіріледі  және  оның  ...  аз  ... ... ... ... ... ... сомасы  өмірсүру минимумнына негізделген.  Қазақстан  азаматтарының  өмір  сүру  ...  ...  ...  салық  салу  шкаласын  қалдырып,  оны   ... ... ... ... ... ... жөн ... еді.  Маңызаударатын мәселе, еңбекақының тек табысқа  салық  категориясы  ретінде  ғанаемес, әлеуметтік салық базасы да,  ...  оны  да  ...  ... мемлекеттер сияқты  бюджет  табысының  маңызды  бөлігі  деп  есептеукерек.  Осы  ...  ...  ...  ...   ...   әлеуметтіктөлемдер еңбекақылардан қалып отырадыҚорытындыСалық жүйесінің  басты  мақсатын  ...  ...  пен  ...     ...     балансын      құрып,      соның      ...    ...  ...  құру  және  ол  ...  ...  келесілерменқатмасыз  етеді:  кәсіпорындарға     салық     ...     ...   ...  ...  ...  мен   ...  арқасында  салық  салубазасын   кеңейту;   ел  ...  ...  ...  ...   жағдайқалыптастыру.Қазақстандағы  шағын  және  орта  ...  ...  ... келе  бұл  ...  озық  ...  ...  алынғандығыанықталып отыр. Қазақстан Республикасының ішкі құрылымдық және  ...  ...   ...   ...   салаларына   салық   салупроблемалары жалпы шешілген.Жалпы  ...   ...  жаңа  ...  ...  ... ... күнделiктi өмiрiмiзде орын алған шағын және  орта  бизнессекторының ел экономикасын көтерудегi  басты  қағидаларына  тоқталып  ... ... ... ... ... ...  ...  анық,  олай  болсаоны неге әлемдiк  деңгейге көтермеске.  Сондай-ақ  шағын  және  орта  ... ... ... ... оған әрине мемлекет, қоғам,   әрбiр  тұлғажағдай жасауға  ...  ...  ...  ...  ...  өте  ... алып ... байланысты  шағын  бизнесті  дамыту  мүмкіндігі  ... ... ...  туғызбауы  керек.  Еліміз  аграрлық  мемлекетболғандықтан  шағын  және  орта  бизнесті  ұйымдастыруды   және   ...  ...  және  ...  ...  екендігі  зерттеу  барысында   атапайтылды.Қазақстан Республикасында жыл ... ... ... төмендетіліп отыр.Егер 2000 жылы ҚҚС ставкасы 20%-ды құраса, бүгінде 12%-ды  құрап  ... ... ...  ставкасы  тіркелді  және  10%-ды  құрайды,  әлеуметтіксалық ставкасы 11% ... ... ... ...  салығы  30%-дан бүгінгі күні 20%-ға дейін  төмендетіліп  отыр  және  2011  жылда  ... ... осы ... ... ... ... рәсімдерін оңайлатуға  жәнеәкімшілік кедергілерді төмендетуге бағытталған  ...  ...  ... ... атап ... ... төлеушілерді тіркеу оңайлатылды;- шағын және орта бизнес үшін аванстық ... ... ҚҚС ... рәсімі оңайлатылды;- салық есептілігі оңтайландырылды;-   салық   есептілігін   табыс   ету   күні   мен   ...   ... ... ... қолдану тәртібі оңайлатылды.Жаңа  Салық  кодексінде  бизнесті     ...   және   ...  ...   ...  ...  табыс   салығында    келесішаралар қабылданды:- коропрациялық ... ... ...  20%-ға  ...  төмендетіліп  отыржәне 2011 жылда 17%-ды құрайды;-  ғылыми-зерттеу  және  ...   ...   ...       ... ... табиғи ресурстарды  геологиялық  зерттеуге  және  оларды  өндiругедайындық жұмыстарына арналған шығыстар бойынша ... және жер  ... ... да ... жер ... ... ... кадрларды  оқытуға  жәнеөңірлердің әлеуметтік саласын дамытуға арналған шығыстары бойынша шегерім;Осы  мақсатқа орай  жер  ...  ...  іс  ...  ... ...  қазақстандық  кадрларды   оқытуға   –   Қазақстан   ...   ...   ...   ...   және   ...   ...  ...  сондай  ақ  осы  мақсатқа  арнап  мемлекеттік   ... ... ...  ...  әлеуметтік   саласын   дамытуға   –   ...   ... ... дамытуға және қолдауға жұмсалған шығыстар,  сондайақ осы мақсатқа арнап мемлекеттік бюджетке аударылған қаражат танылады.- тіркелген активтер ... ... ... ... ... ...  халықаралық  қаржылық  есептілік  стандарттарына  жәнеҚазақстан Республикасының ... есеп және ...  ...  туралызаңнамасының талаптарына   сәйкес  салық  ...  ...  ...  және  ...  ...  бағытталған  қызметте  пайдалануға  арналғаннегізгі құралдар, жылжымайтын ... ... ...  емес  жәнебиологиялық активтер;2) концессия шартының шеңберінде концессионер  (концессия  ...  ... үшін тек қана ... арнайы құрған құқық мирасқоры немесе  заңдытұлға) жүргізген және (немесе)  алған,  қызмет  мерзімі  бір  ...  ...  ... ...  ...  ...  ...  әлеуметтіксала  объектілері  болып  табылатын,  ...  ...  бір   ...   асатынактивтер;4) табыс  алуға  бағытталған  қызметте  бір  жылдан  ...  ...  ... ...  ...  ...  сенімгерлікпен  басқарушарты бойынша немесе мүлікті сенімгерлікпен басқаруды құру туралы  өзге  актбойынша сенімгерлікпен басқаруға ... ...  ...  бір  жылдан  асатынактивтер.Тіркелген активтерді есепке  алу  ...  ...  және  ...  ...  ...  орган   белгілеген   сыныптамаға   сәйкесқалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылады:Әрбір топ бойынша амортизациялық аударымдар  ...  ... ... ... ... кезеңінің соңында кіші  топтың,  топтың  ... ... ... жоғары болмайтындай етіп анықталады.Инвестициялық  салық  преференциялары  салық  төлеушінің  таңдауыбойынша    ...   124,   ...    ...    ...    жәнепреференциялар объектілерінің  құнын  және   реконструкциялауға,  жаңғыртуғаарналған келесі шығыстарды ... ... ...   ...   ...   ...   көрсеткен   бойыншаҚазақстанда да және шетелде оның  ...  ...  ...  ... байланысты, мемлекеттің  коғаммен  тығыз  байланысты  болуы  жәнеэкономиканың әлеуметтендірілу дәрежесімен байланысты болып келеді.  ... ... ... ... рөлі де әр түрлі болып  келеді.Скандинавиялық елдерде, мемлекет жоғары әлеуметтік кепілдендіру береді  жәнеолардың салықтық  алымдары  ЖІӨ  ...  ...  ...  қарағандаартық, екіншілерінде осы элеуметтік  қызметті  кәсіпорындарға  жүктеген,  аланглосаксондық модельде, мемлекеттің жеке өмірге  араласуы  ...  ... сүру ... ... ... салықтық түсімдер ЖІӨ  қарайбірдей болса, оларда салық ауыртпалылығы тек аздап бірдей болады.  Ал,  ... ... ... жан ... шаққанда  орташа  адамның  табысынан  ... ... ... ... сезімталдырақ болады.Осыдан,  салық  ауыртпалылығы   ...   ...   шешу   ... және ... ... ...  мүдделірінің  балансын  табуболып келеді.Салықтық реттеу мүдделік қарама-қайшылық жағдайларды  шешуге  ... яғни ... үшін - ...  шығындық  жағын  салықпен  қамтамасызету; кәсіпкерлер  үшін  -  іскерлік  белсенділік  ...  ...  ...  жұқа  ...  ...  қаржылық-шаруашылық  әрекетініңтабыстылығы, тең бәсекелестік қабілет;  халық  үшін  —  өмір  сүру  ... ... ... жүйесі.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі1.Кейнс Дж. М.Общая теория занятости, процента и денег -М:Прогресс, ... ... И. М. ... ... -М: ... 1971.- 127 ... А. ... о природе и причинах богатства народов-М: 1992 - 589 б.4.Твердохлебов В. Финансовые очерки. ... 1. - ... 1916.  ... А. ... налогов - М: Соцэгиз 1928. - 198 б. Тривус А.Налоги как орудие экономической политики - Баку, 1925. -190 ... Ф.С. ...  в  ...  ...  ...  ... ... Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. - Алматы: 2005. - 5516.8. К.К.    Ильясов,    А.Б.    ...    Б.Ж.    ...    и ... ... ... - ... РИК, 1995 ... Ж. Ермекбаева Салықтар және салық салу: Оқу күралы - Алматы: Қазақуниверситеті, 2003. - 131 ... А.И. ... ... ... Казахстан. -  Алматы:  «Жетіжарғы», 1998.-304 6.11.Идирисова   Э.К.   Налоговое    регулирование    ... в ... ... и ...  ...  -  Алматы:  Қаржы-қаражат,1999-136 6.12.Найманбаев С.М. Салықтык қүқық: Оқулық - Алматы: Жеті  ...  ... 6.13.Н. К. ... Ж. О. ... ... регулирование экономикив условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). ... ... - ...  ... 1998. - С. 24814.Юткина Т.Ф. Налоги и налогообложение: Учебник. - М.: Инфра-М,  ... ... К.К., ... Э.К. ... ...  ...  государств.-Алматы: Қаржы-қаражат, 1997. - 160 6.16.Налоги: Учебное пособие/ Под ред. Д.Г. Черника, М: «ФиС»  2001-  6566.17.    ... Р.О. О ... и ... ... ... ... // ... эксперт. - 2006. -№3. - Б. 17-2018. «ҚР-ның салықтық жүйе туралы» заңы 1991 ж. 24 ... ... ... мен ... да ... ... 1995 ж.20. ҚР-ның  салық кодексі.  2002 ж.21. «Жер ... және ... ... ... заңы 1992 ж. 30 ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер туралы(Салық кодексі). Астана 2009.22.Н.Ә.  Назарбаев.  Ел  Президентінің  Қазақстан  ...  ...   ... А. ... және орта ... ... тәжірибеде   Қаржы-қаражат,2007. –  №12- 41-44 б23. Есжанов Р.  ...  ...  ...  ...  қызметіжайлы // Ақиқат, 2007. –  №5- 5 б.24. Жеке кәсіпкерлік ... ... ...  2006  жылы  –  31  ... ҚРЗ // ... Республикасы Парламентінің  Жаршысы.-  2006.-№3. – 2-39б.25.  азақстан  ...  ...  ...  ...  мен  қолдаудың2001–2002  жылдарға  арналған  мемлекеттік  бағдарламасы   //   ЕгеменҚазақстан. – 2001. – 11 ... ... Қ. ... және орта ... // Ана  тілі.  –  2006.  –24қараша.27. Ашанұлы Қ. Кәсіпкерлік болғысы келгеннің жиырма төрт ... // ... – 2006. – ... ... Ә. ... ... ... істен басталады // Егемен Қазақстан.  –2001. – 26 маусым.29. ... Е. ... күні туды // ... – 2007. – №12. - 21-2830.   Жүсіп  Н.  Жеке  кәсіпкерлік:  тірлік,  ...  ...  //   ... – 2006. – 11 ... Мамытов Б. Кәсіпкерлік – азаматтық қоғамның  тірегі,  тұрақтылықтыңкепілі // Егемен Қазақстан. – 2007. – 1қараша.-----------------------Жағымсыз әсеріЖағымды әсеріСалық ... ... ... ... ...  ... ... тарапынан көрсетілетін қоғамдық қызметтердің түрлеріЖеке тұлғалардың кәсіпкерлік қыз-метке деген мүд-десінің бәсеңдеуіӘлеуметтік бағдарламалардың бюджеттік қаржыландырылуыЖұмыс берушінің еңбек ақы ... ... ... ...  ... ... ... салық жүйесінің нәтижесіИнвестициякөлемініңжоғары болуыМемлекеттің өз функцияларын толық қанды атқаруыТүрлі ... ... ... емес ... ...  жүргізуші субъектілердіңтиімді қыз мет етуіАзаматтардың  материалдық жағдайының жақсаруы. Орта топ ... ... ... ... және ... ... шешілуі331456372497388222384282442334493000010000020000030000040000050000060000020042006200720080500001000001500002000002500002001200220032004200520062007  
        
      

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлермен арнаулы салық режимдерінің қолданылуы3 бет
ҚР қызмет ететін арнайы салық режимі9 бет
«Қоқыс жағатын және жылу беретін зауыт»13 бет
Иондық сәлулеленудің топтары15 бет
Арнайы психология туралы11 бет
Ахмет Байтұрсынұлы жайлы4 бет
Информатика пәніне кіріспе. ЭЕМ жұмысының математикалық негіздері.11 бет
Мекемедегі Педагогикалық кеңес7 бет
Психология ғылымы туралы13 бет
Психология ғылымының салалары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь