Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабының неотектоникасы

Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығысындағы биік таулы өлке грабен тәрізді ойыстармен бөлінген блокты көтерілімдермен, яғни жоталар жүйесінен тұратын
Таллы жүйелердің түзілуінде терең тектоникалық жарылымдар маңызды рөл атқарады. Олар кейбір биік тау бөкьерлерінде айқын көрінетін біршама ұзаққа созылған денудацияланған тектоникалық кертпештер түрінде байқалады. Сонымен қатар осы жаңа тектоникалық жарылымдар бойында неоген-төрттік қабаттарының пликативті деформациясына ұшырағандығы көрінеді.
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс ороген белдемінің едеуір бөліктері 2-3 мың м-ге, ал орталық тұстары 3-4 мың метрге дейін әркелкі верткикалды қозғалумен сипатталды. Мұндай тектоникалық көтерілістер қазіргі кездегі биік таулы алқабын қамтиды. С.С. Шульц және Н.И. Николаевтың еңбектерінде (1963) оргенді алқабы тауларында кайнозойлық шөгінділердің шоғырлануы неотектоникалық қозғалыстардың қарқынды түрде болуы және таулы бедердің қалыптасуы мен дамуы өзара байланысты және бір мезгілде болған деген маңызды тұжырымға келген. Соңғы құжаттарға негізделе отырып көптеген ғалымдар тау жүйелерінің қалыптасуы жер қыртысының дифференциалды, көбінесе вертикалды қозғалыстармен шектеліп күрделенген кең ауқымды дөңесті-жақпарлы құрылымдардың даму аймағы деп қарастырған.
Жалпы тау өлкесінің неотектоникалық кезеңі негізінде көтеріле дамуымен сипатталсадатау өлкесінің неотектоникалық кезеңі негізінде көтеріле дамуымен сипатталсада тауаралық және тау етегінде неоген-төрттік түзілімдерден қамтылған әр аумақты жеке грабен тәрізді төмен түскен ойыстар жиі кездеседі. Сонымен қатар, ороген алқабы қазіргі тектоникалық қозғалыстармен байланысты жоғарғы сейсмикалық құбылыстармен ерекшеленетінің атап айтқанда сейсмикалық құбылыстар қазіргі белсенді тектоникалық құбылыстармен айқын белгілісі. Солсебептен биік таулы өлкелерде қарқынды эрозиялық тілімдену және нивация процестер арқылы альпілік бедер пішініндері айқын көрінген.
Бұл таулардың ерекшеліктерінің биік-биік шыңдармен және терең тілімденен беткейлермен қатар, суайрық бөлігінде немесе жоталардың бір беткейінен екіншісіне ауысып отыратын, әр абсолюттік деңгейде тегістелген жазықтар кең дамыған. Мұндай жоғарғы биіктіктегі дамыған тегістелген жазықтарды жергілікті халық таулы үстірт немесе сырт деп атаған.
Алматы Алатуы дөңесті-жақпарлы көтерілімі Қазақсатнның оңтүстік-шығыс орогенді алқабының оңтүстігінде орналасқан. Олардың неотектоникалық кезеңдңгі көтерілу амплитудасы (3000-4500м) жотаның орталық бөлігінде (Талғар шыңы 4973м). Талғар массивінен шығысқа қарай жа Іле Алатауы дөңесті-жақпарлы көтерілімі Қазақстанның оңтүстік шығыс орогенді алқабының оңтүстігінде орналасқан. Оларды неотектоникалық кезеңдегі көтерілу амплитудасы (3000-4500м). Жотаның орталық бөлігінде Талғар шыңы орналасқан (4973м). Талғар массивінен шығысқа қарай жаңа тектоникалық қозғалыстар Қараш, Бақай, Сарытау, Торайғыр, және Далашық таулары қалыптасқан. Олар тау аралық ойыстармен шектеліп жатыр.
        
        Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабыныңнеотектоникасыҚазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығысындағы биік ... өлке ... ... ... ... көтерілімдермен, яғни  жоталар  жүйесінентұратынТаллы жүйелердің ... ... ... ... ...  рөлатқарады. Олар кейбір биік тау бөкьерлерінде айқын көрінетін біршама  ұзаққасозылған денудацияланған тектоникалық кертпештер ... ...  ... осы жаңа ... ... ...  неоген-төрттік  қабаттарыныңпликативті деформациясына ұшырағандығы көрінеді.Қазақстанның оңтүстік және  оңтүстік-шығыс  ороген  белдемінің  едеуірбөліктері 2-3 мың м-ге, ал ... ...  3-4  мың  ...  ...  ... ... сипатталды. Мұндай тектоникалық көтерілістер  қазіргікездегі биік  таулы  алқабын  қамтиды.  С.С.  Шульц  және  Н.И.  ... (1963)  ...  ...  тауларында  кайнозойлық  шөгінділердіңшоғырлануы неотектоникалық қозғалыстардың қарқынды түрде  болуы  және  таулыбедердің қалыптасуы мен дамуы ...  ...  және  бір  ...  ... ... ... ... Соңғы құжаттарға негізделе  отырып  көптегенғалымдар тау жүйелерінің қалыптасуы жер қыртысының ...  ... ... ... күрделенген кең ауқымды  дөңесті-жақпарлықұрылымдардың даму аймағы деп қарастырған.Жалпы тау ... ... ... ... ... ...  өлкесінің   неотектоникалық   кезеңі   ...   ...   ...   ...   және   тау   ...   ... қамтылған әр аумақты жеке грабен тәрізді төмен түскен  ойыстаржиі  кездеседі.  ...   ...   ...   ...   ...   ... ... жоғарғы сейсмикалық құбылыстармен  ерекшеленетініңатап  айтқанда  сейсмикалық  құбылыстар   қазіргі    белсенді   ... ... ... ...  биік  ...  ...  қарқындыэрозиялық  тілімдену  және   нивация   процестер   арқылы   ...   ... ... көрінген.Бұл  таулардың  ерекшеліктерінің  биік-биік   шыңдармен   және   тереңтілімденен беткейлермен  қатар,  ...  ...  ...  жоталардың  бірбеткейінен екіншісіне ауысып отыратын, әр  абсолюттік  деңгейде  ...  кең  ...  ...  ...  ...  дамыған   тегістелгенжазықтарды жергілікті халық таулы үстірт немесе сырт деп атаған.Алматы Алатуы дөңесті-жақпарлы көтерілімі ...  ...  ...   ...   ...   Олардың   неотектоникалықкезеңдңгі  көтерілу  амплитудасы  (3000-4500м)  жотаның  орталық   бөлігінде(Талғар шыңы  4973м).  ...  ...  ...  қарай   жа  Іле  Алатауыдөңесті-жақпарлы көтерілімі Қазақстанның оңтүстік шығыс  орогенді  алқабыныңоңтүстігінде   ...   ...   ...   ...   көтерілуамплитудасы (3000-4500м). Жотаның орталық бөлігінде Талғар  шыңы  орналасқан(4973м). Талғар  массивінен  ...  ...  жаңа  ...  қозғалыстарҚараш, Бақай,  Сарытау, Торайғыр, және  Далашық  таулары  қалыптасқан.  Олартау аралық ойыстармен шектеліп ... Іле  ...  ...  ...  пішіндерінің  қалыптасуындғышешуші рөлді неотектоникалық қозғалыстар атқарады.  Оған  біз  жас  кайнозойшөгінділері мен құрылымдық-геоморфологиялық  ...  ...  ... ...  ...  Сонымен  қатар  неотектоникалық  қозғалыстар  картасынқұрастыруға негіз болатын ежелгі тегістелу беттерінің маңызы өте ... және ... ... ...  мезозой  кезіндеоңтүстік-шығыс  Қазақстан  аумағы  тыныш  тектоникалық  режимде  ...  ...  Бұл  ...   денудациялық   процестер   тектоникалықпроцестерден  ...  ...  да,  тау  ...  ...  соңында   әбденбұзылды. Бедер тегістелген жазыққа  пенепленге  айналды.  Жаңа  ...  ...  ...  ...  ...  ұшырады   да,таулар өскен сайын шайылып нәтижесінде таудың жекелеген бөліктерінде  ... ... ... ... ...  біртұтас  континенттік  тегістелубеті  тектоникалық  қозғалыстар  әсерінен  ...  ...  әр   ...  орналасты.  Оның  қалдықтары  таулар  мен   тауаралық   ойыстардасақталған, тауларда олар 1000-4000м ... ... ... мен  ... ... ... ... [3].Зерттеу  аумағында  деформациялардың   дизьюнкциялық   түрлері,   ... ... кең ... Олар ...  ...  ендік  бойыменнемесе оңтүстік батыстан  солтүстік  шығысқа  жүздеген  км-ге  созылып,  жербедерінде әр биіктіктегі  ...  ...  ...  түріндебайқалады. Мәселен, аймақтың оңтүстік батысында Қырғыз  горст  антиклиннініңсолтүстік етегімен Тянь-шань  тектоникалық  тереңдік  ...  ...  ... ...  Қаскелең,  Алматы  және  Іле  Алатау  жарылымдарыбөлініп шығады. Қаскелең ... ... ... Тянь-шань  және  Кіндіктасмасивін бөледі де Іле ... өтіп ... ... ... ...  ... іргетасының батуы 3000 м-ге дейін жетеді.  Шығыс-солтүстік  шығысқасозылған Алматы тереңдік жарылым зонасы  Іле  Алатау  етегін  Іле  ... ... Оның ... ... ...  дипрессиясының  орта  бөлігін  тіліпөтеді.  Іле  ...  ...  ...  зонасы  Алматы  тереңдік  жарылымынапараллель жатыр. Ол биіктауды тау етегінен бөліп, жер бетінде ендік  бағыттасозылған ... ... ... ...  ...  ...  Ілежәне Күнгей  Алатау  горст-антиклинорийлерді  ...  Іле  ...  ... ... ... ...  деген  атпен  белгілі.  Шығысында  Іле  Алатаутереңдік жарылым ... ... ... ... ... бөледі.Іле  Алатау  етегінің  солтүстік  жағынан  кең  ауқымды  еңісті  жазықжанасқан. Оның абсолютті ... ... тау ... ...  ... ... саты ... құлайды. Мұндай сатылы бедер лықсу  деформациясынантұратын жарылымдар жүйесінінен, яғни блоктардың бір бағытта  аусуынан  ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  ендік   бағыттасозылған екі қатарлы ... ... ...  ...  ...  ... Олардың  тегістелу  беті  ежелгі  төрттік  түзілімдерден  ...  ...  ...  ...  Іле   ...   ...   ...  үшыраған.  Төменгі  қатарлы  бөктер   таулардың   абсолюттікбиіктігі 1000-1300м шамасында. ...  ...  ...  ...  ... ... ...  көптеген  тұрақты  және  тұрақсыз  ағынды  сулардыңысырынды конустарынан құралған  көлбеу  аллювийлік-пролювийлік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  да  жүздегенметрге жетеді.Іле Алатау көтерілімінің шығыс сілемінің бірі  Кетмен  дөңес  жақпарлыкөтерілімі. Оның максималды көтерілу ... 3000 ...  ...  жеткен.Көбінесе ендік бағыттағы тектоникалық жарылымдармен қарастырылған  көтерілімөзара горст тәрізді ... ... ...  Осы  ...  ...   ...   Кетмен   жотасы   қалыптасқан.   Жотаныңсолтүстік  беткейінде  тектоникалық  жарылым  ...   ...   ...   ...   ...   ...   беткейлер)    анықбайқалады. Бұл ... ... кең ... ... ... ... ... ороген  аралық  ойпаңы  Іле  Алатау  және  Жоңғар  Алатау  дөңестіжақпарлы  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ...  ұзындығы  600км,  соның  шығыс   бөлігі   қытай   ... ал ... ... (275км)  Қазақстанға  жатады.  Ені  ойпаңныңорта бөлігінде 80-100км. Бұл ойпаң  ...  ...  ...  ...  ... ... яғни батыста Алматы ойысы, шығыс  бөлігінде  Панфиловойысы. Іле ойысының неоген алды жазықтың максималды ...  ...  ...  Іле  ...  оңтүстік  жағында   Іле   Алатауыныңсолтүстік ... екі ... ... ... ...  ...  ... оңтүстік блогы Іле Алатау жыртылу жігі бойымен  саты  тәріздіжоғары көтеріліп  қазіргі  кейпіне  ...  ал  Іле  ...  ...   түскенқалыңдығы 3500 метрге дейін жеткен неоген-төрттік түзілімдермен  қабатталған[5].Ойпаңның неотектоникалық деформациясы олигоценнің  ...  ... ... ... құрылымдық пішінін  сақтай  отырып,  лның  ...  ... ... ... Жаңа ... ... ... төмендегі  қалыңтерригендік   материалмен   толтырылған.   ...   ...    ... ... 4500 ... ... ... Алматы қаласының  аумағындаолигоценнен осы кезеңге дейін шөгінділер қалыңдығы 3000м болып  келеді.  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ... жүйесі арасынан ортаңғы бөлігі  төмен  түсу  арқылы  ... ... және ... ... шектеген.Сөйтіп,  Қазақстанның  оңтүстік-шығысындағы  ороген  алқабының   бедерпішіндер   ...   ...   ...    ...    ...  қаралып  отырған  аумақ  көп  жағдайда  ...   ... ... ерекшеленеді. Жалпы айтқанда Қазақстанның  оңтүстік-шығыс белдемінде орналасқан тау жүйелерінің басым  бөлігі  дөңесті  және  әрдеңгейде көтерілген ...  ...  ...  ...  қалыптасқан.  Соныменқтар жағары көтерілген блоктар арсында көптеген төмен  түскен  бөліктері  декездеседі ... ... ... тектоникалық қозғалыстар  амплитудасы  материктікплатформа өңірлерімен салыстырғанда  6-12  есе  ...  ...  ... үшін ... ...  ...  12-15  ...  дейін  жетеді.Дегенмен платформалар мен тау түзілу  аймақтардағы  қозғалыстар  айырмашлығытек  қана  сандық  ...  деп  ...  ...  ...   еді.   Бұлгеоқұрылымдық зонасында көрініс беретін  тектоникалық  процестердің  ...  бар  ...  ...  ...  жөн.  Атап   ...   бұл   ... ... жоғарғы  қарқындылығы,  зор  градиентті  жәнеқозғалыс   бағыттарын   тез   ...   ...    ...    сейсмикалыққозғалыстардың болуымен еркшеленеді.Орогендік белдеміне Қазақстанның бүкіл оңтүстік-шығыс зонасын қамтитынырғақты қозғалыстар тән  және  бұл  ...  ...  тек  қана  ...  ғана  ...  ...  ...  осы   белдемге   шектесіп   ...  ...  да   ...   Бұл   ...   ...  және  терраса  баспалдақтарының   қалыптасуына,   неоген-төрттікшөгінділердің жинақталуына,  ...  ...  мен  ...  ... әсер ... ... ...  ендік  бойында  созылған  орогендік  ... ... ...  ...  ...  атмосфералық  циркуляциясына,жылу мен ылғал режимінің  өзгеруіне  әсерін  ...  ...  Бұл  ... ... ... алып келуі даусыз. өзгелерден  биік  көтерілгенжекелеген   блоктарда   мұз    басу    және    ...    ... ... ... ... ырғақтылығы  жер  бедеріне  жәнеклиматқа әсер ете отырып, мұз  басу  және  ...  ...  ... және ... ... ...  немесе  әлсіреуіне,  жерасты  сулар  деңгейлерінің  төмендеуіне   ...   ...   және   ...   ...   болуына   себепші   болды.   Орогендік   ... ... жер  ...  ...  қана  қоймай,  соныменқатар  географиялық  ландшафтардың  түрлі  элементтерінің  эволюциясын  ... ... ... жер асты ...  ...  топырақтың,өсімдіктердің таралуын туғызады.Сонымен  бірге  физикалық-географиялық   жағдай   әртүрлі   ...  ...  ...   ...   ...   ... беретін  таулардың  сыртқы  келбетіне  әсер  ...  ...  ...  таулы  өлкелерде  экзогендік  бедер  құрушы  процестер   әртүрлікөрініс береді. Олар ... ұсақ ... ... ... әкеп  соғады.Осы бедер пішіндерінің кешені И. С. Щукин көрсеткендей  ...  ...  ...  ...  тауларға  салыстырғанда  сапалық  және   сандықжағынан өзгеше болады. Мұндай таулардың сыртқы келбеті әр ...  ...  ...  ...  және   жаңарылған   таулардыңдамуының жалпы бағыты орогендік  белдемнің  біртіндеп  кеңеюінен  ...  ...  ...  ...   ...   майысу   тенденциясынсақтаған және моласс шөгінділерменкөмкерілген  шектес  жатқан  ...  ...    ...    ...    ...    ...    неотектоникалыққозғалыстардың әсерінен тау етегінде еңісті  жазықтардың  қалыптасуына  әкепсоқты.Жетісу  Алатау  дөңесті-жақпарлы  көтерілімі   ...   ...  ...  ...  ...  ...  ...  көтерілімі  Жоңғарқақпасынан шығыс-солтүстік-шығыстан батыс-оңтүстік-батысқа 440  ...  ... ... тұрғыдан Қазақстан  аумағында  Жетісу  АлатауТәңіртаутаулы жүйесінен Іле ойпаңы арқылы  бөлінгенмен,  ...  ...  ол  ... массивімен бірігеді. Солтүстік  жағынан  Жетісу  Алатау  көтеріліміБас ... ... ... жарылым  арқылы  Алакөл  ойпаңымен  шектеледі.Осы аймақтық жарылым бойымен Жоңғар тауы 2000 метрге дейін ...  ... 2500 ... ... жеткен.Ежелгі палеозой массивін әр блоктарға  бөлген  ...  ...  ...  ...  ...  берген.  Бөлшектенген  блоктар   жәнепенеплен қалдықтары әр абсолюттік  деңгейде  көтерілген.  Тау  ... ... ... ...  ...  және  ... кең ... Алатау дөңесті-жақпарлы көтерілімінің  солтүстік-батыс  жағындаБалқаш орогенсырты  ойпаң  ...  ...  ...  шегі-Шыңғыстау,солтүстік-шығыс  шегі-Жетісу   Алатау,   оңтүстігінде   ...   ... Оның ең ... ... ... тұсында  неотектоникалық  кезеңдегітөмендеу  амплитудасы  700  метрге  дейін  жеткен,  солтүстік   ... ... ... жуық және меридиан бағыттағы  терең  тектоникалықжарылымдар  қиып  өтеді.  Балқаш  ойпаңының  көп  бөлігін  ...  ... ... және ... ... және ...  ...  қабаттары  көмкерген.  Бұл   ойпаңның   бар   кезінде   ...   ... ... ...  ...  төмен  түскендігін  көрсетеді.Бұрғылау мәліметтерінде қарағанда төрттік кезеңнің бір замандарында  Балқаш,Сасықкөл,  Ұялы,  Алакөл  ...  ...  ...  Эбінұмен  қосылып  аумағыжағынан зор бір көл ... ... ... ...  байланысты  жәненеотектоникалық әсерден жеке-жеке көлдерге бөлініп кеткен.Алакөл орогенаралық ойпаңы оңтүстігінде Бас  Жоңғар  ...  ... ... Мұнда оның  төмен  түсу  амплитудасы  1000  метрге  дейінжеткен және  ...  800  м  жаңа  ...  ...  ...   ...   ...   ...   біртіндеп   көтеріліп   Тарбағатайкөтеріліміне   ауысады.   ...   ...   ...   ...   бірқатартектоникалық жарылымдары қиып өтіп кішігірім  блоктарға  бөледі.  Блоктардыңдифференциалды  ауысу  ...   ...   Бас   ...   ... ... жер ...  көлдің  оңтүстік  жағында  айқын  көрінеді.Оның биіктігі 200 м-ге ... ... Бұл  ...  ...  кең  ... конустар дамыған.  Алакөл  ойпаңының  аумағында  Жетісудың  ...  ...  ...  олар:  Сасықкөл,  Ұялы,  Алакөл,  ...   ...  ...  ...  ...  қосылып  біртұтас  көл  алабынқұрған.Жетісу  Алатау  орогенсырты  ойпаңы   Жетісу   ...   ... ... ... ... қимасы  ассиметриялы  оның  оңтүстігіЖоңғар жүйесінің аймақтық ...  ...  1000  метр  ... ал  ...  мен  солтүстік  бөлігі  ірі  құрылым  тәрізді  Тарбағатайтауымен шектеледі. Бұл ойпаң  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  өзара  қозғалу  амплитудасыайтарлықтай.Сауыр-Тарбағатай дөңесті жақпарлы көтерілімі  планда  ...  ... ... ... ... ...  ...  бұл  құрылымпалеозой құрылымының қозғалыс  бағтын  сақтап  шамамен  300  метрдей  жоғарыкөтерілді. Солтүстік-батысқа қарай ... ...  ...  ...  баурайларында  құлдилау  келген  тау   ... ... ...  В.А.  ...  ...  ... қиыр  ...  орналасқан  бұл  мезозой  кезінде  ұзақ  ... ... ... ...  ...  ...  ... дислокацияларға ұшыраған. Горст және грабен тәрізді  блоктарғабөлінген. Кейбір ... ... ... ... ...  ...  300-700  м  шамасында  аласа  таулар  болған  деп  ...  ... ... вертикалды қозғалыстар  нәтижесінде  жер  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ... Телецк және  т.б.)  пайда  болған.  Жекелеген  блоктар  2000-2500метрден 4000 ... ... ... олар солтүстік-шығысында  биік-биік  таушыңдары түрінде көрініс береді.Сөйтіп  Алтай  тау  ...   ...   ...   ...   екі   ...    ...    бедер    пішініажыратылады, олар өзара байланысты табиғи ... ... ...  ... тау ... ... жағдайда  екіншісі  тау  етегіндегі  аккумулятивтіжазық қалыптасады.  Солсебептен  қалыңдығы  1000  метрге  ...  ...  ... ... ... ...  құралған  ысырынды  конустар  кеңдамыған.   Сонымен  қатар,  тектоникалық   жарылымдар   ...   ... қыр  ...  ...  денудацияланған  тектоикалық  кертпештеркездеседі. Суайрық бөлігін әрдеңгейінде тегістелген беттер ... ...  ...  Жалпы  Қазақстанның  оңтүстік-шығысындағыоргендік алқап ауқымында горсты құрлымдар планда грабен  тәрізді  ойыстарменкезек-кезек  алмасып  ...  ...  ...  Алтай  мен   Тарбағатай-Сауырнеотектоникалық көтерілімдер  арасында  орналасқан.  Грабен  іспетті  Зайсанойпаңы   екі   ...    ...    ...    ... жарылымдармен шектелген. Ойпаңның  максималды  төмен  түскентұсы оның оңтүстік бөлігінде терең тектоникалық жапсары бойында орын  ... ... 1500 ...  ...  ...  жер  ...  Талас  Алатауыныңсолтүстік беткейінен Шоқпақ өткелі арқылы  бөлініп  солтүстік-батыс  бағытташамасы 400-420 км-ге дейін Тұран ойпатына созылған ...  ...  ... бұл ... ... ... сәйкес  келген  грабен  арқылыбұл құрылы Үлкен және кіші Қаратуға бөлінеді.  Қартау  жотасының  ... ... ... қиып ... Бас ...  ...  байланысты.Бұл  тереңдік  тектоникалық  ...  ...   ...   ...  ...  ...  ...  Осы  жарылым  бойымен  блоктар   тікбағыттағы  (700м)  ...  ...  ...   ...   да   ... ... ...  тән  ерекшеліктерінің  бірі  олардың  суайрықбөлігінде  әр  ...  ...   ...   ...   шайыптегістеген  қыратты  жазықтар,   яғни   ...   ...   ...   ...  жазықтардың  кейбір  бөліктердің  үстінде  көбіне  лагундықтөменгі юра және жоғарғы бор ... ... ... ... көтерілімі  өз  алдында  екінші  және  ... ... ... ... ... ...  ... және Кіші Қараау  жатады.  Олар  юра  шөгінділерімен  көмкерілген  ... ... ... бөлінеді. Үшінші қатардағы  құрылыммен  Орталық  Қаратаукөтерілімі, Кіші ... ...  ...  (Жуалы)  грабен  жәнеАқкөл сатысы болып саналады.Сойтіпң  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... төмендегі көрсеткіштермен сипатталады.Барлық  қаралып  отырған  ...  көп  ...  ...  ... көрінісімен ерекшеленеді. Жалпы айтқанда Қазақстанның  оңтүстік-шығыс ... ... тау ... ...  ...  ...  және  ... көтерілген  жақпарлы  блоктар  зонасы  қалыптасқан.  Сонымен  қатаржоғары  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... түзілу зонасының тектоникалық  қозғалыстр  амплитудасы  материктікплатформалық өңірлерге салыстырғанда 6-12 есе көп. Мәселен,  ...  ... ... ... ... 12-15 км-ге дейін жетеді.  Дегенменплатформалар мен тау ... ... ... айырмашылығы  тек  қанасандық тұрғысында деп  ойлау  ...  ...  еді.  Бұл  ... ... ...  тектоникалық  процестердің  сапалық  айырмашылығыбар  екен  айтып  кеткен  жөн.  Атап  ...  бұл  ...   ...  ...   ...   зор   градиентті   және   қозғалысбағыттарын  тез  ...  ...  ...  ...   ...  ...  Қазақстанның   бүкіл   оңтүстік-шығыс   зонасынқамтитын ырғақты қозғалыстар  тән  және  бұл  ...  ...  тек  ...  ...  ғана  ...  ...  ...  осы   белдемге   ... ... да ... ... деп айтуға негіз бар. Бұл  ырғақтылықденудациялық беттерінің  және терраса баспалдақтарының қалыптасуына, неоген-антропогендік   шөгінділердің    ...    ...    ...    ... ... болуына әсер етті.Бүкіл Еуразия материгінің  ендік  бойында  созылған  орогендік  ... ... ...  ...  ...  атмосфералық  циркуляциясына,жылу мен ылғал режимінің  өзгеруіне  әсерін  тигізбей  қоймады.  Бұл  ... ... ... алып ... ... ...  биік  көтерілгенжекелеген   блоктарда   мұз   басу   және   ...   ...    ... ... ... ... ... жер  беддеріне  жәнеклиматтақ әсер ете отырып, мұз басу және  ...  ...  ... және ... ...  ...  ...  әлсіреуіне,  жерасты  сулар  деңгейлернің   ...   ...   ...   және   т.б.құбылыстардың   ...   ...   ...   ...   ...   ... ... жер  келбетін  ерекшелеп  қана  қоймай,  соныменқатар  географиялық  ландшафтарының  түрлі  элементтерінің  ...  ... ... ... жер асты  суларының  өзгерін,  топырақтын,өсімдіктердің таралуын туғызады.Сонымен  ...  ...  ...   ...   ... ... ... факторлармен  байланыса  отырып)  көрінісбетерін таулардың сыртқы келбетіне әсер  етеді.  әртүрлі  ...  ... ... ... бдер ...  процестер  әртүрлі  көрініс  береді.Олар біршама ұсақ  бедер  пішіндерінің  құрылуына  әкеп  ...  Осы  ... ... И.С. ... ...  континентті  климатты  таулардаылғалды климатты тауларға салыстырғанда спалық және  ...  ...  ... ... ... ... ...  де әртүрлі.Неотектоникалық  кезеңде  пайда  ...  және  ...   ... жалпы бағыты орогендік  белдемнің  біртіндеп  кеңеюінен  ...  ...  ...  ...   көтерілуіне   майысу   тенденциясынсақтаған және ... ... ... шектес жатқан  тауалды  жәнетауралық ойыстар дамыған. Мұндай бағытталған ...  ... тау ... ... ... қалыптасуына әкеп соқты.Қорыта  келгенде  қазақстанның  оңтүсті-шығысындағы  орген  алқабыныңнеотектоникалық қозғалыстар төменгі ... ...  ...  ...  кезеңіне  қарай  Қазақстанның   оңтүстік-шығысындағыороген алқабы тегістелген денудациялық жазық ретіндекөрініс  ...  ал  ... ...  ...  ...  ...  пайда  болуынабайланысты, ол  өз  дамуының  жаңа  геоморфолгиялық  ...  енді  ... ... алғашқы дөңесті тәрізді көтерілуі жаңа аймақты  қамтитынқарқынды  тау  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жарылымдар  пайда  болады.және   олар   одан   ...  ...   ...   ...   дифференциялдыдамуын  қамтамассыз   етті.   Эндогендік   процесетер   ...   ... озып ... яғни ... ... қарастырған  алқаптыңбасқа факторларға салыстырғанда тау дамуының бағытын белгіледі.2.  неотектоникалық  қозғалыстардың  дамуының  негізі  заңдылықтары  ... ... ... ... ... ...  қарқындылығыүнемі өсіп отырады,осыған байланысты ороген алқабынның жоталары әлі  де  өсужәне даму ... ол ... ...  ...  денудациялық  және  шайылупроцесінің  себебі   ...   ...   ...   қатар   көршілес   ... ... ... ... үнемі ұлғайуы.3.  қарастырылып  отырылған   территорядағы   бірінші   реттік   ...   тау   ...   өзі   және   ...   тау   ...  ...  жатады.   Жоталар   үнемі   өсу   ...   ...  ...   ...   ...   ...   ...   аксимальдыабсолюттік белгісі 5000 метрге жетеін қазіргі биік ...  ...  ...  ...  ...  болып  табылатын  тау   етегі   ...  ...  жаңа  ...  кезеңнің  алғашқы  сатысында  өсуүстінде болды. Содан кейін  ...  ...  ...  ...  ...  бірге  палоген  фундаментінің  төмендеу   ... ...  ...  ...  жеткен.  Бұл  морфоқұрылымдар  жеке  таулымассивтер немесе ойыс ... ... ...  ...  ... ... қатар4.  ороген  алқабында  тектоникалық-эрозиялық  (таулы)  және   тектоникалық-аккумуляциялық  (жазықты)  екі  кешенге   ...   ...   ... Олар ... ... ... құрылымдар боып  табылады,  біреуібұзылған жағдайда  ...  ...  ...  ...  мен  ...  эндогендік  және  экзогендік  күштердің  өзара  әрекеті  нәтижесіндеқалыптасқан.5.  қазіргі  жағдайда  ...  ...  ...   бедер   түзушібелсенді  процестеріне  неотектоникалық  қозғалыстар,  ...  және   ... ... сел ағындары, жыралық эрозтя, беткейлік  процестер  жәнетағы да басқа табиғиқұьылыстар ... ... ... ...  ... ...  тән  ...  таулардағы  барлық  денудациялық  процестердіжылдамдататын-жер  сілкіністері  болып  табылады.  Бедер   ...   ...   ...   ...    ... ... жалаңашталған биік таулы беткейлерінде  қарқынды  физикалықүгілу процесі ... ... ...  ...  ...  материалды  ауырлықкүші әсерінен тау етегіне ауысып, шоғырланады. ...  ...  яғни  ... ... ... ... өзінің ағынымен  төмен  қарай  алакетеді. Уақытша және тұрақты ағын сулардың эрозиялық әрекеті өзен  арнасындаорасан зор бұзу ... ...  ...  тау  өңірлі  аңғарлардың  жінесайлардың терең торы арқылы қарқынды түрде ...  ...  ...  ...  ...  ...  өзендер   жер   бетін   тегістейтін   ... ... де  ...  ...  ...  да  ... мәні өте  зор.  Олар  негзінде  биік  таулы  белдеудің  ішкі  ... ... ... көптеген өзен  суларының  бастауы  болып  табылады.Сонымен қатар, Қазақстанның ороген алқабының  ерекше  қиратқыш  ...  ... тән. Орл жер ... ... ... өзен ...  морфолгиясынбұзып,  өте  аз  уақытта  жаңаарналар  мен  аңғарларды  ысырынды  ... ... ... қоздырады.Т     таулы жүйелердің түзілуінде терең  тектоникалық  жарылымдарыдң  маңызыөте зор, сонымен ... ұзақ ... бері ...  ...  ... ... қатпарлы  дислокациялар  таулы  өлкелерде  жоқ  емес.  С.С.Шульц, Б.А.  ...  (1954)  және  тағы  ...  ... оңтүстік-шығыс өлкелердегі  неодеформациялар  алдымен  қатпарлытүрде сипат алып, неоген кезеңінен  бастпа  тектоникалық  жарылмдар  ... ... ... ... деп ... еді.  ... ... (1960)  жер  қыртысынң  әр  ...  ...  ... түрде зерттеп, өзінің қөзқарсын  толықтырып  анықтады.  Осыдан   ...   Н.И:   ...   (1961)   ...    ...    ... ... тек ...  дислокациялардан  ғана  емес,  ежелгідәуірлдерден  жалғасып  келе  ...  ...  ...  мен  дөңестіиілген қатпарлы  құрылымдардың  күрделі  ...  ...  деп  ... ... 1963).  
        
      

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоңғар алатауына физикалық – географиялық сипаттама15 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Ахметжанов Оралғазы Нұранбасұлы Қазақстанның шығысындағы көгершіндердің паразитоздары және оларға қарсы шаралар79 бет
Зайсан ойпаңының неотектоникасы47 бет
ХVІІІ ғ. 50-70 ж.ж. Қазақтардың шығысындағы ахуал,«Шаңды жорық»19 бет
Қазақстанның шығысындағы көгершіндердің паразитоздары және оларға қарсы шаралар22 бет
"Алтын орда."6 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Абоненттік байланыс жолдары нөмірлер жүйесін жасау21 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь