Береке» ЖШС негізінде «Дайын өнімді және оның өткізілуін есепке алу және талдау»


1. «БЕРЕКЕ» ЖШС КӘСІПОРНЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ..
1.1. Кәсіпорынның сипаттамасы және технологиялық процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. "Береке" ЖШС .нің қаржылық . экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 «Береке» ЖШС өнімдерінің өзіндік құнының калькуляциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4 Кәсіпорынның бухгалтерлік қызметінің сипаттамасы мен есептік саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.5 Бухгалтерлік есептің қазіргі заманғы даму концепциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2 «БЕРЕКЕ» ЖШС . ДЕ ДАЙЫН ӨНІМДІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ӨТКІЗІЛУІН ЕСЕПКЕ АЛУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ ... ... ... ..
2.1. Дайын өнімді есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Дайын өнімді жөнелту және сату ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3. Алынған тауарлардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4. Дайын өнімді және тауарларды консигнациялау жолымен сатқанда жасалатын операциялардың есебі ... ... ... ... ... ... ...

3. «БЕРЕКЕ» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ НАН ЖӘНЕ НАН ӨНІМДЕРІН ШЫҒАРУ МЕН ОЛАРДЫҢ ӨТКІЗІЛУІН ТАЛДАУ. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.1 Нан және нан өнімдерін шығару және өткізу жоспарынығ орындалуы мен динамикасын талдау. . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . ..
3.2 Нан өнімдерінің түрлері мен құрылымын талдау ... ... ... . . .
3.3 Өнімнің нарықта орналасуы мен сапасын талдау. . . . . . . . . . .
3.4 Кәсіпорын жұмысының ырғақтылығын талдау. . . . . . .. . .. . ..
3.5 Дайын өнімді және оның өткізілуінің ұлғаю резервтерін және факторларын талдау. . . .. .. . .. .. . .. .. .. . .. .. . .. . .. . .. .. . . ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . . . .. . ..
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... . . . . . . .

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . . . . . . .. .
Дипломдық жұмыс «Береке» ЖШС негізінде «Дайын өнімді және оның өткізілуін есепке алу және талдау» тақырыбына жазылған.
Өндіріс көлемі мен өнімді өткізу өзара байланысты көрсеткіштер болып табылады. Шектелген өндірістік мүмкіндіктер мен шексіз сұраныс жағдайында алдыңғы қатарлы орында өнім өндірісінң көлемі алады және ол сату көлемін анықтайды. Нарықтың толығуы мен бәсекенің күшеюі негізінде сату көлемін өндіріс анықтамайды, керісінше мүмкін сату көлемі өндірістік бағдарламаны құру негізі болып табылады. Өндіріс көлемі мен өнімді өткізудің өсім қарқыны, оның сапасының артуы шығындар шамасына, кәсіпорын пайдасы мен рентабельділігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан кәсіпорын нақты өткізе алатын тауарлары мен өнімдерін шығаруы керек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – кәсіпорынның өнім шығаруы мен оны өткізуін есепке алу және оған талдау жасау.
Диплом жұмысының негізгі шешілетін мәселелері :
 өнімді шығару және оны өткізу теориялық негіздерімен òàíûñó;
 өндірістің технологиялық процесінің схемасымен, кәсіпорынның өндірістік бөлімінің негізгі қызметтерімен танысу;
 кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштеріне талдау жасау;
 бухгалтерлік қызметтің жұмысының ұйымдастырылуын, бухгалтерия құрылымын, бухгалтерия қызметкерлерінің арасында міндеттерін бөлу және оларға қойылатын талаптар, кәсіпорынның есептік саясатымен танысу;
 кәсіпорындағы өнімді шығару мен оны өткізуді есепке алуды ұйымдастыру;
 «Береке» ЖШС негзізінде нан және нан өнімдерін шығару және өткізу жоспарының орындалуы мен динамикасын талдау;
1. ²Ð «Áóõãàëòåðëiê åñåï òóðàëû» Çà»û, æåëòîºñàí, 1995 æ
2. Тасмағанбетов Т.А., Әбленов Д.О. Бизнестегі есеп және талдау: Оқу құралы./Жалпы ред. Басқарған Тасмағанбетов Т.А. – Алматы: «Дәуір», 2002 ж. – 416 бет
3. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Бухгалтерский учет на предприятии», Алматы,1998.
4. Указ Президента Республики Казахстан «О Государственном предприятии». – 1995 – 27 июня.
5. Библиотека бухгалтера и предпринимателя – БИКО, Алматы № 15 – 16 (82 – 83), 1997.
6. Бюллетень бухгалтера – БИКО, Алматы №31 (1225), 1998.
7. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., Галакина Е.Н., Бухгалтерский учет. – М.: Финансы и статистика, 1994
8. В.И.Скала, Н.В.Скала, А.И.Белкин. Реформа бухгалтерского учета – Алматы: И.Д. «LEM», 1999.
9. В.И.Скала, Н.В.Скала, А.И.Белкин. Сборник бухгалтерских проводок – Алматы: И.Д. «LEM», 1999.
10. А.Д.Шеремет, Р.С.Сайфуллин, С.В.Негашев. Методика финансового анализа – Москва: Инфра – М, 2000.
11. С.С.Ведерников. Курс бухгалтерского учета. Москва: - «Статистика»,!988.
12. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., Галакина Е.Н., Бухгалтерский учет. – М.: Финансы и статистика, 1994
13. В.Г.Горелкин , М.К. Кодуб. Первичная документация и ведение учетных регистров. – Киев: «Вища школа», 1989.
14.Кеулимжаев К.К. – «Корресподенция счетов по Генеральному плану счетов». – Бюллетень бухгалтера., 1997, №12,19,20.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1300 теңге




МАЗМҰНЫ
ÊIÐIÑÏÅ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1. БЕРЕКЕ ЖШС КӘСІПОРНЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ..
1.1. Кәсіпорынның сипаттамасы және технологиялық
процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. "Береке" ЖШС -нің қаржылық - экономикалық көрсеткіштерін
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Береке ЖШС өнімдерінің өзіндік құнының калькуляциясы
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4 Кәсіпорынның бухгалтерлік қызметінің сипаттамасы мен
есептік саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.5 Бухгалтерлік есептің қазіргі заманғы даму
концепциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 БЕРЕКЕ ЖШС - ДЕ ДАЙЫН ӨНІМДІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ӨТКІЗІЛУІН ЕСЕПКЕ
АЛУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ ... ... ... ..
2.1. Дайын өнімді есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Дайын өнімді жөнелту және сату ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3. Алынған тауарлардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4. Дайын өнімді және тауарларды консигнациялау жолымен
сатқанда жасалатын операциялардың есебі ... ... ... ... ... ... ...
3. БЕРЕКЕ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ НАН ЖӘНЕ НАН
ӨНІМДЕРІН ШЫҒАРУ МЕН ОЛАРДЫҢ ӨТКІЗІЛУІН ТАЛДАУ. . . . . . .
. . . . . . . . . . . .
3.1 Нан және нан өнімдерін шығару және өткізу жоспарынығ
орындалуы мен динамикасын талдау. . . . . . .. . . . . . . .
. . . . . . ..
3.2 Нан өнімдерінің түрлері мен құрылымын талдау ... ... ... . . .
3.3 Өнімнің нарықта орналасуы мен сапасын талдау. . . . . . .
. . . .
3.4 Кәсіпорын жұмысының ырғақтылығын талдау. . . . . . .. .
.. . ..
3.5 Дайын өнімді және оның өткізілуінің ұлғаю резервтерін
және факторларын талдау. . . .. .. . .. .. . .. .. .. . ..
.. . .. . .. . .. .. . . ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . . . .. . ..
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... . . . . . . .
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . . . . . . .. .
ÊIÐIÑÏÅ
Дипломдық жұмыс Береке ЖШС негізінде Дайын өнімді және оның
өткізілуін есепке алу және талдау тақырыбына жазылған.
Өндіріс көлемі мен өнімді өткізу өзара байланысты көрсеткіштер болып
табылады. Шектелген өндірістік мүмкіндіктер мен шексіз сұраныс жағдайында
алдыңғы қатарлы орында өнім өндірісінң көлемі алады және ол сату көлемін
анықтайды. Нарықтың толығуы мен бәсекенің күшеюі негізінде сату көлемін
өндіріс анықтамайды, керісінше мүмкін сату көлемі өндірістік бағдарламаны
құру негізі болып табылады. Өндіріс көлемі мен өнімді өткізудің өсім
қарқыны, оның сапасының артуы шығындар шамасына, кәсіпорын пайдасы мен
рентабельділігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан кәсіпорын нақты өткізе
алатын тауарлары мен өнімдерін шығаруы керек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – кәсіпорынның өнім шығаруы мен оны
өткізуін есепке алу және оған талдау жасау.
Диплом жұмысының негізгі шешілетін мәселелері :
✓ өнімді шығару және оны өткізу теориялық негіздерімен òàíûñó;
✓ өндірістің технологиялық процесінің схемасымен, кәсіпорынның
өндірістік бөлімінің негізгі қызметтерімен танысу;
✓ кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштеріне талдау жасау;
✓ бухгалтерлік қызметтің жұмысының ұйымдастырылуын, бухгалтерия
құрылымын, бухгалтерия қызметкерлерінің арасында міндеттерін бөлу және
оларға қойылатын талаптар, кәсіпорынның есептік саясатымен танысу;
✓ кәсіпорындағы өнімді шығару мен оны өткізуді есепке алуды ұйымдастыру;
✓ Береке ЖШС негзізінде нан және нан өнімдерін шығару және өткізу
жоспарының орындалуы мен динамикасын талдау;
✓ Нан өнімдерінің түрлері мен құрылымын талдау;
✓ Нан өнімдерінің нарықта орналасуы мен сапасын талдау;
✓ Дайын өнімді шығару және оның өткізілуінің ұлғаю резервтерін талдау.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде кәсіпорынның жалпы
экономикалық сипаттамасы, яғни кәсіпорынның негізгі қызметі, өндірістің
технологиялық процесі, экономикалық көрсеткіштері келтірілген.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімінде “Береке” ЖШС нан және нан
өнімдерін шығару мен оларды өткізуді есепке алуды ұйымдастыру, бухгалтерия
қызметінің сипаттамасы қарастырылған.
Дипломдық жұмыстың үшінші бөлімінде “Береке” ЖШС-дегі нан және нан
өнімдерін шығарылуы мен олардың өткізілуіне талдау жасалған.
Дипломдық жұмысты жазу барысында пайдаланылған негізгі ақпарат
көздері болып мыналар жатады: кәсіпорынның мәліметтері, Т.Тасмағанбетов
"Бизнестегі есеп және талдау", В.Савицкая "Анализ хозяственной
деятельности предприятия".

1. БЕРЕКЕ ЖШС - НІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1. Кәсіпорынның сипаттамасы және технологиялық процесі

Береке ЖШС сатып алушылар мен тұтынушылар үшін нан және нан
өнімдерін өндіру және оны өткізумен айналысады.
Береке ЖШС өз қызметін қабылданған жарғы және берілген қызметті
жүргізуге берілген рұқсат қағазы (лицензия) негізінде жүргізіледі.
Мекеменің толық аты Береке жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Мекеменің заңды мекен жайы: Қаратау қаласы, Панфилов көшесі 18 а.
Береке ЖШС негізгі өндіретін өнім түрлері:
1. Ақ бидай наны 1 – сортты 0,83 кг
2. Ақбидай наны 2 – сорт 0,75 кг
3. Батон жс 0,5
4. Лепешка жс 0,4
5. Булочка жс 0,1
6. Наннан жасалған сухари 0,5 кг, т.б.
Осы негізгі өндірілетін өнімдерден басқа тапсырыс бойынша келесі
нан өнімдері шығарылады: торт, пирогтар, кулебяки, пряниктер, коржиктер,
коврижкалар, печенье, вафли және т.б.
Береке ЖШС - де барлығы 20 жұмысшы жұмыс істейді: кәсіпорын
басшысы, бухгалтер, 3 сатушылар, 3 механиктер, 3 нан илеуші, 3 нан
пісіруші, 3 жүк тасушы, 2 еден жуушы т.б.
2001 жылы шығарылған нан өнімдері - 1124 тонна; 2002 жылы - 560
тонна. Өндірістің 1 т. өндіретін өніміне жұмсалатын су 9,1 м3 *12-109
тенге. электр энергиясы 57,2 кв сағат * 4,3 =245,96 тенге.
2001 жылы өндірілген өнімнің әр тоннасына пайдалнылған судың мөлшері
әр тоннасына пайдаланылған судың мөлшері 9,1 м 3 сумен 2002 ж. шығарылған
өнімнің әр тоннасына пайдаланылған 12,3 м3 судың мөлшерімен салыстырғанда,
айырма 3,2 м3.
Береке ЖШС - нің негізгі тағайындалуы сатып алушылар мен
тұтынушылар үшін арналған меншікті өнімнің өндірісі (нан және нан
өнімдері).
Меншікті өнім болып шикізатты ыстық және суық өңдеу жолымен қоғамдық
тамақтану ұйымдарының өндірістік цехтарында немесе асханаларда өндірістік
дайын өнімдер мен жартылай фабрикаттар табылады.
Береке ЖШС - нің барлық өнімдері мен қызметтері нормативті
құжаттардың талаптарына : санитарлы – гигиеналық, тнехнологиялық, тамақ
өнімдері мен шикізаттардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптарға сәйкес.
Өндірістік ғимараттар мен құрал – жабдықтарды орналастыру өнім өндіру және
оны өткізудің технологиялық процесін жүргізу жүйелілігін қамтамасыз етеді.
Кәсіпорында бухгалтерлік есеп 2 бағыт бойынша жүргізіледі: бір жағынан, бұл
өндірістік процес; екінші жағынан өнімді өткізу (сату) процесі.
Өндіріс процесі өнім дайындаудың негізгі маңызды кезеңдерінің бірі.
(өндірістік қызмет нәтижесінде алынған өнім, жартылай фабрикат), ол
арнайы жвбдықталған, дайындалған орындарда жүргізіледі.
Кәсіпорын үшін өткізу процесі тауар қозғалысының соңғы кезеңі,
мұнда ол соңғы мақсат – тұтынымға жетеді.
Кәсіпорын қызметі жабдықтаушыдан тұтынушыға тауар қозғалысы түрінде
көрінеді, мұнда кәсіпорынның өзі қосымша қолайлылықты қалыптастыратын
немесе тауарларға жаңа қасиет беретін, яғни тауардың тұтынушылық
құндылықтарын ескеретін байланыстырушы звено ретінде көрінеді.
Береке ЖШС жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің технологиялық
процесін схема түрінде көрсетейік.

Сурет 1. Береке ЖШС технологиялық процесі.
Кәсіпорын өндірген нан және нан өнімдерін Қаратау қаласындағы арнайы
пунктер мен жеке сатып алушыларға өткізеді.

2. "Береке" ЖШС -нің қаржылық - экономикалық көрсеткіштерін талдау

2002 жылы дайын өнімдерді өткізуден түсетін табыс 19324,6 мың тенге,
өнімнің өзіндік құны 22391,6 мың тенге, нәтижесінде жалпы табыс 31,9 мың
тенгені құраған. Бірақ 2002 жылы кезең шығындары 51,5 мың тенге мөлшерінде
болған. Нәтижесінде кәсіпорын 3305,7 мың тенге сомасында шығынға
ұшыраған. Баланс мәліметтері бойынша активтердің және оның қалыптастыру
көздерінің мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен олардың
таратылуына талдау жасайық.
Кесте 1.
2002 ж. басы мен соңындағы "Береке" ЖШС - ндегі баланс активтерінің
құрамы мен құрылымы
№ Көрсеткіштер Жыл басы Жыл соңы Жыл бой-ғы Құрылы
өзгерістер (+,-)мның
өзгеру
і
(4қ-2қ
)
, Үл , Үл сал,м. тг (5қ1қ
м тг сал, м тг % (3қ-1қ) *100)
%
1.1Ұзақмерзімді 12931,1 55,1 9885,6 59,4 -3045,5 -23,6 +4,3
активтер -23,6
а) Негізгі 12931,1 55,1 9885,6 59,4 -3045,5 - +4,3
құралдар
б) Қаржылық - - - - - -
салымдар
1.2Ағымдағы 10546,9 44,9 6762,6 40,6 -3784,3 -35,9 -4,3
активтер: -32,7
а) өндірістік 2783,5 11,9 1873,6 11,3 -909,9 - -0,6
қорлар
б) дайын өнім - - - - -
2 Өнд-тік потен-қ15714,6 66,9 11759,2 70,6 -3955,4 -25,2 +33,7
құны

Кесте сәліметтерінен активтердің нақты құны н көрсететін баланс
валютасының есепті жылы 6829,9 мың тенге немесе 29,1 % - ке кемігенін
көруге болады. Бұл кәсіпорынның жұмысының теріс нәтижесін көрсетеді.
Өндірістік потенциалды құны біз талдау жүргізіп отырған кәісіпорында жыл
басынад - 15714,6 мың тенге, жыл соңында - 11759,2 мың тенгені құрайды,
яғни 3955,4 мың тенгеге немесе 25,2 % ге кеміген. Баланс актиивтерінің
жалпы құнындағы өндірістік потенциал үлесі есепті жылы 25,2 % - ке
төмендеген.
1 - кесте мәліметтері көрсеткендей қаражаттарды ұзақмерзімді және
ағымдағы активтер арасында бөлу жыл аяғында біріншілерінің үлесіне тиді.
Егер ұзақ мерзімді активтерінің үлесі жыл басында 10,2 пунктке (55,1-
44,9) көп болса, ал жыл соңында ол 18,8 пунктке (59,4-40,6) асып кетті
және 59,4 %- ке құрады. Ұзақмерзімді актвитердің өсуі ағымдағы
активтердің өсуінен 1,5 есеге кем (35,923,6).
Осы көрсеткіштен кейін баланс валютасындағы ағымдағы активтер үлесін
анықтау маңызды: ағымдағы активтер құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің
құнына қатынасымен анықталатын кәсіпорын активтерінің іске тартылу
(мобильді) коэффициенттерінің өсуі.
Талдау жүргізіп отырған кәсіпорында бұл коэфициенттердің деңгейі жыл
басында 0,45 (10546,923478,1), ал жыл соңында 0,41 (6762,616648,2)
құрады.
Енді мобильді және иммобильді қаражаттар қатынасының коэффициенті
"Береке" ЖШС - нде оның деңгейі жыл басында - 0,82 (10546,912931,1), ал
жыл соңында 0,68 (6762,69885,6) құрайды. Бұл коэффициент деңгейі мобильді
қаражаттардың өсу қарқыны иммобильді қаражаттардың өсу қарқынынан кемуінің
нәтижесінде кеміп отыр.
Есепті жылы біріншілер, яғни мобильді қаражаттар 0,64 есеге
(6762,610546,9), ал екіншілері 0,76 есеге (9885,612931,1) кеміген.
"Береке" ЖШС бойынша баланс валютасындағы негізгі қорлардың қалдық
құнының үлесі жыл басында - 55,1 %- ті, ал жыл соңында 59,4 % - ті
құрайды, яғни бұл көрсеткіштің теориялық мәніне сәйкес келеді.
Әрі қарай ағымдағы активтердің құрамы мен құрылымын талдау қажет.
Кесте 2.
2002 ж. "Береке" ЖШС ағымдағы активтердің құрамы мен құрылымы, мың
тенге
№ Көрсеткіштер Жыл басы Жыл соңы Өсуі (+),
кемуі (-)
Сомасы, м.Үлес Сомасы, м.Үлес
тг салм., % тг салм., %
1 Ағымдағы активтер, 10546,9 100 6762,6 100 -35,9
с.і.:
1.1 ТМҚ 2783,5 26,4 1873,6 27,7 -32,7
1.2 Дебиторлық борыш 7607,5 72,1 4888,2 72,3 -35,7
1.3 Ақша қаражаттары 155,9 1,5 0,8 0,01 -99,5

Ең мобильді активтер - ақша қаражаттары жыл бойы 2719,3 мың тенгеге
немесе 35,7 % - ке азайған. Кәсіпорынның материалдық айналым қаражаттары
есепті жылы 32,7 %- ке кеміген және ол жыл аяғында 1873,6 мың тенгені
құрады. Олардың үлесі 1,3 пунктке өскенімен, оның көлемі жыл аяғында
1873,6 мың тенгені құраған. Материалдық ағымдағы активтер материалдардың
есебінен азайған.
Есепті жылы дебиторлық борыш та әжептәуір азайған. Егер оның көлемі
жыл басында 7607,5 мың тенге, жыл соңында 4888,2 мың тенгені құрайды немесе
32,7 % - ке кеміген, алайда ағымдағы активтер құрамындағы оның үлесі 0,2
пунктке көбейген.
Енді баланс активтерінің құрастырылу көздерінің құрамы мен
құрылымының динамикасын талдайық.
Кесте 3.
"Береке" ЖШС 2002 ж. басы мен соңындағы жағдайы негізінде
кәсіпорынның аванстық капиталының құрамы мен құрылымы

№ Көрсеткіш-терЖыл басында Жыл аяғында Жыл бой. өзг. Құрыл

өзг.(
4қ-2қ
)
, Үл , Үл м. тг %
м тг сал, м тг сал, (3қ-1қ) (5қ1қ*
% % 100)
1 Аванстық 23487,1 100 16648,2 100 -6829,9 -29,1 -
капитал,
соның ішінде:
1.1Меншікті 11684,7 49,8 6696,5 40,2 -4188,2 -42,7 -9,6
капитал
3 - кестенің жалғасы
А Б 1 2 3 4 5 6 7
1.2Қарыз 11793,4 50,2 9951,7 59,8 -1841,7 -15,6 +9,6
капиталы,с.і.
: ұзақм.
2 Тәуелсіздік 0,498 0,402 -0,09
коэф-ті 6
3 Қаржыландыру 0,991 0,673 -0,31
коэф-ті 8
4 Қатыстырылған 1,009 1,486 -0,47
капиталдың 7
меншіктік
капиталға
қатынасы
коэф-ті
5 Инвест. 0,904 0,67 -0,22
коэф-ті 7

3 - кестеден кәсіпорынның есеп беру жылындағы активтерінің қалыптасу
көзі 6829,9 мың тенге немесе 29,1 % - ке төмендегені көрініп тұр. Бұл өсі
жылдың соңында 6696,5 мың тенге болған, яғни 4988,2 мың тенгеге немесе
жылдың басындағы мөлшерімен салыстырғанда 2 есеге төмендеген, меншікті
капиталдың кемуінен болған, бұл кезеңде тәуелсіздік коэффициенті 0,498 -
ден 0,402 - ге дейін немесе 0,096 пукнтке төмендеген. Алайда бұл қаржылық
жағдайдың төмсендегенін дәлелдемейді. Бұны осы көрсеткішке кері көрсеткіш
болып табылатын қатыстырылған капиталдың барлық аванстық капиталдағы үлес
салмағы дәлелдейді. Оны тәуелділік коэффициенті деуге болады. "Береке" ЖШС
- нде оның деңгейі жыл басында 0,502 (1-0,498), ал жыл соңында 0,598 (1-
0,402) болды. Бұл көрсеткіш өскенімен, талданып отырған кәсіпорын өзінің
қаржылық тәуелсіздігін жоғалтты деп айтуға болады, есебебі оптималды мәнге
сәйкес емес.
Кестеден кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын басқа да
көрсеткіштердің жыл соңына қарай төмендеп бара жатқанын көруге болады және
барлығы да оптималды мәнінен төмен. Бұдан біз "Береке" ЖШС - і талданып
отырған кезеңде өзінің қаржылық тұрақтылығын жоғалтқанын байқаймыз.
Жыл басына меншікті айналмалы қаражаттың көлемі 12464,4 мың тенге
(11684,7-12931,1), жыл соңында -3189,1 мың тенге (6696,5-9885,6) құраған,
яғни айырмасы 1942,7 мың тенге. Жалпы бұдан 2002 жылы кәсіпорынның бұл
көрсеткіші жеткіліксіз.
Қатыстырылған капитал кредиторлық борыштан тұрады, яғни ағымдағы
міндеттемелер кредиторлық борышқа тең, ал оның көлемі жыл соңында 9951,7
мың тенге, жыл басында -11793,4 мың тенге, яғни 1841,7 мың тенгеге немесе
15,6 % - ке азайған. Оның құрамынад сатып алушылар мен тапсырыс
берушілерден алынған аванстар тез кеміп кеткен. Егер жыл басында 7386,1
мың тенгені құраса, жыл аяғында -6206,7 мың тенге, яғни 1,2 есеге азайған.
Дебиторлық және кредиторлық қарыздың арақатынасын талдауа жасайық
(2:1). "Береке" ЖШС - нде кредиторлық қарыздар жыл басында дебиторлық
борыштан 1,01 (7686,9 :7907,5) , ал жыл соңында 1,34 (65544888,2) есе
өскен. Мұндай кредиторлық борыштың дебиторлық борыштан төмен дәрежеде
қамтамасыз етілуі, дебиторлар мен кредиторлармен де арақатынасы тиімсіз
болуы да олардың өзара қарыздарын төлемеуінен болады.
Кәсіпорынның жалпы қаржылық жағдайы 2002 жылдың басы мен аяғында 3
- теңсіздік (ҚШ ( НК) сәйкес келеді, яғни жыл басында 2783,5 ( -1246,4;
жыл соңында 1873,6 ( -3189,1, осыған байланысты кәсіпорынның қаржылық
жағдайы тұрақсыз екенін байқадық.

1.3 Береке ЖШС өндірілген нан және нан
өнімдерінің өзіндік құнының калькуляциясы

Баға - бұл тауар (жұмыстар, қызметтер) құнының өндірілген өнімнің
өзіндік құнынан және кәсіпорынның табыстылығын қамтамасыз ететін
рентабельділіктің белгілі бір процентінен тұратын ақшалай мәні. Береке
ЖШС бағалардың келесідей түрлері қолданылады:
1. Көтерме және бөлшек. Көтерме баға бойынша кәсіпорын дайын өнім
шығарушы көтерме сатып алушыларға өз өнімін өткізеді, ал бөлшек
сауда бойынша – қала халқына тікелей өткізіледі.
2. Нарықтық және келісімшартты. Нарық құрылымына байланысты сатушы
бекіткен баға нарықтық немесе еркін баға болып табылады, ал сатып
алушы мен сатушының өзара келісуі нәтижесінде келісім шартты баға
бекітіледі.
3. Сатып алу және сату. Тауарды сатып алу бағасы сатып алу, ал оның
сатып алушыларға сауда үстемесі бағасымен сату-сату бағасы болып
табылады.
Береке ЖШС шығаратын өнімдердің өзіндік құны есептелмейді. Мұндағы
баға берудің ерекшеліктері нан және нан өнімдерінің калькуляциясының
әдістемесімен есептелу болып табылады.
Кесте 4.
№ 1 калькуляциялық карточка
Дайын өнім аты: ж с бидай наны - 0,85 кг (300 нан)
Рецептуралар жинағы бойынша № 25

Калькуляциялық реттік № № 1, 16 мамыр 2002 ж
Рет № Шикізаттар Норма Бағасы Сома
1 2 3 4 5
1 ж с бидай ұны 100 кг 26 2600
2 Тұз 0,4 кг 20 8
3 Дрожжи 0,5 кг 40 20
4 Өсімдік майы 0,2 кг 130 26
5 Су 50 л 0,61 30
6 Қант
7 Маргарин
Шикізаттың барлығы: 2684
1 нанға 7,80
4 - кестенің жалғасы
1 2 3 4 5
Үстеме (200 %) 15,61
ҚҚС (16 %) 1,46
Нанның сату құны 24

Кәсіпорында дайын өнімге сату бағасы меншікті калькуляция негізінде
анықталады. Бір нан бағасын нақты анықтау үшін шикізаттың 1000 нан және нан
өнімдеріне кететін шикізаттардың құны есебінің калькуляциясын құрады.
Береке ЖШС негізгі нормативті құжаттар болып ұн және нан
өнімдерінің рецепттер жинағы табылады, мұнда шикізаттар, шығындар,
жартылай фабрикаттар мен дайын өнімнің шығуы, сондай – аө оны дайындау
технологиясы келтіріледі.
Әр жинақтардың рецепттерінде массасы бойынша шикізат салымдарының
нормалары мен жеке компоненттерінің массасы мен бүкіл өнім массасы
көрсетілген дайын өнімді шығару нормасы көрсетіледі.

Кесте 5.
Береке ЖШС 150 батон нанының (0,5 кг) сату бағасын белгілеу
(2002 ж.)

Шикізаттар Саны 1 кг - ға Сомасы, тенге
(норма) бағасы, тенге
1 2 3 4
Жоғарғы сортты бидай ұны 50 кг 26 1300
Тұз 12,3 г 0,02 0,246
Дрожжи 2,7 г 4,68 1,26
5 - кестенің жалғасы
1 2 3 4
Жағуға арналған өсімдік майы 10 г 1,30 13
Су 4,8 0,24 1,15
Маргарин 1,0 кг 200 200
Қант 0,5 кг 70 35
Шикізаттың барлығы: 1538,96
1 - батонға 7,69
Үстеме (200 %) 15,39
ҚҚС (16 %) 2,4
Нанның сату бағасы 26

Береке ЖШС ерекшелігі болып өндірілген өнімді өткізуді кәсіпорын
өзі айналысу мен қатар ұсақ бөлшек сауда жүйелері де айналысады.
Кесте 6.
Береке ЖШС 300 лепешканың 0,4 кг сату бағасын белгілеу (2002 ж.)

Шикізаттар Саны (норма) 1 кг - ға Сомасы, тенге
бағасы, тенге
1 2 3 4
1- сортты бидай ұны 50 кг 25 1250
Тұз 10,3 г 0,02 0,206
Дрожжи 2,7 г 4,68 1,26
Жағуға арналған өсімдік майы10 г 1,30 13
Су 4,8 0,24 1,15
Қант 0,5 кг 70 35
Шикізаттың барлығы: 1288,92
6 - кестенің жалғасы
1 2 3 4
1 - лепешкаға 4,29
Үстеме (200 %) 8,59
ҚҚС (16 %) 2,06
Нанның сату бағасы 15

Енді 150 дана булочкаға (0,1 кг) кететін шикізаттардың құрамын
анықтап, сату бағасын белгейік
Кесте 7.
Береке ЖШС 150 дана булочканың (0,1 кг) сату бағасын белгілеу
(2002 ж.)

Шикізаттар Саны (норма) 1 кг - ға Сомасы, тенге
бағасы, тенге
1 2 3 4
Жоғарғы сортты бидай ұны 10 кг 26 260
Тұз 12,3 г 0,02 0,246
Дрожжи 2,7 г 4,68 1,26
Сүт 2 л 30 60
Жұмыртқа 6 10 60
Қант 300 г 70 21
Шикізаттың барлығы: 403,81
1 - булочкаға 2,27
Үстеме (200 %) 4,54
ҚҚС (16 %) 0,36
Нанның сату бағасы 4

Калькуляциялық карточкада көрсетілген сату бағасының есебі шикізат
құрамы мен шикізаттар мен өнімдерге бағаның өзгеруіне дейін тұрақты болады.

1.4. Кәсіпорынның бухгалтерлік қызметінің сипаттамасы және есептік саясаты

ʸñiïîðûííû ºàðæûëàíäûðó ê¼çäåði - ²àðàòàó ºàëàñûíû ê¸ñiïîðûíäàðû
ìåí ºàëà õàëºûíà сатылған немесе өткізілген нан және нан өнімдерінен
ò¾ñåòií àºøà ºàðàæàòòàðû. Áóõãàëòåðèÿда 1 àäàì жұмыс істейді.
ʸñiïîðûííû áàñ áóõãàëòåði ê¸ñiïîðûííû ºàðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi
áóõãàëòåðëiê åñåáií ½éûìäàñòûðàäû æ¸íå ìàòåðèàëäû, åáåê æ¸íå ºàðæû
ðåñóðñòàðûíû ¾íåìäi ïàéäàëàíûëóûíà áàºûëàó æàñàéäû. ʸñiïîðûíäà¹û åñåïêå
àëóäû òèiìäi ½éûìäàñòûðóäû ºàìòàìàñûç åòåäi. Береке ЖШС áàñ áóõãàëòåð
áóõãàëòåð æ½ìûñûí äà àòºàðàäû, îë àºøà ºàðàæàòòàðû ìåí íåãiçãi ºîðëàðäû
ò¾ñóií, Ò̲ åñåïáií æ¾ðãiçåäi, îëàðäû ºîç¹àëûñûìåí áàéëàíûñòû
îïåðàöèÿëàðäû áóõãàëòåðëiê åñåï øîòàðûíäà óàºûòûëû áåéíåëåó, ¼íäiðiñ æ¸íå
àéíàëûì øû¹ûíäàðûí åñåïêå àëó, øû¹ûíäàð ñìåòàñûí º½ðó, ºûçìåò ê¼ðñåòó,
ê¸ñiïîðûííû ºàðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåðií, ñîíäàé – àº
ºàðæûëûº, åñåïòiê æ¸íå íåñèåëiê îïåðàöèÿëàðäû åñåïêå àëó, ê¼ðñåòiëãåí
ºûçìåòòåðäi ¼çiíäiê º½íûíû ýêîíîìèêàëûº íåãiçäåëãåí åñåïòiê
êàëüêóëÿöèÿñûí º½ðó, ê¸ñiïîðûí æ½ìûñøûëàðûíû åáåêàºûñûí åñåïòåó,
ìåìëåêåòòiê áþäæåòêå ò¼ëåìäåðäi ä½ðûñ åñåïòåëói ìåí ò¾ñóií, ìåìëåêåòòiê
¸ëåóìåòòiê ñàºòàíäûðó¹à æàðíàëàðäû, ºàðàæàò ñàëûìäàðûí ºàðæûëàíäûðó¹à
ºàðàæàòòàðäû àóäàðûëóûí, ññóäàëàð áîéûíøà áàíêòåðäi ºàðûçäàðûí
ìåðçiìiíäå ¼òåó, ýêîíîìèêàëûº ûíòàëàíäûðó ºîðëàðû ìåí áàñºà äà ºîðëàð ìåí
ðåçåðâòåðãå ºàðàæàòòàðäû àóäàðûëóûí ºàìòàìàñûç åòåäi. Àë¹àøºû æ¸íå
áóõãàëòåðëiê º½æàòòàðäû, åñåïòåóëåð ìåí ò¼ëåìäiê ìiíäåòòåìåëåðäi òîëòûðó
ò¸ðòiáiíi ºàäà¹àëàíóûíà áàºûëàó æàñàó, åáåêàºû ºîðûíû æ½ìñàëóûíà,
ºûçìåòòiê îêëàäòàðäû áåëãiëåó, àºøà ºàðàæàòòàðûíû, Ò̲, íåãiçãi ºîðëàðäû
èíâåíòàðèçàöèÿñû, áóõãàëòåðëiê åñåï æ¸íå åñåï áåðóäi ½éûìäàñòûðóäû
òåêñåðó, ñîíäàé – ຠê¸ñiïîðûí á¼ëiìøåëåðiíäå º½æàòòûº ðåâèçèÿ æ¾ðãiçóìåí
àéíàëûñàäû. Iøêi øàóðàûøûëº ðåçåðâòåðäi àíûºòàó, æî¹àëóëàð æ¸íå
¼íäiðiñòiê øû¹ûíäàðäû æîþ ìàºñàòûìåí áóõãàëòåðëiê åñåï æ¸íå åñåï áåðó
ì¸ëiìåòòåði íåãiçiíäå ºàðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòòi òàëäàó¹à ºàòûñàäû.
Åñåï æ¾ðãiçó ñàÿñàòû- á½ë áóõãàëòåðëiê åñåïêå àëó æ¸íå ºàðæû
åñåïòåìåñií àøó ¾øií îëàðäû ºà¹èäàëàðû ìåí íåãiçäåðiíå ñ¸éêåñ ñóáüåêòiíi
áàñøûñû ºàáûëäàéòûí ¸äiñòåðäi æèíà¹û. Åñåï ñàÿñàòûíû íåãiçiíå ºîéûë¹àí
ºà¹èäàëàð ìåí åðåæåëåð ìiíäåòòi áîëó êåðåê, áiðຠñîíûìåí ºàòàð , á½ë åñåï
¾äåðiñiíi 100 ïàéûçäû æ¾éåëåíói åìåñ. Åñåï ñàÿñàòûíäà îëàðäû ¼òêiçó
êåçiíäå ê¸ñiïîðûíäà ìàºñàòºà ñ¸éêåñ áîëæàìíàí øû¹àäû:
-ê¸ñiïîðûíû ì¾ëiêòiê åðåêøåëiêòåði òóðàëû;
-ºûçìåòòi ¾çäiêñiçäiãi;
-åñåï ñàÿñàòûí ºîëäàíó¹à ¸ñåðëåð;
Åñåï ñàÿñàòûíû íåãiçãi ì¸íi æ¸íå áàñòû ìàºñàòû - ê¸ñiïîðûíû
ºûçìåòií òåïå-òå åòó, àºïàðàòòû òîëûº æ¸íå ä½ðûñ ñåíiìäi åòó. Îë åñåï
¾äåðiñiíi áàðëûº æà¹àí ºàìòó êåðåê- ¸äiñòåìåëiê, òåõíèêàëûº, ½éûìäûº.
Åñåï ñàÿñàòûíû ½éûìäàñòûðëóû – á½ë áóõãàëòåðëiê åñåïòi
êiðiñïåñiíi òàíûìàë ¸äiñòåðiíi æ¸íå øàðóàøûëûº æà¹äàéäà ºîëäàíûëàòûí
ºîéûë¹àí ò¸ðòiïòåðäi êåéáið ¼çiíäiê º½íäàðûí òàäàó. Áàñºàøà àéòºàíäà,
åñåï ñàÿñàòû –á½ë áiðiíøiëiê (áàñòû) áàºûëàóäû ¼çãåðìåëi º½íûíû à¹ûìäûº,
òîïòûº æ¸íå ê¸ñiïîðûíäà¹û øàðóàøûëûº ºûçìåòòi ºà¹èäàëàðûíû ºîðûòûíäû
æèíàºòàðäû æ¾çåãå àñó ò¸ðòiïòåði.
Åñåï ñàÿñàòûíû òåõíèêàëûº á¼ëiìií ¼äåó êåçiíäå êåëåñi ñ½ðàºòàð
ºàðàñòûðûëàäû:
• íåãiçãi ºàðàæàòòàðäû æ¼íäåó åñåái, íåãiçãi ºàðàæàòòàðäû æ¼íäåó,
áóõãàëòåðëiê åñåáiíäå 3 êåñòåíi áiðiíøiñi ºîëäàíûëàäû. ´çiíäiê º½íäû
òàóàðëàðäû íàºòû øû¹ûíäàðûíû ºîñûëóû.
• øèêiçàòòû åñåái êåëåñi êåñòåëåðäi áiðåói ºîëäàíûëóû ì¾ìêií. Øèêiçàòòû
åñåái êåçiíäå åñåï áà¹àëàðû áîéûíøà º½íäû ºîðëàðäû àðàñûíäà¹û åðåêøåëiê,
åñåï áà¹àëàðû áîéûíøà º½íäû ºîðëàðäû åñåï áà¹àëàðû åñêåðiëåäi.
• áàñºàðó åñåái. Á½ë åñåïòi áåðiëãåíäåði ê¸ñiïîðûíäà ñûðòºû ò½òûíóøûëàðäû
êå îðòàñûíà àðíàëìà¹àí, îëàðäû iøêi áàºûëàóäû æ¸íå æîñïàðëàóäû
ìàºñàòûíäà ºîëäàíûëàäû.
• ¼íåðê¸ñiïòiê øû¹ûíäàðäû åñåïòiê ¸äiñi æ¸íå ¼íiìíi ¼çiíäiê º½íûíû
àéíàëûìäûëû¹û.
• ¾ñòåìå øû¹ûíäàðäû á¼ëiíói æ¸íå åñåái.
• áóõãàëòåðëiê åñåïòi íûñàíû
• åñåïòi æ½ìûñ æîñïàðû
• iøêi ¼íäiðiñòiê åñåï
°äiñòåìåëiê àñïåêò-ìûíàëàðûäû áiëäiðåäi: ºàíäàé ì¾ëiêòi æ¸íå
ìiíäåòòåìåëåðäi áà¹àëàðûíû ¸äiñòåðií, º½íäàðûí ê¸ñiïîðûí ºîëäàíàäû.
Òåõíèêàëûº àñïåêò- åñåï òiçiìäåðiíäå á½ë ò¸ñiëäåð êåñòåíi ¸ñåðiíäåãi
øîòòàðäà ºàëàé ¼òêiçiëåäi.
µéûìäûº àñïåêò- áóõãàëòåðëiê ºûçìåòòi ê¼çºàðàñû áîéûíøà á½ë ò¸ñiëäåð
ºàëàé æ¾çåãå àñàäû.
Åñåï ñàÿñàòûíû ½éûìäûº á¼ëiìi êåëåñi ñ½ðàºòàðäû ºàðàñòûðó æîëûìåí
½éûìäàñòûðûëàäû:
➢ Áóõãàëòåðëiê ºûçìåòòi ½éûìäûº íûñàíû æ¸íå º½ðûëóû.
➢ Åñåïòi îðòàëûºòàíó äåãåéi.
➢ Iøêi ¼íäiðiñòiê áàºûëàó.
➢ Áàðëûº øàðóàøûëûº ºûçìåòòåðäi áóõãàëòåðëiê åñåïòåãi ¸ñåðiíi òîëûºòû¹û.
➢ Íûñàí àëäûíäà¹û ìàçì½ííû áàñûìäûëû¹û.
➢ ²àðàìà-ºàéøûëûº, áåðiëãåíäåðäi ¾éëåñiìäiëiãi ò¾ñiíäiðiëåäi.
➢ Òèiìäiëiê, ÿ¹íè åñåïòi ýêîíîìèêàëûº êiðiñïåñií áiëäiðåäi, ê¸ñiïîðûíû
¼ëøåìiíå ñ¸éêåñ æ¸íå îíû ºûçìåòiíi ìàñøòàáû;
➢ Ñàºòûº, ÿ¹íè áóõãàëòåðëiê åñåïòå øû¹ûíäàð ìåí ïàññèâòåðãå ¾ëêåí
äàéûíäûº, ïàéäà æ¸íå àêòèâòåðãå ºàðà¹àíäà.
Åñåï ñàÿñàòû- á½ë åñåïòi íîðìàòèâòi àêòèâòåðií ðåòòåéòií, áið
æà¹ûíàí ê¸ñiïîðûíû ºûçìåòiíi åðåêøåëiãií åñêåðåòií, åêiíøi æà¹ûíàí åñåïòi
æ¾ðãiçó ò¸æiðèáåëiê º½ºûºòàðûíû ¸äiñi ìåí ò¸ñiëi.
Åñåï ñàÿñàòû áóõãàëòåðëiê åñåïòi ¸ð ò¾ðëi æàºòàðûíäà òîëòûðûëàäû:
✓ Ìåòîäîëîãèÿëûº (¸äiñòåìåëiê)- íåãiçãi º½ºûºòàð, åñåïòi æ¾éåëåðäi
æà¹äàéûìåí º½ºûºòû íîðìàòèâòåðií æ¸íå ò¸ðòiïòåði, åñåïòi åðåêøåëiêòåði
æ¸íå íåãiçãi ºîðëàðäû áà¹àëàðû, òàóàðëû-ìàòåðèàëäûº ºîðëàðû, ìàòåðèàëäûº
åìåñ àêòèâòåði, êiðiñòi åñåïòåó ¸äiñòåði æ¸íå ò.á.
✓ Òåõíèêàëûº- åñåïòi æ¾ðãiçó ôîðìàëàðû, ¼çiíäiê æ½ìûñòû åñåïòi æîñïàðûí
¸çiðëåó, åñåïòiê òiðêåóëåðäi òiçáåñi, îëàðäû òiçiìi, òåõíèêàëûº
æàçáàëàð æ¸íå içáàñàðëûº, îíû ºàðûì-ºàòûíàñû. Á½äàí áàñºà òåõíèêàëûº
àñïåêò ¼íäiðiñòi áàñºàðó áîéûíøà øû¹ûíäàðûíû ¸ðò¾ðëi í½ñºàëàðûí æ¸íå
îíû ºûçìåò åòóií, áóõãàëòåðëiê åñåïòi æ¾ðãiçó ò¾ðií, áàñºàðó àïïàðàò
¾øií iøêi ¼íäiðiñòiê åñåï áåðó º½ðàìûíû àíûºòàëóûí ¸çiðëåéäi.
✓ ½éûìäàñòûðóøûëûº -áóõãàëòåðëiê àïïàðàòòû ìiíäåòòåði ìåí º½ºûºòàðíû
àíûºòàìàñû, îíû º½ðûëûìû, êåðåêòi ôóíêöèÿëàðäû òàðàòó æ¸íå ò.á.
✓ ºàçiðãi óàºûòòà ê¼ïòåãåí iði æ¸íå îðòàøà øàðóàøûëûº ñóáüåêòiëåðäi 3
ò¾ðãå á¼ëóãå áîëàäû:
1.çàòòûº í½ñºàó,áóõãàëòåðëiê åñåïòi àòàóëû á¼ëiìäåðiìåí ñ¸éêåñiíøå
½éûìäàñºàíûí åñêåðåäi.
2.ôóíêöèîíàëäû í½ñºàó-åñåïòi ½éûìäàñòûðó ¾øií íåãiçäåëåäi. Îë àíûºòàë¹àí
ìàìàíäàíäûðó, òîïòûº îðûíäàóëàðäû íåìåñå åñåïòiê ôóíêöèÿëàðäà¹û ¸ð ò¾ðëi
æ½ìûñøûëàðäû, åñåïòi àºïàðàòòû ñ¸éêåñiíøå òåõíîëîãèÿëûº ºàëûïºà êåëòiðóäi
ºàðàñòûðàäû.
3.ñûçûºòûº í½ñºàó- ê¸ñiïîðûíû º½ðûëûìäûº á¼ëiìøåëåðií á¼ëó ¾øií àðíàë¹àí.
Åñåï ñàÿñàòûíû òàäàóûíà æ¸íå íåãiçäåëóiíå áåðiëãåí ôàêòîðëàð ¸ñåð
åòåäi.
Åñåï ñàÿñàòûíû ýëåìåíòòåði:
✓ æ½ìûñ æîñïàðûíû åñåái, ñèíòåòèêàëûº æ¸íå àíàëèòèêàëûº åñåï ìàçì½íû,
áóõãàëòåðëiê åñåïòi æ¾ðãiçó ¾øií ñ¸éêåñiíøå åñåïòåð ìåí åñåï áåðóëåð.
✓ Åñåïòiê áiðiíøiëiê º½æàòòàðäû ôîðìàëàðûí , øàðóàøûëûº ºûçìåòòi
ôàêòiëåðií ºîëäàíó ¾øií ð¸ñiìäåó, áóõãàëòåðëiê åñåï áåðó ¾øií
º½æàòòàðäû, (½ºñàñ º½æàòòàðäû ) ôîðìàëàðû.
✓ Àêòèâòåðãå æ¸íå øàðóàøûëûº ñóáüåêòiíi ìiíäåòòåìåëåðiíå ò¾ãåíäåó
æ¾ðãiçó.
✓ Àêòèâòåðäi, ìiíäåòòåìåëåð ìåí êàïèòàëäû ¸äiñòåði.
✓ Øàðóàøûëûº îïåðàöèÿëàð¹à áàºûëàó æ¾ðãiçó ¾øií ò¸ðòiïòi æ¾çåãå àñûðó
æ¸íå áàñºà äà øåøiìäåð.
✓ Àéíàëûì º½æàòûíû º½ºû¹û æ¸íå åñåïòiê àºïàðàòòû ¼äåó òåõíîëîãèÿñû.
Åñåï ñàÿñàòûí òiðêåó êåçiíäå êåëåñi ºàæåòòiëiêòåðäi ºàðàñòûðó êåðåê:
✓ Åñåï ñàÿñàòû ½éûìíû áàðëûº º½ðûëûìäûº á¼ëiìøåëåðiíå ºîëäàíûëàäû.
✓ Åñåï áåðó êåçåiíäå øàðóàøûëûº ºûçìåò ôàêòiëåði ê¼ðñåòiëåäi.
✓ Åñåï ñàÿñàòû êåëåñi ò¾çåòóëåðäi åíãiçåäi:
✓ ºàéòà ½éûìäàñòûðóäà;
✓ ¼çiíäiê àóûñòûðóëàðäû;
✓ ²Ð çàäûëûºòàðûíäà¹û ¼çãåðiñòåð íåìåñå áóõãàëòåðëiê åñåï æ¾éåñiíäåãi
íîðìàòèâòi ðåòòåóëåðäå.
✓ Áóõãàëòåðëiê åñåïòåãi æàà ¸äiñòåðäi ¸çiðëåóäå;

1.5 Бухгалтерлік есептің қазіргі заманғы даму концепциясы

Қазіргі кезде Қазақстаннның көптеген ірі компаниялары мен ұйымдары
бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына енуде. Бухгалтерлік есеп
берудің халықаралық стандарттары ( 40 үлгі) қаржылық есеп беруді толтыру
тәртібін анықтайды.
Халықаралық стандарттардағы қаржылық есеп берудің формалары:
Форма № 1 Баланс Баланстық есеп
Форма № 2. Табыстар мен шығыстар туралы есеп
Форма № 3 Ақша қозғалысы туралы есеп
Форма № 4. меншікті капитталдағы өзгерістер туралы есеп
Форма № 5 Пайданы жүзеге асыру (пайдалану) туралы есеп
Халықаралық қаржылық есеп берудің ең маңызды формасы болып
түсіндірмелік жазба саналады.
Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты мен дәстүрлі стандарттағы
баланстың құрылымының ерекшелігі мынада:
Дәстүрлі стандарт бойынша Халықаралық стандарт бойынша
Актив Пассив Актив Міндеттемелер мен
капитал
1. Ұзақмерзімді 1. Меншікті капитал1. Ағындық активтер1. Қысқамер-зімді
активтер міндет-темелер
2. Ағындық 2.Ұзақмерзімді 2.Ұзақмерзімді 2. Ұзақмерзімді
активтер міндеттемелер активтер міндеттемелер
3.Қысқамерзімді 3. Меншікті
міндеттемелер капитал
Баланс Баланс Активтердің барлығыПассив пен
міндеттемелер-дің
барлығы

Меншікті капиталдағы жарғылық капитал бабының орнына қарапайым
акциялар (дана), артықшылықты акциялар (дана) жазылады.
Есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржы – шаруашылық
қызметін кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз.
Есеп беру процесін жасау - есеп жұмысының соңғы сатысы. Оның деректері
бойынша кәсіпорынның қызметін қорытындылайды; ол талдау жасаудың,
күнделікті және алдағы уақыттарға жоспарлаудың ақпараттық көзі болып
табылады.
Кәсіпорындардың беретін есебі жедел – статистикалық және бухгалтерлік
болып бөлінеді.
Жедел – статистикалық есеп беру кәсіпорынның өндірістік және
қаржылық қызметінің жекелеген жақтарын бухгалтерлік және жедел –
стистикалық есепке алудың деректері бойынша жасалады.
Бухгалтерлік есеп беру кәсіпорындардың өндірістік және қаржылық
қызметін бастапқы құжаттармен және есепке алу жазбаларымен расталып
жинақталған деректерден жасалады.
Бухгалтерлік есептің ақпараттары балансқа дейін қажет өңдеулерден
өтеді. Бұл өңдеу 4 кезеңнен тұрады:
1 – кезең. Әр түрлі шаруашылық фактілері құжатталады (іскерлік
мәміле жасалады.)
2 – кезең. Есеп мәліметтері, есеп талабына байланысты жіктеледі,
содан соң бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетіледі. (есеп регистрлерінде
ЖО, ведомость, Бас кітап).
3 – кезең. Есеп жиынтығы есеп беру нысандарына көшіріледі (баланс,
қаржылық – шаруашылық қызметі туралы есеп беру, ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп беру т.б.)
4 – кезең. Ұйымның қаржылық шаруашылық қызметі талданады.
²àðæûëûº åñåï áåðó ìàºñàòû áîëûï áóõãàëòåðëiê åñåïòi Áóõãàëòåðëiê
áàëàíñ æ¸íå îëàðäû ºàðæûëûº åñåï áåðóäå íåãiçãi àøûï ê¼ðñåòiëói №2
ñòàíäàðòûíäà ê¼ðñåòiëãåíäåé, ïàéäàëàíóøûëàðäû çàäû ò½ë¹àíû ºàðæû æà¹äàéû
òóðàëû åñåïòi êåçåäåãi îíû ºàðæû æà¹äàéûíäà¹û ¼çãåðiñòåð ìåí ºûçìåò
í¸òèæåëåði òóðàëû ïàéäàëû, ì¸íäi æ¸íå ñåíiìäi àºïàðàòòàðìåí ºàìòàìàñûç
åòói òàáûëàäû.
ʸñiïîðûííû ºàðæû æà¹äàéûí òàëäàóäû àºïàðàòòûº ºàìòàìàñûç åòiëóiíi
íåãiçãi ê¼çi áîëûï áóõãàëòåðëiê áàëàíñ òàáûëàäû.
Áàëàíñòà ê¸ñiïîðûííû åñåï æûëûíû áàñû ìåí àÿ¹ûíà áåðiëãåí ºàðæû
æà¹äàéû ê¼ðñåòiëåäi. Îë ìàûçäû ºûçìåòòåðäi àòºàðàäû :
Áiðiíøiäåí, áàëàíñ ìåíøiê èåëåðií øàðóàøûëûº ñóáüåêòiíi ì¾ëiêòiê
æàé – ê¾éiìåí òàíûñòûðàäû. Á½äàí îëàð íåãå èå áîëàòûíäûºòàðûí,
ìàòåðèàëäûº º½ðàëäàð ºîðûíû ºàíäàé ñàíäûº æ¸íå ñàïàëûº ºàòûíàñòà
áåðiëãåíäiãií, ê¸ñiïîðûííû æóûº àðàäà ¼ç ìiíäåòòåìåëåðií îðíûäàé
àëàòûíäû¹ûí, îðûíäàé àëìàéòûíäû¹ûí áiëiï îòûðàäû.
Åêiíøiäåí, áàñøûëàð áåðiëãåí ê¸ñiïîðûííû ½ºñàñà ê¸ñiïîðûíäàð
æ¾éåñiíäå àëàòûí îðíû, òàäàï àë¹àí ñòàðãåèÿëûº êóðñûíû ä½ðûñòûëû¹û,
ºîðëàðäû ïàéäàëàíó òèìiäiëiãiíi ñàëûñòûðìàëû ñèïàòòàìàëàðû, ê¸ñiïîðûíäû
áàñºàðó ì¸ñåëåëåðiíi àëóàí ò¾ðëi øåøiìäåði òóðàëâû ò¾ñiíiêêå èå áîëàäû.

øiíøiäåí, áàëàíñòû ìàçì½íû iøêi, ñîíûìåí ºàòàð ñûðòºû ïàéäàëàíó
ì¾ìêiíäiêòåðií áåðå àëàäû. Îñûëàéøà, ìûñàëû àóäèòîðëàð òåêñåðóäi æ¾ðãiçó,
¼ç òåêñåðóëåðií æîñïàðëàó, åñåïêå àëó æ¾éåñiíäåãi ì¾ìêií áîëàðëûº
ºàòåëiêòåðäi àíûºòàó ïðîöåñíiäå ä½ðûñ øåøiìäåð ºàáûëäàó æ½íiíäåãi
í½ñºàìàëàð¹à ìèå áîëàäû, àë òàëäàó æ¾ðãiçóøiëåð ºàðæûëûº òàëäàóäû
áà¹ûòòàðûí àíûºòàï îòûðàäû.
Áàëàíñòûº àºïàðàòòàð íåãiçiíäå ñûðòºû ïàéäàëàíóøûëàðäû áåðiëãåí
êi¸ñiïîðûíìåí iñ æ¾ðãiçóäi øàðòòàðû ìåí îëàðäû ì¾ääåãå ñàé êåëó –
êåëìåói òóðàëû øåøiìäåð ºàáûëäàé àëóû; ¼ç ºàðæû ñàëûìäàðûíû ºàòåðãå
½ðûíó ì¾ìêiíäiãií, áåðiëãåí êñiïîðûííû àêöèÿëàðûí ñàòûï àëó òèiìäiëiãií
áà¹àëàé àëóû æ¸íå ¼çãå äå øåøiìäåðäi ºàáûëäàé àëóû ì¾ìêií.
Áàëàíñ ºàðæû åñåáiíi 3 ýëåìåíòòåðií àéºûíäàéäû: àêòèâòåð,
ìåíøiêòi êàïèòàë ìåí ìiíäåòòåìåëåð. ²àë¹àí åêi ýëåìåíòòåð – ïàéäà ìåí
øû¹ûíäàð- ºàðæû-øàðóàøûëûº ºûçìåòòi í¸òèæåëåði òóðàëû åñåïòå ê¼ðñåòiëåäi.
Áàëàíñ №2 Áóõãàëòåðëiê áàëàíñ æ¸íå îíû ºàðæû åñåïòåðiíäåãi íåãiçãi
àøûï ê¼ðñåòiëói áóõãàëòåðëiê åñåïòi ñòàíäàðòûìåí àíûºòàëàäû. Îë
àêòèâòåðäi, ìåíøiêòi êàïèòàë ìåí ìiíäåòòåìåëåðäi ì¸í – ìà¹ûíàñûí àíûºòàï,
ºàðæû åñåáií êåëòiðó êåçiíäåãi àéºûíäàï ê¼ðñåòiëóãå òèiñòi àºïàðàòºà
ºîéûëàòûí òàëàïòàð¹à èå áîëàäû. Áàëàíñòà ½çàºìåðçiìäi æ¸íå à¹ûíäûº
ìiíäåòòåìåëåðäi ºîðûòûíäû ñîìàëàðû àøûï ê¼ðñåòiëåäi.
Áàëàíñ àêòèâòåði ìåí ïàññèâòåðií º½ðàñòûðó ºà¹èäàñû á½ðû¹ûñûíøà
ºàëûï îòûð, ÿ¹íè àêòèâòåð ¼òiìäiëiê ä¸ðåæåñiíå ò¸óåëäi îðíàëàñàäû:
¼òiìäiëiãi ò¼ìåí àêòèâòåðäåí ¼òiìäiëiãi æîàðû àêòèâòåðãå ºàðàé; ïàññèâòåð
ò¼ëåì ò¼ëåó ìåðçiìiíå áàéëàíûñòû îðíàëàñàäû: ò¼ëåì ìåðçiìi ò¼ìåíiðåê
ïàññèâòåðäåí ò¼ëåì ò¼ëåó ìåðçiìi æî¹àðû ïàññèâòåðãå ºàðàé.
Òàáûñòàð åñåïòi êåçåäåãi àêòèâòåðäi ½ë¹àþûí íå ìiíäåòòåìåëåðäi
êåìóií, àë øû¹ûíäàð àêòèâòåðäi ò¼ìåíäåóií íå ìiíäåòòåìåëåðäi ½ë¹àþûí
áiëäiðåäi.
Áóõãàëòåðëiê áàëàíñ ê¸ñiïîðûííû ºàðæû æà¹äàéûí òàëäàóäà àºïàðàòòûº
ºàìòàìàñûç åòó ê¼çi, àë îíû çåðòòåó – îñû òàëäàóäû áàñòàïºû ñàòûñû áîëûï
òàáûëàäû.
Äåãåíìåí îíû ì¸ëiìåòòåðiìåí ºàòàð, ê¸ñiïîðûííû ºàðæû æà¹äàéûí
òàëäàóäû æ¾ðãiçó êåçiíäå ºàðæû åñåáiíi ¼çãå äå ôîðìàëàðûíû, ¸ñiðåñå,
ê¸ñiïîðûííû áið æûëäà¹û áàðëûº ïàéäàëàðûíû ºîñûíäûñûí ¼ç øàðóàøûëûº
ºûçìåòií æ¾ðãiçóãå êåòêåí áàðëûº øû¹ûíäàðûíû ºîñûíäûñûìåí ñàëûñòûðó¹à
íåãiçäåëãåí æ¸íå áàëàíñòàí åðåêøåëiãi, ê¸ñiïîðûííû áið ìåçåòêå ¹àíà
àëûí¹àí ºàðæû æà¹äàéûí åìåñ, êàïèòàëäû óàºûò áîéûíøà ºîç¹àëûñûí,
ñóáüåêòòi åñåï æûëûíäà¹û ºàðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåði
òóðàëû åñåï ê¼ðñåòêiøòåðií ïàéäàëàíó ºàæåò. Îíäûºòàí ê¸ñiïîðûí áàëàíñûìåí
ñàëûñòûð¹àíäà, á½ë º½æàò òàëäàóøûëàð ¾øií åä¸óið ìàûçäû ¸ði àºïàðàòòûº
º½æàò áîëûï òàáûëàäû. Îë ê¸ñiïîðûííû áåëãiëi – áið åñåï êåçåiíäåãi
øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåðií ïàéäà ìåí øû¹ûíäàð òóðàëû ì¸ëiìåòòi
åãæåé – òåãæåéëi á¼ëøåêòåï ê¼ðñåòó ê¼ìåãiìåí áà¹àëàï îòûðóäû ºàìòàìàñûç
åòåäi.
Áàòûñòà, áiçäi ò¸æiðèáåìiçäåí àéûðìàøûëû¹û, íåãiçãi íàçàðäû ïàéäà
ìåí øû¹ûíäàð åñåáiíå àóäàðûëóû êåçäåéñîº åìåñ. Îñû ôîðìà àìåðèêàíäûº,
à¹ûëøûíäûº æ¸íå æàà çåëàíäèÿëûº ôèðìàëàðäû æûëäûº åñåïòåðiíäå áiðiíøi
êåçåêòå êåëòiðiëåäi. ̽íû ò¾ïòàìûðûí ïñèõîëîãèÿäàí içäåñòiðãåí æ¼í –
ïàéäà.
Ñóáüåêòòi øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi ºàðæûëûº í¸òèæåëåði òóðàëû åñåï
áóõãàëòåðëiê åñåïòi №2 ²àðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåði
òóðàëû åñåï ñòàíäàðòûìåí àíûºòàëàäû. ̽íäà ºàðæû – øàðóàøûëûº ºûçìåòií
áàíêòåð ìåí áþäæåòòiê ìåêåìåëåðìåí ¼çãå çàäû ò½ë¹àëàðìåí º½ðàñòûðó æ¸íå
êåëòiðó ìàºñàòûíäà¹û åñåï áàïòàðûí æiêòåó æ¸íå ñåïåêå àëó ò¸ðòiái
êåëòiðiëåäi, ÿ¹íè ¸ðò¾ðëi åñåï áåðó êåçåäåðiíäåãi çàäû ò½ë¹àíû ºàðæûëûº
åñåáií ñàëûñòûðóäû ºàìòàìàñûç åòiëåäi.
Ñòàíäàðò ñîíäàé – àº, ¸äåòòåãi øàðóàøûëûº ºûçìåòòåí àëûí¹àí ïàéäà
ìåí øû¹ûíäàðäû àëóàí ò¾ðëi áàïòàðûí, ò¼òåíøå æà¹äàéëàðäàí áîë¹àí ïàéäà ìåí
øû¹ûíäàðäû, òîºòàòûë¹àí îåïàðöèÿëàð ìåí åñåïêå àëó êåçiíäåãi ¼çãåðòóëåðäi,
åñåïêå àëó ñàÿñàòû ìåí ºàðæû åñåïòåðiíäåãi àéòàðëûºòàé ºàòåëiêòåðäi
ò¾çåòóëåðií àøûï ê¼ðñåòó ò¸ðòiáií àíûºòàéäû.
Ïàéäà ìåí øû¹ûíäàð áàïòàðûíû àðàñûíäà¹û øåêòåìåëåð èìåí îëàðäû
¸ðò¾ðëi êîìáèíàöèÿëàðû äà ñóáüåêò æ½ìûñûíû í¸òèæåëåðií àøûï ê¼ðñåòó
ì¾ìêiíäiãií áåðå àëàäû. Ìûñàëû, ºàðæûëûº - øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåði
òóðàëû åñåï æàëïû ïàéäàíû, ¸äåòòåãi øàðóøûëûº ºûçìåòiíåí ò¾ñêåí ïàéäàíû,
ñàëûº ñàëûí¹àí¹à äåéiíãi æ¸íå îäàí êåéiíãi ïàéäàíû æ¸íå òàçà ïàéäàíû
ê¼ðñåòiëói ì¾ìêií.
Îñûëàéøà, ºàðæû – øàðóàøûëûº ºûçìåòiíi í¸òèæåëåði òóðàëû åñåïòi
º½ðàìûíà ºàðæû åñåáiíi ºàë¹àí åêi ýëåìåíòòåði ïàéäà ìåí øû¹ûíäàð òóðàëû
ì¸ëiìåòòåð êiðåäi. Ïàéäà åñåï áåðó êåçåiíäåãi àêòèâòåðäi ¼ñóií íåìåñå
ìiíäåòòåìåëåðäi àçàþûí, àë øû¹ûíäàð – àêòèâòåðäi ò¼ìåíäåóií íåìåñå
ìiíäåòòåìåëåðäi ¼ñóií áiëäiðåäi.
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíäà¹û øàðóàøûëûº ñóáüåêòiëåð ¾øií ºàðæû
åñåáiíi æàà ôîðìàñû №3 Àºøà ºàðàæàòòàðûíû ºîç¹àëûñû òóðàëû åñåï
ôîðìàñû òàáûëàäû. Á½ë åñåïòå áåëãiëi áið êåçåäåãi ê¸ñiïîðûííû ºàðàæàò
ê¼çäåði àíûºòàëûï, îñû ºàðàæàòòû ºàëàé ïàéäàëàíûëàòûíû í½ñºàë¹àí. Åñåï
íåãiçãi øàðóàøûëûº ºûçìåòiíåí àëûíàòûí ºàðæûíû áåðiëãåí åñåïòiê êåçåäå
æ½ìñàëàòûí àºøà ºàðàæàòûíû îðíûí òîëòûðó¹à æåòêiëiêòi- æåòêiëiêñiç
åêåíäiãií ê¼ðñåòåäi.
Îïåðàöèÿëûº ºûçìåò ò¾ði äåãåíiìiç – ñóáüåêòòi ïàéäàíû àëó¹à
áà¹ûòòàë¹àí íåãiçãi ºûçìåòi æ¸íå èíâåñòèöèÿëûº, ºàðæûëûº ºûçìåòêå æàòïàéòûí
¼çãå äå øàðóàøûëûº ºûçìåòi.
Èíâåñòèöèÿëûº ºûçìåò – á½ë ½çຠìåðçiìäi àêòâèòåðäi ñàòûï àëó æ¸íå
ñàòó, ¼òåëåòií íåñèåëåðäi áåðó æ¸íå ñàòó.
²àðæûëûº ºûçìåò äåãåíiìiç – ñóáüåêòòi ìåíøiêòi êàïèòàë æ¸íå ºàðûç
ºàðæûëàð ì¼ëøåði ìåí º½ðàìûíäà¹û ¼çãåðiñòåí áîëûï òàáûëàòûí ºûçìåò ò¾ði.
Îñûëàéøà, ê¸ñiïîðûííû ºàðæûëûº æà¹äàéûí òàëäàó êåçiíäå òåê
áóõãàëòåðëiê áàëàíñòû ì¸ëiìåòòåði ¹àíà åìåñ, ñîíûìåí ºàòàð ºàðæû åñåáiíi
¼çãå äå ôîðìàëàðûíäà¹û ê¼ðñåòêiøòåð, ò¾ñiíäiðìåëiê æàçáà º½ðàìûíäà¹û
ì¸ëiìåòòåð ìåí ºîñûìøà åñåï ò¾ðiíäå áåðiëãåí àºïàðàòòàð äà ïàéäàëàíûëàäû.
2. БЕРЕКЕ ЖШС ӨНІМ ШЫҒАРУ МЕН ОНЫҢ ӨТКІЗІЛУІН ЕСЕПКЕ АЛУ
1. Дайын өнімді есепке алу

Кәсіпорындағы бухгалтерлік есептің ұйымдастыру жүйесінде дайын
өнімнің есебі, оның тиелуі және өткізілуі ерекше орын алады, ал оның
міндеттемелеріне мыналар жатады:
• дайын өнімнің шығарылымына, оның қорларының жағдайына және
қоймаларда сақталуына, орындалған жұмыстар мен қызметтердің
көлеміне арналған жүйеслік бақылау;
• тиелген және жіберілген өнімдердің (жұмыстардың, қызметтердің)
уақытылы және дұрыс құжатының рәсімделуі;
• өткізілген өнімнің көлемі мен талғамы бойынша келісімді
жеткізілімнің жоспарының орындалуына арналған бақылау;
• өткізілген өнімдер үшін алынған, оның өндірісі мен өткізіліміне
кеткен нақты шығындардың салалары мен уақытылы және тура есептесу
және пайданың сомаларымен есептесу.
Осы міндеттемелердің ойдағыдай орындалуы кәсіпорынның қалыпты
жұмысына, өткіщілімнің және қолймалық шаруашылықтың дұрыс ұйымдастырылуына,
шаруашылық операциялардың уақытылы құжаттық рәсімделуіне байланысты.
Дайын өнімнің қозғалысының есебін дұрыс ұйымдастыру үшін үлкен мәнге
оның номенклатураларының өңделуі ие берілген кәсіпорынмен өндірілген бұйым
түрлерінің атаулар тізбесі. Оның құралу негізі болып, бір бұйымды екінші
бұйымнан айыруға мүмкіндік беретін белгілі бір белгілер бойынша (үлгі,
нақытылық топ, фасон, артикул, марка, түр) дайын бұйымдардың топтамасы
табылады.
Номенклатуралық номер әртүрлі сандардың көлеміне ие бола алады.
Номенклатураны келесідей кәсіпорынның қызметтері қолданады:
▪ диспетчерлік-шығарылатын бұйымдар кестесінің орындалуын бақылау
үшін арналған;
▪ цехтар – шығарылым талғамын бақылау үшін және қоймаға дайын
өнімдерді өткізу кезінде жүк құжаттарының үзінді көшірмелері үшін
арналған;
▪ маркетинг бөлімі - келісімді жеткізілімдердің орындалу
мүмкіндігін бақылау үшін арналған бухгалтерия – синтетикалық
есептер үшін және мәліметтер мен есеп берулерді құру үшін
арналған.
Береке ЖШС - де нан және нан өнімдерін есепке ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дайын өнімді есептеу және оның қозғалысын ұйымдастыру
Кәсіпорында дайын өнімді өндіру, жөнелту және сату
Қоймалық операцияларды есепке алу және өнімді сату есептін информациялық қамтамасыздандыруы
"Қайсар Сүт" ЖШС-де өнімді жаңарту және оның тиімділігі
Дайын өнім есебінің мақсаттары. дайын өнімді бағалау
Қызметтің, өнімнің және жұмыстың шығындарын есепке алу
Банк несиелерін есепке алу
Шикізат және қосымша материалдар. Өнімді алу тәсілдері
Кітапхана қорын өңдеу және есепке алу
Экономикалық қатынастың есепке алу
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь