Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларын басқару


Негізінен іскерлік серіктестік басталатын және аяқталатын орталықтар – бұл банктер. Экономиканың әл-ауқаты коммерциялық банктің сауатты қызметіне байланысты болады. Коммерциялық негізде қызмет ететін банктің дамыған жүйесінің нақты және тиімді нарықтық механизм құруға ұмтылыс тек игілікті тілек болып қана қалады. Активтер мен пассивтердің банктік портфелі – бұл тиімді тәуекел деңгейінде жоғары пайда алу үшін қолданылатын біртұтас (единое целое). Активтер мен пассивтерді бірлесе басқару депозиттер мен заемдарды іскерлік активтілік циклінің ауытқулары мен мерзімдік ауытқулардың әсерінен қорғау үшін, сондай-ақ банктің мақсатын жүзеге асыруға себепші болатын активтер портфелін қалыптастыру үшін банк беретін құрал болып табылады. Активтер мен пассивтерді басқарудың маңызы баланс құрылымын оның стратегиясына сәйкес келетін тактиканы қалыптастыру және іс-шараларды жүзеге асыру. Банктердің пассивтік операциялары олардың шоғырландырушы (концентрирующую) және жартылай қайта таратушы қызметтерін жүзеге асырады. Оларда банктер несиелік сұранысты тасушылар (алып жүргізушілер) болады, ал олардың контрагенттері – несиелік ұсынысты тасушылар болады. Пассивтік операциялар айтарлықтай әр түрлі, және дәстүрлі түрде келесі топтарға топтастырылады:
• меншікті қаражаттарды қалыптастыру және толықтыру (жарғылық капитал, резервтер, қорлар, бөлінбеген табыс және басқалары);
• банктің активтілігімен сипатталатын тартылған қаражаттардың аккумуляциясы (салымдар, депозиттер, есеп айырысу, ағымдық, корреспонденттік шоттар);
• заемдық қаражаттардың концентрациясы (алынған несиелер, айналысқа шығарылған қарыздық міндеттемелер).
Сонымен қатар, банктердің пассивтік операцияларының құрылымына шетелдік тәжірибеге бейімделу есебімен субординирленген қарыз элементін қосуға болады. Бұл қажет болған кезде олардың параметрлерін өзгертуге, оларды жай немесе артықшылықты акцияларға конвертациялауға мүмкіндік береді. Сонымен қоса, біз олардың активизация сипаты бойынша банктік пассивтерді классификациялауды ұсынамыз, бұл активтер мен пассивтерді кешендік басқару схемасы үшін өте маңызды болып табылады.
1. Закон Республики Казахстан «О банковской деятельности в Республике Казахстан» от 30.03.1995 г.
2. Жакыпова Ф. Н., Толеубеков Е. Эффективный менеджмент – основа совершенствования кредитной политики казахстанских банков // Вестник КазГУ. Серия экономическая. Алматы, 2007г.- № 9- с.22-26.
3. www.afn.kz.
4. http//nationalbank.kz.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақ экономика қаржы және
халықаралық сада университеті
Банк ісі кафедрасының аға оқытушысы
Жанболатова А.Ш.

тел. (7172) 232242, 87773884877

Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларын басқару

Жанболатова А.Ш.

Негізінен іскерлік серіктестік басталатын және аяқталатын орталықтар –
бұл банктер. Экономиканың әл-ауқаты коммерциялық банктің сауатты қызметіне
байланысты болады. Коммерциялық негізде қызмет ететін банктің дамыған
жүйесінің нақты және тиімді нарықтық механизм құруға ұмтылыс тек игілікті
тілек болып қана қалады. Активтер мен пассивтердің банктік портфелі – бұл
тиімді тәуекел деңгейінде жоғары пайда алу үшін қолданылатын біртұтас
(единое целое). Активтер мен пассивтерді бірлесе басқару депозиттер мен
заемдарды іскерлік активтілік циклінің ауытқулары мен мерзімдік
ауытқулардың әсерінен қорғау үшін, сондай-ақ банктің мақсатын жүзеге
асыруға себепші болатын активтер портфелін қалыптастыру үшін банк беретін
құрал болып табылады. Активтер мен пассивтерді басқарудың маңызы баланс
құрылымын оның стратегиясына сәйкес келетін тактиканы қалыптастыру және іс-
шараларды жүзеге асыру. Банктердің пассивтік операциялары олардың
шоғырландырушы (концентрирующую) және жартылай қайта таратушы қызметтерін
жүзеге асырады. Оларда банктер несиелік сұранысты тасушылар (алып
жүргізушілер) болады, ал олардың контрагенттері – несиелік ұсынысты
тасушылар болады. Пассивтік операциялар айтарлықтай әр түрлі, және дәстүрлі
түрде келесі топтарға топтастырылады:
• меншікті қаражаттарды қалыптастыру және толықтыру (жарғылық капитал,
резервтер, қорлар, бөлінбеген табыс және басқалары);
• банктің активтілігімен сипатталатын тартылған қаражаттардың аккумуляциясы
(салымдар, депозиттер, есеп айырысу, ағымдық, корреспонденттік шоттар);
• заемдық қаражаттардың концентрациясы (алынған несиелер, айналысқа
шығарылған қарыздық міндеттемелер).
Сонымен қатар, банктердің пассивтік операцияларының құрылымына шетелдік
тәжірибеге бейімделу есебімен субординирленген қарыз элементін қосуға
болады. Бұл қажет болған кезде олардың параметрлерін өзгертуге, оларды жай
немесе артықшылықты акцияларға конвертациялауға мүмкіндік береді. Сонымен
қоса, біз олардың активизация сипаты бойынша банктік пассивтерді
классификациялауды ұсынамыз, бұл активтер мен пассивтерді кешендік басқару
схемасы үшін өте маңызды болып табылады.
Сонымен, есеп айырысу шотындағы қаражаттар клиенттерге есеп айырысу
қызметін көрсетуден табыс алуға, бағалы қағаздар – спекулятивті
операциялардан, ал несиелер – секьюритизациядан табыстар алуға мүмкіндік
береді.
Нақты экономика секторында орналасқан позитивті беталыстар халықтың нақты
табыстарын жоғарлату, банктік секторға сенімді қалпына келтіру, несиелік
ұйымдардың ресустық базасын өсіруге себепші болады.
Ағымдағы жылдың басына салымдардың көлемі нақтылы санауда банктік
секторға кредиторлар мен салымшылардың жағынан сенімді нығайтумен
сипатталады, ал бұл несиелік ұйымдардың ресурстық базасының өсуіне алып
келді. Ресурстық базаны кеңейтудің негізгі көзі - өткен жылғы банктің
меншікті капиталы болды, ол 12,2% банктік сектордың пассивінің жалпы өсімін
қамтмасыз етті. 1.01.2008 жылға мерзімді салымдар 255,922433 млрд. теңгені
құрады немесе банктік сектордың пассивтерінің 2,4%.
Шетел валютасындағы депозиттердің көлемі 2008 жылы 1264-тен 1365-ке дейін
өсті, сонымен қатар депозиттердің жалпы мөлшерінде бұрынғысынша теңгелік
салымдар басым, олардың үлесі 1.01.2008 жылы 59% құрады, ал шетел
валютасында 41%. Банктік секторға сенімді қалпына келтіру туралы жеке
тұлғалардың мерзімі 1 жылдан жоғары депозиттер үлесінің өсуі куәландырады
(свидетельствует), ол 1.01.2007 жылы 37,8%-дан 1.01.2008 жылы 38,2%-ға
өсті.
2008 жылы жеке салымдар нарығындағы банктер арасындағы бәсекелестік
айтарлықтай күшейді. Несиелік ұйымдармен тартылған жеке тұлғалардың
депозиттерінің көлемі 2,3%-ға өсті. Жеке тұлғалардан тартылған депозиттер
көлемінің өсімі ағымдық жылдың басында қызмет жасаған 74% несиелік
ұйымдарда байқалады. Маңыздылығы бойынша екінші несиелік ұйымдардың
ресурстық базасын кеңейту көзі, 2008 жылы кәсіпорындар мен ұйымдардан
тартылған қаражаттар болды: олардың көлемі ұлғайып, 1.01.2008 жылы банктік
сектордың жиынтық пассивіндегі үлесі 1.01.2007 жылмен салыстырғанда 16,3%-
дан 16,1%-ға төмендеді. Пассивтердің жалпы көлемінен айналысқа шығарылған
бағалы қағаздарды ерекшелеуге болады, ол 1.01.2007 жылы 47%-дан 1.01.2008
жылы 3,9% төмендеді. Сонымен қатар шетел валютасындағы заңды тұлғалардың
депозиттері 2007 жылы қысқартылды.
Сонымен қатар депозиттер құрылымында позитивті өзгерістер жүріп жатты:
есепті жылға мерзімі 1 жылдан жоғары депозиттердің көлемі 844 951 млн.
теңгеден 895265 млн. теңгеге өсті. Мерзімі 30 күнге дейінгі талап етуге
дейінгі депозиттер көлеміндегі үлесі 1.01.2008жылы 1,9% құраса, ал
1.01.2007 жылы 2,2% болған.
Өткен жылы банктермен шоғырланған бағалы қағаздардың көлемінің 31,4%
өскені байқалады. 1.01.2008 жылы олардың көлемі 316,1 млн.теңгеге жетті.
Банктермен шоғырланған құнды қағаздардың мұндай өсімі негізінен эмиссия
есебінен болды, ал 2007 жылы эмиссиялау көлемі 34,1% өскен.
1.01.2008 жылы шоғырланған бағалы қағаздардың көлемі 316,1 млн.теңгені
құрады, ал банктік жүйенің пассивіндегі үлес салмағы – 3,9% болды. Басқа
банктерден алынған несиелердің, депозиттер мен басқа да қаражаттардың
көлемі 2,7% азайды және 154,6 млн.теңгені құрады, сонымен қатар банктік
сектордың пассивіндегі аталған көздің үлесі 1.01.2007 жылы 2,9%-дан
1.01.2008 жылы 2,7%-ға дейін төмендеді 3;27.
Шамамен тартылған банкаралық несиелердің 60% тұрақты түрде бейрезидент
банктердің шетел валютасындағы несиелеріне келеді. Меншікті капиталды
қалыптастыру меншікті капиталдың бар болуы кез келген коммерциялық
кәсіпорынның, соның ішінде банктік құрылуы мен қызмет етуінің қажетті шарты
болып табылады. Сонымен қатар банктің меншікті капиталының көлемі
өнеркәсіптік және басқа да коммерциялық кәсіпорындардағы капиталдың
көрсеткішінен айтарлықтай ерекшеленетінін ескеру қажет. Банктер, меншікті
капиталының есебінен өзінің қызметін қамтамасыз ету үшін 12-ден 20%-ға
дейін ресурстарға жалпы қажеттілікті қалыптастырады, ал өнеркәсіптік
кәсіпорындар 40-55% меншікті қаражаттары болуы қажет. Банктің мұндай
ерекшелігі теориялық тұрғыдан екі жағдаймен түсіндіріледі:
банктер делдал ретінде жұмыс істейді, яғни өзінің операциялары үшін ең
алдымен өздерінің қатарына жатпайтындарды тартады;
банктік активтер – бұл негізінен өндірістік активтермен (ғимараттар,
құрылыстар, технологиялық және басқа да құрал-жабдықтар түрлері,
өндірістегі және қоймадағы материалдық құндылықтар) салыстырғанда нарықта
жеңіл өткізілетін және аса жоғары мобильдігімен ерекшеленетін ақшалай
талаптар.
Капиталды қалыптастыру тәртібі коммерциялық банктің жарғысында
бекітіледі. Капиталдың бекітілген төменгі мөлшерін сақтау – маңызды
шарттардың бірі. Алғашқыда, банктерді құру кезеңінде меншікті капиталдың
бірден бір көзі жарғылық капитал болып табылады. Табысты жинақтауға қарай,
резервтік және басқа да қорларды құруына қарай жарғылық каптал меншікті
капиталдың бір бөлігі болады. Капитал жарияланған және төленген болуы
мүмкін. Жарияланған капитал – банкті құру сәтінде анықталады және тек қана
жартылай төленуі мүмкін. Төленген капитал деп, толық төленген кезде
айтылады. Жарияланған капитал банктің тіркелген сәтінен бастап 1ай ішінде
толығымен төленуі керек. Меншікті капиталдың заты онымен орындалған
функцияларды көрінеді. Экономикалық әдебиеттерде банктік меншікті
капиталдың 3 функциясын бөледі: қорғаныс, оперативті және реттеуші қызмет.
Капиталдың қорғанысы қызметінің маңызы – меншікті капитал, банк, қандай да
бір себптермен өзінің қызметін тоқтатқан кезде салымшылардың көзқарастарын
қорғау көзі ретінде іс-әрекет жасағанда көрінеді. Меншікті капитал банктің
өтімділігінің негізгі кепілі болып табылады. Ол, сонымен қатар күтпеген
шығындарды, залалдар мен шығыстарды жабу көзі ретінде де шығады. Сонымен,
қорғаныс қызметі мыналарды білдіреді:
банктің банкроттығы жағдайында салымшыларға жәрдемақыларды төлеу
мүмкіндігін;
несиелік, пайыздық және валюталық тәуекелдердің орнын жабу үшін резервтер
капиталынын құрамына қосу есебінен банктің төлемқабілеттілігін сақтау;
шығындар пайда болған кезде банктің операцияларын жүргізу мүмкіндігін.
Жарғылық қор меншікті капиталдың бір бөлігі ретінде сақталғанға дейін,
банк, банкроттықтан сақталған болып саналады.
Капиталдың оперативті қызметі – банктің материалдық – техникалық базасын
құруға шығындарды қаржыландыру көзін білдіреді. Меншікті капиталдың
құрамына бастапқы капитал түрінде жарғылық капитал ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Банктердің пассивтік операцияларын талдау
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары туралы
Коммерциялық банктердің пассивтік опеацияларын талдау
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары жайлы
Коммерциялық банктердің инвестициялық операцияларын зерттеу
Коммерциялық банктің пассивті операцияларын басқару
Коммерциялық банктердің пассивтерін басқару
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары және олардың дамуы
Коммерциялық банктердің активті операцияларын басқару әдістері және несиелік саясатын талдау
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь