Қазақ халық аспаптар оркестрін шығармашылық жетілдіруді инновациялық технологиялық өркендету арқылы дамыту

Мектебіміздің қазіргі таңдағы алға қойып отырған басты да түпкілікті мақсаты оқушылардың білім, білік, іскерлік дағдыларын дамытумен қатар, олардың бойындағы азаматтық, өміртанымдық, интернационалдық қасиеттерін де кеңейте түсу. Эстетикалық көркемдік тәрбиенің қайнар бұлағы музыка пәні мен оның сыныптан тыс үйірмелері бұл аталған талаптарды орындауда ерекше роль атқарады. Осы саладағы оқу-тәрбие жұмыстары нәтижелі болуда, сан жылдар бойы қалыптасқан заңдылықтар мен теорияларға, әдістер мен принциптерге сүйеніп, ғылыми педагогикалық негізде өткізілуге тиіс. Сонда ғана бұл жұмыс өз нәтижесін бермек.
Оркестр жұмысын ұйымдастыру кезеңінде қойылатын басты талап – репертуар таңдау. Репертуар бүгінгі өмір деңгейіне сай терең мазмұнда, көркемдік педагокикалық талапты қанағаттандырарлықтай дәрежеде және оқушылардың жас ерекшеліктеріне, аспаптарда ойнау мүмкіндіктеріне сәйкес болуы тиіс. Демек, жетекші оркестрдің ойналатын репертуарына шығармашылық тұрғыдан келіп, оның идеялық-эстетикалық мәнін, көркемдік ерекшелігін дұрыс ашып таныта білгенде ғана оқушылар музыканы терең сезініп, дұрыс түсіне білу қабілетін дамытып, дүние танымы кеңейе түседі. Репертуар іріктеуде бірімен-бірі тығыз байланысты бірнеше мәселеге көңіл аударған жөн.
Олардың бірі – оркестрде ойналатын музыкалық шығарманың мазмұны мен көркемдік ерекшелігі. Бұған репертуардың жан-жақталығы саяды. Онда қазақ халқының ән-күйінен бастап, композиторлардың шығармалары, туысқан республика және орыс, дүние жүзі классиктерінің туындылары кеңінен қамтылып, ал іріктелген шығармалар тақырыбы, құрылысы, тілі, жанрлық ерекшелігі жағынан жан-жақты болып келуі тиіс.
Оркестрді ұйымдастыру жұмысындағы келесі проблема – оның құрамының тұрақтылығы. Кейде оқушылар жаттығуларға әр нәрсені сылтауратып келмей немесе дайындық кезінде көңілсіздік, салғырттық танытады. Бұл – оның оркестрде ойнап, музыкалық аспапты игеруге деген алғашқы ынта-ықыласы мен құштарлығының әлсіреуі. Психологиалық тұрғыдан қарағанда даму процесіндегі диалектикалық детерменизм принціпі сақталмай, «ішкі және сыртқы» құбылыстар өзара үйлеспейді.
Қазақ халық аспаптар оркестрін шығармашылық жетілдіруді инновациялық технологиялық өркендету арқылы дамытуды айқын мысалдармен түсіндіруге болады. Оқушы оркестрде домбырада ойнауға бөлінді делік. Егерде аспапта жазылған партияда ноталар өте қарапайым, мелодиялық түзілістері аз, көп жерлерінде паузалық кідірістер кездессе, бұл оқушыны зеріктіреді әрі жалықтырады. Осы сияқты көріністі оркестрге ілесе алмай бүкіл дайындық бойына бос отыратын басқа аспаптарда ойнайтын оқушылардан да байқауға болады. Міне, осындай жағдайлар оқушының ынтасына әсер етіп, құштарлығын бәсеңсітеді.
1. Жұбанов А. Құрманғазы. – Алматы, «Жалын», 1978.
2. Мерғалиев Т. Домбыра сазы. – Алматы, 1972.
3. Музыка мектебінің домбыра тенор класына арналған программа. – Алматы, «Мектеп», 1996.
4. Тастанов Х. Домбыра оркестірін қалай ұйымдастыру керек. Алматы 1999.
5. Өтеген Спанов. Оқушылардың халық аспаптар оркестрі – Алматы 1999.
        
        Динара АЛДАБЕРГЕНОВА,«№ 27 балалар өнер мектебі» КМҚКдомбырашылар оркестрінің жетекшісіҚазақ ... ... ... ... ... ... ... арқылы дамытуМектебіміздің қазіргі таңдағы алға қойып отырған басты  да  түпкіліктімақсаты оқушылардың  ...  ...  ...  ...  ...  қатар,олардың бойындағы азаматтық, өміртанымдық, интернационалдық  қасиеттерін  декеңейте түсу. Эстетикалық көркемдік ... ... ... музыка пәні  меноның сыныптан тыс үйірмелері бұл аталған талаптарды  орындауда  ерекше  ... Осы ... ...  ...  ...  ...  сан  жылдарбойы қалыптасқан  заңдылықтар  мен  теорияларға,  әдістер  мен  принциптергесүйеніп, ғылыми ... ... ... ... ... ғана бұл  жұмысөз нәтижесін бермек.Оркестр  жұмысын  ұйымдастыру  кезеңінде  қойылатын  басты   ...   ... ... ...  ...  өмір  ...  сай  терең  мазмұнда,көркемдік  педагокикалық   талапты   қанағаттандырарлықтай   ...   ... жас ...  ...  ...  ...  ... тиіс. Демек, жетекші оркестрдің  ойналатын  репертуарына  шығармашылықтұрғыдан келіп, оның идеялық-эстетикалық мәнін, көркемдік ерекшелігін  дұрысашып таныта білгенде ғана ...  ...  ...  сезініп,  дұрыс  түсінебілу қабілетін дамытып, дүние  танымы  кеңейе  ...  ...  ... ... ... бірнеше мәселеге көңіл аударған жөн.Олардың бірі – оркестрде ойналатын музыкалық  шығарманың  мазмұны  ... ... ... ...  жан-жақталығы  саяды.  Онда  қазақхалқының   ...   ...   ...   ...    ...  және  ...  дүние  жүзі   классиктерінің   ...   ...  ал  ...  ...  тақырыбы,  құрылысы,  тілі,   ... ... ... болып келуі тиіс.Оркестрді ұйымдастыру жұмысындағы келесі  проблема  –  оның  құрамыныңтұрақтылығы. ...  ...  ...  әр  ...  ...  келмейнемесе  дайындық  кезінде  көңілсіздік,  салғырттық  танытады.  Бұл  –  ... ... ... ... ... деген  алғашқы  ынта-ықыласы  менқұштарлығының әлсіреуі. Психологиалық тұрғыдан ...  даму  ... ... ... сақталмай, «ішкі және сыртқы»  құбылыстарөзара үйлеспейді.Қазақ халық ... ... ...  ...  ...  өркендету  арқылы  дамытуды  айқын  мысалдармен   түсіндіругеболады. Оқушы оркестрде ...  ...  ...  ...  ...  аспаптажазылған партияда ноталар өте  қарапайым,  мелодиялық  ...  аз,  ...  ...  ...  ...  бұл  ...  ...   әріжалықтырады. Осы сияқты  көріністі  ...  ...  ...  ...  ... бос  ...  ...  аспаптарда  ойнайтын  оқушылардан  да  байқауғаболады. ... ... ... ...  ...  әсер  ...  құштарлығынбәсеңсітеді.Оркестр құрамын тұрақтандырып, оқушылардың белсенділігін арттыру  үшінне  істеу  керек?  Алдымен  айтарымыз  –  бұл  ...   ...   ... ... Ол ...  ...  ...  мүшесінің  психологиялықрухани дүниесін, ой-өрісін дәл басып, сезіне білуге тиіс. Мысалы  жоғарыдағыайтылған бас ... ...  ...  ала  ...  бөліп,  олармен  жекедайындықтарды  жиілетсе,  ...  да  ...  ...  ...  ... ... үзінділер кіргізсе, олардың музыкаға деген  белсенділігіарта түскен болар еді.Оркестр  ...  ...  ...   де   ...   ...  қарапайым,  ешқандай  эмоциалық  әсерсіз,  ...   ... оның ... дирижер дауысын  көтеріп,  орынсыз  жекіре  берсе  немесекөптің алдында олардың  намысына  тиіп,  ...  ...  ...  айтса,әрине, оқушы көп ұзамай-ақ оркестрді тастап кетуі ықтимал.  Және  де  мұндайколлективте алға қойған ... ... ... ... ...  жете  ... ... Оркестр  жетекшісі  –  үлкен  тұлға.  Ол  оқушылардың  танымын,қабілетін,  ...  ...  ...   ...   соғансәйкес  түрлі  амал,  әдіс-тәсілдерді  ...  ...  ...  өзініңұйымдастыру  шеберлігін  шындып  және  ...  ...   ... ... алуы қажет. Сонда  ғана  оқушы  өзін  үлкен  ұжымның  бірмүшесі ретінде сезініп, тәртібі мен ... арта ... ... алғашқы кезеңіндегі тәрбие, ұйымдастыру жұмыстарыоның  бір  арнаға   түсіп   ...   ...   ...   үлкеншығармашылық шабытпен кірісуіне, өзі үйренбекші  болған  шығарманың  ...  ...  ...  ...  зор  ...  ...  ...   бұлайтылғандар оркестрдегі кешенді жұмыстардың бір  ғана  қыры.  Сонымен  қатароркестрмен жұмысты одан әрмен  ...  ...  ...  дидактикалықпринциптерді есте сақтаған жөн:1. Ғылымдылық;2. Жүйелілік;3. Теория мен практиканың бірлігі;4. Саналылық пен белсенділік;5. Көрнекілік;6. Түсініктілік пен ... ...  ...  ...  ...  ...   ...   дептүсінуге болады. Қазірде аспапты игерудің, оркестр  басқарудың  ...  ...  ...  ...  іске  ...  ...  музыкалықаспапты игерудегі ғылыми принціптерді дұрыс сақтауы үшін  оркестр  жетекшісімына шарттарды еске сақтауы қажет:Біріншіден, ... ... ...  ...  ...  ... мен ... ережелерді нақтылы  өз  мағынасында,  дәлме-дәлтүсіндіру.  Бұған  жататындар  –  ...  ...  ...  қол   ... ... ... қоя ... аспаптан  музыкалық  дыбыс  әуенініңмәнді шығуы,  штрихтер  апликатурасы,  т.б.  ...  бұл  ...  ... ... ... ... аспапты өз мәнінде игере  алмайды  даалға ... ... ... асуы қиын ... ... ... мәселелерді нақты практикалық  мысалдарменбайланыстырып отырған жөн. Мәселен домбыра  үшін  ...  ...  ... ... ...  ...  оң  ...  буынын  бос  ұстау,дыбыс  шығарудағы  саусақтардың  қимыл   қозғалысы,   сол   ...   ...  дене  мен  ...  ...  ...  ...  ...  үстіндеорналасуы, т.б. сақталмаса, аспапты игеріп кету қиын  соғады.  Сондықтан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  әр   сәт   іздестіріп,қалыптасқан теориялық қағидалар мен методикалық тұжырымдарға  сүйене  отырыпжұмыс істеуі қажет.ОРКЕСТР ДАЙЫНДЫҒЫНДАҒЫ ... ... МЕН ... ӘДІС ТӘСІЛДЕРІ.Метод – грек тілінде адамның практикалық ... және ...  ...  ...  ...  тәсілдерін  білдіреді.  Оркестрдегі  ойналатынмузыкалық шығарманың  ерекшелігіне  (күй,  пьеса,  би,  ән  т.б),  ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу әдіс-тері әртүрлі болып келеді. Оркестрде  пайдаланатын  медодикалық  әдіс-тәсілдер ... ... ... ... берумен қатар  оныңкөркемдігін, өмірмен байланысын аңғарту, білім, білік,  дағдыларын  дамытудыкөздейді.  ...  ...  ...  практикалық   жұмыстар,   ... ... ... және ...  ...  сияқты  методикалық  әдіс-тәсілдерді пайдалануға болады. Бұл аталған әдістер жеке немесе бірімен  ... ... ... ... беріледі.Мәселен, оркестрде ойнауға Құрманғазы ның бір күйі  белгіленді  делік.Егерде жетекші сол күйді ешқандай қосымша  жұмыс  ...  ...  ... сол ... ... ... ... жоғарыдағы айтқан  мақсаттардыңбіреуіне  де  жетпей,  ал  оқушылар  ешқандай  ...  ынта   ... ... ғана ... ... еді. Міне,  біздердің  оркестр  жұмысыбелгілі бір ғылыми педагокикалық негізде өтілуі керек  деп  мән  ... ......  ...  ...  «жалаң»  дайындықтардың  жиікездесетіні.Оркестр  ұжымының  (оқушылардың)  тәжірибесіне,   музыкалық   қабілетідәрежесіне, белсенділігіне байланысты ... ...  мен  ...  ... ... ... ... оркестр концертке шығатын болса  –  практикалықойнау тәсілі, ал жаңа  ...  ...  ...  ...  және  ... кеңінен пайдалынылады. Сонымен қатар өзіндік жұмыс істеу,  зерттеужәне проблемалық, сұрақ-жауап  әдістеріне  де  ерекше  көңіл  ...  ... ... ... жұмыс түрлері болады:1. Шығарманы бастан аяқ бірнеше рет қайталап, көркемдік дәрежеге дейінжеткізу.2. Шығарманың техникалық жағын жетілдіру.3. Оркестрдің жеке ... ... ... ... ...  ...  ...  жетістікке  жетуі  үшін  оның  дайындықформалары  жан-жақты  ...  ...  ...  ...  отыруға  тиіс.Ансамбльдегі   пайдаланыған   ізденіс-зерттеу   методикасын    қалай    ... ... бір ...  ...  Оқушылар  оқитын  өнер  мектебікомпозитор ... ... «Соқ ... ... орамал»,  Құрманғазының«Балбырауын»,  Сейтектің  күйі  «Той  бастарды»  игеру  алдында  ...  ... ... ... мен  ...  жәйлі  қызықты  деректержинау жөнінде ұсыныс айтты.  Бұл,  ...  ...  ...  ...  ...  болып,  ізденіске   ұмтылдырады.   Оркестрдегі   алғашқыдайындық оқушыларға үлкен  эмоциялық  әсер  ...  ...  ... де ... өтуі ... Бұл ... енді бір ескерер жәй  –  оқушылардыңаспапты  үйде  ойнап  жаттығуы.  ...  ...  ...  ...  ... ... ... мысалдар арқылы айқындағаны жөн.  Үйдегі  жаттығудыңмаңызын  терең  түсіндіргенде  ғана,   ...   өз   ...   ... арта ... тапсырмасын өту реттері:1. Аспаптың құлақ күйін келтіру. Қысқа әуендер  арқылы  құлақ  ... ...  ...  ...  және  ...  ...  ... байқау. Бұны домбыра  ойынын  бастаудағы  кіріспе  ...  ...  ...  әсем  ...  ...  ...  Домбыра  –   аспаптықмузыкамыздың өзіндік ... ... ... ...  ...  жәй  ырғақты  ритмикалық  мәнін  сақтапойнау, біртіндеп техникалық дәрежеге жеткізу.3. Оркестр партиясын ойнау.4. Үйге  ...  күй,  ...  ...  ...  үйдегі  оқушыныңөзіндік  дайындығы  –  музыкалық  материалды   бекітіп,   ...   ... ... ... мен ... қалыптастырып,  музыканы  саналы,эмоциялық  сезіммен  ...  ...   ...   Және   де   ...   ... әр кез  ...  көңіл  аударып,  оны  тексеріп,  өзіндік  пікірайтып, қадағалап отыру қажет.2-кезең.Бұл – оқушылардың қолдары домбыраға ... нота ... ... ... дәрежеге жеткендегі кезең.  Дайындық  бірден  жетекшінің  бүгінгіоркестрде  істелінетін  ...  ...  ...  ...   түсіндіруіненбасталады және төмендегідей жұмыс формалары қамтылады:1. Ойналатын жаңа ... және оның ... ... ...  ...  сөзнемесеөткендегі шығарманы қайталап, көркемдік техникалық дәрежеге жеткізу.2. ... ... ... ... құралдарды пайдалану.3. Шығармада ойлы өрнек, мәнерлік құралдарын жүйелеп, мазмұнын ашып,көркемдік дәрежеге жеткізу немесе интерпретациялау.4. Дайындық соңында, игерілген шығармалардың ішіндегі оқушылардыңкөбірек ... ... ... ... ... ... ... Келесі дайындықтың міндеті мен үй тапсырмасын беру.  Әр  дыбыстардыойнағаннан әуен тумайтынын практика жүзінде дәлелдеу.Әдебиеттер:1. Жұбанов А. Құрманғазы. – ... ... 1978.2. ... Т. ... ...... 1972.3. ... мектебінің  домбыра  тенор  класына  ...  ...  ... ... 1996.4. ... Х. ...  ...  қалай  ұйымдастыру  керек.  Алматы1999.5. Өтеген Спанов. ... ... ... ...... 1999.  
        
      

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Болашақ заңгерлердің кәсіби ақпараттық-технологиялық даярлығын жетілдіру27 бет
Заңгердің кәсіби іс-әрекеті жайлы7 бет
Нұрғиса Тiлендiұлы2 бет
Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі24 бет
"Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы"9 бет
"Технологиялық карта."12 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь